[746] Jhāyī na pādalolassāti jhāyīti paṭhamenapi jhānena
jhāyī dutiyenapi jhānena jhāyī tatiyenapi jhānena jhāyī
catutthenapi jhānena jhāyī savitakkasavicārena pi jhānena jhāyī
avitakkavicāramattenapi jhānena jhāyī avitakkāvicārenapi jhānena
jhāyī sappītikenapi jhānena jhāyī nippītikenapi jhānena jhāyī
pītisahagatenapi jhānena jhāyī sātasahagatenapi jhānena jhāyī
sukhasahagatenapi jhānena jhāyī upekkhāsahagatenapi jhānena jhāyī
suññatenapi jhānena jhāyī animittenapi jhānena jhāyī appaṇihitenapi
jhānena jhāyī lokiyenapi jhānena jhāyī lokuttarenapi
jhānena jhāyī jhānarato ekattamanuyutto sadatthagarukoti 1 jhāyī.
Na pādalolassāti kathaṁ pādalolo hoti. Idhekacco pādalolo
pādaloliyena samannāgato hoti ārāmena ārāmaṁ uyyānena
uyyānaṁ gāmena gāmaṁ nigamena nigamaṁ nagarena nagaraṁ raṭṭhena raṭṭhaṁ
janapadena janapadaṁ dīghacārikaṁ anavatthitacārikaṁ anuyutto viharati
evampi pādalolo hoti. Athavā bhikkhu antosaṅghārāme
pādaloliyena samannāgato hoti na atthahetu na karaṇahetu uddhato
1 Ma. paramatthagarukoti.
Avūpasantacitto pariveṇato pariveṇaṁ gacchati vihārato vihāraṁ gacchati
aḍḍhayogato aḍḍhayogaṁ gacchati pāsādato pāsādaṁ gacchati hammiyato
hammiyaṁ gacchati guhato guhaṁ gacchati leṇato leṇaṁ gacchati kuṭito
kuṭiṁ gacchati kūṭāgārato kūṭāgāraṁ gacchati aṭṭato aṭṭaṁ gacchati
māḷato māḷaṁ gacchati uddaṇḍato uddaṇḍaṁ gacchati uddhositato
uddhositaṁ gacchati upaṭṭhānasālato upaṭṭhānasālaṁ gacchati maṇḍalamāḷato
maṇḍalamāḷaṁ gacchati rukkhamūlato rukkhamūlaṁ gacchati yattha
vā pana bhikkhū nisīdanti tahiṁ gacchati. Tattha ekassa vā dutiyo
hoti dvinnaṁ vā tatiyo hoti tiṇṇaṁ vā catuttho hoti tattha
bahuṁ samphappalāpaṁ lapati seyyathīdaṁ rājakathaṁ corakathaṁ mahāmattakathaṁ
senākathaṁ bhayakathaṁ yuddhakathaṁ annakathaṁ pānakathaṁ vatthakathaṁ yānakathaṁ
sayanakathaṁ mālākathaṁ gandhakathaṁ ñātikathaṁ gāmakathaṁ nigamakathaṁ nagarakathaṁ
janapadakathaṁ itthīkathaṁ purisakathaṁ sūrakathaṁ visikkhākathaṁ kumbhaṭṭhānakathaṁ
pubbapetakathaṁ nānattakathaṁ lokakkhāyikaṁ samuddakkhāyikaṁ itibhavābhavakathaṁ
iti vā evampi pādalolo hoti. Na pādalolassāti
pādaloliyaṁ pajaheyya vinodeyya byantīkareyya anabhāvaṅgameyya
pādaloliyā ārato assa virato paṭivirato nikkhanto nissaṭṭho
vippamutto visaññutto vimariyādikatena cetasā vihareyya careyya
samācareyya 1 iriyeyya vatteyya pāleyya yapeyya yāpeyya.
Paṭisallānārāmo assa paṭisallānarato so ajjhattaṁ cetosamathamanuyutto
1 Ma. vicareyya.
Anirākatajjhāno vipassanāya samannāgato brūhetā
suññāgārānaṁ jhāyī jhānarato ekattamanuyutto sadatthagarukoti
jhāyī na pādalolassa.

[747] Virame kukkuccā nappamajjeyyāti kukkuccanti hatthakukkuccampi
kukkuccaṁ pādakukkuccampi kukkuccaṁ hatthapādakukkuccampi
kukkuccaṁ kappiye akappiyasaññitā akappiye kappiyasaññitā
avajje vajjasaññitā vajje avajjasaññitā [1]- evarūpaṁ
kukkuccaṁ kukkuccāyanā kukkuccāyitattaṁ cetaso vippaṭisāro
manovilekho idaṁ vuccati kukkuccaṁ. Api dvīhi kāraṇehi uppajjati
kukkuccaṁ cetaso vippaṭisāro manovilekho katattā ca akatattā
ca. Kathaṁ katattā ca akatattā ca uppajjati kukkuccaṁ cetaso
vippaṭisāro manovilekho. Kataṁ me kāyaduccaritaṁ akataṁ me
kāyasucaritanti uppajjati kukkuccaṁ cetaso vippaṭisāro manovilekho.
Kataṁ me vacīduccaritaṁ kataṁ me manoduccaritaṁ kato me
pāṇātipāto akatā me pāṇātipātā veramaṇīti uppajjati
kukkuccaṁ .pe. Manovilekho. Kataṁ me adinnādānaṁ kato me
kāmesu micchācāro kato me musāvādo katā me pisuṇā
vācā katā me pharusā vācā kato me samphappalāpo katā me
abhijjhā kato me byāpādo katā me micchādiṭṭhi akatā
me sammādiṭṭhīti uppajjati kukkuccaṁ cetaso vippaṭisāro
1 Ma. yaṁ.
Manovilekho. Evaṁ katattā ca akatattā ca uppajjati kukkuccaṁ
cetaso vippaṭisāro manovilekho. Athavā sīlesumhi aparipūrikārīti
indriyesumhi aguttadvāroti bhojane amattaññumhīti
jāgariyaṁ ananuyuttomhīti na satisampajaññena samannāgatomhīti
abhāvitā me cattāro satipaṭṭhānāti abhāvitā me cattāro
sammappadhānāti abhāvitā me cattāro iddhippādāti abhāvitāni
me pañcindriyānīti abhāvitāni me pañca balānīti abhāvitā
me satta bojjhaṅgāti abhāvito me ariyo aṭṭhaṅgiko maggoti
dukkhaṁ me apariññātanti samudayo me appahīnoti maggo
me abhāvitoti nirodho me asacchikatoti uppajjati kukkuccaṁ
cetaso vippaṭisāro manovilekho. Virame kukkuccāti kukkuccā
ārameyya virameyya paṭivirameyya kukkuccaṁ pajaheyya vinodeyya
byantīkareyya anabhāvaṅgameyya kukkuccā ārato assa virato
paṭivirato nikkhanto nissaṭṭho vippamutto visaññutto vimariyādikatena
cetasā vihareyyāti virame kukkuccā. Nappamajjeyyāti
sakkaccakārī assa sātaccakārī aṭṭhitakārī anolīnavuttiko
anikkhittacchando anikkhittadhuro appamatto kusalesu dhammesu.
Kadāhaṁ aparipūraṁ vā sīlakkhandhaṁ paripūreyyaṁ paripūraṁ vā sīlakkhandhaṁ
tattha 1 paññāya anuggaṇheyyanti yo tattha chando ca vāyāmo
ca ussāho ca ussoḷhī ca thāmo ca appaṭivānī ca
1 Ma. āmeṇḍitaṁ.
Satisampajaññañca ātappaṁ padhānaṁ adhiṭṭhānaṁ anuyogo appamādo
kusalesu dhammesu. Kadāhaṁ aparipūraṁ vā samādhikkhandhaṁ paññākkhandhaṁ
vimuttikkhandhaṁ vimuttiñāṇadassanakkhandhaṁ kadāhaṁ apariññātaṁ vā
dukkhaṁ parijāneyyaṁ appahīne vā kilese pajaheyyaṁ abhāvitaṁ
vā maggaṁ bhāveyyaṁ asacchikataṁ vā nirodhaṁ sacchikareyyanti yo
tattha chando ca vāyāmo ca ussāho ca ussoḷhī ca thāmo
ca appaṭivānī ca satisampajaññañca ātappaṁ padhānaṁ adhiṭṭhānaṁ
anuyogo appamādo kusalesu dhammesūti virame kukkuccā
nappamajjeyya.

[748] Athāsanesu sayanesu appasaddesu bhikkhu vihareyyāti
athāti padasandhi .pe. Āsanaṁ vuccati yattha nisīdati mañco
pīṭhaṁ bhisi taṭṭikā cammakhaṇḍo tiṇasanthāro paṇṇasanthāro
palāsasanthāro. Sayanaṁ vuccati senāsanaṁ vihāro aḍḍhayogo
pāsādo hammiyaṁ guhāti athāsanesu sayanesu. Appasaddesu
bhikkhu vihareyyāti appasaddesu appanigghosesu vijanavātesu
manussarāhaseyyakesu paṭisallānasārūpesu senāsanesu careyya vihareyya
iriyeyya vatteyya pāleyya yapeyya yāpeyyāti athāsanesu
sayanesu appasaddesu bhikkhu vihareyya. Tenāha bhagavā
jhāyī na pādalolassa
virame kukkuccā nappamajjeyya
Athāsanesu sayanesu
appasaddesu bhikkhu vihareyyāti.

[749] Niddaṁ na bahulīkareyya
jāgariyaṁ bhajeyya ātāpī
tandiṁ māyaṁ hasaṁ khiḍḍaṁ
methunaṁ vippajahe savibhūsaṁ.

[750] Niddaṁ na bahulīkareyyāti rattindivaṁ chakoṭṭhāsaṁ karitvā
pañcakoṭṭhāsaṁ jāgareyya 1 ekakoṭṭhāsaṁ nippajjeyyāti niddaṁ na
bahulīkareyya.

[751] Jāgariyaṁ bhajeyya ātāpīti idha bhikkhu divasaṁ caṅkamena
nisajjāya āvaraṇīyehi dhammehi cittaṁ parisodheyya rattiyā paṭhamaṁ
yāmaṁ caṅkamena nisajjāya āvaraṇīyehi dhammehi cittaṁ parisodheyya
rattiyā majjhimaṁ yāmaṁ dakkhiṇena passena sīhaseyyaṁ kappeyya
pāde pādaṁ accādhāya sato sampajāno uṭṭhānasaññaṁ manasikaritvā
rattiyā pacchimaṁ yāmaṁ paccuṭṭhāya caṅkamena nisajjāya
āvaraṇīyehi dhammehi cittaṁ parisodheyya. Jāgariyaṁ bhajeyyāti
jāgariyaṁ bhajeyya sambhajeyya [2]- paṭiseveyyāti jāgariyaṁ bhajeyya.
Ātāpīti ātappaṁ vuccati viriyaṁ yo cetasiko viriyārambho nikkamo
parakkamo uyyāmo vāyāmo ussāho ussoḷhī thāmo dhiti
asithilaparakkamatā anikkhittacchandatā anikkhittadhuratā dhurasampaggāho
1 Ma. paṭipajjeyya. 2 Ma. seveyya niseveyya saṁseveyya.
Viriyaṁ viriyindriyaṁ viriyabalaṁ sammāvāyāmo iminā ātāpena upeto
samupeto upagato samupagato upapanno samupapanno samannāgato
so vuccati ātāpīti jāgariyaṁ bhajeyya ātāpī.

[752] Tandiṁ māyaṁ hasaṁ khiḍḍaṁ methunaṁ vippajahe savibhūsanti
tandīti yā tandi tandiyanā tandiyitattaṁ tandimanattaṁ 1 ālasiyaṁ
ālasāyanā ālasāyitattaṁ ayaṁ 2 vuccati tandi. Māyāti 2 māyā
vuccati vañcanikā cariyā. Idhekacco kāyena duccaritaṁ caritvā
vācāya duccaritaṁ caritvā manasā duccaritaṁ caritvā tassa paṭicchādanahetu
pāpikaṁ icchaṁ pahadati 3 mā maṁ jaññāti icchati mā
maṁ jaññāti saṅkappeti mā maṁ jaññāti vācaṁ bhāsati mā
maṁ jaññāti kāyena parakkamati. Yā evarūpā māyā māyāvitā
accasarā vañcanā nikati nikiraṇā niharaṇā pariharaṇā gūhanā
parigūhanā chādanā paricchādanā anuttānīkammaṁ anāvikammaṁ vocchādanā
pāpakiriyā ayaṁ vuccati māyā. Hasanti idhekacco ativelaṁ
dantavidaṁsakaṁ hasati. Vuttaṁ hetaṁ bhagavatā kumārakamidaṁ bhikkhave
ariyassa vinaye yadidaṁ ativelaṁ dantavidaṁsakaṁ hasitanti.
Khiḍḍāti dve khiḍḍā kāyikā ca khiḍḍā vācasikā ca khiḍḍā.
Katamā kāyikā khiḍḍā. Hatthīhipi kīḷanti assehipi kīḷanti
rathehipi kīḷanti dhanūhipi kīḷanti aṭṭhapadehipi kīḷanti dasapadehipi
kīḷanti ākāsehipi kīḷanti parihārapathehipi kīḷanti santikāyapi
1 Ma. tandimanakatā. 2 Ma. ime pāṭhā na dissanti. 3 Ma. Yu. panidahati.
Kīḷanti khalikāyapi kīḷanti ghaṭikāyapi kīḷanti salākahatthenapi kīḷanti
akkhenapi kīḷanti paṅkacīrenapi kīḷanti vaṅkakenapi kīḷanti
mokkhacikāyapi kīḷanti ciṅgulakenapi kīḷanti pattāḷhakenapi kīḷanti
rathakenapi kīḷanti dhanukenapi kīḷanti akkharikāyapi kīḷanti manesikāyapi
kīḷanti yathāvajjenapi kīḷanti ayaṁ kāyikā khiḍḍā.
Katamā vācasikā khiḍḍā. Mukhabheriyaṁ mukhāḷambadaṁ mukhadeṇḍimakaṁ 1
mukhavalimakaṁ mukhabheruḷakaṁ mukhadaddarikaṁ nāṭikaṁ lāsaṁ 2 gītaṁ davakammaṁ ayaṁ
vācasikā khiḍḍā.
Methunadhammo nāma yo so asaddhammo gāmadhammo vasaladhammo
duṭṭhullo odakantiko rahasso dvayadvayasamāpatti.
Kiṁkāraṇā vuccati methunadhammo. Ubhinnaṁ rattānaṁ sārattānaṁ
avassutānaṁ pariyuṭṭhitānaṁ pariyādinnacittānaṁ ubhinnaṁ sadisānaṁ dhammoti
taṁkāraṇā vuccati methunadhammo. Yathā ubho kalahakārakā [3]- ubho
bhaṇḍanakārakā ubho bhassakārakā ubho vivādakārakā ubho adhikaraṇakārakā
ubho vādino ubho sallāpakā methunakāti vuccanti evameva
ubhinnaṁ rattānaṁ sārattānaṁ avassutānaṁ pariyuṭṭhitānaṁ pariyādinnacittānaṁ
ubhinnaṁ sadisānaṁ dhammoti taṁkāraṇā vuccati methunadhammo.
Vibhūsāti dve vibhūsā atthi āgāriyassa vibhūsā atthi
pabbajitassa vibhūsā.
Katamā āgāriyassa vibhūsā. Kesā ca massu ca mālā ca
1 Ma. mukhabherikaṁ mukhālambaraṁ mukhabiṇḍimakaṁ. 2 Ma. nāṭakaṁ lāpaṁ. 3 Ma. methunakāti
vuccanti.
Gandhā ca vilepanā ca ābharaṇā ca pilandhanā ca vatthañca
pasādhanañca veṭṭhanañca ucchādanaṁ parimaddanaṁ nhāpanaṁ sambāhanaṁ
ādāsaṁ añjanaṁ mālāvilepanaṁ mukhacuṇṇakaṁ mukhalepaṁ hatthabandhaṁ
vasikkhābandhaṁ 1 daṇḍaṁ nāliyaṁ khaggaṁ chattaṁ citrā upāhanā uṇhisaṁ
maṇi vālavījanī odātāni vatthāni dīgharassāni 2 iti vā ayaṁ
āgāriyassa vibhūsā.
Katamā pabbajitassa vibhūsā. Cīvaramaṇḍanā pattamaṇḍanā [3]-
imassa vā pūtikāyassa bāhirānaṁ parikkhārānaṁ maṇḍanā vibhūsanā
keḷanā parikeḷanā gedhikatā gedhitattaṁ capalanā 4 cāpalyaṁ ayaṁ
pabbajitassa vibhūsā.
Tandiṁ māyaṁ hasaṁ khiḍḍaṁ methunaṁ vippajahe savibhūsanti tandiñca
māyañca hasañca khiḍḍañca methunadhammañca savibhūsaṁ saparivāraṁ saparibhaṇḍaṁ
saparikkhāraṁ pajaheyya vinodeyya byantīkareyya anabhāvaṅgameyyāti
tandiṁ māyaṁ hasaṁ khiḍḍaṁ methunaṁ vippajahe savibhūsaṁ. Tenāha bhagavā
niddaṁ na bahulīkareyya
jāgariyaṁ bhajeyya ātāpī
tandiṁ māyaṁ hasaṁ khiḍḍaṁ
methunaṁ vippajahe savibhūsanti.

[753] Āthabbaṇaṁ supinaṁ lakkhaṇaṁ
no vidahe athopi nakkhattaṁ
1 Ma. sikhābandhaṁ. 2 Ma. dīghadasāni. 3 Ma. senāsanamaṇḍanā. 4 Ma. capalatā.
Virudañca 1 gabbhakaraṇaṁ
tikicchaṁ māmako na seveyya.

[754] Āthabbaṇaṁ supinaṁ lakkhaṇaṁ no vidahe athopi nakkhattanti
āthabbaṇikā āthabbaṇaṁ payojenti nagare vā ruddhe saṅgāme
vā paccupaṭṭhite paccatthikesu paccāmittesu ītiṁ uppādenti
upaddavaṁ uppādenti rogaṁ uppādenti sulaṁ 2 karonti visūcikaṁ
karonti pajjarakaṁ karonti pakkhandikaṁ karonti evaṁ āthabbaṇikā
āthabbaṇaṁ payojenti. Supinapāṭhakā supinaṁ ādisanti yo
pubbaṇhasamayaṁ supinaṁ passati evaṁ vipāko hoti yo majjhantikasamayaṁ
supinaṁ passati evaṁ vipāko hoti yo sāyaṇhasamayaṁ
supinaṁ passati evaṁ vipāko hoti yo purime yāme yo
majjhime yāme yo pacchime yāme yo dakkhiṇena passena
nipanno yo vāmena passena nipanno yo uttānanipanno
yo avakujjanipanno yo candaṁ passati yo suriyaṁ passati yo
mahāsamuddaṁ passati yo sinerupabbatarājaṁ passati yo hatthiṁ
passati yo assaṁ passati yo rathaṁ passati yo pattiṁ passati
yo senābyūhaṁ passati yo ārāmarāmaṇeyyakaṁ passati yo
vanarāmaṇeyyakaṁ passati yo bhūmirāmaṇeyyakaṁ passati yo pokkharaṇirāmaṇeyyakaṁ
passati evaṁ vipāko hoti evaṁ supinapāṭhakā
supinaṁ ādisanti. Lakkhaṇapāṭhakā lakkhaṇaṁ ādisanti maṇilakkhaṇaṁ
1 Po. Ma. virutañca. 2 Ma. Yu. sūlaṁ.
Daṇḍalakkhaṇaṁ vatthalakkhaṇaṁ asilakkhaṇaṁ usulakkhaṇaṁ dhanulakkhaṇaṁ āvudhalakkhaṇaṁ
itthīlakkhaṇaṁ purisalakkhaṇaṁ kumārīlakkhaṇaṁ kumāralakkhaṇaṁ dāsīlakkhaṇaṁ
dāsalakkhaṇaṁ hatthilakkhaṇaṁ assalakkhaṇaṁ mahisalakkhaṇaṁ usabhalakkhaṇaṁ [1]-
ajalakkhaṇaṁ meṇḍalakkhaṇaṁ kukkuṭalakkhaṇaṁ vaṭṭakalakkhaṇaṁ
godhālakkhaṇaṁ kaṇṇikālakkhaṇaṁ kacchapalakkhaṇaṁ migalakkhaṇaṁ iti vā 2
evaṁ lakkhaṇapāṭhakā lakkhaṇaṁ ādisanti. Nakkhattapāṭhakā nakkhattaṁ
ādisanti aṭṭhavīsati nakkhattāni iminā nakkhattena gharapaveso
kattabbo iminā nakkhattena makuṭaṁ bandhitabbaṁ iminā nakkhattena
vāreyyaṁ kāretabbaṁ iminā nakkhattena vījanihāro kattabbo
iminā nakkhattena gharavāso kattabboti 3 evaṁ nakkhattapāṭhakā
nakkhattaṁ ādisanti. Āthabbaṇaṁ supinaṁ lakkhaṇaṁ no vidahe
athopi nakkhattanti āthabbaṇañca supinañca lakkhaṇañca nakkhattañca
no vidaheyya na careyya na samācareyya na samādāya vatteyya
athavā na gaṇheyya na uggaṇheyya na dhāreyya na upadhāreyya
na upalakkheyya na yojeyyāti āthabbaṇaṁ supinaṁ lakkhaṇaṁ no
vidahe athopi nakkhattaṁ.

[755] Virudañca gabbhakaraṇaṁ tikicchaṁ māmako na seveyyāti
virudaṁ vuccati migacakkaṁ 4 . Migacakkapāṭhakā migacakkaṁ ādisanti
sakuṇānaṁ vā catuppadānaṁ vā rudaṁ vassitaṁ jānanti 5 evaṁ migacakkapāṭhakā
migacakkaṁ ādisanti. Gabbhakaraṇīyā gabbhaṁ saṇṭhapenti.
1 Ma. goṇalakkhaṇaṁ. Yu. golakkhaṇaṁ. 2 Ma. vāti. 3 saṁvāso gantabboti.
4 Ma. migavakkaṁ. sabbattha evameva. 5 Ma. jānantīti.
Dvīhi kāraṇehi gabbho na saṇṭhāti pāṇakehi vā vātakuppehi
vā. Pāṇakānaṁ vā vātakuppānaṁ vā paṭighātāya osathaṁ denti 1
evaṁ gabbhakaraṇīyā gabbhaṁ saṇṭhapenti. Tikicchāti pañca tikicchā
sālākiyaṁ sallakattiyaṁ kāyatikicchiyaṁ bhūtiyaṁ komārakavejjaṁ 2 . Māmakoti
buddhamāmako dhammamāmako saṅghamāmako so vā bhagavantaṁ mamāyati
bhagavā vā taṁ puggalaṁ pariggaṇhāti. Vuttaṁ hetaṁ bhagavatā ye
te bhikkhave bhikkhū kuhā thaddhā lapā siṅgī unnaḷā asamāhitā
na me te bhikkhave bhikkhū māmakā apagatā ca te bhikkhū bhikkhave
imasmā dhammavinayā na ca te 3 imasmiṁ dhammavinaye vuḍḍhiṁ virūḷhiṁ
vepullaṁ āpajjanti ye ca kho te bhikkhave bhikkhū nikkuhā nillapā
dhīrā athaddhā susamāhitā te ca kho me bhikkhave bhikkhū māmakā
anapagatā ca te [4]- bhikkhū imasmā dhammavinayā te ca [5]- imasmiṁ
dhammavinaye vuḍḍhiṁ virūḷhiṁ vepullaṁ āpajjantīti.
Kuhā thaddhā lapā siṅgī unnaḷā asamāhitā
na te dhamme virūhanti sammāsambuddhadesite
nikkuhā nillapā dhīrā athaddhā susamāhitā
te ve dhamme virūhanti sammāsambuddhadesiteti.
Virudañca gabbhakaraṇaṁ tikicchaṁ māmako na seveyyāti virudañca
gabbhakaraṇañca tikicchañca māmako na seveyya na niseveyya na
paṭiseveyya na careyya na samācareyya na samādāya vatteyya
1 Ma. dentīti. 2 Ma. komārabhaccaṁ. 3-5 Ma. Yu. bhikkhū. 4 Po. Ma. bhikkhave.
Athavā na gaṇheyya na uggaṇheyya na dhāreyya na upadhāreyya
na upalakkheyya nappayujjeyyāti virudañca gabbhakaraṇaṁ tikicchaṁ
māmako na seveyya. Tenāha bhagavā
āthabbaṇaṁ supinaṁ lakkhaṇaṁ
no vidahe athopi nakkhattaṁ
virudañca gabbhakaraṇaṁ
tikicchaṁ māmako na seveyyāti.