[367] Na vedagū diṭṭhiyā na mutiyā sa mānametīti nāti
paṭikkhepo. Vedagūti vedo vuccati catūsu maggesu ñāṇaṁ
paññā paññindriyaṁ paññābalaṁ dhammavicayasambojjhaṅgo vīmaṁsā
vipassanā sammādiṭṭhi. Tehi vedehi jātijarāmaraṇassa antagato
antappatto koṭigato koṭippatto pariyantagato pariyantappatto
vosānagato vosānappatto tāṇagato tāṇappatto leṇagato
leṇappatto saraṇagato saraṇappatto abhayagato abhayappatto
Accutagato accutappatto amatagato amatappatto nibbānagato
nibbānappatto. Vedānaṁ vā antaṁ gatoti vedagū. Vedehi
vā antagatoti vedagū. Sattannaṁ vā dhammānaṁ viditattā vedagū
sakkāyadiṭṭhi viditā hoti vicikicchā viditā hoti sīlabbataparāmāso
vidito hoti rāgo vidito hoti doso vidito
hoti moho vidito hoti māno vidito hoti. Viditassa
honti pāpakā akusalā dhammā saṅkilesikā ponobbhavikā sadarā
dukkhavipākā āyatiṁ jātijarāmaraṇīyā.
Vedāni viceyya kevalāni (sabhiyāti bhagavā)
samaṇānaṁ yāni patthi brāhmaṇānaṁ
sabbavedanāsu vītarāgo
sabbaṁ vedamaticca vedagū soti.
Na diṭṭhiyāti tassa dvāsaṭṭhī diṭṭhigatāni pahīnāni samucchinnāni
vūpasantāni paṭippassaddhāni abhabbuppattikāni ñāṇagginā daḍḍhāni
so diṭṭhiyā na yāyati na niyyati na vuyhati na saṁhariyati napi
taṁ diṭṭhigataṁ sārato pacceti na paccāgacchatīti na vedagū
diṭṭhiyā. Na mutiyā sa mānametīti mutarūpena vā paraghosena
vā mahājanasammutiyā vā na mānaṁ eti na upeti na upagacchati
na gaṇhāti na parāmasati nābhinivisatīti na vedagū diṭṭhiyā na
mutiyā sa mānameti. Na hi tammayo soti na taṇhāvasena
Diṭṭhivasena tammayo hoti tapparamo tapparāyano. Yato taṇhā
ca diṭṭhi ca māno ca 1 pahīnā honti ucchinnamūlā tālāvatthukatā
anabhāvaṅgatā 2 āyatiṁ anuppādadhammā ettāvatā na tammayo
hoti na tapparamo na tapparāyanoti na hi tammayo so.

[368] Na kammunā nopi sutena neyyoti na kammunāti
puññābhisaṅkhārena vā apuññābhisaṅkhārena vā āneñjābhisaṅkhārena
vā na yāyati na niyyati na vuyhati na saṁhariyatīti na kammunā. Nopi
sutena neyyoti sutasuddhiyā vā paraghosena vā mahājanasammutiyā vā
na yāyati na niyyati na vuyhati na saṁhariyatīti na kammunā nopi sutena neyyo.

[369] Anūpanīto sa nivesanesūti upayoti 3 dve upayā
taṇhūpayo ca diṭṭhūpayo ca .pe. Ayaṁ taṇhūpayo .pe. Ayaṁ
diṭṭhūpayo. Tassa taṇhūpayo pahīno diṭṭhūpayo paṭinissaṭṭho
taṇhūpayassa pahīnattā diṭṭhūpayassa paṭinissaṭṭhattā so nivesanesu
anūpanīto anupalitto anupagato anajjhosito anadhimutto nikkhanto
nissaṭṭho vippamutto visaññutto vimariyādikatena cetasā viharatīti
anūpanīto sa nivesanesu. Tenāha bhagavā
na vedagū diṭṭhiyā na mutiyā
sa mānameti na hi tammayo so
na kammunā nopi sutena neyyo
anūpanīto sa nivesanesūti.
1 Ma. cassa. 2 Ma. anabhāvaṁkatā. 3 Ma. upayāti.

[370] Saññāvirattassa na santi ganthā
paññāvimuttassa na santi mohā
saññañca diṭṭhiñca ye aggahesuṁ
te ghaṭṭayantā 1 vicaranti loke.

[371] Saññāvirattassa na santi ganthāti yo samathapubbaṅgamaṁ
ariyamaggaṁ bhāveti tassa ādito upādāya ganthā vikkhambhitā
honti. Arahattappatte arahato ganthā ca mohā ca nīvaraṇā
ca kāmasaññā byāpādasaññā vihiṁsāsaññā diṭṭhisaññā [2]- pahīnā
honti ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṅgatā āyatiṁ
anuppādadhammāti saññāvirattassa na santi ganthā.

[372] Paññāvimuttassa na santi mohāti yo
vipassanāpubbaṅgamaṁ ariyamaggaṁ bhāveti tassa ādito upādāya mohā
vikkhambhitā honti. Arahattappatte arahato mohā ca ganthā ca
nīvaraṇā ca kāmasaññā byāpādasaññā vihiṁsāsaññā diṭṭhisaññā
pahīnā honti ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṅgatā āyatiṁ
anuppādadhammāti paññāvimuttassa na santi mohā.

[373] Saññañca diṭṭhiñca ye aggahesuṁ te ghaṭṭayantā
vicaranti loketi ye saññaṁ gaṇhanti kāmasaññaṁ byāpādasaññaṁ
vihiṁsāsaññaṁ te saññāvasena ghaṭṭenti saṅghaṭṭenti. Rājānopi
rājūhi vivadanti khattiyāpi khattiyehi vivadanti brāhmaṇāpi
1 Po. Ma. ghaṭṭamānā. 2 Ma. Yu. sabbattha casaddo atthi.
Brāhmaṇehi vivadanti gahapatīpi gahapatīhi vivadanti mātāpi
puttena vivadati puttopi mātarā vivadati pitāpi puttena
vivadati puttopi pitarā vivadati bhātāpi bhātarā vivadati
bhaginīpi bhaginiyā vivadati bhātāpi bhaginiyā vivadati bhaginīpi
bhātarā vivadati sahāyopi sahāyena vivadati. Te tattha
kalahaviggahavivādāpannā aññamaññaṁ pāṇīhipi upakkamanti leḍḍūhipi
upakkamanti daṇḍehipi upakkamanti satthehipi upakkamanti. Te
tattha maraṇampi nigacchanti maraṇamattampi dukkhaṁ. Ye diṭṭhiṁ
gaṇhanti sassato lokoti vā .pe. Neva hoti na na hoti
tathāgato parammaraṇāti vā te diṭṭhivasena ghaṭṭenti saṅghaṭṭenti
satthārato satthāraṁ ghaṭṭenti dhammakkhānato dhammakkhānaṁ ghaṭṭenti
gaṇato gaṇaṁ ghaṭṭenti diṭṭhiyā diṭṭhiṁ ghaṭṭenti paṭipadāya
paṭipadaṁ ghaṭṭenti maggato maggaṁ ghaṭṭenti. Athavā te
vivadanti kalahaṁ karonti bhaṇḍanaṁ karonti viggahaṁ karonti vivādaṁ
karonti medhagaṁ karonti na tvaṁ imaṁ dhammavinayaṁ ājānāsi .pe.
Nibbedhehi vā sace pahosīti. Tesaṁ abhisaṅkhārā appahīnā
abhisaṅkhārānaṁ appahīnattā gatiyā ghaṭṭenti niraye ghaṭṭenti
tiracchānayoniyā ghaṭṭenti pittivisaye ghaṭṭenti manussaloke
ghaṭṭenti devaloke ghaṭṭenti gatiyā gatiṁ upapattiyā
upapattiṁ paṭisandhiyā paṭisandhiṁ bhavena bhavaṁ saṁsārena saṁsāraṁ
Vaṭṭena vaṭṭaṁ ghaṭṭenti saṅghaṭṭenti ghaṭṭentā caranti viharanti
iriyanti vattenti pālenti yapenti yāpenti. Loketi
apāyaloke manussaloke devaloke khandhaloke dhātuloke āyatanaloketi
saññañca diṭṭhiñca ye aggahesuṁ te ghaṭṭayantā vicaranti loke.
Tenāha bhagavā
saññāvirattassa na santi ganthā
paññāvimuttassa na santi mohā
saññañca diṭṭhiñca ye aggahesuṁ
te ghaṭṭayantā vicaranti loketi.
Navamo māgandiyasuttaniddeso niṭṭhito.
---------------
Dasamo purābhedasuttaniddeso

[374] Kathaṁdassī kathaṁsīlo upasantoti vuccati
tamme gotama pabrūhi pucchito uttamaṁ naraṁ.

[375] Kathaṁdassī kathaṁsīlo upasantoti vuccatīti kathaṁdassīti
kīdisena dassanena samannāgato kiṁsaṇṭhitena kiṁpakārena kiṁpaṭibhāgenāti
kathaṁdassī. Kathaṁsīloti kīdisena sīlena samannāgato kiṁsaṇṭhitena
kiṁpakārena kiṁpaṭibhāgenāti kathaṁdassī kathaṁsīlo. Upasantoti vuccatīti
santo [1]- vūpasanto nibbuto paṭippassaddhoti vuccati pavuccati
kathiyati bhaṇiyati dīpiyati vohariyati. Kathaṁdassīti adhipaññaṁ
pucchati. Kathaṁsīloti adhisīlaṁ pucchati. Upasantoti adhicittaṁ
pucchatīti kathaṁdassī kathaṁsīlo upasantoti vuccati.

[376] Tamme gotama pabrūhīti tanti yaṁ pucchāmi yaṁ yācāmi
yaṁ ajjhesāmi yaṁ pasādemi. Gotamāti so nimmito buddhaṁ
bhagavantaṁ gottena ālapati. Pabrūhīti brūhi ācikkha desehi
paññāpehi paṭṭhapehi vivara vibhaja uttānīkarohi pakāsehīti tamme
gotama pabrūhi.