[686] Visajja ganthāni munīdha loketi ganthāti cattāro
ganthā abhijjhā kāyagantho byāpādo kāyagantho sīlabbattaparāmāso
kāyagantho idaṁsaccābhiniveso kāyagantho. Attano
diṭṭhiyā rāgo abhijjhā kāyagantho. Paravādesu āghāto
appaccayo byāpādo kāyagantho. Attano sīlaṁ vā vattaṁ
vā sīlabbattaṁ vā parāmasati sīlabbattaparāmāso kāyagantho.
Attano diṭṭhi 1 idaṁsaccābhiniveso kāyagantho. Visajjāti ganthe
vossajjitvā vā 2 visajja. Athavā ganthe gathite ganthite bandhe
vibandhe ābandhe lagge laggite palibuddhe bandhane phoṭayitvā
vā 2 visajja. Yathā vayhaṁ vā rathaṁ vā sakaṭaṁ vā sandamānikaṁ vā
sajjaṁ visajjaṁ karonti vikopenti evameva ganthe vossajjitvā
vā 3 visajja athavā ganthe gathite ganthite bandhe vibandhe ābandhe
lagge laggite palibuddhe bandhane phoṭayitvā vā 4 visajja. Munīti
monaṁ vuccati ñāṇaṁ yā paññā pajānanā .pe. Saṅgajālamaticca
so muni. Idhāti imissā diṭṭhiyā .pe. Imasmiṁ
manussaloketi visajja ganthāni munīdha loke.

[687] Vivādajātesu na vaggasārīti vivādajātesu sañjātesu
nibbattesu abhinibbattesu pātubhūtesu chandāgatiṁ gacchantesu
1 Ma. diṭṭhiṁ abhiniveso kāyagantho. 2-3-4. Ma. vāsaddo natthi.
Dosāgatiṁ gacchantesu mohāgatiṁ gacchantesu bhayāgatiṁ gacchantesu na
chandāgatiṁ gacchati na dosāgatiṁ gacchati na mohāgatiṁ gacchati na
bhayāgatiṁ gacchati na rāgavasena gacchati na dosavasena gacchati na
mohavasena gacchati na mānavasena gacchati na diṭṭhivasena gacchati
na uddhaccavasena gacchati na vicikicchāvasena gacchati na anusayavasena
gacchati na vaggehi dhammehi yāyati niyyati vuyhati saṁhariyatīti
vivādajātesu na vaggasārī.

[688] Santo asantesu upekkhako soti santoti rāgassa
santattā santo dosassa santattā santo mohassa santattā
santo .pe. Sabbākusalābhisaṅkhārānaṁ santattā samitattā
vūpasamitattā vijjhātattā nibbutattā vigatattā paṭippassaddhattā
santo upasanto vūpasanto nibbuto paṭippassaddhoti santo.
Asantesūti asantesu anupasantesu avūpasantesu anibbutesu appaṭippassaddhesūti
santo asantesu. Upekkhako soti arahā
chaḷaṅgupekkhāya samannāgato cakkhunā rūpaṁ disvā neva sumano hoti
na dummano upekkhako viharati sato sampajāno. Sotena saddaṁ
sutvā .pe. Kālaṁ kaṅkhati bhāvito sudantoti 1 santo asantesu
upekkhako so.

[689] Anuggaho uggahaṇanti maññeti aññe taṇhāvasena
diṭṭhivasena gaṇhanti 2 parāmasanti abhinivisanti arahā upekkhati
1 Ma. santoti. 2 Po. Ma. gaṇhante parāmasante abhinivisante.
Na gaṇhāti na parāmasati nābhinivisatīti anuggaho uggahaṇanti
maññe. Tenāha bhagavā
visajja ganthāni munīdha loke
vivādajātesu na vaggasārī
santo asantesu upekkhako so
anuggaho uggahaṇanti maññeti.

[690] Pubbāsave hitvā nave akubbaṁ
na chandagū nopi nivissavādī
sa vippamutto diṭṭhigatehi dhīro
na limpatī loke anattagarahī.

[691] Pubbāsave hitvā nave akubbanti pubbāsavā vuccanti
atītā rūpaṁ 1 vedanā saññā saṅkhārā viññāṇaṁ. Atīte saṅkhāre
ārabbha ye kilesā uppajjeyyuṁ te kilese hitvā cajitvā
pariccajitvā pajahitvā vinoditvā 2 byantīkaritvā anabhāvaṅgamitvāti
pubbāsave hitvā. Nave akubbanti navā vuccanti paccuppannā
rūpaṁ vedanā saññā saṅkhārā viññāṇaṁ. Paccuppanne saṅkhāre
ārabbha chandaṁ akubbamāno pemaṁ akubbamāno rāgaṁ akubbamāno
ajanayamāno asañjanayamāno anibbattayamāno nābhinibbattayamānoti
pubbāsave hitvā nave akubbaṁ.

[692] Na chandagū nopi nivissavādīti na chandagūti na chandāgatiṁ
1 Ma. rūpa ... saṅkhāraviññāṇā. 2 Ma. vinodetvā byantiṁkaritvā.
Gacchati na dosāgatiṁ gacchati na mohāgatiṁ gacchati na bhayāgatiṁ
gacchati na rāgavasena gacchati na dosavasena gacchati na mohavasena
gacchati na mānavasena gacchati na diṭṭhivasena gacchati na uddhaccavasena
gacchati na vicikicchāvasena gacchati na anusayavasena gacchati
na vaggehi dhammehi yāyati niyyati vuyhati saṁhariyatīti na chandagū.
Nopi nivissavādīti sassato loko idameva saccaṁ moghamaññanti
[1]- Nivissavādī asassato loko idameva saccaṁ moghamaññanti .pe.
Neva hoti na na hoti tathāgato parammaraṇā idameva saccaṁ
moghamaññanti nivissavādīti na chandagū nopi nivissavādī.

[693] Sa vippamutto diṭṭhigatehi dhīroti tassa dvāsaṭṭhī diṭṭhigatāni
pahīnāni samucchinnāni vūpasantāni paṭippassaddhāni abhabbuppattikāni
ñāṇagginā daḍḍhāni so diṭṭhigatehi vippamutto
visaññutto vimariyādikatena cetasā viharatīti. Dhīroti dhīro
paṇḍito paññavā buddhimā ñāṇī vibhāvī medhāvīti sa vippamutto
diṭṭhigatehi dhīro.

[694] Na limpatī loke anattagarahīti lepoti 2 dve lepā
taṇhālepo ca diṭṭhilepo ca .pe. Ayaṁ taṇhālepo .pe.
Ayaṁ diṭṭhilepo. Tassa taṇhālepo pahīno diṭṭhilepo paṭinissaṭṭho [3]-
taṇhālepassa pahīnattā diṭṭhilepassa paṭinissaṭṭhattā
anupalitto 4 apāyaloke na limpati manussaloke na limpati devaloke
1 Ma. nasaddo atthi. 2 Ma. lepāti. 3 Ma. tassa. 4 Ma. ayaṁ pāṭho na
dissati.
Na limpati khandhaloke na limpati dhātuloke na limpati āyatanaloke
na limpati na saṁlimpati nupalimpati alitto asaṁlitto anupalitto
nikkhanto nissaṭṭho vippamutto visaññutto vimariyādikatena cetasā
viharatīti na limpati loke. Anattagarahīti dvīhi kāraṇehi
attānaṁ garahati katattā ca akatattā ca. Kathaṁ katattā ca
akatattā ca attānaṁ garahati. Kataṁ me kāyaduccaritaṁ akataṁ
me kāyasucaritanti attānaṁ garahati kataṁ me vacīduccaritaṁ kataṁ
me manoduccaritaṁ kato me pāṇātipāto .pe. Katā me
micchādiṭṭhi akatā me sammādiṭṭhīti attānaṁ garahati. Evaṁ
katattā ca akatattā ca attānaṁ garahati. Athavā sīlesumhi
na paripūrikārīti 1 attānaṁ garahati indriyesumhi aguttadvāroti
bhojane amattaññumhīti 2 jāgariyamananuyuttoti 3 na satisampajaññena
samannāgatoti abhāvitā me cattāro satipaṭṭhānāti abhāvitā
me cattāro sammappadhānāti abhāvitā me cattāro iddhippādāti
abhāvitāni me pañcindriyānīti abhāvitāni me pañca
balānīti abhāvitā me satta bojjhaṅgāti abhāvito me ariyo
aṭṭhaṅgiko maggoti dukkhaṁ me apariññātanti dukkhasamudayo
me appahīnoti maggo me abhāvitoti nirodho me asacchikatoti
attānaṁ garahati. Evaṁ katattā ca akatattā ca attānaṁ
garahati. Evaṁ attagarahiyaṁ 4 kammaṁ akubbamāno ajanayamāno
1 Ma. Yu. paripūrakārī. 2 Ma. bhojanemhi amattaññūti. 3 Ma. jāgariyamhi.
satisampajaññenāmhi. 4 Ma. attagarahī. tayidaṁ kammaṁ.
Asañjanayamāno anibbattayamāno nābhinibbattayamāno anattagarahīti
na limpatī loke anattagarahī. Tenāha bhagavā
pubbāsave hitvā nave akubbaṁ
na chandagū nopi nivissavādī
sa vippamutto diṭṭhigatehi dhīro
na limpatī loke anattagarahīti.

[695] Sa sabbadhammesu visenibhūto
yaṅkiñci diṭṭhaṁva sutaṁ mutaṁ vā
sa pannabhāro muni vippamutto
na kappiyo nūparato na patthiyoti bhagavā.