[906] Uccāvacesu sayanesūti uccāvacesūti uccāvacesu hīnappaṇītesu
chekapāpakesu. Sayanesūti 2 sayanaṁ vuccati senāsanaṁ vihāro
aḍḍhayogo pāsādo hammiyaṁ guhāti uccāvacesu sayanesu.

[907] Gīvanto 3 tattha bheravāti gīvantoti gīvanto kujjanto
nadanto saddaṁ karonto. Athavā kīvanto katī kittakā kīvatakā
kīvabahukā 4 . Te bheravāti sīhā byagghā dīpi acchataracchā kokā
1 Ma. pabbatapabbhārāti pabbatānaṁ guhāsu vā. 2 Ma. ayaṁ pāṭho na dissati.
3 Ma. kivanto. sabbattha īdisameva. 4 Ma. kīvabahukā te.
Gomahisā hatthī ahi vicchikā satapadī corā vā assu māṇavā
katakammā vā akatakammā vāti gīvanto tattha bheravā.

[908] Yehi bhikkhu na vedheyyāti yehīti yehi bheravehi
bherave passitvā vā suṇitvā vā na vedheyya nappavedheyya na
sampavedheyya na taseyya na uttaseyya na parittaseyya na bhāyeyya
na santāsaṁ āpajjeyya abhiru assa acchambhī anutrāsī apalāyī
pahīnabhayabheravo vigatalomahaṁso vihareyyāti yehi bhikkhu na vedheyya.

[909] Nigghose sayanāsaneti appasadde appanigghose vijanavāte
manussarāhaseyyake paṭisallānasāruppe senāsaneti nigghose
sayanāsane. Tenāha sārīputtatthero
uccāvacesu sayanesu gīvanto tattha bheravā
yehi bhikkhu na vedheyya nigghose sayanāsaneti.

[910] Katī parissayā loke gacchato agataṁ disaṁ 1
ye bhikkhu abhisambhave pantamhi sayanāsane.

[911] Katī parissayā loketi katīti katī kittakā kīvatakā
kīvabahukā. Parissayāti dve parissayā pākaṭaparissayā ca paṭicchannaparissayā
ca.
Katame pākaṭaparissayā. Sīhā byagghā dīpi acchataracchā
kokā gomahisā hatthī ahi vicchikā satapadī corā vā assu
1 amataṁ disantipi pāṭho.
Māṇavā katakammā vā akatakammā vā cakkhurogo sotarogo
ghānarogo jivhārogo kāyarogo sīsarogo kaṇṇarogo mukharogo
dantarogo kāso sāso pināso ḍaho jaro kucchirogo mucchā
pakkhandikā sūlā visūcikā kuṭṭhaṁ gaṇḍo kilāso soso apamāro
daddu kaṇḍu kacchu rakhasā vitacchikā lohitaṁ pittaṁ madhumeho aṁsā
piḷakā bhagandalā pittasamuṭṭhānā ābādhā semhasamuṭṭhānā
ābādhā vātasamuṭṭhānā ābādhā sannipātikā ābādhā utupariṇāmajā
ābādhā visamaparihārajā ābādhā opakkamikā ābādhā
kammavipākajā ābādhā sītaṁ uṇhaṁ jighacchā pipāsā uccāro
passāvo ḍaṁsamakasavātātapasiriṁsapasamphasso iti vā 1 ime vuccanti
pākaṭaparissayā.
Katame paṭicchannaparissayā. Kāyaduccaritaṁ vacīduccaritaṁ manoduccaritaṁ
kāmacchandanīvaraṇaṁ byāpādanīvaraṇaṁ thīnamiddhanīvaraṇaṁ uddhaccakukkuccanīvaraṇaṁ
vicikicchānīvaraṇaṁ rāgo doso moho kodho upanāho
makkho paḷāso issā macchariyaṁ māyā sāṭheyyaṁ thambho sārambho
māno atimāno mado pamādo sabbe kilesā sabbe duccaritā
sabbe darathā sabbe pariḷāhā sabbe santāpā sabbākusalābhi
saṅkhārā ime vuccanti paṭicchannaparissayā.
Parissayāti kenatthena parissayā. Parisahantīti parissayā.
Parihānāya saṁvattantīti parissayā. Tatrāsayāti parissayā.
1 ma iti vāti na dissati.
Kathaṁ parisahantīti parissayā. Te parissayā taṁ puggalaṁ sahanti
parisahanti abhibhavanti ajjhottharanti pariyādiyanti maddanti. Evaṁ
parisahantīti parissayā.
Kathaṁ parihānāya saṁvattantīti parissayā. Te parissayā
kusalānaṁ dhammānaṁ parihānāya antarāyāya saṁvattanti. Katamesaṁ
kusalānaṁ dhammānaṁ. Sammāpaṭipadāya anulomapaṭipadāya apaccanīka
paṭipadāya [1]- anvatthapaṭipadāya dhammānudhammapaṭipadāya sīlesu
paripūrikāritāya 2 indriyesu guttadvāratāya bhojane mattaññutāya *-
jāgariyānuyogassa satisampajaññassa catunnaṁ satipaṭṭhānānaṁ
bhāvanānuyogassa catunnaṁ sammappadhānānaṁ catunnaṁ iddhippādānaṁ
pañcannaṁ indriyānaṁ pañcannaṁ balānaṁ sattannaṁ bojjhaṅgānaṁ
ariyassa aṭṭhaṅgikassa maggassa bhāvanānuyogassa imesaṁ kusalānaṁ
dhammānaṁ parihānāya antarāyāya saṁvattanti. Evaṁ parihānāya
saṁvattantīti parissayā.
Kathaṁ tatrāsayāti parissayā. Tatthete pāpakā akusalā
dhammā uppajjanti attabhāvasannissayā. Yathā bile bilāsayā
pāṇā sayanti dake dakāsayā pāṇā sayanti vane vanāsayā
pāṇā sayanti rukkhe rukkhāsayā pāṇā sayanti evameva
tatthete pāpakā akusalā dhammā uppajjanti attabhāvasannissayāti
evampi tatrāsayāti parissayā.
1 Ma. aviruddhapaṭipadāya. 2 Ma. Yu. paripūrakāritāya.
* mīkārkkhag ttaññutāya peḌna mattaññutāya
Vuttaṁ hetaṁ bhagavatā sāntevāsiko bhikkhave bhikkhu sācariyako
dukkhaṁ na phāsu viharati kathañca bhikkhave bhikkhu sāntevāsiko
sācariyako dukkhaṁ na phāsu viharati idha bhikkhave bhikkhuno cakkhunā
rūpaṁ disvā uppajjanti pāpakā akusalā dhammā sarasaṅkappā
saññojanīyā tyassa anto vasanti anvāssavanti pāpakā
akusalā dhammāti tasmā sāntevāsikoti vuccati te naṁ samudācaranti
pāpakā akusalā dhammāti tasmā sācariyakoti vuccati
puna ca paraṁ bhikkhave bhikkhuno sotena saddaṁ sutvā ghānena gandhaṁ
ghāyitvā jivhāya rasaṁ sāyitvā kāyena phoṭṭhabbaṁ phusitvā
manasā dhammaṁ viññāya uppajjanti pāpakā akusalā dhammā
sarasaṅkappā saññojanīyā tyassa anto vasanti anvāssavanti
pāpakā akusalā dhammāti tasmā sāntevāsikoti vuccati te
naṁ samudācaranti pāpakā akusalā dhammāti tasmā sācariyakoti
vuccati evaṁ kho bhikkhave bhikkhu sāntevāsiko sācariyako dukkhaṁ
na phāsu viharatīti. Evampi tatrāsayāti parissayā.
Vuttaṁ hetaṁ bhagavatā tayome bhikkhave antarāmalā antarāamittā
antarāsapattā antarāvadhakā antarāpaccatthikā katame
tayo lobho bhikkhave antarāmalo antarāamitto antarāsapatto
antarāvadhako antarāpaccatthiko doso bhikkhave antarāmalo
antarāamitto antarāsapatto antarāvadhako antarāpaccatthiko
Moho bhikkhave antarāmalo antarāamitto antarāsapatto
antarāvadhako antarāpaccatthiko ime kho bhikkhave tayo antarāmalā
antarāamittā antarāsapattā antarāvadhakā antarāpaccatthikā.
Anatthajanano lobho lobho cittappakopano
bhayamantarato jātaṁ taṁ jano nāvabujjhati
luddho atthaṁ na jānāti luddho dhammaṁ na passati
andhatamaṁ tadā hoti yaṁ lobho sahate naraṁ
anatthajanano doso doso cittappakopano
bhayamantarato jātaṁ taṁ jano nāvabujjhati
kuddho atthaṁ na jānāti kuddho dhammaṁ na passati
andhatamaṁ tadā hoti yaṁ kodho 1 sahate naraṁ
anatthajanano moho moho cittappakopano
bhayamantarato jātaṁ taṁ jano nāvabujjhati
mūḷho atthaṁ na jānāti mūḷho dhammaṁ na passati
andhatamaṁ tadā hoti yaṁ moho saha te naranti.
Evampi tatrāsayāti parissayā.
Vuttaṁ hetaṁ bhagavatā tayo kho mahārāja purisassa dhammā
ajjhattaṁ uppajjamānā uppajjanti ahitāya dukkhāya aphāsuvihārāya
katame tayo lobho kho mahārāja purisassa dhammo ajjhattaṁ
uppajjamāno uppajjati ahitāya dukkhāya aphāsuvihārāya doso
1 Ma. yaṁ doso.
Kho mahārāja purisassa dhammo ajjhattaṁ uppajjamāno uppajjati
ahitāya dukkhāya aphāsuvihārāya moho kho mahārāja purisassa
dhammo ajjhattaṁ uppajjamāno uppajjati ahitāya dukkhāya
aphāsuvihārāya ime kho mahārāja tayo purisassa dhammā ajjhattaṁ
uppajjamānā uppajjanti ahitāya dukkhāya aphāsuvihārāyāti.
Lobho doso ca moho ca purisaṁ pāpacetasaṁ
hiṁsanti attasambhūtā tacasāraṁva samphalanti.
Evampi tatrāsayāti parissayā.
Vuttaṁ hetaṁ bhagavatā
rāgo ca doso ca itonidānā
aratī rati 1 lomahaṁso itojāto
ito samuṭṭhāya manovitakkā
kumārakā dhaṅkamivossajjantīti.
Evampi tatrāsayāti parissayā. Loketi manussaloketi katī
parissayā loke.

[912] Gacchato agataṁ disanti agatadisā vuccati amatanibbānaṁ
yo so sabbasaṅkhārasamatho sabbūpadhipaṭinissaggo taṇhakkhayo virāgo
nirodho nibbānaṁ. Agatapubbā na disā gatapubbā iminā dīghena
addhunā. Samatittikaṁ anavasesaṁ telapattaṁ yathā parihareyya evaṁ
sacittamanurakkheyya 2 patthayamāno disaṁ agatapubbaṁ. Agatapubbaṁ disaṁ
1 Ma. Yu. aratī ratī. 2 Ma. sacittamanurakkhe patthayāno.
Vajato gacchato abhikkamatoti gacchato agataṁ disaṁ.

[913] Ye bhikkhu abhisambhaveti yeti ye parissaye abhisambhaveyya
abhibhaveyya ajjhotthareyya pariyādiyeyya maddeyyāti ye bhikkhu
abhisambhave.

[914] Pantamhi sayanāsaneti ante pante pariyante selante
vā vanante vā udakante vā nadante vā yattha na kasiyati na
vapiyati janantaṁ atikkamitvā manussānaṁ anūpacāre senāsaneti
pantamhi sayanāsane. Tenāha sārīputtatthero
katī parissayā loke gacchato agataṁ disaṁ
ye bhikkhu abhisambhave pantamhi sayanāsaneti.

[915] Kyāssa byappathayo assu kyāssassu idha gocarā
kāni sīlabbatānassu 1 pahitattassa bhikkhuno.