[256] Kathaṁ paccayapavattānaṁ dhammānaṁ nānattekattakammavipphāravasena
pariyogāhane paññā pubbenivāsānussatiñāṇaṁ. Idha
1 Ma. Yu. pajānāti. 2-3 Po. Ma. Yu. ime pāṭhā na dissanti.
Bhikkhu chandasamādhi .pe. Muduṁ karitvā kammaniyaṁ evaṁ pajānāti
imasmiṁ sati idaṁ hoti imassuppādā idaṁ uppajjati yadidaṁ
avijjāpaccayā saṅkhārā saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ viññāṇapaccayā
nāmarūpaṁ nāmarūpapaccayā saḷāyatanaṁ saḷāyatanapaccayā
phasso phassapaccayā vedanā vedanāpaccayā taṇhā taṇhāpaccayā
upādānaṁ upādānapaccayā bhavo bhavapaccayā jāti
jātipaccayā jarāmaraṇaṁ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā sambhavanti
evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti so tathā
bhāvitena cittena parisuddhena pariyodātena pubbenivāsānussatiñāṇāya
cittaṁ abhinīharati abhininnāmeti so anekavihitaṁ pubbenivāsaṁ
anussarati seyyathīdaṁ ekaṁpi jātiṁ dvepi jātiyo tissopi
jātiyo catassopi jātiyo pañcapi jātiyo dasapi jātiyo
vīsampi jātiyo tiṁsampi jātiyo cattārīsampi jātiyo
paññāsampi jātiyo jātisatampi jātisahassampi jātisatasahassampi
anekepi saṁvaṭṭakappe anekepi vivaṭṭakappe anekepi saṁvaṭṭavivaṭṭakappe
amutrāsiṁ evaṁnāmo evaṁgotto evaṁvaṇṇo
evamāhāro evaṁsukhadukkhapaṭisaṁvedī evamāyupariyanto so tato cuto
amutra udapādiṁ tatrāpāsiṁ evaṁnāmo evaṁgotto evaṁvaṇṇo
evamāhāro evaṁsukhadukkhapaṭisaṁvedī evamāyupariyanto so tato
cuto idhūpapannoti iti sākāraṁ sauddesaṁ anekavihitaṁ pubbenivāsaṁ
Anussarati taṁ ñātaṭṭhena ñāṇaṁ pajānanaṭṭhena paññā
tena vuccati paccayapavattānaṁ dhammānaṁ nānattekattakammavipphāravasena
pariyogāhane paññā pubbenivāsānussatiñāṇaṁ.
--------

[257] Kathaṁ obhāsavasena nānattekattarūpanimittānaṁ dassanaṭṭhe
paññā dibbacakkhuñāṇaṁ. Idha bhikkhu chandasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṁ
iddhipādaṁ bhāveti viriyasamādhi .pe. Cittasamādhi
.pe. Vīmaṁsāsamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṁ iddhipādaṁ bhāveti so
imesu catūsu iddhipādesu cittaṁ paribhāveti paridameti muduṁ karoti
kammaniyaṁ so imesu catūsu iddhipādesu cittaṁ paribhāvetvā
paridametvā muduṁ karitvā kammaniyaṁ ālokasaññaṁ manasi karoti
divāsaññaṁ adhiṭṭhāti yathā divā tathā ratti yathā ratti tathā
divā iti vivaṭena cetasā apariyonaddhena sappabhāsaṁ 1 cittaṁ
bhāveti so tathā bhāvitena cittena parisuddhena pariyodātena
sattānaṁ cutūpapātañāṇāya cittaṁ abhinīharati abhininnāmeti so
dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passati
cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe sugate
duggate yathākammūpage satte pajānāti ime vata bhonto sattā
kāyaduccaritena samannāgatā vacīduccaritena samannāgatā manoduccaritena
1 Sī. sammābhāvaṁ.
Samannāgatā ariyānaṁ upavādakā micchādiṭṭhikā micchādiṭṭhikammasamādānā
te kāyassa bhedā parammaraṇā apāyaṁ duggatiṁ
vinipātaṁ nirayaṁ upapannā ime vā pana bhonto sattā
kāyasucaritena samannāgatā vacīsucaritena samannāgatā manosucaritena
samannāgatā ariyānaṁ anupavādakā sammādiṭṭhikā sammādiṭṭhikammasamādānā
te kāyassa bhedā parammaraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ
upapannāti iti dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena
satte passati cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe
dubbaṇṇe sugate duggate yathākammūpage satte pajānāti taṁ
ñātaṭṭhena ñāṇaṁ pajānanaṭṭhena paññā tena vuccati obhāsavasena
nānattekattarūpanimittānaṁ dassanaṭṭhe paññā dibbacakkhuñāṇaṁ.
--------

[258] Kathaṁ catusaṭṭhiyā ākārehi tiṇṇannaṁ indriyānaṁ
vasībhāvatāpaññā āsavānaṁ khaye ñāṇaṁ.
Katamesaṁ tiṇṇannaṁ indriyānaṁ anaññātaññassāmītindriyassa
aññindriyassa aññātāvindriyassa.
Anaññātaññassāmītindriyaṁ katiṭṭhānāni gacchati aññindriyaṁ
katiṭṭhānāni gacchati aññātāvindriyaṁ katiṭṭhānāni
gacchati. Anaññātaññassāmītindriyaṁ ekaṁ ṭhānaṁ gacchati sotāpattimaggaṁ
aññindriyaṁ cha ṭhānāni gacchati sotāpattiphalaṁ
Sakadāgāmimaggaṁ sakadāgāmiphalaṁ anāgāmimaggaṁ anāgāmiphalaṁ arahattamaggaṁ
aññātāvindriyaṁ ekaṁ ṭhānaṁ gacchati arahattaphalaṁ.

[259] Sotāpattimaggakkhaṇe anaññātaññassāmītindriyassa
saddhindriyaṁ adhimokkhaparivāraṁ hoti viriyindriyaṁ paggahaparivāraṁ
hoti satindriyaṁ upaṭṭhānaparivāraṁ hoti samādhindriyaṁ avikkhepaparivāraṁ
hoti paññindriyaṁ dassanaparivāraṁ hoti manindriyaṁ
vijānanaparivāraṁ hoti somanassindriyaṁ abhinandanaparivāraṁ 1 hoti
jīvitindriyaṁ pavattasantatādhipateyyaparivāraṁ hoti sotāpattimaggakkhaṇe
jātā dhammā ṭhapetvā cittasamuṭṭhānaṁ rūpaṁ sabbeva
kusalā honti sabbeva anāsavā honti sabbeva niyyānikā
honti sabbeva apacayagāmino honti sabbeva lokuttarā
honti sabbeva nibbānārammaṇā honti sotāpattimaggakkhaṇe
anaññātaññassāmītindriyassa imāni aṭṭhindriyāni
sahajātaparivārā honti aññamaññaparivārā honti nissayaparivārā
honti sampayuttaparivārā honti sahagatā honti sahajātā
honti saṁsaṭṭhā honti sampayuttā honti teva
tassa ākārā ceva honti parivārā ca.

[260] Sotāpattiphalakkhaṇe aññindriyassa saddhindriyaṁ
adhimokkhaparivāraṁ hoti viriyindriyaṁ paggahaparivāraṁ hoti satindriyaṁ
upaṭṭhānaparivāraṁ hoti samādhindriyaṁ avikkhepaparivāraṁ hoti
1 Ma. abhisandanaparivāraṁ. evamuparipi.
Paññindriyaṁ dassanaparivāraṁ hoti manindriyaṁ vijānanaparivāraṁ hoti
somanassindriyaṁ abhinandanaparivāraṁ hoti jīvitindriyaṁ pavattasantatādhipateyyaparivāraṁ
hoti sotāpattiphalakkhaṇe jātā dhammā
sabbeva abyākatā honti ṭhapetvā cittasamuṭṭhānaṁ rūpaṁ sabbeva
anāsavā honti sabbeva lokuttarā honti sabbeva nibbānārammaṇā
honti sotāpattiphalakkhaṇe aññindriyassa imāni
aṭṭhindriyāni sahajātaparivārā honti aññamaññaparivārā
honti nissayaparivārā honti sampayuttaparivārā honti sahagatā
honti sahajātā honti saṁsaṭṭhā honti sampayuttā honti
teva tassa ākārā ceva honti parivārā ca.

[261] Sakadāgāmimaggakkhaṇe .pe. Sakadāgāmiphalakkhaṇe
.pe. Anāgāmimaggakkhaṇe .pe. Anāgāmiphalakkhaṇe .pe.
Arahattamaggakkhaṇe aññindriyassa saddhindriyaṁ adhimokkhaparivāraṁ
hoti .pe. Jīvitindriyaṁ pavattasantatādhipateyyaparivāraṁ hoti
arahattamaggakkhaṇe jātā dhammā ṭhapetvā cittasamuṭṭhānaṁ rūpaṁ
sabbeva kusalā honti sabbeva anāsavā honti sabbeva
niyyānikā honti sabbeva apacayagāmino honti sabbeva
lokuttarā honti sabbeva nibbānārammaṇā honti arahattamaggakkhaṇe
aññindriyassa imāni aṭṭhindriyāni sahajātaparivārā
honti aññamaññaparivārā honti nissayaparivārā honti
Sampayuttaparivārā honti sahagatā honti sahajātā honti
saṁsaṭṭhā honti sampayuttā honti teva tassa ākārā ceva
honti parivārā ca.

[262] Arahattaphalakkhaṇe aññātāvindriyassa saddhindriyaṁ
adhimokkhaparivāraṁ hoti viriyindriyaṁ paggahaparivāraṁ hoti satindriyaṁ
upaṭṭhānaparivāraṁ hoti samādhindriyaṁ avikkhepaparivāraṁ hoti
paññindriyaṁ dassanaparivāraṁ hoti manindriyaṁ vijānanaparivāraṁ hoti
somanassindriyaṁ abhinandanaparivāraṁ hoti jīvitindriyaṁ
pavattasantatādhipateyyaparivāraṁ hoti arahattaphalakkhaṇe jātā dhammā
sabbeva abyākatā honti ṭhapetvā cittasamuṭṭhānaṁ rūpaṁ sabbeva
anāsavā honti sabbeva lokuttarā honti sabbeva nibbānārammaṇā
honti arahattaphalakkhaṇe aññātāvindriyassa imāni
aṭṭhindriyāni sahajātaparivārā honti aññamaññaparivārā
honti nissayaparivārā honti sampayuttaparivārā honti sahagatā
honti sahajātā honti saṁsaṭṭhā honti sampayuttā honti
teva tassa ākārā ceva honti parivārā ca iti imāni
aṭṭhaṭṭhakāni catusaṭṭhī honti.

[263] Āsavāti katame te āsavā kāmāsavo
bhavāsavo diṭṭhāsavo avijjāsavo. Katthete āsavā khīyanti.
Sotāpattimaggena anavaseso diṭṭhāsavo khīyati apāyagamanīyo
Kāmāsavo khīyati apāyagamanīyo bhavāsavo khīyati apāyagamanīyo
avijjāsavo khīyati etthete āsavā khīyanti sakadāgāmimaggena
oḷāriko kāmāsavo khīyati tadekaṭṭho bhavāsavo khīyati
tadekaṭṭho avijjāsavo khīyati etthete āsavā khīyanti anāgāmimaggena
anavaseso kāmāsavo khīyati tadekaṭṭho bhavāsavo khīyati
tadekaṭṭho avijjāsavo khīyati etthete āsavā khīyanti
arahattamaggena anavaseso bhavāsavo khīyati [1]- avijjāsavo khīyati
etthete āsavā khīyanti taṁ ñātaṭṭhena ñāṇaṁ pajānanaṭṭhena
paññā tena vuccati catusaṭṭhiyā ākārehi tiṇṇannaṁ
indriyānaṁ vasībhāvatāpaññā āsavānaṁ khaye ñāṇaṁ.
--------

[264] Kathaṁ pariññaṭṭhe paññā dukkhe ñāṇaṁ pahānaṭṭhe
paññā samudaye ñāṇaṁ sacchikiriyaṭṭhe paññā nirodhe ñāṇaṁ
bhāvanaṭṭhe paññā magge ñāṇaṁ. Dukkhassa pīḷanaṭṭho
santāpaṭṭho saṅkhataṭṭho vipariṇāmaṭṭho pariññaṭṭho samudayassa
āyuhanaṭṭho nidānaṭṭho saññogaṭṭho palibodhaṭṭho pahānaṭṭho
nirodhassa nissaraṇaṭṭho vivekaṭṭho asaṅkhataṭṭho amataṭṭho sacchikiriyaṭṭho
maggassa niyyānaṭṭho hetaṭṭho dassanaṭṭho ādhipateyyaṭṭho
bhāvanaṭṭho taṁ ñātaṭṭhena ñāṇaṁ pajānanaṭṭhena
paññā tena vuccati pariññaṭṭhe paññā dukkhe ñāṇaṁ
1 Ma. Yu. anavaseso.
Pahānaṭṭhe paññā samudaye ñāṇaṁ sacchikiriyaṭṭhe paññā nirodhe
ñāṇaṁ bhāvanaṭṭhe paññā magge ñāṇaṁ.

[265] Kathaṁ dukkhe ñāṇaṁ dukkhasamudaye ñāṇaṁ dukkhanirodhe
ñāṇaṁ dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya ñāṇaṁ. Maggasamaṅgissa
ñāṇaṁ dukkhepetaṁ ñāṇaṁ dukkhasamudayepetaṁ ñāṇaṁ
dukkhanirodhepetaṁ ñāṇaṁ dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāyapetaṁ ñāṇaṁ.