[846] Sa ve viddhā 1 sa vedagū ñatvā dhammaṁ anissito
sammā so loke iriyāno nappihetīdha kassaci.

[847] Sa ve viddhā sa vedagūti viddhāti viddhā vijjāgato
ñāṇī buddhimā vibhāvī medhāvī. Vedagūti vedo vuccati 2 catūsu
maggesu ñāṇaṁ .pe. Sabbavedanāsu vītarāgo sabbavedamaticca
vedagū soti sa ve viddhā sa vedagū.

[848] Ñatvā dhammaṁ anissitoti [3]- ñatvā jānitvā tulayitvā
tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṁ katvā sabbe saṅkhārā aniccāti
ñatvā jānitvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṁ katvā
sabbe saṅkhārā dukkhāti .pe. Yaṅkiñci samudayadhammaṁ sabbantaṁ
nirodhadhammanti ñatvā jānitvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā
vibhūtaṁ katvā. Anissitoti dve nissayā taṇhānissayo ca
diṭṭhinissayo ca .pe. Ayaṁ taṇhānissayo .pe. Ayaṁ diṭṭhinissayo.
Taṇhānissayaṁ pahāya diṭṭhinissayaṁ paṭinissajjitvā cakkhuṁ
anissito sotaṁ anissito ghānaṁ anissito .pe. Diṭṭhasutamutaviññātabbe
dhamme anissito anallīno anupagato anajjhosito
anadhimutto nikkhanto nissaṭṭho vippamutto visaññutto vimariyādikatena
cetasā viharatīti ñatvā dhammaṁ anissito.

[849] Sammā so loke iriyānoti yato ajjhattikabāhiresu
āyatanesu chandarāgo pahīno hoti ucchinnamūlo tālāvatthukato
1 Ma. Yu. vidvā. 2 Ma. vedā vuccanti. Yu. vedā vuccati. 3 Ma. ñatvāti.
Anabhāvaṅgato āyatiṁ anuppādadhammo ettāvatāpi sammā so
loke carati viharati iriyati vattati pāleti yapeti yāpeti.
Yato puññābhisaṅkhāro ca apuññābhisaṅkhāro ca āneñjābhisaṅkhāro
ca pahīnā honti ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṅgatā āyatiṁ
anuppādadhammā ettāvatāpi sammā so loke carati viharati
iriyati vattati pāleti yapeti yāpetīti sammā so loke
iriyāno.

[850] Nappihetīdha kassacīti pihā vuccati taṇhā yo rāgo
sārāgo .pe. Abhijjhā lobho akusalamūlaṁ. Yassesā pihā
taṇhā pahīnā samucchinnā vūpasantā paṭippassaddhā abhabbuppattikā
ñāṇagginā daḍḍhā so kassaci nappiheti khattiyassa vā
brāhmaṇassa vā vessassa vā suddassa vā gahaṭṭhassa vā
pabbajitassa vā devassa vā manussassa vāti nappihetīdha
kassaci. Tenāha bhagavā
sa ve viddhā sa vedagū ñatvā dhammaṁ anissito
sammā so loke iriyāno nappihetīdha kassacīti.

[851] Yo ca 1 kāme accatari saṅgaṁ loke duraccayaṁ
na so socati nājjheti chinnasoto abandhano.

[852] Yo ca kāme accatari saṅgaṁ loke duraccayanti yoti
yo yādiso yathāyutto yathāvihito yathāpakāro yaṇṭhānappatto
1 Ma. yodha.
Yaṁdhammasamannāgato khattiyo vā brāhmaṇo vā vesso vā suddo
vā gahaṭṭho vā pabbajito vā devo vā manusso vā. Kāmāti
uddānato dve kāmā vatthukāmā ca kilesakāmā ca .pe.
Ime vuccanti vatthukāmā .pe. Ime vuccanti kilesakāmā.
Saṅgāti satta saṅgā rāgasaṅgo dosasaṅgo mohasaṅgo mānasaṅgo
diṭṭhisaṅgo kilesasaṅgo duccaritasaṅgo. Loketi apāyaloke
manussaloke devaloke khandhaloke dhātuloke āyatanaloke.
Duraccayanti yo kāme ca saṅge ca loke duraccaye durativatte
duttare duppatare dussamatikkame dubbītivatte attari uttari
pattari samatikkami vītivattayīti yo ca kāme accatari saṅgaṁ
loke duraccayaṁ.

[853] Na so socati nājjhetīti vipariṇataṁ vā vatthuṁ na
socati vipariṇatasmiṁ vā vatthusmiṁ na socati cakkhu me vipariṇatanti
na socati sotaṁ me ghānaṁ me jivhā me kāyo me rūpā
me saddā me gandhā me rasā me phoṭṭhabbā me kulaṁ me
gaṇo me āvāso me lābho me yaso me pasaṁsā me
sukhaṁ me cīvaraṁ me piṇḍapāto me senāsanaṁ me gilānapaccayabhesajjaparikkhārā
me mātā me pitā me bhātā me bhaginī me
putto me dhītā me mittā me amaccā me ñātisālohitā me
vipariṇatāti na socati na kilamati na paridevati na urattāḷiṁ kandati
Na sammohaṁ āpajjatīti na socati. Nājjhetīti nājjheti na
ajjheti na upanijjhāyati na nijjhāyati na pajjhāyati. Athavā
na jāyati na jīyati na mīyati na cavati na upapajjatīti [1]- na so
socati nājjheti.

[854] Chinnasoto abandhanoti sotā vuccati taṇhā yo
rāgo sārāgo .pe. Abhijjhā lobho akusalamūlaṁ. Yassesā
sotā taṇhā pahīnā samucchinnā vūpasantā paṭippassaddhā abhabbuppattikā
ñāṇagginā daḍḍhā so vuccati chinnasoto. Abandhanoti
satta bandhanāni rāgabandhanaṁ dosabandhanaṁ mohabandhanaṁ mānabandhanaṁ
diṭṭhibandhanaṁ kilesabandhanaṁ duccaritabandhanaṁ. Yassetāni bandhanāni
pahīnāni samucchinnāni vūpasantāni paṭippassaddhāni abhabbuppattikāni
ñāṇagginā daḍḍhāni so vuccati abandhanoti chinnasoto
abandhano. Tenāha bhagavā
yo ca kāme accatari saṅgaṁ loke duraccayaṁ
na so socati nājjheti chinnasoto abandhanoti.

[855] Yaṁ pubbe taṁ visosehi pacchā te māhu kiñcanaṁ
majjhe ce no gahessasi upasanto carissasi.