พุทธธรรมสงฆ์
Suttantapiṭake khuddakanikāyassa paṭisambhidāmaggo (เล่ม 31)

[526] Cattārome bhikkhave nasaññāvipallāsā nacittavipallāsā
nadiṭṭhavipallāsā katame cattāro anicce bhikkhave
aniccanti nasaññāvipallāso nacittavipallāso nadiṭṭhivipallāso
dukkhe bhikkhave dukkhanti nasaññāvipallāso nacittavipallāso
nadiṭṭhivipallāso anattani bhikkhave anattāti nasaññāvipallāso
nacittavipallāso nadiṭṭhivipallāso asubhe bhikkhave asubhanti
nasaññāvipallāso nacittavipallāso nadiṭṭhivipallāso ime kho
bhikkhave cattāro nasaññāvipallāsā nacittavipallāsā nadiṭṭhivipallāsāti 2 .
1 Ma. purimanidānaṁ. 2 Yu. ītisaddo natthi.
Anicce niccasaññino dukkhe ca sukhasaññino
anattani ca attasaññino 1 asubhe ca 2 subhasaññino
micchādiṭṭhihatā sattā khittacittā visaññino
te yogayuttā mārassa ayogakkhemino janā 3
sattā gacchanti saṁsāraṁ jātimaraṇagāmino
yadā ca buddhā lokasmiṁ uppajjanti pabhaṅkarā
te imaṁ dhammaṁ pakāsenti dukkhūpasamagāminaṁ
tesaṁ sutvāna sappaññā sacittaṁ paccaladdhuṁ 4 te 5
aniccaṁ aniccatodakkhuṁ 6 dukkhamaddakkhuṁ 7 dukkhato
anattaṁ ca anattato 8 asubhaṁ asubhataddasuṁ
sammādiṭṭhisamādānā sabbadukkhaṁ upaccagunti 9 .
Ime cattāro vipallāsā diṭṭhisampannassa puggalassa pahīnā
appahīnāti keci pahīnā keci appahīnā anicce niccanti
saññāvipallāso cittavipallāso diṭṭhivipallāso pahīno dukkhe
sukhanti saññā uppajjati cittaṁ uppajjati diṭṭhivipallāso
pahīno anattani attāti saññāvipallāso cittavipallāso
diṭṭhivipallāso pahīno asubhe subhanti saññā uppajjati cittaṁ
uppajjati diṭṭhivipallāso pahīno dvīsu vatthūsu cha vipallāsā
1 Ma. Yu. attāti. 2 Ma. Yu. casaddo natthi. 3 Sī. ayogakkhemassa gāmino.
Yu. ayogakkhemagāmino. 4 Ma. paccaladdhu. 5 Sī. sacittā labbake. 6 Sī. cakkhuṁ.
7 Ma. dukkhamaddakkhu. 8 Ma. Yu. anattani anattāti. 9 Sī. upajjaganti.
Pahīnā dvīsu vatthūsu dve vipallāsā pahīnā cattāro
vipallāsā appahīnā ca 1 catūsu vatthūsu aṭṭha vipallāsā pahīnā
cattāro vipallāsā appahīnāti.
Vipallāsakathā [2]-.
----------
Mahāvagge maggakathā

Suttantapiṭake khuddakanikāyassa paṭisambhidāmaggo (เล่ม 31)

[527] Maggoti kenatthena maggo. Sotāpattimaggakkhaṇe
dassanaṭṭhena sammādiṭṭhi micchādiṭṭhiyā pahānāya maggo ceva hetu
ca sahajātānaṁ dhammānaṁ upatthambhanāya maggo ceva hetu ca
kilesānaṁ pariyādānāya maggo ceva hetu ca paṭivedhādivisodhanāya
maggo ceva hetu ca cittassa adhiṭṭhānāya maggo ceva hetu
ca cittassa vodānāya maggo ceva hetu ca visesādhigamāya
maggo ceva hetu ca uttariṁ 3 paṭivedhāya maggo ceva hetu ca
saccābhisamayāya maggo ceva hetu ca nirodhe patiṭṭhāpanāya maggo
ceva hetu ca abhiniropanaṭṭhena sammāsaṅkappo micchāsaṅkappassa
pahānāya maggo ceva hetu ca sahajātānaṁ dhammānaṁ upatthambhanāya
maggo ceva hetu ca kilesānaṁ pariyādānāya maggo ceva hetu
ca paṭivedhādivisodhanāya maggo ceva hetu ca cittassa
adhiṭṭhānāya maggo ceva hetu ca cittassa vodānāya maggo
1 Ma. Yu. casaddo natthi. 2 Ma. niṭṭhitā. 3 Ma. Yu. sabbattha uttari.
Ceva hetu ca visesādhigamāya maggo ceva hetu ca uttariṁ
paṭivedhāya maggo ceva hetu ca saccābhisamayāya maggo ceva hetu
ca nirodhe patiṭṭhāpanāya maggo ceva hetu ca pariggahaṭṭhena
sammāvācā micchāvācāya pahānāya maggo ceva hetu ca sahajātānaṁ
dhammānaṁ upatthambhanāya maggo ceva hetu ca kilesānaṁ
pariyādānāya maggo ceva hetu ca paṭivedhādivisodhanāya maggo
ceva hetu ca cittassa adhiṭṭhānāya maggo ceva hetu ca
cittassa vodānāya maggo ceva hetu ca visesādhigamāya maggo
ceva hetu ca uttariṁ paṭivedhāya maggo ceva hetu ca saccābhisamayāya
maggo ceva hetu ca nirodhe patiṭṭhāpanāya maggo
ceva hetu ca samuṭṭhānaṭṭhena sammākammanto micchākammantassa
pahānāya maggo ceva hetu ca sahajātānaṁ dhammānaṁ upatthambhanāya
maggo ceva hetu ca kilesānaṁ pariyādānāya maggo ceva
hetu ca paṭivedhādivisodhanāya maggo ceva hetu ca cittassa
adhiṭṭhānāya maggo ceva hetu ca cittassa vodānāya maggo
ceva hetu ca visesādhigamāya maggo ceva hetu ca uttaripaṭivedhāya
maggo ceva hetu ca saccābhisamayāya maggo ceva hetu
ca nirodhe patiṭṭhāpanāya maggo ceva hetu ca vodānaṭṭhena
sammāājīvo micchāājīvassa pahānāya maggo ceva hetu ca .pe.
Paggahaṭṭhena sammāvāyāmo micchāvāyāmassa pahānāya maggo ceva
Hetu ca .pe. Upaṭṭhānaṭṭhena sammāsati micchāsatiyā pahānāya
maggo ceva hetu ca .pe. Avikkhepaṭṭhena sammāsamādhi micchāsamādhissa
pahānāya maggo ceva hetu ca sahajātānaṁ dhammānaṁ
upatthambhanāya maggo ceva hetu ca kilesānaṁ pariyādānāya maggo
ceva hetu ca paṭivedhādivisodhanāya maggo ceva hetu ca cittassa
adhiṭṭhānāya maggo ceva hetu ca cittassa vodānāya maggo
ceva hetu ca visesādhigamāya maggo ceva hetu ca uttaripaṭivedhāya
maggo ceva hetu ca saccābhisamayāya maggo ceva hetu
ca nirodhe patiṭṭhāpanāya maggo ceva hetu ca.

Suttantapiṭake khuddakanikāyassa paṭisambhidāmaggo (เล่ม 31)

[528] Sakadāgāmimaggakkhaṇe dassanaṭṭhena sammādiṭṭhi .pe.
Avikkhepaṭṭhena sammāsamādhi oḷārikassa kāmarāgasaññojanassa
paṭighasaññojanassa oḷārikassa kāmarāgānusayassa paṭighānusayassa
pahānāya maggo ceva hetu ca sahajātānaṁ dhammānaṁ upatthambhanāya
maggo ceva hetu ca kilesānaṁ pariyādānāya maggo ceva hetu
ca paṭivedhādivisodhanāya maggo ceva hetu ca cittassa
adhiṭṭhānāya maggo ceva hetu ca cittassa vodānāya maggo ceva
hetu ca visesādhigamāya maggo ceva hetu ca uttaripaṭivedhāya
maggo ceva hetu ca saccābhisamayāya maggo ceva hetu ca nirodhe
patiṭṭhāpanāya maggo ceva hetu ca.
Anāgāmimaggakkhaṇe dassanaṭṭhena sammādiṭṭhi .pe. Avikkhepaṭṭhena
Sammāsamādhi aṇusahagatassa kāmarāgasaññojanassa
paṭighasaññojanassa aṇusahagatassa kāmarāgānusayassa paṭighānusayassa
pahānāya maggo ceva hetu ca sahajātānaṁ dhammānaṁ upatthambhanāya
maggo ceva hetu ca kilesānaṁ pariyādānāya maggo ceva hetu
ca paṭivedhādivisodhanāya maggo ceva hetu ca cittassa adhiṭṭhānāya
maggo ceva hetu ca cittassa vodānāya maggo ceva
hetu ca visesādhigamāya maggo ceva hetu ca uttaripaṭivedhāya
maggo ceva hetu ca saccābhisamayāya maggo ceva hetu ca
nirodhe patiṭṭhāpanāya maggo ceva hetu ca.
Arahattamaggakkhaṇe dassanaṭṭhena sammādiṭṭhi .pe. Avikkhepaṭṭhena
sammāsamādhi rūparāgassa arūparāgassa mānassa uddhaccassa
avijjāya mānānusayassa rāgānusayassa avijjānusayassa pahānāya
maggo ceva hetu ca sahajātānaṁ dhammānaṁ upatthambhanāya maggo
ceva hetu ca kilesānaṁ pariyādānāya maggo ceva hetu ca
paṭivedhādivisodhanāya maggo ceva hetu ca cittassa adhiṭṭhānāya
maggo ceva hetu ca cittassa vodānāya maggo ceva hetu ca
visesādhigamāya maggo ceva hetu ca uttaripaṭivedhāya maggo
ceva hetu ca saccābhisamayāya maggo ceva hetu ca nirodhe
patiṭṭhāpanāya maggo ceva hetu ca.

Suttantapiṭake khuddakanikāyassa paṭisambhidāmaggo (เล่ม 31)

[529] Dassanamaggo sammādiṭṭhi abhiropanamaggo sammāsaṅkapapo
Pariggahamaggo sammāvācā samuṭṭhānamaggo sammākammanto
vodānamaggo sammāājīvo paggahamaggo sammāvāyāmo
upaṭṭhānamaggo sammāsati avikkhepamaggo sammāsamādhi
upaṭṭhānamaggo satisambojjhaṅgo pavicayamaggo dhammavicayasambojjhaṅgo
paggahamaggo viriyasambojjhaṅgo pharaṇamaggo pītisambojjhaṅgo
upasamamaggo passaddhisambojjhaṅgo avikkhepamaggo
samādhisambojjhaṅgo paṭisaṅkhānamaggo upekkhāsambojjhaṅgo
assaddhiye akampiyamaggo saddhābalaṁ kosajje akampiyamaggo viriyabalaṁ
pamāde akampiyamaggo satibalaṁ uddhacce akampiyamaggo
samādhibalaṁ avijjāya akampiyamaggo paññābalaṁ adhimokkhamaggo
saddhindriyaṁ paggahamaggo viriyindriyaṁ upaṭṭhānamaggo satindriyaṁ
avikkhepamaggo samādhindriyaṁ dassanamaggo paññindriyaṁ ādhipateyyaṭṭhena
indriyaṁ 1 maggo akampiyaṭṭhena balaṁ 2 maggo niyyānaṭṭhena
bojjhaṅgo 3 maggo hetaṭṭhena maggo upaṭṭhānaṭṭhena
satipaṭṭhānā maggo padahanaṭṭhena sammappadhānā maggo ijjhanaṭṭhena
iddhipādā maggo tathaṭṭhena saccā 4 maggo avikkhepaṭṭhena
samatho maggo anupassanaṭṭhena vipassanā maggo ekarasaṭṭhena
samathavipassanā maggo anativattanaṭṭhena yuganaddhā maggo saṁvaraṭṭhena
sīlavisuddhi maggo avikkhepaṭṭhena cittavisuddhi maggo dassanaṭṭhena
diṭṭhivisuddhi maggo muttaṭṭhena vimokkho maggo paṭivedhaṭṭhena
1-2-3 Ma. indriyā. balā. bojjhaṅgā. evamuparipi. 4 Ma. Yu. saccāni.
Vijjā maggo pariccāgaṭṭhena vimutti maggo samucchedaṭṭhena
khaye ñāṇaṁ maggo chando mūlaṭṭhena maggo manasikāro
samuṭṭhānaṭṭhena maggo phasso samodhānaṭṭhena maggo vedanā
samosaraṇaṭṭhena maggo samādhi pamukhaṭṭhena maggo sati
ādhipateyyaṭṭhena maggo paññā taduttaraṭṭhena 1 maggo vimutti
sāraṭṭhena maggo amatogadhaṁ nibbānaṁ pariyosānaṭṭhena maggoti.
Maggakathā. [2]-
---------
Mahāvagge maṇḍapeyyakathā

Suttantapiṭake khuddakanikāyassa paṭisambhidāmaggo (เล่ม 31)

[530] Maṇḍapeyyamidaṁ bhikkhave brahmacariyaṁ satthari 3 sammukhībhūte
tividho maṇḍo 4 satthari sammukhībhūte desanāmaṇḍo paṭiggahamaṇḍo
brahmacariyamaṇḍo.
Katamo desanāmaṇḍo. Catunnaṁ ariyasaccānaṁ ācikkhaṇā desanā
paññapanā 5 paṭṭhapanā vivaraṇā vibhajanā uttānīkammaṁ catunnaṁ
satipaṭṭhānānaṁ .pe. Catunnaṁ sammappadhānānaṁ catunnaṁ iddhipādānaṁ
pañcannaṁ indriyānaṁ pañcannaṁ balānaṁ sattannaṁ
bojjhaṅgānaṁ ariyassa aṭṭhaṅgikassa maggassa ācikkhaṇā desanā
1 Ma. tatuttaraṭṭhena. evamupari. 2 Ma. niṭṭhitā. 3 Sī. sattā.
Ma. satthā sammukhībhūto. 4 Ma. tividhattamaṇḍo. 5 Ma. paññāpanā. evamuparipi.
Paññapanā paṭṭhapanā vivaraṇā vibhajanā uttānīkammaṁ ayaṁ
desanāmaṇḍo.
Katamo paṭiggahamaṇḍo. Bhikkhū bhikkhuniyo upāsakā
upāsikāyo devā manussā ye vā 1 panaññepi keci
viññātāro ayaṁ paṭiggahamaṇḍo.
Katamo brahmacariyamaṇḍo. Ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo
seyyathīdaṁ. Sammādiṭṭhi sammāsaṅkappo sammāvācā sammākammanto
sammāājīvo sammāvāyāmo sammāsati sammāsamādhi
ayaṁ brahmacariyamaṇḍo.

Suttantapiṭake khuddakanikāyassa paṭisambhidāmaggo (เล่ม 31)

[531] Adhimokkhamaṇḍo saddhindriyaṁ assaddhiyaṁ kasaṭo
assaddhiyaṁ kasaṭaṁ chaḍḍetvā saddhindriyassa adhimokkhamaṇḍaṁ pivatīti
maṇḍapeyyaṁ paggahamaṇḍo viriyindriyaṁ kosajjaṁ kasaṭo kosajjaṁ
kasaṭaṁ chaḍḍetvā viriyindriyassa paggahamaṇḍaṁ pivatīti maṇḍapeyyaṁ
upaṭṭhānamaṇḍo satindriyaṁ pamādo kasaṭo pamādaṁ kasaṭaṁ
chaḍḍetvā satindriyassa upaṭṭhānamaṇḍaṁ pivatīti maṇḍapeyyaṁ
avikkhepamaṇḍo samādhindriyaṁ uddhaccaṁ kasaṭo uddhaccaṁ kasaṭaṁ
chaḍḍetvā samādhindriyassa avikkhepamaṇḍaṁ pivatīti maṇḍapeyyaṁ
dassanamaṇḍo paññindriyaṁ avijjā kasaṭo avijjaṁ kasaṭaṁ
chaḍḍetvā paññindriyassa dassanamaṇḍaṁ pivatīti maṇḍapeyyaṁ
assaddhiye akampiyamaṇḍo saddhābalaṁ assaddhiyaṁ kasaṭo assaddhiyaṁ
1 Yu. ye va.
Kasaṭaṁ chaḍḍetvā saddhābalassa assaddhiye akampiyamaṇḍaṁ
pivatīti maṇḍapeyyaṁ kosajje akampiyamaṇḍo viriyabalaṁ
kosajjaṁ kasaṭo kosajjaṁ kasaṭaṁ chaḍḍetvā viriyabalassa kosajje
akampiyamaṇḍaṁ pivatīti maṇḍapeyyaṁ pamāde akampiyamaṇḍo
satibalaṁ pamādo kasaṭo pamādaṁ kasaṭaṁ chaḍḍetvā satibalassa
pamāde akampiyamaṇḍaṁ pivatīti maṇḍapeyyaṁ uddhacce akampiyamaṇḍo
samādhibalaṁ uddhaccaṁ kasaṭo uddhaccaṁ kasaṭaṁ chaḍḍetvā
samādhibalassa uddhacce akampiyamaṇḍaṁ pivatīti maṇḍapeyyaṁ
avijjāya akampiyamaṇḍo paññābalaṁ avijjā kasaṭo avijjaṁ kasaṭaṁ
chaḍḍetvā paññābalassa avijjāya akampiyamaṇḍaṁ pivatīti
maṇḍapeyyaṁ upaṭṭhānamaṇḍo satisambojjhaṅgo pamādo kasaṭo
pamādaṁ kasaṭaṁ chaḍḍetvā satisambojjhaṅgassa upaṭṭhānamaṇḍaṁ pivatīti
maṇḍapeyyaṁ pavicayamaṇḍo dhammavicayasambojjhaṅgo avijjā
kasaṭo avijjaṁ kasaṭaṁ chaḍḍetvā dhammavicayasambojjhaṅgassa pavicayamaṇḍaṁ
pivatīti maṇḍapeyyaṁ paggahamaṇḍo viriyasambojjhaṅgo
kosajjaṁ kasaṭo kosajjaṁ kasaṭaṁ chaḍḍetvā viriyasambojjhaṅgassa
paggahamaṇḍaṁ pivatīti maṇḍapeyyaṁ pharaṇamaṇḍo pītisambojjhaṅgo
pariḷāho kasaṭo pariḷāhaṁ kasaṭaṁ chaḍḍetvā pītisambojjhaṅgassa
pharaṇamaṇḍaṁ pivatīti maṇḍapeyyaṁ upasamamaṇḍo passaddhisambojjhaṅgo
duṭṭhullaṁ kasaṭo duṭṭhullaṁ kasaṭaṁ chaḍḍetvā passaddhisambojjhaṅgassa
Upasamamaṇḍaṁ pivatīti maṇḍapeyyaṁ avikkhepamaṇḍo
samādhisambojjhaṅgo uddhaccaṁ kasaṭo uddhaccaṁ kasaṭaṁ chaḍḍetvā
samādhisambojjhaṅgassa avikkhepamaṇḍaṁ pivatīti maṇḍapeyyaṁ
paṭisaṅkhānamaṇḍo upekkhāsambojhaṅgo appaṭisaṅkhānaṁ 1 kasaṭo
appaṭisaṅkhānaṁ 2 kasaṭaṁ chaḍḍetvā upekkhāsambojjhaṅgassa paṭisaṅkhānamaṇḍaṁ
pivatīti maṇḍapeyyaṁ dassanamaṇḍo sammādiṭṭhi micchādiṭṭhi
kasaṭo micchādiṭṭhiṁ kasaṭaṁ chaḍḍetvā sammādiṭṭhiyā dassanamaṇḍaṁ
pivatīti maṇḍapeyyaṁ abhiropanamaṇḍo sammāsaṅkappo micchāsaṅkappo
kasaṭo micchāsaṅkappaṁ kasaṭaṁ chaḍḍetvā sammāsaṅkappassa
abhiropanamaṇḍaṁ pivatīti maṇḍapeyyaṁ pariggahamaṇḍo sammāvācā
micchāvācā kasaṭo micchāvācaṁ kasaṭaṁ chaḍḍetvā sammāvācāya
pariggahamaṇḍaṁ pivatīti maṇḍapeyyaṁ samuṭṭhānamaṇḍo sammākammanto
micchākammanto kasaṭo micchākammantaṁ kasaṭaṁ chaḍḍetvā
sammākammantassa samuṭṭhānamaṇḍaṁ pivatīti maṇḍapeyyaṁ vodānamaṇḍo
sammāājīvo micchāājīvo kasaṭo micchāājīvaṁ kasaṭaṁ
chaḍḍetvā sammāājīvassa vodānamaṇḍaṁ pivatīti maṇḍapeyyaṁ
paggahamaṇḍo sammāvāyāmo micchāvāyāmo kasaṭo micchāvāyāmaṁ kasaṭaṁ
chaḍḍetvā sammāvāyāmassa paggahamaṇḍaṁ pivatīti maṇḍapeyyaṁ
upaṭṭhānamaṇḍo sammāsati micchāsati kasaṭo micchāsatiṁ kasaṭaṁ
chaḍḍetvā sammāsatiyā upaṭṭhānamaṇḍaṁ pivatīti maṇḍapeyyaṁ
1 Ma. appaṭisaṅkhā. evamuparipi. 2 Ma. appaṭisaṅkhaṁ.
Avikkhepamaṇḍo sammāsamādhi micchāsamādhi kasaṭo micchāsamādhiṁ
kasaṭaṁ chaḍḍetvā sammāsamādhissa avikkhepamaṇḍaṁ pivatīti
maṇḍapeyyaṁ.

Suttantapiṭake khuddakanikāyassa paṭisambhidāmaggo (เล่ม 31)

[532] Atthi maṇḍo atthi peyyaṁ atthi kasaṭo
adhimokkhamaṇḍo saddhindriyaṁ assaddhiyaṁ kasaṭo yo tattha attharaso
dhammaraso vimuttiraso idaṁ peyyaṁ paggahamaṇḍo viriyindriyaṁ
kosajjaṁ kasaṭo yo tattha attharaso dhammaraso vimuttiraso idaṁ
peyyaṁ upaṭṭhānamaṇḍo satindriyaṁ pamādo kasaṭo yo tattha
attharaso dhammaraso vimuttiraso idaṁ peyyaṁ avikkhepamaṇḍo
samādhindriyaṁ uddhaccaṁ kasaṭo yo tattha attharaso dhammaraso
vimuttiraso idaṁ peyyaṁ dassanamaṇḍo paññindriyaṁ avijjā kasaṭo
yo tattha attharaso dhammaraso vimuttiraso idaṁ peyyaṁ assaddhiye
akampiyamaṇḍo saddhābalaṁ assaddhiyaṁ kasaṭo yo tattha attharaso
dhammaraso vimuttiraso idaṁ peyyaṁ kosajje akampiyamaṇḍo
viriyabalaṁ kosajjaṁ kasaṭo yo tattha attharaso dhammaraso
vimuttiraso idaṁ peyyaṁ pamāde akampiyamaṇḍo satibalaṁ pamādo
kasaṭo yo tattha attharaso dhammaraso vimuttiraso idaṁ peyyaṁ
uddhacce akampiyamaṇḍo samādhibalaṁ uddhaccaṁ kasaṭo yo tattha
attharaso dhammaraso vimuttiraso idaṁ peyyaṁ avijjāya akampiyamaṇḍo
paññābalaṁ avijjā kasaṭo yo tattha attharaso dhammaraso
Vimuttiraso idaṁ peyyaṁ upaṭṭhānamaṇḍo satisambojjhaṅgo
pamādo kasaṭo yo tattha attharaso dhammaraso vimuttiraso idaṁ
peyyaṁ pavicayamaṇḍo dhammavicayasambojjhaṅgo avijjā kasaṭo yo
tattha attharaso dhammaraso vimuttiraso idaṁ peyyaṁ paggahamaṇḍo
viriyasambojjhaṅgo kosajjaṁ kasaṭo yo tattha attharaso dhammaraso
vimuttiraso idaṁ peyyaṁ pharaṇamaṇḍo pītisambojjhaṅgo
pariḷāho kasaṭo yo tattha attharaso dhammaraso vimuttiraso
idaṁ peyyaṁ upasamamaṇḍo passaddhisambojjhaṅgo duṭṭhullaṁ
kasaṭo yo tattha attharaso dhammaraso vimuttiraso idaṁ peyyaṁ
avikkhepamaṇḍo samādhisambojjhaṅgo uddhaccaṁ kasaṭo yo tattha
attharaso dhammaraso vimuttiraso idaṁ peyyaṁ paṭisaṅkhānamaṇḍo
upekkhāsambojjhaṅgo appaṭisaṅkhānaṁ kasaṭo yo tattha attharaso
dhammaraso vimuttiraso idaṁ peyyaṁ.

Suttantapiṭake khuddakanikāyassa paṭisambhidāmaggo (เล่ม 31)

[533] Dassanamaṇḍo sammādiṭṭhi micchādiṭṭhi kasaṭo yo
tattha attharaso dhammaraso vimuttiraso idaṁ peyyaṁ abhiropanamaṇḍo
sammāsaṅkappo micchāsaṅkappo kasaṭo yo tattha attharaso
dhammaraso vimuttiraso idaṁ peyyaṁ pariggahamaṇḍo sammāvācā
micchāvācā kasaṭo yo tattha attharaso dhammaraso vimuttiraso
idaṁ peyyaṁ samuṭṭhānamaṇḍo sammākammanto micchākammanto
kasaṭo yo tattha attharaso dhammaraso vimuttiraso idaṁ peyyaṁ
Vodānamaṇḍo sammāājīvo micchāājīvo kasaṭo yo tattha
attharaso dhammaraso vimuttiraso idaṁ peyyaṁ paggahamaṇḍo
sammāvāyāmo micchāvāyāmo kasaṭo yo tattha attharaso
dhammaraso vimuttiraso idaṁ peyyaṁ upaṭṭhānamaṇḍo sammāsati
micchāsati kasaṭo yo tattha attharaso dhammaraso vimuttiraso
idaṁ peyyaṁ avikkhepamaṇḍo sammāsamādhi micchāsamādhi kasaṭo
yo tattha attharaso dhammaraso vimuttiraso idaṁ peyyaṁ dassanamaṇḍo
sammādiṭṭhi abhiropanamaṇḍo sammāsaṅkappo pariggahamaṇḍo
sammāvācā samuṭṭhānamaṇḍo sammākammanto vodānamaṇḍo
sammāājīvo paggahamaṇḍo sammāvāyāmo upaṭṭhānamaṇḍo
sammāsati avikkhepamaṇḍo sammāsamādhi upaṭṭhānamaṇḍo
satisambojjhaṅgo pavicayamaṇḍo dhammavicayasambojjhaṅgo paggahamaṇḍo
viriyasambojjhaṅgo pharaṇamaṇḍo pītisambojjhaṅgo upasamamaṇḍo
passaddhisambojjhaṅgo avikkhepamaṇḍo samādhisambojjhaṅgo
paṭisaṅkhānamaṇḍo upekkhāsambojjhaṅgo assaddhiye akampiyamaṇḍo
saddhābalaṁ kosajje akampiyamaṇḍo viriyabalaṁ pamāde
akampiyamaṇḍo satibalaṁ uddhacce akampiyamaṇḍo samādhibalaṁ
avijjāya akampiyamaṇḍo paññābalaṁ adhimokkhamaṇḍo saddhindriyaṁ
paggahamaṇḍo viriyindriyaṁ upaṭṭhānamaṇḍo satindriyaṁ
Avikkhepamaṇḍo samādhindriyaṁ dassanamaṇḍo paññindriyaṁ ādhipateyyaṭṭhena
indriyaṁ maṇḍo akampiyaṭṭhena balaṁ maṇḍo niyyānaṭṭhena
bojjhaṅgo maṇḍo hetaṭṭhena maggo maṇḍo upaṭṭhānaṭṭhena
satipaṭṭhānā maṇḍo padahanaṭṭhena sammappadhānā maṇḍo
ijjhanaṭṭhena iddhipādā maṇḍo [1]- avikkhepaṭṭhena samatho
maṇḍo anupassanaṭṭhena vipassanā maṇḍo ekarasaṭṭhena
samathavipassanā maṇḍo anativattanaṭṭhena yuganaddhā maṇḍo
saṁvaraṭṭhena sīlavisuddhi maṇḍo avikkhepaṭṭhena cittavisuddhi
maṇḍo dassanaṭṭhena diṭṭhivisuddhi maṇḍo muttaṭṭhena
vimokkho maṇḍo paṭivedhaṭṭhena vijjā maṇḍo pariccāgaṭṭhena
vimutti maṇḍo samucchedaṭṭhena khaye ñāṇaṁ maṇḍo paṭippassaddhaṭṭhena
anuppāde ñāṇaṁ maṇḍo chando mūlaṭṭhena maṇḍo
manasikāro samuṭṭhānaṭṭhena maṇḍo phasso samodhānaṭṭhena
maṇḍo vedanā samosaraṇaṭṭhena maṇḍo samādhi pamukhaṭṭhena
maṇḍo sati ādhipateyyaṭṭhena maṇḍo paññā taduttaraṭṭhena
maṇḍo vimutti sāraṭṭhena maṇḍo amatogadhaṁ nibbānaṁ
pariyosānaṭṭhena maṇḍoti.
Maṇḍapeyyakathā [2]-.
Bhāṇavāraṁ 3 .
Mahāvaggo paṭhamo.
Tassa vaggassa uddānaṁ bhavati
1 Ma. tathaṭṭhena saccā maṇḍo. 2 Ma. niṭṭhitā. 3 Ma. catutthabhāṇavāro.
Ñāṇadiṭṭhi 1 ca assāsā indriyaṁ 2 vimokkhapañcamā
gatikammavipallāsā maggo maṇḍena te dasāti
esa nikāyavaro 3 ṭhapito assamo 4 paṭhamo ca pavaro varamaggoti 5 .
--------
Yuganaddhavagge yuganaddhakathā

Suttantapiṭake khuddakanikāyassa paṭisambhidāmaggo (เล่ม 31)

[534] Evamme sutaṁ ekaṁ samayaṁ āyasmā ānando
kosambiyaṁ viharati ghositārāme tatra kho āyasmā ānando
bhikkhū āmantesi āvusoti 6 āvusoti kho te bhikkhū āyasmato
ānandassa paccassosuṁ āyasmā ānando etadavoca yo hi
koci āvuso bhikkhu vā bhikkhunī vā mama santike arahattaṁ 7
byākaroti sabbaso catūhi maggehi etesaṁ vā aññatarena
katamehi catūhi.
Idhāvuso bhikkhu samathapubbaṅgamaṁ vipassanaṁ bhāveti tassa
samathapubbaṅgamaṁ vipassanaṁ bhāvayato maggo sañjāyati so taṁ maggaṁ
āsevati bhāveti bahulīkaroti tassa taṁ maggaṁ āsevato bhāvayato
bahulīkaroto saññojanāni pahīyanti anusayā byantīhonti.
Puna caparaṁ āvuso bhikkhu vipassanāpubbaṅgamaṁ samathaṁ bhāveti
tassa vipassanāpubbaṅgamaṁ samathaṁ bhāvayato maggo sañjāyati so
1 Ma. ñāṇadiṭṭhī. 2 Yu. indriyavimokkha .... 3 Ma. nikāyadharehi.
4 Ma. asamo paṭhamo pavaro. Yu. asamo paṭhamo varo ca vaggoti. 5 Sī. varavaggoti.
6 Ma. āvuso bhikkhavoti. Yu. āvuso bhikkhaveti. 7 Ma. arahattapattaṁ. Yu.
arahattapattī. evaṁmuparipi.
Taṁ maggaṁ āsevati bhāveti bahulīkaroti tassa taṁ maggaṁ āsevato
bhāvayato bahulīkaroto saññojanāni pahīyanti anusayā
byantīhonti.
Puna caparaṁ āvuso bhikkhu samathavipassanaṁ yuganaddhaṁ 1 bhāveti
tassa taṁ samathavipassanaṁ yuganaddhaṁ bhāvayato maggo sañjāyati so
taṁ maggaṁ āsevati bhāveti bahulīkaroti tassa taṁ maggaṁ
āsevato bhāvayato bahulīkaroto saññojanāni pahīyanti anusayā
byantīhonti.
Puna caparaṁ āvuso bhikkhuno dhammuddhaccāviggahitamānasaṁ 2 hoti
so āvuso samayo yantaṁ cittaṁ ajjhattaññeva santiṭṭhati
sannisīdati ekodi hoti samādhiyati tassa maggo sañjāyati
so taṁ maggaṁ āsevati bhāveti bahulīkaroti tassa taṁ maggaṁ
āsevato bhāvayato bahulīkaroto saññojanāni pahīyanti anusayā
byantīhonti. Yo hi koci āvuso bhikkhu vā bhikkhunī vā
mama santike arahattaṁ byākaroti sabbaso imehi catūhi maggehi
etesaṁ vā aññatarenāti.

Suttantapiṭake khuddakanikāyassa paṭisambhidāmaggo (เล่ม 31)

[535] Kathaṁ samathapubbaṅgamaṁ vipassanaṁ bhāveti. Nekkhammavasena
cittassa ekaggatā avikkhepo samādhi tattha jāte dhamme aniccato
anupassanaṭṭhena vipassanā dukkhato anupassanaṭṭhena vipassanā
1 Sī. Yu. yuganandhaṁ. evamuparipi. 2 Sī. dhammuddaccaṁ viggahitamānasaṁ. Ma. Yu.
dhammuddhaccaviggahitaṁ mānasaṁ. evamuparipi.
Anattato anupassanaṭṭhena vipassanā iti paṭhamaṁ samatho pacchā
vipassanā tena vuccati samathapubbaṅgamaṁ vipassanaṁ bhāveti 1 .
Bhāvetīti catasso bhāvanā tattha jātānaṁ dhammānaṁ
anativattanaṭṭhena bhāvanā indriyānaṁ ekarasaṭṭhena bhāvanā
tadupagaviriyavāhanaṭṭhena bhāvanā āsevanaṭṭhena bhāvanā.
Maggo sañjāyatīti kathaṁ maggo sañjāyati dassanaṭṭhena
sammādiṭṭhi maggo sañjāyati abhiropanaṭṭhena 2 sammāsaṅkappo
maggo sañjāyati pariggahaṭṭhena sammāvācā maggo sañjāyati
samuṭṭhānaṭṭhena sammākammanto maggo sañjāyati vodānaṭṭhena
sammāājīvo maggo sañjāyati paggahaṭṭhena sammāvāyāmo
maggo sañjāyati upaṭṭhānaṭṭhena sammāsati maggo sañjāyati
avikkhepaṭṭhena sammāsamādhi maggo sañjāyati evaṁ maggo
sañjāyati.
So taṁ maggaṁ āsevati bhāveti bahulīkarotīti āsevatīti kathaṁ
āsevati. Āvajjanto āsevati jānanto āsevati passanto
āsevati paccavekkhanto āsevati cittaṁ adhiṭṭhahanto āsevati
saddhāya adhimuccanto āsevati viriyaṁ paggaṇhanto āsevati
satiṁ upaṭṭhāpento āsevati cittaṁ samādahanto āsevati
paññāya pajānanto āsevati abhiññeyyaṁ abhijānanto āsevati
pariññeyyaṁ parijānanto āsevati pahātabbaṁ pajahanto āsevati
1 Ma. itisaddo dissati. evamuparipi. 2 Ma. abhiniropanaṭṭhena. evamuparipi.
Bhāvetabbaṁ bhāvento āsevati sacchikātabbaṁ sacchikaronto
āsevati evaṁ āsevati.
Bhāvetīti kathaṁ bhāveti. Āvajjanto bhāveti jānanto
bhāveti passanto bhāveti paccavekkhanto bhāveti cittaṁ
adhiṭṭhahanto bhāveti saddhāya adhimuccanto bhāveti viriyaṁ
paggaṇhanto bhāveti satiṁ upaṭṭhāpento bhāveti cittaṁ
samādahanto bhāveti paññāya pajānanto bhāveti abhiññeyyaṁ
abhijānanto bhāveti pariññeyyaṁ parijānanto bhāveti pahātabbaṁ
pajahanto bhāveti bhāvetabbaṁ bhāvento bhāveti sacchikātabbaṁ
sacchikaronto bhāveti evaṁ bhāveti.
Bahulīkarotīti kathaṁ bahulīkaroti. Āvajjanto bahulīkaroti
jānanto bahulīkaroti passanto bahulīkaroti paccavekkhanto
bahulīkaroti cittaṁ adhiṭṭhahanto bahulīkaroti saddhāya adhimuccanto
bahulīkaroti viriyaṁ paggaṇhanto bahulīkaroti satiṁ upaṭṭhāpento
bahulīkaroti cittaṁ samādahanto bahulīkaroti paññāya pajānanto
bahulīkaroti abhiññeyyaṁ abhijānanto bahulīkaroti pariññeyyaṁ
parijānanto bahulīkaroti pahātabbaṁ pajahanto bahulīkaroti
bhāvetabbaṁ bhāvento bahulīkaroti sacchikātabbaṁ sacchikaronto
bahulīkaroti evaṁ bahulīkaroti.
Tassa taṁ maggaṁ āsevato bhāvayato bahulīkaroto saññojanāni
Pahīyanti anusayā byantīhontīti kathaṁ saññojanāni pahīyanti
anusayā byantīhonti.
Sotāpattimaggena sakkāyadiṭṭhi vicikicchā sīlabbataparāmāso
imāni tīṇi saññojanāni pahīyanti diṭṭhānusayo vicikicchānusayo
ime dve anusayā byantīhonti.
Sakadāgāmimaggena oḷārikaṁ kāmarāgasaññojanaṁ paṭighasaññojanaṁ
imāni dve saññojanāni pahīyanti oḷāriko kāmarāgānusayo
paṭighānusayo ime dve anusayā byantīhonti.
Anāgāmimaggena aṇusahagataṁ kāmarāgasaññojanaṁ paṭighasaññojanaṁ
imāni dve saññojanāni pahīyanti aṇusahagato kāmarāgānusayo
paṭighānusayo ime dve anusayā byantīhonti.
Arahattamaggena rūparāgo arūparāgo māno uddhaccaṁ avijjā
imāni pañca saññojanāni pahīyanti mānānusayo bhavarāgānusayo
avijjānusayo ime tayo anusayā byantīhonti evaṁ saññojanāni
pahīyanti anusayā byantīhonti.