[516] Ñatvā munī nissaye so vimaṁsīti munīti monaṁ vuccati
ñāṇaṁ .pe. Saṅgajālamaticca so muni. Muni sassatadiṭṭhinissitāti
ñatvā ucchedadiṭṭhinissitāti ñatvā sassatucchedadiṭṭhinissitāti
ñatvā jānitvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṁ
katvā. So vimaṁsīti paṇḍito paññavā buddhimā ñāṇī vibhāvī
medhāvīti ñatvā munī nissaye so vimaṁsī.

[517] Ñatvā vimutto na vivādametīti ñatvā jānitvā tulayitvā
tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṁ katvā. [1]- Mutto vimutto parimutto
suvimutto accantānupādāvimokkhena sabbe saṅkhārā aniccāti
ñatvā jānitvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṁ katvā
mutto vimutto parimutto suvimutto accantānupādāvimokkhena
sabbe saṅkhārā dukkhāti sabbe dhammā anattāti .pe.
Yaṅkiñci samudayadhammaṁ sabbantaṁ nirodhadhammanti ñatvā jānitvā
tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṁ katvā mutto vimutto
1 Ma. vimuttoti.
Parimutto suvimutto accantānupādāvimokkhenāti ñatvā vimutto.
Na vivādametīti na kalahaṁ karoti na bhaṇḍanaṁ karoti na viggahaṁ
karoti na vivādaṁ karoti na medhagaṁ karoti. Vuttaṁ hetaṁ bhagavatā
evaṁ vimuttacitto kho aggivessana bhikkhu na kenaci saṁvadati na
kenaci vivadati yañca loke vuttaṁ tena ca voharati aparāmasanti.
Ñatvā vimutto na vivādameti.

[518] Bhavābhavāya na sameti dhīroti bhavābhavāyāti bhavābhavāya
kammabhavāya punabbhavāya kāmabhavāya kammabhavāya kāmabhavāya punabbhavāya
rūpabhavāya kammabhavāya rūpabhavāya punabbhavāya arūpabhavāya kammabhavāya
arūpabhavāya punabbhavāya punappunaṁ bhavāya punappunaṁ gatiyā punappunaṁ
upapattiyā punappunaṁ paṭisandhiyā punappunaṁ attabhāvābhinibbattiyā
na sameti na samāgacchati na gaṇhāti na parāmasati nābhinivisati.
Dhīroti dhīro paṇḍito paññavā buddhimā ñāṇī vibhāvī medhāvīti
bhavābhavāya na sameti dhīro. Tenāha bhagavā
ete ca ñatvā upanissitāti
ñatvā munī nissaye so vimaṁsī
ñatvā vimutto na vivādameti
bhavābhavāya na sameti dhīroti.
Ekādasamo kalahavivādasuttaniddeso niṭṭhito.
--------------
Dvādasamo cūḷaviyūhasuttaniddeso

[519] Sakaṁ sakaṁ diṭṭhiparibbasānā
viggayha nānā kusalā vadanti
yo evaṁ jānāti sa vedi dhammaṁ
idaṁ paṭikkosamakevalī so.

[520] Sakaṁ sakaṁ diṭṭhiparibbasānāti santeke samaṇabrāhmaṇā
diṭṭhigatikā te dvāsaṭṭhiyā diṭṭhigatānaṁ aññataraññataraṁ diṭṭhigataṁ
gahetvā uggahetvā gaṇhitvā parāmasitvā abhinivisitvā sakāya
sakāya diṭṭhiyā vasanti saṁvasanti āvasanti parivasanti. Yathā
āgārikā vā gharesu vasanti sāpattikā vā āpattīsu vasanti
sakilesā vā kilesesu vasanti evameva santeke samaṇabrāhmaṇā
diṭṭhigatikā te dvāsaṭṭhiyā diṭṭhigatānaṁ aññataraññataraṁ diṭṭhigataṁ
gahetvā uggahetvā gaṇhitvā parāmasitvā abhinivisitvā
sakāya sakāya diṭṭhiyā vasanti saṁvasanti āvasanti parivasantīti
sakaṁ sakaṁ diṭṭhiparibbasānā.

[521] Viggayha nānā kusalā vadantīti viggayhāti gahetvā
uggahetvā gaṇhitvā parāmasitvā abhinivisitvā. Nānā vadantīti
nānā vadanti vividhaṁ vadanti aññoññaṁ vadanti puthu vadanti na
ekaṁ vadanti kathenti bhaṇanti dīpayanti voharanti. Kusalāti
Kusalavādā paṇḍitavādā dhīravādā ñāṇavādā 1 hetuvādā
lakkhaṇavādā kāraṇavādā ṭhānavādā sakāya laddhiyāti viggayha
nānā kusalā vadanti.

[522] Yo evaṁ jānāti sa vedi dhammanti yo imaṁ dhammaṁ
diṭṭhiṁ paṭipadaṁ maggaṁ jānāti so dhammaṁ vedi aññāsi apassi
paṭivijjhīti yo evaṁ jānāti sa vedi dhammaṁ.

[523] Idaṁ paṭikkosamakevalī soti yo imaṁ dhammaṁ diṭṭhiṁ
paṭipadaṁ maggaṁ paṭikkosati akevalī so asamatto aparipuṇṇo
hīno nihīno omako lāmako jatukko parittoti idaṁ
paṭikkosamakevalī so. Tenāha so nimmito
sakaṁ sakaṁ diṭṭhiparibbasānā
viggayha nānā kusalā vadanti
yo evaṁ jānāti sa vedi dhammaṁ
idaṁ paṭikkosamakevalī soti.

[524] Evampi viggayha vivādayanti 2
bālo paro akusaloti cāhu
sacco nu vādo katamo imesaṁ
sabbeva hīme kusalāvadānā.

[525] Evampi viggayha vivādayantīti evaṁ gahetvā uggahetvā
gaṇhitvā parāmasitvā abhinivisitvā vivādayanti kalahaṁ karonti
1 Ma. ñāyavādā. sabbattha evaṁ ñātabbaṁ. 2 Yu. vivādiyanti.
sabbattha īdisameva.
Bhaṇḍanaṁ karonti viggahaṁ karonti vivādaṁ karonti medhagaṁ karonti
na tvaṁ imaṁ dhammavinayaṁ ājānāsi .pe. Nibbedhehi vā sace
pahosīti evampi viggayha vivādayanti.