[437] Yassa loke sakaṁ natthi asatā ca na socati
dhammesu ca na gacchati sa ve santoti vuccati.

[438] Yassa loke sakaṁ natthīti yassāti arahato
khīṇāsavassa. [1]- Sakaṁ natthīti yassa 2 mayhaṁ vā idaṁ paresaṁ vā
idanti kiñci rūpagataṁ vedanāgataṁ saññāgataṁ saṅkhāragataṁ viññāṇagataṁ
gahitaṁ parāmaṭṭhaṁ abhiniviṭṭhaṁ ajjhositaṁ adhimuttaṁ natthi .pe.
Ñāṇagginā daḍḍhanti yassa loke sakaṁ natthi.

[439] Asatā ca na socatīti vipariṇataṁ vā vatthuṁ na socati
vipariṇatasmiṁ vā vatthusmiṁ na socati cakkhu me vipariṇatanti na
socati sotaṁ me ghānaṁ me jivhā me kāyo me mano me rūpā
me saddā me gandhā me rasā me phoṭṭhabbā me kulaṁ me
gaṇo me āvāso me lābho me yaso me pasaṁsā me sukhaṁ me
cīvaraṁ me piṇḍapāto me senāsanaṁ me gilānapaccayabhesajjaparikkhāro
me mātā me pitā me bhātā me bhaginī me putto
me dhītā me mittā me amaccā me ñātakā me sālohitā me
vipariṇatāti na socati na kilamati na paridevati na urattāḷiṁ kandati
na sammohaṁ āpajjatīti evampi asatā ca na socati. Athavā
asātāya dukkhāya vedanāya phuṭṭho pareto samohito samannāgato
1 Ma. loke. 2 tassa. 3 Ma. asantāya.
Na socati na kilamati na paridevati na urattāḷiṁ kandati na sammohaṁ
āpajjati. Cakkhurogena phuṭṭho pareto samohito samannāgato na
socati na kilamati na paridevati na urattāḷiṁ kandati na sammohaṁ
āpajjati. Sotarogena ghānarogena jivhārogena kāyarogena
sīsarogena kaṇṇarogena mukharogena dantarogena kāsena sāsena
pināsena ḍahena jarena kucchirogena mucchāya pakkhandikāya sulāya
visūcikāya kuṭṭhena gaṇḍena kilāsena sosena apamārena dadduyā 1
kaṇḍuyā kacchuyā rakhasāya vitacchikāya lohitena pittena madhumehena
aṁsāya pīḷakāya bhagandalāya 2 pittasamuṭṭhānehi 3 ābādhehi
semhasamuṭṭhānehi ābādhehi vātasamuṭṭhānehi ābādhehi sannipātikehi
ābādhehi utupariṇāmajehi ābādhehi visamaparihārajehi ābādhehi
opakkamikehi ābādhehi kammavipākajehi ābādhehi sītena uṇhena
jighacchāya pipāsāya uccārena passāvena ḍaṁsamakasavātātapasiriṁsapasamphassehi
phuṭṭho pareto samohito samannāgato na socati na
kilamati na paridevati na urattāḷiṁ kandati na sammohaṁ āpajjatīti
evampi asatā ca na socati. Athavā asante asaṁvijjamāne
anupalabbhiyamāne aho vata me taṁ taṁ vata me natthi siyā
vata me taṁ taṁ vatāhaṁ na labhāmīti na socati na kilamati na
paridevati na urattāḷiṁ kandati na sammohaṁ āpajjatīti evampi
asatā ca na socati.
1 Yu. danduyā. 2 Po. Ma. bhagandalena. 3 Po. Ma. pittasamuṭṭhānena ābādhena.
ito paraṁ evaṁ ñātabbaṁ.

[440] Dhammesu ca na gacchatīti na chandāgatiṁ gacchati na
dosāgatiṁ gacchati na mohāgatiṁ gacchati na bhayāgatiṁ gacchati
na rāgavasena gacchati na dosavasena gacchati na mohavasena
gacchati na mānavasena gacchati na diṭṭhivasena gacchati na uddhaccavasena
gacchati na vicikicchāvasena gacchati na anusayavasena gacchati
na [1]- vaggehi dhammehi yāyati niyyati vuyhati saṁhariyatīti dhammesu ca
na gacchati.

[441-1] Sa ve santoti vuccatīti so santo upasanto vūpasanto
nibbuto paṭippassaddhoti vuccati kathiyati bhaṇiyati dīpiyati vohariyatīti
sa ve santoti vuccati. Tenāha bhagavā
yassa loke sakaṁ natthi asatā ca na socati
dhammesu ca na gacchati sa ve santoti vuccatīti.
Dasamo purābhedasuttaniddeso niṭṭhito.
------------
1 Po. Ma. ca.
Ekādasamo kalahavivādasuttaniddeso

[441-2] Kuto pahūtā kalahā vivādā
paridevasokā sahamaccharā ca
mānātimānā sahapesuṇā ca
kuto pahūtā te tadiṅgha brūhi.

[442] Kuto pahūtā kalahā vivādāti kalahoti ekena ākārena
kalahopi vivādopi taññeva yo kalaho so vivādo yo vivādo
so kalaho. Athavā aparena ākārena vivādo vuccati kalahassa
pubbabhāgo vivādo. Rājānopi rājūhi vivadanti khattiyāpi
khattiyehi vivadanti brāhmaṇāpi brāhmaṇehi vivadanti gahapatīpi
gahapatīhi vivadanti mātāpi puttena vivadati puttopi mātarā
vivadati pitāpi puttena vivadati puttopi pitarā vivadati bhātāpi
bhātarā vivadati bhaginīpi bhaginiyā vivadati bhātāpi bhaginiyā vivadati
bhaginīpi bhātarā vivadati sahāyopi sahāyena vivadati ayaṁ vivādo.
Katamo kalaho. Āgārikā randhapasutā kāyena vācāya kalahaṁ
karonti pabbajitā āpattiṁ āpajjantā kāyena vācāya kalahaṁ
karonti ayaṁ kalaho. Kuto pahūtā kalahā vivādāti kalahā
ca vivādā ca kuto pahūtā kuto jātā kuto sañjātā kuto
nibbattā kuto abhinibbattā kuto pātubhūtā kiṁnidānā kiṁsamudayā
kiṁjātikā kiṁpabhavāti kalahassa ca vivādassa ca mūlaṁ pucchati hetuṁ
Pucchati nidānaṁ pucchati sambhavaṁ pucchati pabhavaṁ pucchati samuṭṭhānaṁ
pucchati āhāraṁ pucchati ārammaṇaṁ pucchati paccayaṁ pucchati samudayaṁ
pucchati papucchati yācati ajjhesati pasādetīti kuto pahūtā
kalahā vivādā.

[443] Paridevasokā sahamaccharā cāti paridevoti ñātibyasanena
vā phuṭṭhassa bhogabyasanena vā phuṭṭhassa rogabyasanena vā
phuṭṭhassa sīlabyasanena vā phuṭṭhassa diṭṭhibyasanena vā phuṭṭhassa
aññataraññatarena vā byasanena samannāgatassa aññataraññatarena
vā dukkhadhammena phuṭṭhassa ādevo paridevo ādevanā paridevanā
ādevitattaṁ paridevitattaṁ vācā palāpo vippalāpo lālappo
lālappāyanā lālappāyitattaṁ. Sokoti ñātibyasanena vā phuṭṭhassa
bhogabyasanena vā phuṭṭhassa rogabyasanena vā phuṭṭhassa sīlabyasanena
vā phuṭṭhassa diṭṭhibyasanena vā phuṭṭhassa aññataraññatarena
vā byasanena samannāgatassa aññataraññatarena vā dukkhadhammena
phuṭṭhassa soko socanā socitattaṁ antosoko antoparisoko
antoḍāho antopariḍāho cetaso parijjhāyanā domanassaṁ sokasallaṁ.
Macchariyanti pañca macchariyāni āvāsamacchariyaṁ kulamacchariyaṁ
lābhamacchariyaṁ vaṇṇamacchariyaṁ dhammamacchariyaṁ yaṁ evarūpaṁ macchariyaṁ
maccharāyanā maccharāyitattaṁ vevicchaṁ kadariyaṁ kaṭukañcakatā aggahitattaṁ
cittassa idaṁ vuccati macchariyaṁ. Apica khandhamacchariyampi
Macchariyaṁ dhātumacchariyampi macchariyaṁ āyatanamacchariyampi macchariyaṁ
gāho idaṁ vuccati macchariyanti paridevasokā sahamaccharā ca.

[444] Mānātimānā sahapesuṇā cāti mānoti idhekacco
mānaṁ janeti jātiyā vā gottena vā kolaputtikena vā vaṇṇapokkharatāya
vā dhanena vā ajjhenena vā kammāyatanena vā
sippāyatanena vā vijjaṭṭhānena vā sutena vā paṭibhāṇena vā
aññataraññatarena vā vatthunā. Atimānoti idhekacco aññaṁ 1
atimaññati jātiyā vā gottena vā .pe. Aññataraññatarena
vā vatthunā. Pesuññanti idhekacco pisuṇavāco hoti ito
sutvā amutra akkhātā imesaṁ bhedāya amutra vā sutvā
imesaṁ akkhātā amūsaṁ bhedāya iti samaggānaṁ vā bhettā bhinnānaṁ
vā anuppadātā vaggārāmo vaggarato vagganandī vaggakaraṇiṁ vācaṁ
bhāsitā hoti idaṁ vuccati pesuññaṁ. Apica dvīhi kāraṇehi
pesuññaṁ upasaṁharati piyakamyatāya vā bhedādhippāyo 2 vā.
Kathaṁ piyakamyatāya pesuññaṁ upasaṁharati. Imassa piyo bhavissāmi
manāpo bhavissāmi vissāsiko bhavissāmi abbhantariko bhavissāmi
suhadayo bhavissāmīti evaṁ piyakamyatāya pesuññaṁ upasaṁharati.
Kathaṁ bhedādhippāyo 3 pesuññaṁ upasaṁharati. Kathaṁ ime nānā
assu vinā assu vaggā assu dvedhā assu dvejjhā
assu dvepakkhā assu bhijjeyyuṁ na samāgaccheyyuṁ dukkhaṁ na
1 Ma. paraṁ. 2-3 Ma. Yu. bhedādhippāyena. ito paraṁ evaṁ ñātabbaṁ.
Phāsu vihareyyunti evaṁ bhedādhippāyo pesuññaṁ upasaṁharatīti
mānātimānā sahapesuṇā ca.

[445] Kuto pahūtā te tadiṅgha brūhīti kalaho ca vivādo
ca paridevo ca soko ca macchariyañca māno ca atimāno ca
pesuññañca ime aṭṭha kilesā kuto pahūtā kuto jātā kuto
sañjātā kuto nibbattā kuto abhinibbattā kuto pātubhūtā
kiṁnidānā kiṁsamudayā kiṁjātikā kiṁpabhavāti imesaṁ aṭṭhannaṁ kilesānaṁ
mūlaṁ pucchati hetuṁ pucchati nidānaṁ pucchati sambhavaṁ pucchati pabhavaṁ
pucchati samuṭṭhānaṁ pucchati āhāraṁ pucchati ārammaṇaṁ pucchati
paccayaṁ pucchati samudayaṁ pucchati papucchati yācati ajjhesati pasādetīti
kuto pahūtā te. Tadiṅgha brūhīti iṅgha brūhi ācikkhāhi desehi
paññāpehi 1 paṭṭhapehi vivara vibhaja uttānīkarohi pakāsehīti kuto
pahūtā te tadiṅgha brūhi. Tenāha so nimmito
kuto pahūtā kalahā vivādā
paridevasokā sahamaccharā ca
mānātimānā sahapesuṇā ca
kuto pahūtā te tadiṅgha brūhīti.