[716] Nātumānaṁ vikappayaṁ tiṭṭheti ātumāno vuccati attā
attānaṁ kappento vikappento vikappaṁ āpajjanto na tiṭṭheyyāti
nātumānaṁ vikappayaṁ tiṭṭhe. Tenāha bhagavā
1 Ma. Yu. phuṭṭho. 2 Ma. atimānaṁ.
Seyyo na tena maññeyya
nīceyyo athavāpi sarikkho
puṭṭho anekarūpehi
nātumānaṁ vikappayaṁ tiṭṭheti.

[717] Ajjhattameva upasame
nāññato bhikkhu santimeseyya
ajjhattaṁ upasantassa
natthi attaṁ 1 kuto nirattaṁ 2 vā.

[718] Ajjhattameva upasameti ajjhattaṁ rāgaṁ sameyya dosaṁ
sameyya mohaṁ sameyya kodhaṁ upanāhaṁ makkhaṁ paḷāsaṁ issaṁ
macchariyaṁ māyaṁ sāṭheyyaṁ thambhaṁ sārambhaṁ mānaṁ atimānaṁ madaṁ pamādaṁ
sabbe kilese sabbe duccarite sabbe darathe sabbe pariḷāhe
sabbe santāpe sabbākusalābhisaṅkhāre sameyya upasameyya vūpasameyya
nibbāpeyya paṭippassambheyyāti ajjhattameva upasame.

[719] Nāññato bhikkhu santimeseyyāti aññato asuddhimaggena
micchāpaṭipadāya aniyyānapathena aññatra satipaṭṭhānehi aññatra
sammappadhānehi aññatra iddhippādehi aññatra indriyehi
aññatra balehi aññatra bojjhaṅgehi aññatra ariyā aṭṭhaṅgikā
maggā santiṁ upasantiṁ vūpasantiṁ nibbutiṁ paṭippassaddhiṁ na eseyya
na gaveseyya na pariyeseyyāti nāññato bhikkhu santimeseyya.
1 Ma. attā. 2 Ma. nirattā.

[720] Ajjhattaṁ upasantassāti ajjhattaṁ rāgaṁ santassa 1 dosaṁ
santassa 1 .pe. Sabbākusalābhisaṅkhāre santassa upasantassa vūpasantassa
nibbutassa paṭippassaddhassāti 2 ajjhattaṁ upasantassa.

[721] Natthi attaṁ kuto nirattaṁ vāti natthīti paṭikkhepo.
Attanti sassatadiṭṭhi 3 natthi nirattanti ucchedadiṭṭhi natthi.
Attāti gahitaṁ natthi nirattāti muñcitabbaṁ natthi. Yassa natthi 4
gahitaṁ tassa natthi muñcitabbaṁ. Yassatthi muñcitabbaṁ tassatthi
gahitaṁ. Gāhamuñcanaṁ samatikkanto arahā vuḍḍhiparihāniṁ vītivatto.
So vuṭṭhavāso ciṇṇacaraṇo .pe. Natthi tassa punabbhavoti
natthi attaṁ kuto nirattaṁ vā. Tenāha bhagavā
ajjhattameva upasame
nāññato bhikkhu santimeseyya
ajjhattaṁ upasantassa
natthi attaṁ kuto nirattaṁ vāti.

[722] Majjhe yathā samuddassa
ūmi no jāyati ṭhito hoti
evaṁ ṭhito anejassa
ussadaṁ bhikkhu na kareyya kuhiñci.

[723] Majjhe yathā samuddassa ūmi no jāyati ṭhito hotīti
samuddo caturāsītiyojanasahassāni ubbedhena gambhīro heṭṭhā
1 Po. Yu. upasantassa. 2 Ma. paṭippassiddhiyāti. 3 Po. Ma. attāti
attadiṭṭhi. 4 Ma. yassatthi.
Cattāḷīsayojanasahassāni udakaṁ macchakacchapehi kampati upari
cattāḷīsayojanasahassāni udakaṁ vātehi kampati majjhe cattāri
yojanasahassāni udakaṁ na kampati na vikampati na calati na vedhati
na pavedhati na sampavedhati anerito aghaṭṭito acalito aluḷito
abhanto vūpasanto tatra ūmi no jāyati ṭhito hoti samuddoti
evampi majjhe yathā samuddassa ūmi no jāyati ṭhito hoti.
Athavā sattannaṁ pabbatānaṁ antarikāsu sīdantarasamuddo 1 tatra
udakaṁ na kampati na vikampati na calati na vedhati na pavedhati na
sampavedhati anerito aghaṭṭito acalito aluḷito abhanto
vūpasanto tatra ūmi no jāyati ṭhito hoti samuddoti evampi
majjhe yathā samuddassa ūmi no jāyati ṭhito hoti.

[724] Evaṁ ṭhito anejassāti evanti opammasampaṭipādanā.
Ṭhitoti lābhepi na kampati alābhepi na kampati
yasepi na kampati ayasepi na kampati pasaṁsāyapi na kampati
nindāyapi na kampati sukhepi na kampati dukkhepi na kampati
na vikampati na calati na vedhati na pavedhati na sampavedhatīti
evaṁ ṭhito. Anejassāti ejā vuccati taṇhā yo rāgo
sārāgo .pe. Abhijjhā lobho akusalamūlaṁ. Yassesā ejā
taṇhā pahīnā [2]- samucchinnā vūpasantā paṭippassaddhā abhabbuppattikā
ñāṇagginā daḍḍhā so vuccati anejo. Ejāya pahīnattā
1 Ma. sattasīdantarā mahāsamuddā. 2 Ma. ucchinnā.
Anejo. So lābhepi na iñjati alābhepi na iñjati yasepi
na iñjati ayasepi na iñjati pasaṁsāyapi na iñjati nindāyapi
na iñjati sukhepi na iñjati dukkhepi na iñjati na calati na
vedhati na pavedhati na sampavedhatīti evaṁ ṭhito anejassa.

[725] Ussadaṁ bhikkhu na kareyya kuhiñcīti ussadāti sattussadā
rāgussado 1 dosussado mohussado mānussado diṭṭhussado
kilesussado kammussado. Taṁ na kareyya na janeyya na sañjaneyya
na nibbatteyya nābhinibbatteyya. Kuhiñcīti kuhiñci kimhici
katthaci ajjhattaṁ vā bahiddhā vā ajjhattabahiddhā vāti ussadaṁ
bhikkhu na kareyya kuhiñci. Tenāha bhagavā
majjhe yathā samuddassa
ūmi no jāyati ṭhito hoti
evaṁ ṭhito anejassa
ussadaṁ bhikkhu na kareyya kuhiñcīti.