[696] Sa sabbadhammesu visenibhūto yaṅkiñci diṭṭhaṁva sutaṁ mutaṁ
vāti senā vuccati mārasenā. Kāyaduccaritaṁ mārasenā
vacīduccaritaṁ mārasenā manoduccaritaṁ mārasenā rāgo doso moho
kodho upanāho makkho paḷāso issā macchariyaṁ māyā sāṭheyyaṁ
thambho sārambho māno atimāno mado pamādo sabbe kilesā
sabbe duccaritā sabbe darathā sabbe pariḷāhā sabbe santāpā
sabbākusalābhisaṅkhārā mārasenā. Vuttaṁ hetaṁ bhagavatā
kāmā te paṭhamā senā dutiyārati vuccati
tatiyā khuppipāsā te catutthī taṇhā pavuccati
pañcamaṁ thīnamiddhante chaṭṭhā bhirū pavuccati
Sattamī vicikicchā te makkho thambho te aṭṭhamo
lābho siloko sakkāro micchāladdho ca yo yaso
yo cattānaṁ samukkaṁse pare ca avajānati
esā namuci te senā kaṇhassābhippahāriṇī
na naṁ asūro jināti jetvā ca 1 labhate sukhanti.
Yato catūhi ariyamaggehi sabbā ca mārasenā sabbe ca paṭisenikarā
kilesā jitā ca parājitā ca bhaggā vippaluttā parammukhā so
vuccati visenibhūto. So diṭṭhe visenibhūto sute mute viññāte
visenibhūtoti sa sabbadhammesu visenibhūto yaṅkiñci diṭṭhaṁva sutaṁ
mutaṁ vā.

[697] Sa pannabhāro muni vippamuttoti bhāroti 2 tayo bhārā
khandhabhāro kilesabhāro abhisaṅkhārabhāro. Katamo khandhabhāro.
Paṭisandhiyā rūpaṁ vedanā saññā saṅkhārā viññāṇaṁ ayaṁ
khandhabhāro. Katamo kilesabhāro. Rāgo doso moho .pe.
Sabbākusalābhisaṅkhārā ayaṁ kilesabhāro. Katamo abhisaṅkhārabhāro.
Puññābhisaṅkhāro apuññābhisaṅkhāro āneñjābhisaṅkhāro
ayaṁ abhisaṅkhārabhāro. Yato khandhabhāro ca kilesabhāro ca
abhisaṅkhārabhāro ca pahīnā honti ucchinnamūlā tālāvatthukatā
anabhāvaṅgatā āyatiṁ anuppādadhammā so vuccati pannabhāro patitabhāro
oropitabhāro samoropitabhāro nikkhittabhāro paṭippassaddhabhāro.
1 Ma. va. 2 Ma. bhārāti.
Munīti monaṁ vuccati ñāṇaṁ yā paññā pajānanā vicayo
pavicayo dhammavicayo sallakkhaṇā upalakkhaṇā paccupalakkhaṇā
paṇḍiccaṁ kosallaṁ nepuññaṁ vebhabyā cintā upaparikkhā bhūrī medhā
pariṇāyikā vipassanā sampajaññaṁ patodo paññā paññindriyaṁ
paññābalaṁ paññāsatthaṁ paññāpāsādo paññāāloko
paññāobhāso paññāpajjoto paññāratanaṁ amoho dhammavicayo
sammādiṭṭhi tena ñāṇena samannāgato muni monappattoti 1 .
Tīṇi moneyyāni kāyamoneyyaṁ vacīmoneyyaṁ manomoneyyaṁ.
Katamaṁ kāyamoneyyaṁ. Tividhānaṁ kāyaduccaritānaṁ pahānaṁ
kāyamoneyyaṁ. Tividhaṁ kāyasucaritaṁ kāyamoneyyaṁ. Kāyārammaṇaṁ 2
ñāṇaṁ kāyamoneyyaṁ. Kāyapariññā kāyamoneyyaṁ. Pariññāsahagato
maggo kāyamoneyyaṁ. Kāye chandarāgassa pahānaṁ kāyamoneyyaṁ.
Kāyasaṅkhāranirodho catutthajjhānasamāpatti kāyamoneyyaṁ. Idaṁ
kāyamoneyyaṁ.
Katamaṁ vacīmoneyyaṁ. Catubbidhānaṁ vacīduccaritānaṁ pahānaṁ
vacīmoneyyaṁ. Catubbidhaṁ vacīsucaritaṁ vacīmoneyyaṁ. Vācārammaṇaṁ 3
ñāṇaṁ vacīmoneyyaṁ. Vācāpariññā vacīmoneyyaṁ. Pariññāsahagato
sahagato maggo vacīmoneyyaṁ. Vācāya chandarāgassa pahānaṁ
vacīmoneyyaṁ. Vacīsaṅkhāranirodho dutiyajjhānasamāpatti vacīmoneyyaṁ.
Idaṁ vacīmoneyyaṁ.
1 Po. Ma. itisaddo natthi. 2 Ma. kāyārammaṇe. 3 Ma. vācārammaṇe.
Katamaṁ manomoneyyaṁ. Tividhānaṁ manoduccaritānaṁ pahānaṁ
manomoneyyaṁ. Tividhaṁ manosucaritaṁ manomoneyyaṁ. Cittārammaṇaṁ 1
ñāṇaṁ manomoneyyaṁ. Cittapariññā manomoneyyaṁ. Pariññāsahagato
sahagato maggo manomoneyyaṁ. Citte chandarāgassa pahānaṁ
manomoneyyaṁ. Cittasaṅkhāranirodho saññāvedayitanirodhasamāpatti
manomoneyyaṁ. Idaṁ manomoneyyaṁ.
Kāyamuniṁ vācāmuniṁ manomunimanāsavaṁ
muniṁ moneyyasampannaṁ āhu sabbappahāyinaṁ.
Kāyamuniṁ vācāmuniṁ manomunimanāsavaṁ
muniṁ moneyyasampannaṁ āhu ninhātapāpakanti.
Imehi [2]- moneyyehi dhammehi samannāgatā cha munayo āgāramunayo
anāgāramunayo sekkhamunayo asekkhamunayo paccekamunayo munimunayo.
Katame āgāramunayo. Ye te āgārikā diṭṭhapadā viññātasāsanā
ime āgāramunayo. Katame anāgāramunayo. Ye te
pabbajitā diṭṭhapadā viññātasāsanā ime anāgāramunayo.
Satta sekkhā sekkhamunayo. Arahanto asekkhamunayo.
Paccekabuddhā paccekamunayo. Munimunayo tathāgatā arahanto
sammāsambuddhā.
Na monena muni hoti mūḷharūpo aviddasu
yo ca tulaṁva paggayha varamādāya paṇḍito
1 Ma. cittārammaṇe. 2 Ma. tīhi.
Pāpāni parivajjeti sa muni tena so muni
yo munāti ubho loke muni tena pavuccati
asatañca satañca ñatvā dhammaṁ
ajjhattaṁ bahiddhā ca sabbaloke
devamanussehi pūjito
yo so 1 saṅgajālamaticca so muni.
Vippamuttoti munino rāgā cittaṁ muttaṁ vimuttaṁ suvimuttaṁ dosā
cittaṁ mohā cittaṁ muttaṁ vimuttaṁ suvimuttaṁ .pe. Sabbākusalābhisaṅkhārehi
cittaṁ muttaṁ vimuttaṁ suvimuttanti sa pannabhāro muni vippamutto.

[698] Na kappiyo nūparato na patthiyoti bhagavāti kappoti 2
dve kappā taṇhākappo ca diṭṭhikappo ca .pe. Ayaṁ taṇhākappo
.pe. Ayaṁ diṭṭhikappo. Tassa taṇhākappo pahīno
diṭṭhikappo paṭinissaṭṭho taṇhākappassa pahīnattā diṭṭhikappassa
paṭinissaṭṭhattā taṇhākappaṁ vā diṭṭhikappaṁ vā na kappeti na
janeti na sañjaneti na nibbatteti nābhinibbattetīti na kappiyo.
Nūparatoti sabbe bālaputhujjanā rajjanti kalyāṇaputhujjanaṁ upādāya
satta sekkhā appattassa pattiyā anadhigatassa adhigamāya asacchikatassa
sacchikiriyāya āramanti viramanti paṭiviramanti arahā ārato
assa 3 virato paṭivirato nikkhanto nissaṭṭho vippamutto
1 Ma. ayaṁ pāṭho na dissati. 2 Po. Ma. kappāti. 3 Ma. ayaṁ pāṭho na
dissati.
Visaññutto vimariyādikatena cetasā vihareyyāti na kappiyo nūparato.
Na patthiyoti patthanā vuccati taṇhā yo rāgo sārāgo .pe.
Abhijjhā lobho akusalamūlaṁ. Yassesā patthanā [1]- pahīnā samucchinnā
vūpasantā paṭippassaddhā abhabbuppattikā ñāṇagginā daḍḍhā so
vuccati na patthiyo. Bhagavāti gāravādhivacanaṁ. Apica bhaggarāgoti
bhagavā. Bhaggadosoti bhagavā. Bhaggamohoti bhagavā. Bhaggamānoti
bhagavā. Bhaggadiṭṭhīti bhagavā. Bhaggakaṇṭakoti bhagavā.
Bhaggakilesoti bhagavā. Bhaji vibhaji paṭivibhaji dhammaratananti bhagavā.
Bhavānaṁ antakaroti bhagavā. Bhāvitakāyoti bhagavā. Bhāvitasīloti
bhāvitacittoti bhāvitapaññoti bhagavā. Bhaji vā bhagavā araññavanapatthāni
pantāni senāsanāni appasaddāni appanigghosāni vijanavātāni
manussarāhaseyyakāni paṭisallānasārūpānīti bhagavā. Bhāgī
vā bhagavā cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārānanti
bhagavā. Bhāgī vā bhagavā attharasassa dhammarasassa
vimuttirasassa adhisīlassa adhicittassa adhipaññāyāti bhagavā.
Bhāgī vā bhagavā catunnaṁ jhānānaṁ catunnaṁ appamaññānaṁ catunnaṁ
arūpasamāpattīnanti bhagavā. Bhāgī vā bhagavā aṭṭhannaṁ vimokkhānaṁ
aṭṭhannaṁ abhibhāyatanānaṁ navannaṁ anupubbavihārasamāpattīnanti bhagavā.
Bhāgī vā bhagavā dasannaṁ saññābhāvanānaṁ dasannaṁ kasiṇasamāpattīnaṁ
ānāpānassatisamādhissa asubhasamāpattiyāti bhagavā. Bhāgī vā
1 Po. Ma. taṇhā.
Bhagavā catunnaṁ satipaṭṭhānānaṁ catunnaṁ sammappadhānānaṁ catunnaṁ iddhippādānaṁ
pañcannaṁ indriyānaṁ pañcannaṁ balānaṁ sattannaṁ bojjhaṅgānaṁ
ariyassa aṭṭhaṅgikassa maggassāti bhagavā. Bhāgī vā bhagavā
dasannaṁ tathāgatabalānaṁ catunnaṁ vesārajjānaṁ catunnaṁ paṭisambhidānaṁ
channaṁ abhiññānaṁ channaṁ buddhadhammānanti bhagavā. Bhagavāti netaṁ
nāmaṁ mātarā kataṁ na pitarā kataṁ na bhātarā kataṁ na bhaginiyā
kataṁ na mittāmaccehi kataṁ na ñātisālohitehi kataṁ na samaṇabrāhmaṇehi
kataṁ na devatāhi kataṁ vimokkhantikametaṁ buddhānaṁ
bhagavantānaṁ bodhiyā mūle saha sabbaññutañāṇassa paṭilābhā sacchikā
paññatti yadidaṁ bhagavāti na kappiyo nūparato na patthiyoti
bhagavā. Tenāha bhagavā
sa sabbadhammesu visenibhūto
yaṅkiñci diṭṭhaṁva sutaṁ mutaṁ vā
sa pannabhāro muni vippamutto
na kappiyo nūparato na patthiyoti bhagavāti.
Terasamo mahāviyūhasuttaniddeso niṭṭhito.
------------------
Cuddasamo tuvaṭakasuttaniddeso

[699] Pucchāmi taṁ ādiccabandhuṁ
vivekaṁ santipadañca mahesiṁ
kathaṁ disvā nibbāti bhikkhu
anupādiyāno lokasmiṁ kiñci.

[700] Pucchāmi taṁ ādiccabandhunti pucchāti tisso pucchā
adiṭṭhajotanā pucchā diṭṭhasaṁsandanā pucchā vimaticchedanā pucchā.
Katamā adiṭṭhajotanā pucchā. Pakatiyā lakkhaṇaṁ añātaṁ
hoti adiṭṭhaṁ atulitaṁ atīritaṁ avibhūtaṁ avibhāvitaṁ tassa ñāṇāya
dassanāya tulanāya tīraṇāya vibhāvanāya pañhaṁ pucchati ayaṁ
adiṭṭhajotanā pucchā.
Katamā diṭṭhasaṁsandanā pucchā. Pakatiyā lakkhaṇaṁ ñātaṁ
hoti diṭṭhaṁ tulitaṁ tīritaṁ vibhūtaṁ vibhāvitaṁ aññehi paṇḍitehi
saddhiṁ saṁsandanatthāya pañhaṁ pucchati ayaṁ diṭṭhasaṁsandanā pucchā.
Katamā vimaticchedanā pucchā. Pakatiyā saṁsayapakkhanno 1 hoti
vimatipakkhanno dveḷhakajāto evaṁ nu kho na nu kho kinnu
kho kathaṁ nu khoti so vimaticchedanatthāya pañhaṁ pucchati ayaṁ
vimaticchedanā pucchā. Imā tisso pucchā.
Aparāpi tisso pucchā manussapucchā amanussapucchā
nimmitapucchā.
1 Ma. saṁsayapakkhando. Yu. .. pakkhanto.
Katamā manussapucchā. Manussā buddhaṁ bhagavantaṁ upasaṅkamitvā
pañhaṁ pucchanti bhikkhū pucchanti bhikkhuniyo pucchanti upāsakā
pucchanti upāsikāyo pucchanti rājāno pucchanti khattiyā
pucchanti brāhmaṇā pucchanti vessā pucchanti suddā pucchanti
gahaṭṭhā pucchanti pabbajitā pucchanti ayaṁ manussapucchā.
Katamā amanussapucchā. Amanussā buddhaṁ bhagavantaṁ
upasaṅkamitvā pañhaṁ pucchanti nāgā pucchanti supaṇṇā pucchanti
yakkhā pucchanti asurā pucchanti gandhabbā pucchanti
mahārājāno pucchanti indā pucchanti brahmāno pucchanti
devatāyo pucchanti ayaṁ amanussapucchā.
Katamā nimmitapucchā. Yaṁ bhagavā rūpaṁ abhinimmināti manomayaṁ
sabbaṅgapaccaṅgaṁ ahinindriyaṁ [1]- so nimmito buddhaṁ bhagavantaṁ
upasaṅkamitvā pañhaṁ pucchati bhagavā [2]- visajjeti ayaṁ nimmitapucchā.
Imā tisso pucchā.
Aparāpi tisso pucchā attatthapucchā paratthapucchā
ubhayatthapucchā.
Aparāpi tisso pucchā diṭṭhadhammikatthapucchā samparāyikatthapucchā
paramatthapucchā.
Aparāpi tisso pucchā anavajjatthapucchā nikkilesatthapucchā
vodānatthapucchā.
1 Ma. taṁ. 2 Ma. Yu. tassa.
Aparāpi tisso pucchā atītapucchā anāgatapucchā
paccuppannapucchā.
Aparāpi tisso pucchā ajjhattapucchā bahiddhāpucchā
ajjhattabahiddhāpucchā.
Aparāpi tisso pucchā kusalapucchā akusalapucchā
abyākatapucchā.
Aparāpi tisso pucchā khandhapucchā dhātupucchā
āyatanapucchā
aparāpi tisso pucchā satipaṭṭhānapucchā sammappadhānapucchā
iddhippādapucchā.
Aparāpi tisso pucchā indriyapucchā balapucchā
bojjhaṅgapucchā.
Aparāpi tisso pucchā maggapucchā phalapucchā nibbānapucchā.
Pucchāmi tanti taṁ pucchāmi taṁ yācāmi taṁ ajjhesāmi taṁ
pasādemi taṁ kathayassu meti pucchāmi taṁ.
Ādiccabandhunti ādicco vuccati suriyo. Suriyo gotamo
gottena bhagavāpi gotamo gottena. Bhagavā suriyassa
gottañātako gottabandhu tasmā buddho ādiccabandhūti.
Pucchāmi taṁ ādiccabandhuṁ.

[701] Vivekaṁ santipadañca mahesinti vivekoti 1 tayo vivekā
1 Ma. vivekāti.
Kāyaviveko cittaviveko upadhiviveko.
Katamo kāyaviveko. Idha bhikkhu vivittaṁ senāsanaṁ bhajati
araññaṁ rukkhamūlaṁ pabbataṁ kandaraṁ giriguhaṁ susānaṁ vanapatthaṁ abbhokāsaṁ
palālapuñjaṁ kāyena ca vivitto viharati so eko gacchati
eko tiṭṭhati eko nisīdati eko seyyaṁ kappeti eko gāmaṁ
piṇḍāya pavisati eko paṭikkamati eko raho nisīdati eko
caṅkamaṁ adhiṭṭhāti eko carati viharati iriyati vattati pāleti
yapeti yāpeti ayaṁ kāyaviveko.
Katamo cittaviveko. Paṭhamaṁ jhānaṁ samāpannassa nīvaraṇehi
cittaṁ vivittaṁ hoti dutiyaṁ jhānaṁ samāpannassa vitakkavicārehi cittaṁ
vivittaṁ hoti tatiyaṁ jhānaṁ samāpannassa pītiyā cittaṁ vivittaṁ
hoti catutthaṁ jhānaṁ samāpannassa sukhadukkhehi cittaṁ vivittaṁ hoti
ākāsānañcāyatanaṁ samāpannassa rūpasaññāya paṭighasaññāya nānattasaññāya
cittaṁ vivittaṁ hoti viññāṇañcāyatanaṁ samāpannassa
ākāsānañcāyatanasaññāya cittaṁ vivittaṁ hoti ākiñcaññāyatanaṁ
samāpannassa viññāṇañcāyatanasaññāya cittaṁ vivittaṁ hoti
nevasaññānāsaññāyatanaṁ samāpannassa ākiñcaññāyatanasaññāya
cittaṁ vivittaṁ hoti sotāpannassa sakkāyadiṭṭhiyā vicikicchāya
sīlabbattaparāmāsā diṭṭhānusayā vicikicchānusayā tadekaṭṭhehi ca
kilesehi cittaṁ vivittaṁ hoti sakadāgāmissa oḷārikā kāmarāgasaññojanā
Paṭighasaññojanā oḷārikā kāmarāgānusayā
paṭighānusayā tadekaṭṭhehi ca kilesehi cittaṁ vivittaṁ hoti anāgāmissa
aṇusahagatā kāmarāgasaññojanā paṭighasaññojanā aṇusahagatā
kāmarāgānusayā paṭighānusayā tadekaṭṭhehi ca kilesehi cittaṁ
vivittaṁ hoti arahato rūparāgā arūparāgā mānā uddhaccā
avijjāya mānānusayā bhavarāgānusayā avijjānusayā tadekaṭṭhehi ca
kilesehi bahiddhā ca sabbanimittehi cittaṁ vivittaṁ hoti ayaṁ
cittaviveko.
Katamo upadhiviveko. Upadhi vuccanti 1 kilesā ca khandhā ca
abhisaṅkhārā ca. Upadhiviveko vuccati amataṁ nibbānaṁ yo so
sabbasaṅkhārasamatho sabbūpadhipaṭinissaggo taṇhakkhayo virāgo nirodho
nibbānaṁ ayaṁ upadhiviveko.
Kāyaviveko ca vūpakaṭṭhakāyānaṁ 2 nekkhammābhiratānaṁ cittaviveko
ca parisuddhacittānaṁ paramavodānappattānaṁ upadhiviveko ca nirūpadhīnaṁ
puggalānaṁ visaṅkhāragatānaṁ.
Santīti ekena ākārena santipi santipadaṁpi taññeva
amataṁ nibbānaṁ yo so sabbasaṅkhārasamatho sabbūpadhipaṭinissaggo
taṇhakkhayo virāgo nirodho nibbānaṁ. Vuttaṁ hetaṁ bhagavatā
santametaṁ padaṁ paṇītametaṁ padaṁ yadidaṁ sabbasaṅkhārasamatho sabbūpadhipaṭinissaggo
taṇhakkhayo virāgo nirodho nibbānanti. Athavā
1 Ma. vuccati. 2 Ma. vivekaṭṭhakāyānaṁ.
Aparena ākārena ye dhammā santādhigamāya santiphusanāya
santisacchikiriyāya saṁvattanti seyyathīdaṁ cattāro satipaṭṭhānā cattāro
sammappadhānā cattāro iddhippādā pañcindriyāni pañca balāni
satta bojjhaṅgā ariyo aṭṭhaṅgiko maggo ime vuccanti
santipadaṁ tāṇapadaṁ leṇapadaṁ saraṇapadaṁ abhayapadaṁ accutapadaṁ amatapadaṁ
nibbānapadaṁ.
Mahesinti mahesī bhagavā. Mahantaṁ sīlakkhandhaṁ esi 1 gavesi
pariyesīti mahesī. Mahantaṁ samādhikkhandhaṁ mahantaṁ paññākkhandhaṁ
mahantaṁ vimuttikkhandhaṁ mahantaṁ vimuttiñāṇadassanakkhandhaṁ esi gavesi
pariyesīti mahesī. Mahato tamokāyassa padālanaṁ mahato
vippallāsassa pabhedanaṁ 2 mahato taṇhāsallassa abbūhanaṁ 3 mahato
diṭṭhisaṅghātassa vinivedhanaṁ mahato mānaddhajassa pavāhanaṁ 4 mahato
abhisaṅkhārassa vūpasamanaṁ 5 mahato oghassa nittharaṇaṁ mahato bhārassa
nikkhepanaṁ mahato saṁsāravaṭṭassa upacchedaṁ mahato santāpassa
nibbāpanaṁ mahato pariḷāhassa paṭippassaddhiṁ mahato dhammaddhajassa
ussāpanaṁ esi gavesi pariyesīti mahesī. Mahante satipaṭṭhāne
mahante sammappadhāne mahante iddhippāde mahantāni indriyāni
mahantāni balāni mahante bojjhaṅge mahantaṁ ariyaṁ aṭṭhaṅgikaṁ
maggaṁ mahantaṁ paramatthaṁ amataṁ nibbānaṁ esi gavesi pariyesīti
mahesī. Mahesakkhehi vā sattehi esito gavesito pariyesito
1 Ma. esī gavesī pariyesī. 2 Ma. bhedanaṁ. 3 Ma. abbahanaṁ. 4 Ma. papātanaṁ.
5 Po. Ma. vūpasamaṁ.
Kahaṁ buddho kahaṁ bhagavā kahaṁ devadevo kahaṁ narāsabhoti
mahesīti vivekaṁ santipadañca mahesiṁ.

[702] Kathaṁ disvā nibbāti bhikkhūti kathaṁ disvā passitvā
tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṁ katvā attano rāgaṁ nibbāpeti
dosaṁ nibbāpeti mohaṁ nibbāpeti kodhaṁ upanāhaṁ makkhaṁ paḷāsaṁ
issaṁ macchariyaṁ māyaṁ sāṭheyyaṁ thammaṁ sārambhaṁ mānaṁ atimānaṁ madaṁ
pamādaṁ sabbe kilese sabbe duccarite sabbe darathe sabbe
pariḷāhe sabbe santāpe sabbākusalābhisaṅkhāre nibbāpeti sameti
upasameti vūpasameti paṭippassambheti. Bhikkhūti kalyāṇaputhujjano
vā bhikkhu sekho vā bhikkhūti kathaṁ disvā nibbāti bhikkhu.

[703] Anupādiyāno lokasmiṁ kiñcīti catūhi upādānehi
anupādiyamāno aggaṇhayamāno aparāmasayamāno 1 [2]-. Lokasminti
apāyaloke manussaloke devaloke khandhaloke dhātuloke āyatanaloke.
Kiñcīti kiñci rūpagataṁ vedanāgataṁ saññāgataṁ saṅkhāragataṁ
viññāṇagatanti anupādiyāno lokasmiṁ kiñci. Tenāha so
nimmito
pucchāmi taṁ ādiccabandhuṁ
vivekaṁ santipadañca mahesiṁ
kathaṁ disvā nibbāti bhikkhu
anupādiyāno lokasmiṁ kiñcīti.
1 Po. Ma. aparāmasamāno. 2 Ma. anabhinivisamāno.

[704] Mūlaṁ papañcasaṅkhāyāti bhagavā
mantā asmīti sabbamuparuddhe 1
yākāci taṇhā ajjhattaṁ
tāsaṁ vinayā sadā sato sikkhe.

[705] Mūlaṁ papañcasaṅkhāyāti bhagavā mantā asmīti
sabbamuparuddheti papañcāyeva papañcasaṅkhā taṇhāpapañcasaṅkhā
diṭṭhipapañcasaṅkhā.
Katamaṁ taṇhāpapañcassa mūlaṁ. Avijjā mūlaṁ ayonisomanasikāro
mūlaṁ asmimāno mūlaṁ ahirikaṁ mūlaṁ anottappaṁ
mūlaṁ uddhaccaṁ mūlaṁ idaṁ taṇhāpapañcassa mūlaṁ.
Katamaṁ diṭṭhipapañcassa mūlaṁ. Avijjā mūlaṁ ayonisomanasikāro
mūlaṁ asmimāno mūlaṁ ahirikaṁ mūlaṁ anottappaṁ mūlaṁ
uddhaccaṁ mūlaṁ idaṁ diṭṭhipapañcassa mūlaṁ.
Bhagavāti gāravādhivacanaṁ. Apica bhaggarāgoti bhagavā. Bhaggadosoti
bhagavā. Bhaggamohoti bhagavā. Bhaggamānoti bhagavā.
Bhaggadiṭṭhīti bhagavā. Bhaggakaṇṭakoti bhagavā. Bhaggakilesoti
bhagavā. Bhaji vibhaji paṭivibhaji 2 dhammaratananti bhagavā. Bhavānaṁ
antakaroti bhagavā. Bhāvitakāyoti bhagavā. Bhāvitasīloti 3
bhāvitacittoti 4 bhāvitapaññoti bhagavā. Bhaji 5 vā bhagavā araññavanapatthāni
1 Ma. Yu. rundhe. 2 Po. Ma. pavibhaji. 3-4 Ma. itisaddo natthi.
5 Po. Ma. Yu. bhāgī.
Patthāni pantāni senāsanāni appasaddāni appanigghosāni vijanavātāni
manussarāhaseyyakāni paṭisallānasārūpānīti bhagavā. Bhāgī
vā bhagavā cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārānanti
bhagavā. Bhāgī vā bhagavā attharasassa dhammarasassa vimuttirasassa
adhisīlassa adhicittassa adhipaññāyāti bhagavā. Bhāgī vā bhagavā
catunnaṁ jhānānaṁ catunnaṁ appamaññānaṁ catunnaṁ arūpasamāpattīnanti
bhagavā. Bhāgī vā bhagavā aṭṭhannaṁ vimokkhānaṁ aṭṭhannaṁ
abhibhāyatanānaṁ navannaṁ anupubbavihārasamāpattīnanti bhagavā. Bhāgī
vā bhagavā dasannaṁ saññābhāvanānaṁ dasannaṁ kasiṇasamāpattīnaṁ
ānāpānassatisamādhissa asubhasamāpattiyāti bhagavā. Bhāgī vā bhagavā
catunnaṁ satipaṭṭhānānaṁ catunnaṁ sammappadhānānaṁ catunnaṁ iddhippādānaṁ
pañcannaṁ indriyānaṁ pañcannaṁ balānaṁ sattannaṁ bojjhaṅgānaṁ ariyassa
aṭṭhaṅgikassa maggassāti bhagavā. Bhāgī vā bhagavā dasannaṁ tathāgatabalānaṁ
catunnaṁ vesārajjānaṁ catunnaṁ paṭisambhidānaṁ channaṁ abhiññānaṁ
channaṁ buddhadhammānanti bhagavā. Bhagavāti netaṁ nāmaṁ mātarā kataṁ
na pitarā kataṁ na bhātarā kataṁ na bhaginiyā kataṁ na mittāmaccehi
kataṁ na ñātisālohitehi kataṁ na samaṇabrāhmaṇehi kataṁ na devatāhi
kataṁ vimokkhantikametaṁ buddhānaṁ bhagavantānaṁ bodhiyā mūle saha
sabbaññutañāṇassa paṭilābhā sacchikā paññatti yadidaṁ bhagavāti [1]-.
Mantā asmīti sabbamuparuddheti mantā vuccati paññā yā
1 Ma. Yu. mūlaṁ papañcasaṅkhāya iti bhagavā.
Paññā pajānanā .pe. Amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi.
Asmīti rūpe asmīti māno asmīti chando asmīti anusayo vedanāya
saññāya saṅkhāresu viññāṇe asmīti māno asmīti chando
asmīti anusayo. Mūlaṁ papañcasaṅkhāyāti bhagavā mantā asmīti
sabbamuparuddheti papañcasaṅkhāya mūlañca asmimānañca mantāya
sabbaṁ ruddheyya uparuddheyya nirodheyya vūpasameyya atthaṅgameyya
paṭippassambheyyāti mūlaṁ papañcasaṅkhāyāti bhagavā mantā asmīti
sabbamuparuddhe.