[238] Yaṅkiñci sampajānāsīti yaṅkiñci sampajānāsi vijānāsi 1
paṭivijānāsi paṭivijjhasīti yaṅkiñci sampajānāsi. Dhotakāti
bhagavāti dhotakāti bhagavā taṁ brāhmaṇaṁ nāmena ālapati.
Bhagavāti gāravādhivacanametaṁ .pe. Sacchikā paññatti yadidaṁ bhagavāti
dhotakāti bhagavā.

[239] Uddhaṁ adho tiriyañcāpi majjheti uddhanti vuccati
anāgataṁ adhoti atītaṁ tiriyañcāpi majjheti paccuppannaṁ.
Athavā uddhanti sukhā vedanā adhoti dukkhā vedanā tiriyañcāpi
majjheti adukkhamasukhā vedanā. Uddhanti kusalā dhammā adhoti
akusalā dhammā tiriyañcāpi majjheti abyākatā dhammā.
Uddhanti devaloko adhoti apāyaloko tiriyañcāpi majjheti
manussaloko. Uddhanti arūpadhātu adhoti kāmadhātu tiriyañcāpi
majjheti rūpadhātu. Uddhanti uddhaṁ pādatalā adhoti adho
kesamatthakā tiriyañcāpi majjheti vemajjheti uddhaṁ adho
tiriyañcāpi majjhe.
1 Ma. ājānāsi.

[240] Etaṁ viditvā saṅgoti loketi saṅgo eso lagganaṁ
etaṁ bandhanaṁ etaṁ palibodho esoti ñatvā jānitvā tulayitvā
tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṁ katvāti etaṁ viditvā saṅgoti
loke.

[241] Bhavābhavāya mākāsi taṇhanti rūpataṇhā saddataṇhā
gandhataṇhā rasataṇhā phoṭṭhabbataṇhā dhammataṇhā. Bhavābhavāyāti
bhavābhavāya kammabhavāya punabbhavāya kāmabhavāya kammabhavāya
kāmabhavāya punabbhavāya rūpabhavāya kammabhavāya rūpabhavāya punabbhavāya
arūpabhavāya kammabhavāya arūpabhavāya punabbhavāya punappunaṁ bhavāya
punappunaṁ gatiyā punappunaṁ upapattiyā punappunaṁ paṭisandhiyā
punappunaṁ attabhāvābhinibbattiyā taṇhaṁ mākāsi mā janesi mā
sañjanesi mā nibbattesi mā abhinibbattesi pajahi vinodehi
byantīkarohi anabhāvaṅgamehīti bhavābhavāya mākāsi taṇhaṁ.
Tenāha bhagavā
yaṅkiñci sampajānāsi (dhotakāti bhagavā)
uddhaṁ adho tiriyañcāpi majjhe
etaṁ viditvā saṅgoti loke
bhavābhavāya mākāsi taṇhanti.
Saha gāthāpariyosānā .pe. Satthā me bhante bhagavā sāvakohamasmīti.
Dhotakamāṇavakapañhāniddeso pañcamo.
Upasīvamāṇavakapañhāniddeso

[242] Eko ahaṁ sakka mahantamoghaṁ (iccāyasmā upasīvo)
anissito no visahāmi tārituṁ
ārammaṇaṁ brūhi samantacakkhu
yaṁ nissito oghamimaṁ tareyyaṁ.

[243] Eko ahaṁ sakka mahantamoghanti ekoti puggalo
vā me dutiyo natthi dhammo vā me dutiyo natthi yaṁ vā
puggalaṁ nissāya dhammaṁ vā nissāya mahantaṁ kāmoghaṁ bhavoghaṁ diṭṭhoghaṁ
avijjoghaṁ tareyyaṁ uttareyyaṁ patareyyaṁ samatikkameyyaṁ vītivatteyyanti
eko 1 . Sakkāti sakko. Bhagavā sakyakulā pabbajitotipi sakko.
Athavā addho 2 mahaddhano dhanavātipi sakko. Tassimāni dhanāni
seyyathīdaṁ saddhādhanaṁ sīladhanaṁ hiridhanaṁ ottappadhanaṁ sutadhanaṁ cāgadhanaṁ
paññādhanaṁ satipaṭṭhānadhanaṁ .pe. Nibbānadhanaṁ. Imehi anekavidhehi
dhanaratanehi addho mahaddhano dhanavātipi sakko. Athavā
sakko pahu visavī alamatto sūro vīro vikkanto abhiru acchambhī
anutrāsī apalāyī pahīnabhayabheravo vigatalomahaṁsotipi sakkoti eko
ahaṁ sakka mahantamoghaṁ. Iccāyasmā upasīvoti iccāti
padasandhi. Āyasmāti piyavacanaṁ. Upasīvoti tassa brāhmaṇassa
nāmaṁ .pe. Abhilāpoti iccāyasmā upasīvo.
1 Ma. ayaṁ pāṭho natthi. 2 Ma. sabbattha aḍḍho.

[244] Anissito no visahāmi tāritunti anissitoti puggalaṁ
vā anissito dhammaṁ vā anissito. No visahāmīti 1 na ussahāmi
na sakkomi na paṭibalo. Tāritunti 2 mahantaṁ kāmoghaṁ bhavoghaṁ
diṭṭhoghaṁ avijjoghaṁ tārituṁ 3 uttarituṁ patarituṁ samatikkamituṁ vītivattitunti
anissito no visahāmi tārituṁ.

[245] Ārammaṇaṁ brūhi samantacakkhūti ārammaṇaṁ brūhīti 4
ārammaṇaṁ ālambaṇaṁ nissayaṁ upanissayaṁ brūhi ācikkhāhi desehi
paññapehi paṭṭhapehi vivarāhi vibhajāhi uttānīkarohi pakāsehīti
ārammaṇaṁ brūhi 4 . Samantacakkhūti samantacakkhu vuccati sabbaññutañāṇaṁ.
Bhagavā tena sabbaññutañāṇena upeto samupeto upāgato
samupāgato upapanno samupapanno samannāgato.
Na tassa adiṭṭhamidhatthi kiñci
atho aviññātamajānitabbaṁ
sabbaṁ abhiññāsi yadatthi neyyaṁ
tathāgato tena samantacakkhūti.
Ārammaṇaṁ brūhi samantacakkhu.

[246] Yaṁ nissito oghamimaṁ tareyyanti yaṁ nissitoti yaṁ
vā puggalaṁ nissito dhammaṁ vā nissito. Oghamimaṁ tareyyanti 5
mahantaṁ kāmoghaṁ bhavoghaṁ diṭṭhoghaṁ avijjoghaṁ tareyyaṁ uttareyyaṁ
patareyyaṁ samatikkameyyaṁ vītivatteyyanti yaṁ nissito oghamimaṁ
1 Ma. itisaddo natthi. 2 Ma. ayaṁ pāṭho natthi. 3 Ma. tarituṁ. 4-5 Ma.
ime dve pāṭhā natthi.
Tareyyaṁ. Tenāha so brāhmaṇo
eko ahaṁ sakka mahantamoghaṁ (iccāyasmā upasīvo)
anissito no visahāmi tārituṁ
ārammaṇaṁ brūhi samantacakkhu
yaṁ nissito oghamimaṁ tareyyanti.

[247] Ākiñcaññaṁ pekkhamāno satimā (upasīvāti bhagavā)
natthīti nissāya tarassu oghaṁ
kāme pahāya virato kathāhi
taṇhakkhayaṁ rattamahābhipassa 1 .