[546] Katihākārehi cattāri saccāni ekapaṭivedhāni. Catūhākārehi
cattāri saccāni ekapaṭivedhāni tathaṭṭhena anattaṭṭhena
saccaṭṭhena paṭivedhaṭṭhena imehi catūhākārehi cattāri saccāni
ekasaṅgahitāni yaṁ ekasaṅgahitaṁ taṁ ekattaṁ ekattaṁ ekena
ñāṇena paṭivijjhatīti cattāri saccāni ekapaṭivedhāni.
Kathaṁ tathaṭṭhena cattāri saccāni ekapaṭivedhāni. Catūhākārehi
tathaṭṭhena cattāri saccāni ekapaṭivedhāni dukkhassa dukkhaṭṭho
tathaṭṭho samudayassa samudayaṭṭho tathaṭṭho nirodhassa nirodhaṭṭho
tathaṭṭho maggassa maggaṭṭho tathaṭṭho imehi catūhākārehi
tathaṭṭhena cattāri saccāni ekasaṅgahitāni yaṁ ekasaṅgahitaṁ taṁ
ekattaṁ ekattaṁ ekena ñāṇena paṭivijjhatīti cattāri saccāni
ekapaṭivedhāni.
Kathaṁ anattaṭṭhena cattāri saccāni ekapaṭivedhāni. Catūhākārehi
anattaṭṭhena cattāri saccāni ekapaṭivedhāni dukkhassa
dukkhaṭṭho anattaṭṭho samudayassa samudayaṭṭho anattaṭṭho nirodhassa
nirodhaṭṭho anattaṭṭho maggassa maggaṭṭho anattaṭṭho imehi
catūhākārehi anattaṭṭhena cattāri saccāni ekasaṅgahitāni yaṁ
ekasaṅgahitaṁ taṁ ekattaṁ ekattaṁ ekena ñāṇena paṭivijjhatīti
cattāri saccāni ekapaṭivedhāni.
Kathaṁ saccaṭṭhena cattāri saccāni ekapaṭivedhāni. Catūhākārehi
Saccaṭṭhena cattāri saccāni ekapaṭivedhāni dukkhassa dukkhaṭṭho
saccaṭṭho samudayassa samudayaṭṭho saccaṭṭho nirodhassa nirodhaṭṭho
saccaṭṭho maggassa maggaṭṭho saccaṭṭho imehi catūhākārehi
saccaṭṭhena cattāri saccāni ekasaṅgahitāni yaṁ ekasaṅgahitaṁ taṁ
ekattaṁ ekattaṁ ekena ñāṇena paṭivijjhatīti cattāri saccāni
ekapaṭivedhāni.
Kathaṁ paṭivedhaṭṭhena cattāri saccāni ekapaṭivedhāni. Catūhākārehi
paṭivedhaṭṭhena cattāri saccāni ekapaṭivedhāni dukkhassa
dukkhaṭṭho paṭivedhaṭṭho samudayassa samudayaṭṭho paṭivedhaṭṭho
nirodhassa nirodhaṭṭho paṭivedhaṭṭho maggassa maggaṭṭho paṭivedhaṭṭho
imehi catūhākārehi paṭivedhaṭṭhena cattāri saccāni ekasaṅgahitāni
yaṁ ekasaṅgahitaṁ taṁ ekattaṁ ekattaṁ ekena ñāṇena
paṭivijjhatīti cattāri saccāni ekapaṭivedhāni.

[547] Katihākārehi 1 cattāri saccāni ekapaṭivedhāni. Yaṁ
aniccaṁ taṁ dukkhaṁ [2]- yaṁ aniccañca dukkhañca taṁ anattā yaṁ
aniccañca dukkhañca anattā ca taṁ tathaṁ yaṁ aniccañca dukkhañca
anattā ca tathañca taṁ saccaṁ yaṁ aniccañca dukkhañca anattā
ca tathañca saccañca taṁ ekasaṅgahitaṁ yaṁ ekasaṅgahitaṁ taṁ
ekattaṁ ekattaṁ ekena ñāṇena paṭivijjhatīti cattāri saccāni
ekapaṭivedhāni.
1 Yu. kathaṁ .... 2 Ma. yaṁ dukkhaṁ taṁ aniccaṁ.
Katihākārehi cattāri saccāni ekapaṭivedhāni. Navahākārehi
cattāri saccāni ekapaṭivedhāni tathaṭṭhena anattaṭṭhena
saccaṭṭhena paṭivedhaṭṭhena abhiññaṭṭhena pariññaṭṭhena pahānaṭṭhena
bhāvanaṭṭhena sacchikiriyaṭṭhena imehi navahākārehi cattāri saccāni
ekasaṅgahitāni yaṁ ekasaṅgahitaṁ taṁ ekattaṁ ekattaṁ ekena
ñāṇena paṭivijjhatīti cattāri saccāni ekapaṭivedhāni.

[548] Kathaṁ tathaṭṭhena cattāri saccāni ekapaṭivedhāni. Navahākārehi
tathaṭṭhena cattāri saccāni ekapaṭivedhāni dukkhassa
dukkhaṭṭho tathaṭṭho samudayassa samudayaṭṭho tathaṭṭho nirodhassa
nirodhaṭṭho tathaṭṭho maggassa maggaṭṭho tathaṭṭho abhiññāya
abhiññaṭṭho tathaṭṭho pariññāya pariññaṭṭho tathaṭṭho
pahānassa pahānaṭṭho tathaṭṭho bhāvanāya bhāvanaṭṭho tathaṭṭho
sacchikiriyāya sacchikiriyaṭṭho tathaṭṭho imehi navahākārehi tathaṭṭhena
cattāri saccāni ekasaṅgahitāni yaṁ ekasaṅgahitaṁ taṁ ekattaṁ
ekattaṁ ekena ñāṇena paṭivijjhatīti cattāri saccāni ekapaṭivedhāni.
Kathaṁ anattaṭṭhena saccaṭṭhena paṭivedhaṭṭhena cattāri
saccāni ekapaṭivedhāni. Navahākārehi paṭivedhaṭṭhena cattāri saccāni
ekapaṭivedhāni dukkhassa dukkhaṭṭho paṭivedhaṭṭho samudayassa
samudayaṭṭho paṭivedhaṭṭho nirodhassa nirodhaṭṭho paṭivedhaṭṭho maggassa
Maggaṭṭho paṭivedhaṭṭho abhiññāya abhiññaṭṭho paṭivedhaṭṭho
pariññāya pariññaṭṭho paṭivedhaṭṭho pahānassa pahānaṭṭho
paṭivedhaṭṭho bhāvanāya bhāvanaṭṭho paṭivedhaṭṭho sacchikiriyāya
sacchikiriyaṭṭho paṭivedhaṭṭho imehi navahākārehi paṭivedhaṭṭhena
cattāri saccāni ekasaṅgahitāni yaṁ ekasaṅgahitaṁ taṁ ekattaṁ
ekattaṁ ekena ñāṇena paṭivijjhatīti cattāri saccāni ekapaṭivedhāni.

[549] Katihākārehi cattāri saccāni ekapaṭivedhāni.
Dvādasahākārehi cattāri saccāni ekapaṭivedhāni tathaṭṭhena
anattaṭṭhena saccaṭṭhena paṭivedhaṭṭhena abhijānanaṭṭhena parijānanaṭṭhena
dhammaṭṭhena tathaṭṭhena ñātaṭṭhena sacchikiriyaṭṭhena phassanaṭṭhena
abhisamayaṭṭhena imehi dvādasahākārehi cattāri saccāni ekasaṅgahitāni
yaṁ ekasaṅgahitaṁ taṁ ekattaṁ ekattaṁ ekena ñāṇena
paṭivijjhatīti cattāri saccāni ekapaṭivedhāni.
Kathaṁ tathaṭṭhena cattāri saccāni ekapaṭivedhāni. Soḷasahi
ākārehi tathaṭṭhena cattāri saccāni ekapaṭivedhāni dukkhassa
pīḷanaṭṭho saṅkhataṭṭho santāpaṭṭho vipariṇāmaṭṭho tathaṭṭho samudayassa
āyuhanaṭṭho nidānaṭṭho saññogaṭṭho palibodhaṭṭho tathaṭṭho
nirodhassa nissaraṇaṭṭho vivekaṭṭho asaṅkhataṭṭho amataṭṭho tathaṭṭho
maggassa niyyānaṭṭho hetaṭṭho dassanaṭṭho ādhipateyyaṭṭho tathaṭṭho
Imehi soḷasahi ākārehi tathaṭṭhena cattāri saccāni ekasaṅgahitāni
yaṁ ekasaṅgahitaṁ taṁ ekattaṁ ekattaṁ ekena ñāṇena paṭivijjhatīti
cattāri saccāni ekapaṭivedhāni.
Kathaṁ anattaṭṭhena .pe. Saccaṭṭhena paṭivedhaṭṭhena abhijānanaṭṭhena
parijānanaṭṭhena dhammaṭṭhena tathaṭṭhena ñātaṭṭhena sacchikiriyaṭṭhena
phassanaṭṭhena abhisamayaṭṭhena cattāri saccāni
ekapaṭivedhāni soḷasahi ākārehi abhisamayaṭṭhena cattāri saccāni
ekapaṭivedhāni dukkhassa pīḷanaṭṭho saṅkhataṭṭho santāpaṭṭho
vipariṇāmaṭṭho abhisamayaṭṭho samudayassa āyuhanaṭṭho nidānaṭṭho
saññogaṭṭho palibodhaṭṭho abhisamayaṭṭho nirodhassa nissaraṇaṭṭho
vivekaṭṭho asaṅkhataṭṭho amataṭṭho abhisamayaṭṭho maggassa niyyānaṭṭho
hetaṭṭho dassanaṭṭho ādhipateyyaṭṭho abhisamayaṭṭho imehi
soḷasahi ākārehi abhisamayaṭṭhena cattāri saccāni ekasaṅgahitāni
yaṁ ekasaṅgahitaṁ taṁ ekattaṁ ekattaṁ ekena ñāṇena
paṭivijjhatīti cattāri saccāni ekapaṭivedhāni.

[550] Saccānaṁ kati lakkhaṇāni. Saccānaṁ dve lakkhaṇāni
saṅkhatalakkhaṇañca asaṅkhatalakkhaṇañca saccānaṁ imāni dve
lakkhaṇāni.
Saccānaṁ kati lakkhaṇāni. Saccānaṁ cha lakkhaṇāni saṅkhatānaṁ
saccānaṁ uppādo paññāyati vayo paññāyati ṭhitānaṁ
Aññathattaṁ paññāyati na asaṅkhatassa saccassa uppādo paññāyati
na vayo paññāyati na ṭhitassa aññathattaṁ paññāyati saccānaṁ
imāni cha lakkhaṇāni.
Saccānaṁ kati lakkhaṇāni. Saccānaṁ dvādasa lakkhaṇāni dukkhasaccassa
uppādo paññāyati vayo paññāyati ṭhitassa
aññathattaṁ paññāyati samudayasaccassa uppādo paññāyati vayo
paññāyati ṭhitassa aññathattaṁ paññāyati maggasaccassa
uppādo paññāyati vayo paññāyati ṭhitassa aññathattaṁ
paññāyati na nirodhasaccassa uppādo paññāyati na vayo
paññāyati na ṭhitassa aññathattaṁ paññāyati saccānaṁ imāni
dvādasa lakkhaṇāni.

[551] Catunnaṁ saccānaṁ kati kusalā kati akusalā kati
abyākatā. Samudayasaccaṁ akusalaṁ maggasaccaṁ kusalaṁ nirodhasaccaṁ
abyākataṁ dukkhasaccaṁ siyā kusalaṁ siyā akusalaṁ siyā abyākataṁ [1]-
tīṇi saccāni ekasaccena saṅgahitāni ekaṁ saccaṁ tīhi saccehi
saṅgahitaṁ vatthuvasena pariyāyena.
Siyāti kathañca siyā. Yaṁ dukkhasaccaṁ akusalaṁ samudayasaccaṁ
akusalaṁ evaṁ akusalaṭṭhena dve saccāni ekasaccena saṅgahitāni
ekaṁ saccaṁ dvīhi saccehi saṅgahitaṁ yaṁ dukkhasaccaṁ kusalaṁ maggasaccaṁ
kusalaṁ evaṁ kusalaṭṭhena dve saccāni ekasaccena
1 Ma. siyā.
Saṅgahitāni ekaṁ saccaṁ dvīhi saccehi saṅgahitaṁ yaṁ dukkhasaccaṁ
abyākataṁ nirodhasaccaṁ abyākataṁ evaṁ abyākataṭṭhena dve saccāni
ekasaccena saṅgahitāni ekaṁ saccaṁ dvīhi saccehi saṅgahitaṁ evaṁ
siyā tīṇi saccāni ekasaccena saṅgahitāni ekaṁ saccaṁ tīhi
saccehi saṅgahitaṁ vatthuvasena pariyāyenāti.

[552] Pubbe me bhikkhave sambodhā anabhisambuddhassa bodhisattasseva
sato etadahosi ko nu kho rūpassa assādo ko
ādīnavo kiṁ nissaraṇaṁ ko vedanāya assādo ko ādīnavo
kiṁ nissaraṇaṁ ko saññāya assādo ko ādīnavo kiṁ
nissaraṇaṁ ko saṅkhārānaṁ assādo ko ādīnavo kiṁ nissaraṇaṁ
ko viññāṇassa assādo ko ādīnavo kiṁ nissaraṇanti
tassa mayhaṁ bhikkhave etadahosi yaṁ kho rūpaṁ paṭicca uppajjati sukhaṁ
somanassaṁ ayaṁ rūpassa assādo yaṁ rūpaṁ aniccaṁ [1]- dukkhaṁ vipariṇāmadhammaṁ
ayaṁ rūpassa ādīnavo yo rūpasmiṁ chandarāgavinayo
chandarāgappahānaṁ idaṁ rūpassa nissaraṇaṁ yaṁ vedanaṁ paṭicca yaṁ
saññaṁ paṭicca yaṁ saṅkhāre paṭicca yaṁ viññāṇaṁ paṭicca
uppajjati sukhaṁ somanassaṁ ayaṁ viññāṇassa assādo yaṁ viññāṇaṁ
aniccaṁ [1]- dukkhaṁ vipariṇāmadhammaṁ ayaṁ viññāṇassa ādīnavo yo
viññāṇasmiṁ chandarāgavinayo chandarāgappahānaṁ idaṁ viññāṇassa
nissaraṇaṁ.
1 Ma. taṁ. evamīdisesu ṭhānesu.

[553] Yāvakīvañcāhaṁ bhikkhave imesaṁ pañcannaṁ upādānakkhandhānaṁ
evaṁ assādañca assādato ādīnavañca ādīnavato
nissaraṇañca nissaraṇato yathābhūtaṁ nabbhaññāsiṁ neva tāvāhaṁ
bhikkhave sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā
pajāya sadevamanussāya anuttaraṁ sammāsambodhiṁ abhisambuddho 1
paccaññāsiṁ yato ca khvāhaṁ bhikkhave imesaṁ pañcannaṁ upādānakkhandhānaṁ
evaṁ assādañca assādato ādīnavañca ādīnavato
nissaraṇañca nissaraṇato yathābhūtaṁ abbhaññāsiṁ athāhaṁ bhikkhave
sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya
sadevamanussāya anuttaraṁ sammāsambodhiṁ abhisambuddho 1 paccaññāsiṁ
ñāṇañca pana me dassanaṁ udapādi akuppā me cetovimutti 2
ayamantimā jāti natthidāni punabbhavoti.

[554] Yaṁ rūpaṁ paṭicca uppajjati sukhaṁ somanassaṁ ayaṁ rūpassa
assādoti pahānappaṭivedho samudayasaccaṁ yaṁ rūpaṁ aniccaṁ dukkhaṁ vipariṇāmadhammaṁ
ayaṁ rūpassa ādīnavoti pariññāpaṭivedho dukkhasaccaṁ
yo rūpasmiṁ chandarāgavinayo chandarāgappahānaṁ idaṁ rūpassa nissaraṇanti
sacchikiriyāpaṭivedho nirodhasaccaṁ yā imesu tīsu ṭhānesu diṭṭhi
saṅkappo vācā kammanto ājīvo vāyāmo sati samādhi bhāvanāpaṭivedho
maggasaccaṁ yaṁ vedanaṁ paṭicca yaṁ saññaṁ paṭicca yaṁ saṅkhāre
paṭicca yaṁ viññāṇaṁ paṭicca uppajjati sukhaṁ somanassaṁ ayaṁ
1 Ma. itisaddo dissati. 2 Ma. vimutti.
Viññāṇassa assādoti pahānappaṭivedho samudayasaccaṁ yaṁ viññāṇaṁ
aniccaṁ dukkhaṁ vipariṇāmadhammaṁ ayaṁ viññāṇassa ādīnavo pariññāpaṭivedho
dukkhasaccaṁ yo viññāṇasmiṁ chandarāgavinayo chandarāgappahānaṁ
idaṁ viññāṇassa nissaraṇanti sacchikiriyāpaṭivedho nirodhasaccaṁ
yā imesu tīsu ṭhānesu diṭṭhi saṅkappo vācā kammanto
ājīvo vāyāmo sati samādhi bhāvanāpaṭivedho maggasaccanti 1 .

[555] [2]- Katihākārehi saccaṁ. Tīhākārehi saccaṁ
esanaṭṭhena pariggahaṭṭhena paṭivedhaṭṭhena.
Kathaṁ esanaṭṭhena saccaṁ. Jarāmaraṇaṁ kiṁnidānaṁ kiṁsamudayaṁ kiṁjātikaṁ
kiṁpabhavanti evaṁ esanaṭṭhena saccaṁ jarāmaraṇaṁ jātinidānaṁ jāti
samudayaṁ jātijātikaṁ jātippabhavanti evaṁ pariggahaṭṭhena saccaṁ jarāmaraṇañca
pajānāti jarāmaraṇasamudayañca pajānāti jarāmaraṇanirodhañca
pajānāti jarāmaraṇanirodhagāminīpaṭipadañca pajānāti
evaṁ paṭivedhaṭṭhena saccaṁ.
Jāti kiṁnidānā kiṁsamudayā kiṁjātikā kiṁpabhavāti evaṁ esanaṭṭhena
saccaṁ jāti bhavanidānā bhavasamudayā bhavajātikā bhavappabhavāti
evaṁ pariggahaṭṭhena saccaṁ jātiñca pajānāti jātisamudayañca
pajānāti jātinirodhañca pajānāti jātinirodhagāminīpaṭipadañca
pajānāti evaṁ paṭivedhaṭṭhena saccaṁ.
Bhavo kiṁnidāno kiṁsamudayo kiṁjātiko kiṁpabhavoti evaṁ esanaṭṭhena
1 Ma. Yu. itisaddo na dissati. 2 Ma. Yu. saccanti.
Saccaṁ bhavo upādānanidāno upādānasamudayo upādānajātiko
upādānappabhavoti evaṁ pariggahaṭṭhena saccaṁ bhavañca
pajānāti bhavasamudayañca pajānāti bhavanirodhañca pajānāti
bhavanirodhagāminīpaṭipadañca pajānāti evaṁ paṭivedhaṭṭhena saccaṁ.
Upādānaṁ kiṁnidānaṁ kiṁsamudayaṁ kiṁjātikaṁ kiṁpabhavanti evaṁ
esanaṭṭhena saccaṁ upādānaṁ taṇhānidānaṁ taṇhāsamudayaṁ taṇhājātikaṁ
taṇhāpabhavanti evaṁ pariggahaṭṭhena saccaṁ upādānañca
pajānāti upādānasamudayañca pajānāti upādānanirodhañca
pajānāti upādānanirodhagāminīpaṭipadañca pajānāti evaṁ paṭivedhaṭṭhena
saccaṁ.
Taṇhā kiṁnidānā kiṁsamudayā kiṁjātikā kiṁpabhavāti evaṁ
esanaṭṭhena saccaṁ taṇhā vedanānidānā vedanāsamudayā vedanājātikā
vedanāpabhavāti evaṁ pariggahaṭṭhena saccaṁ taṇhañca pajānāti
taṇhāsamudayañca pajānāti taṇhānirodhañca pajānāti taṇhānirodhagāminīpaṭipadañca
pajānāti evaṁ paṭivedhaṭṭhena saccaṁ.
Vedanā kiṁnidānā kiṁsamudayā kiṁjātikā kiṁpabhavāti evaṁ
esanaṭṭhena saccaṁ vedanā phassanidānā phassasamudayā phassajātikā
phassappabhavāti evaṁ pariggahaṭṭhena saccaṁ vedanañca pajānāti
vedanāsamudayañca pajānāti vedanānirodhañca pajānāti
vedanānirodhagāminīpaṭipadañca pajānāti evaṁ paṭivedhaṭṭhena saccaṁ.
Phasso kiṁnidāno kiṁsamudayo kiṁjātiko kiṁpabhavoti evaṁ
esanaṭṭhena saccaṁ phasso saḷāyatananidāno saḷāyatanasamudayo
saḷāyatanajātiko saḷāyatanappabhavoti evaṁ pariggahaṭṭhena saccaṁ
phassañca pajānāti phassasamudayañca pajānāti phassanirodhañca
pajānāti phassanirodhagāminīpaṭipadañca pajānāti evaṁ
paṭivedhaṭṭhena saccaṁ.
Saḷāyatanaṁ kiṁnidānaṁ kiṁsamudayaṁ kiṁjātikaṁ kiṁpabhavanti evaṁ
esanaṭṭhena saccaṁ saḷāyatanaṁ nāmarūpanidānaṁ nāmarūpasamudayaṁ nāmarūpajātikaṁ
nāmarūpappabhavanti evaṁ pariggahaṭṭhena saccaṁ saḷāyatanañca
pajānāti saḷāyatanasamudayañca pajānāti saḷāyatananirodhañca
pajānāti saḷāyatananirodhagāminīpaṭipadañca pajānāti evaṁ paṭivedhaṭṭhena
saccaṁ.
Nāmarūpaṁ kiṁnidānaṁ kiṁsamudayaṁ kiṁjātikaṁ kiṁpabhavanti evaṁ
esanaṭṭhena saccaṁ nāmarūpaṁ viññāṇanidānaṁ viññāṇasamudayaṁ
viññāṇajātikaṁ viññāṇappabhavanti evaṁ pariggahaṭṭhena saccaṁ
nāmarūpañca pajānāti nāmarūpasamudayañca pajānāti nāmarūpanirodhañca
pajānāti nāmarūpanirodhagāminīpaṭipadañca pajānāti evaṁ
paṭivedhaṭṭhena saccaṁ.
Viññāṇaṁ kiṁnidānaṁ kiṁsamudayaṁ kiṁjātikaṁ kiṁpabhavanti evaṁ
esanaṭṭhena saccaṁ viññāṇaṁ saṅkhāranidānaṁ saṅkhārasamudayaṁ saṅkhārajātikaṁ
Saṅkhārappabhavanti evaṁ pariggahaṭṭhena saccaṁ viññāṇañca
pajānāti viññāṇasamudayañca pajānāti viññāṇanirodhañca
pajānāti viññāṇanirodhagāminīpaṭipadañca pajānāti evaṁ paṭivedhaṭṭhena
saccaṁ.
Saṅkhārā kiṁnidānā kiṁsamudayā kiṁjātikā kiṁpabhavāti evaṁ
esanaṭṭhena saccaṁ saṅkhārā avijjānidānā avijjāsamudayā avijjājātikā
avijjāpabhavāti evaṁ pariggahaṭṭhena saccaṁ saṅkhāre ca
pajānāti saṅkhārasamudayañca pajānāti saṅkhāranirodhañca pajānāti
saṅkhāranirodhagāminīpaṭipadañca pajānāti evaṁ paṭivedhaṭṭhena saccaṁ.