[486] Phasso nu lokasmi kutonidāno
pariggahā vāpi kuto pahūtā
kismiṁ asante na mamattamatthi
kismiṁ vibhūte na phusanti phassā.

[487] Phasso nu lokasmi kutonidānoti phasso kutonidāno
kuto jāto kuto sañjāto kuto nibbatto kuto abhinibbatto
kuto pātubhūto kiṁnidāno kiṁsamudayo kiṁjātiko kiṁpabhavoti phassassa
mūlaṁ pucchati [1]- .pe. Samudayaṁ pucchati papucchati yācati ajjhesati
pasādetīti phasso nu lokasmi kutonidāno.

[488] Pariggahā vāpi kuto pahūtāti pariggahā kuto pahūtā
kuto jātā kuto sañjātā kuto nibbattā kuto abhinibbattā
kuto pātubhūtā kiṁnidānā kiṁsamudayā kiṁjātikā kiṁpabhavāti pariggahānaṁ
mūlaṁ pucchati .pe. Samudayaṁ pucchati papucchati yācati ajjhesati
pasādetīti pariggahā vāpi kuto pahūtā.

[489] Kismiṁ asante na mamattamatthīti kismiṁ asante
asaṁvijjamāne anupalabbhiyamāne mamattā natthi na santi na saṁvijjanti
nupalabbhanti pahīnā samucchinnā vūpasantā paṭippassaddhā abhabbuppattikā
ñāṇagginā daḍḍhāti kiṁsmiṁ asante na mamattamatthi.
1 Ma. hetuṁ pucchati.

[490] Kismiṁ vibhūte na phusanti phassāti kismiṁ vibhūte vibhāvite
atikkante samatikkante vītivatte na phassā phusantīti kismiṁ vibhūte
na phusanti phassā. Tenāha so nimmito
phasso nu lokasmi kutonidāno
pariggahā vāpi kuto pahūtā
kismiṁ asante na mamattamatthi
kismiṁ vibhūte na phusanti phassāti.

[491] Nāmañca rūpañca paṭicca phasso
icchānidānāni pariggahāni
icchāyasantyā na mamattamatthi
rūpe vibhūte na phusanti phassā.

[492] Nāmañca rūpañca paṭicca phassoti cakkhuñca paṭicca
rūpe ca uppajjati cakkhuviññāṇaṁ tiṇṇaṁ saṅgati phasso cakkhuñca
rūpā ca rūpasmiṁ cakkhusamphassaṁ ṭhapetvā sampayuttakā dhammā
nāmasmiṁ evampi nāmañca rūpañca paṭicca phasso. Sotañca
paṭicca sadde ca uppajjati sotaviññāṇaṁ tiṇṇaṁ saṅgati phasso
sotañca saddā ca rūpasmiṁ sotasamphassaṁ ṭhapetvā sampayuttakā
dhammā nāmasmiṁ evampi nāmañca rūpañca paṭicca phasso.
Ghānañca paṭicca gandhe ca uppajjati ghānaviññāṇaṁ tiṇṇaṁ saṅgati
phasso ghānañca gandhā ca rūpasmiṁ ghānasamphassaṁ ṭhapetvā
Sampayuttakā dhammā nāmasmiṁ evampi nāmañca rūpañca paṭicca
phasso. Jivhañca paṭicca rase ca uppajjati jivhāviññāṇaṁ
tiṇṇaṁ saṅgati phasso jivhā ca rasā ca rūpasmiṁ jivhāsamphassaṁ
ṭhapetvā sampayuttakā dhammā nāmasmiṁ evampi nāmañca
rūpañca paṭicca phasso. Kāyañca paṭicca phoṭṭhabbe ca uppajjati
kāyaviññāṇaṁ tiṇṇaṁ saṅgati phasso kāyo ca phoṭṭhabbā ca
rūpasmiṁ kāyasamphassaṁ ṭhapetvā sampayuttakā dhammā nāmasmiṁ
evampi nāmañca rūpañca paṭicca phasso. Manañca paṭicca dhamme ca
uppajjati manoviññāṇaṁ tiṇṇaṁ saṅgati phasso vatthurūpaṁ rūpasmiṁ
dhammā rūpino rūpasmiṁ manosamphassaṁ ṭhapetvā sampayuttakā dhammā
nāmasmiṁ evampi nāmañca rūpañca paṭicca phasso.

[493] Icchānidānāni pariggahānīti icchā vuccati taṇhā yo
rāgo sārāgo .pe. Abhijjhā lobho akusalamūlaṁ. Pariggahāti
dve pariggahā taṇhāpariggaho ca diṭṭhipariggaho ca .pe. Ayaṁ
taṇhāpariggaho .pe. Ayaṁ diṭṭhipariggaho. Icchānidānāni
pariggahānīti pariggahā icchānidānā icchāhetukā icchāpaccayā
icchākāraṇā icchāpabhavāti icchānidānāni pariggahāni.

[494] Icchāyasantyā na mamattamatthīti icchā vuccati taṇhā
yo rāgo sārāgo .pe. Abhijjhā lobho akusalamūlaṁ. Mamattāti
dve mamattā taṇhāmamattañca diṭṭhimamattañca .pe. Idaṁ taṇhāmamattaṁ
.pe. Idaṁ diṭṭhimamattaṁ. Icchāyasantyā na mamattamatthīti
icchāya asantyā asaṁvijjamānāya nupalabbhiyamānāya mamattā natthi
na santi na saṁvijjanti nupalabbhanti pahīnā samucchinnā vūpasantā
paṭippassaddhā abhabbuppattikā ñāṇagginā daḍḍhāti icchāyasantyā
na mamattamatthi.

[495] Rūpe vibhūte na phusanti phassāti rūpeti cattāro ca
mahābhūtā catunnañca mahābhūtānaṁ upādāyarūpaṁ. Rūpe vibhūteti catūhi
kāraṇehi rūpaṁ vibhūtaṁ hoti ñātavibhūtena tīraṇavibhūtena pahānavibhūtena
samatikkamavibhūtena.
Kathaṁ ñātavibhūtena rūpaṁ vibhūtaṁ hoti. Rūpaṁ jānāti yaṅkiñci rūpaṁ
sabbaṁ rūpaṁ cattāro ca mahābhūtā catunnañca mahābhūtānaṁ upādāyarūpanti
jānāti passati evaṁ ñātavibhūtena rūpaṁ vibhūtaṁ hoti.
Kathaṁ tīraṇavibhūtena rūpaṁ vibhūtaṁ hoti. Evaṁ ñātaṁ katvā
rūpaṁ tīreti aniccato dukkhato rogato gaṇḍato sallato aghato
ābādhato parato palokato ītito upaddavato bhayato upasaggato
calato pabhaṅgato addhuvato atāṇato aleṇato asaraṇato rittato
tucchato suññato anattato ādīnavato vipariṇāmadhammato asārakato
aghamūlato vadhakato vibhavato sāsavato saṅkhatato mārāmisato jātidhammato
jarādhammato byādhidhammato maraṇadhammato sokaparidevadukkhadomanassupāyāsadhammato
saṅkilesikadhammato samudayato atthaṅgamato
Assādato ādīnavato nissaraṇato tīreti evaṁ tīraṇavibhūtena rūpaṁ
vibhūtaṁ hoti.
Kathaṁ pahānavibhūtena rūpaṁ vibhūtaṁ hoti. Evaṁ tīretvā rūpe
chandarāgaṁ pajahati vinodeti byantīkaroti anabhāvaṅgameti. Vuttaṁ hetaṁ
bhagavatā yo rūpe bhikkhave chandarāgo taṁ pajahatha evantaṁ [1]- pahīnaṁ
bhavissati ucchinnamūlaṁ tālāvatthukataṁ anabhāvaṅgataṁ āyatiṁ anuppādadhammaṁ.
Evaṁ pahānavibhūtena rūpaṁ vibhūtaṁ hoti.
Kathaṁ samatikkamavibhūtena rūpaṁ vibhūtaṁ hoti. Catasso arūpasamāpattiyo
paṭiladdhassa rūpā vibhūtā honti vibhāvitā atikkantā
samatikkantā vītivattā evaṁ samatikkamavibhūtena rūpaṁ vibhūtaṁ hoti.
Imehi catūhi kāraṇehi rūpaṁ vibhūtaṁ hoti.
Rūpe vibhūte na phusanti phassāti rūpe vibhūte vibhāvite atikkante
samatikkante vītivatte pañca phassā na phusanti cakkhusamphasso
sotasamphasso ghānasamphasso jivhāsamphasso kāyasamphassoti rūpe
vibhūte na phusanti phassā. Tenāha bhagavā
nāmañca rūpañca paṭicca phasso
icchānidānāni pariggahāni
icchāyasantyā na mamattamatthi
rūpe vibhūte na phusanti phassāti.
1 Ma. rūpaṁ.