[357] Yasmiṁ samaṁ visamaṁ vāpi natthīti yasmiṁ 1 arahante khīṇāsave
sadisohamasmīti māno natthi seyyohamasmīti atimāno natthi
hīnohamasmīti omāno natthi [2]- na saṁvijjati nupalabbhati pahīnaṁ samucchinnaṁ
vūpasantaṁ paṭippassaddhaṁ abhabbuppattikaṁ ñāṇagginā daḍḍhanti yasmiṁ
samaṁ visamaṁ vāpi natthi.

[358] Sa kena vādaṁ paṭisaññujeyyāti so kena mānena kāya
diṭṭhiyā kena vā puggalena vādaṁ paṭisaññujjeyya 3 paṭipphareyya
kalahaṁ kareyya bhaṇḍanaṁ kareyya viggahaṁ kareyya vivādaṁ kareyya medhagaṁ
kareyya na tvaṁ imaṁ dhammavinayaṁ ājānāsi .pe. Nibbedhehi vā
1 Po. Ma. Yu. yasminti yasmiṁ puggale ... 2 Po. Ma. na santi. 3. Ma.
paṭiññojeyya.
Sace pahosīti sa kena vādaṁ paṭisaññujeyya. Tenāha bhagavā
saccanti so brāhmaṇo kiṁ vadeyya
musāti vā so vivadetha kena
yasmiṁ samaṁ visamaṁ vāpi natthi
sa kena vādaṁ paṭisaññujeyyāti.

[359] Okampahāya aniketasārī
kāme akubbaṁ muni santhavānī
kāmehi ritto apurekkharāno
kathaṁ na viggayha janena kayirā.

[360] Atha kho hālindakāni gahapati yenāyasmā mahākaccāno
tenupasaṅkami upasaṅkamitvā āyasmantaṁ mahākaccānaṁ abhivādetvā
ekamantaṁ nisīdi ekamantaṁ nisinno kho hālindakāni gahapati
āyasmantaṁ mahākaccānaṁ etadavoca vuttamidaṁ bhante kaccāna
bhagavatā aṭṭhakavaggike māgandiyapañhe
okampahāya aniketasārī
kāme akubbaṁ muni santhavānī
kāmehi ritto apurekkharāno
kathaṁ na viggayha janena kayirāti.
Imassa nu kho bhante kaccāna bhagavatā saṅkhittena bhāsitassa kathaṁ
attho vitthārena daṭṭhabboti. Rūpadhātu kho gahapati viññāṇassa
Oko rūpadhāturāgavinibandhañca pana viññāṇaṁ okasārīti vuccati
vedanādhātu kho gahapati saññādhātu kho gahapati saṅkhāradhātu
kho gahapati viññāṇassa oko saṅkhāradhāturāgavinibandhañca pana
viññāṇaṁ okasārīti vuccati evaṁ kho gahapati okasārī hoti.
Kathañca gahapati anokasārī hoti. Rūpadhātuyā kho gahapati yo
chando yo rāgo yā nandi yā taṇhā ye upāyupādānā
cetaso adhiṭṭhānābhinivesānusayā te tathāgatassa pahīnā ucchinnamūlā
tālāvatthukatā anabhāvaṅgatā āyatiṁ anuppādadhammā tasmā
tathāgato anokasārīti vuccati. Vedanādhātuyā kho gahapati saññādhātuyā
kho gahapati saṅkhāradhātuyā kho gahapati viññāṇadhātuyā
kho gahapati yo chando yo rāgo yā nandi yā taṇhā ye
upāyupādānā cetaso adhiṭṭhānābhinivesānusayā te tathāgatassa
pahīnā ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṅgatā āyatiṁ
anuppādadhammā tasmā tathāgato anokasārīti vuccati evaṁ kho
gahapati anokasārī hoti. Kathañca gahapati niketasārī hoti.
Rūpanimittaniketasāravinibandhaṁ kho gahapati niketasārīti vuccati.
Saddanimitta gandhanimitta rasanimitta phoṭṭhabbanimitta dhammanimittaniketasāravinibandhaṁ
kho gahapati niketasārīti vuccati evaṁ kho gahapati
niketasārī hoti. Kathañca gahapati aniketasārī hoti.
Rūpanimittaniketasāravinibandhā kho gahapati tathāgatassa pahīnā ucchinnamūlā
Tālāvatthukatā anabhāvaṅgatā āyatiṁ anuppādadhammā tasmā
tathāgato aniketasārīti vuccati. Saddanimittagandhanimittarasanimitta-
phoṭṭhabbanimittadhammanimittaniketasāravinibandhā kho gahapati tathāgatassa
pahīnā ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṅgatā āyatiṁ
anuppādadhammā tasmā tathāgato aniketasārīti vuccati evaṁ kho
gahapati aniketasārī hoti. Kathañca gahapati kāme santhavajāto
hoti. Idha gahapati ekacco [1]- gihīhi saṁsaṭṭho viharati sahanandī
sahasokī sukhitesu sukhito dukkhitesu dukkhito uppannesu kiccakaraṇīyesu
attanā voyogaṁ āpajjati evaṁ kho gahapati kāme santhavajāto
hoti. Kathañca gahapati kāme na santhavajāto hoti. Idha
gahapati [2]- bhikkhu gihīhi asaṁsaṭṭho viharati na sahanandī na sahasokī na
sukhitesu sukhito na dukkhitesu dukkhito uppannesu kiccakaraṇīyesu
na attanā voyogaṁ āpajjati evaṁ kho gahapati kāme na
santhavajāto hoti. Kathañca gahapati kāmehi aritto hoti.
Idha gahapati ekacco kāmesu avītarāgo 3 hoti avītacchando
avītapemo avītapipāso avītapariḷāho avītataṇho evaṁ kho
gahapati kāmehi aritto hoti. Kathañca gahapati kāmehi ritto
hoti. Idha gahapati bhikkhu kāmesu vītarāgo hoti vītacchando
vītapemo vītapipāso vītapariḷāho vītataṇho evaṁ kho gahapati
kāmehi ritto hoti. Kathañca gahapati purekkharāno hoti.
1 Ma. bhikkhu. 2 Ma. ekacco. 3 Ma. avigata ... taṇho ... vigata ... taṇho.
Idha gahapati ekaccassa [1]- evaṁ hoti evaṁrūpo siyaṁ anāgatamaddhānanti
tattha nandiṁ samanvāgameti 2 evaṁvedano siyaṁ evaṁsañño siyaṁ
evaṁsaṅkhāro siyaṁ evaṁviññāṇo siyaṁ anāgatamaddhānanti tattha
nandiṁ samanvāgameti evaṁ kho gahapati purekkharāno hoti.
Kathañca gahapati apurekkharāno hoti. Idha gahapati ekaccassa bhikkhuno
na evaṁ hoti evaṁrūpo siyaṁ anāgatamaddhānanti tattha nandiṁ na
samanvāgameti evaṁvedano siyaṁ evaṁsañño siyaṁ evaṁsaṅkhāro
siyaṁ evaṁviññāṇo siyaṁ anāgatamaddhānanti tattha nandiṁ na
samanvāgameti evaṁ kho gahapati apurekkharāno hoti. Kathañca
gahapati kathaṁ viggayha janena kattā hoti. Idha gahapati ekacco
evarūpiṁ kathaṁ kattā hoti na tvaṁ imaṁ dhammavinayaṁ ājānāsi .pe.
Nibbedhehi vā sace pahosīti evaṁ kho gahapati kathaṁ
viggayha janena kattā hoti. Kathañca gahapati kathaṁ na viggayha
janena kattā hoti. Idha gahapati [3]- bhikkhu na evarūpiṁ kathaṁ kattā
hoti na tvaṁ imaṁ dhammavinayaṁ ājānāsi .pe. Nibbedhehi vā
sace pahosīti evaṁ kho gahapati kathaṁ 4 na viggayha janena kattā
hoti. Iti kho gahapati yantaṁ vuttaṁ bhagavatā aṭṭhakavaggike
māgandiyapañhe
okampahāya aniketasārī
kāme akubbaṁ muni santhavānī
1 Ma. bhikkhuno. 2 Po. Ma. samannāneti aparampi īdisameva. 3 Ma. Yu.
ekacco. 4 Ma. ayaṁ pāṭho natthi.
Kāmehi ritto apurekkharāno
kathaṁ na viggayha janena kayirāti
imassa kho gahapati bhagavatā saṅkhittena bhāsitassa evaṁ vitthārena
attho daṭṭhabbo 1 . Tenāha bhagavā
okampahāya aniketasārī
kāme akubbaṁ muni santhavānī
kāmehi ritto apurekkharāno
kathaṁ na viggayha janena kayirāti.

[361] Yehi vivitto vicareyya loke
na tāni uggayha vadeyya nāgo
elambujaṁ kaṇṭakavārijaṁ yathā
jalena paṅkena ca nūpalittaṁ
evaṁ munī santivado 2 agiddho
kāme ca loke ca anūpalitto.

[362] Yehi vivitto vicareyya loketi yehīti [3]- diṭṭhigatehi.
Vivittoti kāyaduccaritena vitto vivitto pavivitto vacīduccaritena
manoduccaritena rāgena .pe. Sabbākusalābhisaṅkhārehi vitto
vivitto pavivitto. Vicareyyāti careyya vihareyya iriyeyya vatteyya
pāleyya yapeyya yāpeyya. Loketi manussaloketi yehi vivitto
vicareyya loke.
1 Ma. daṭṭhabboti. 2 Po. Ma. santivādo. sabbattha īdisameva. 3 Ma. Yu.
yehi.

[363] Na tāni uggayha vadeyya nāgoti nāgoti āguṁ
na karotīti nāgo. Na gacchatīti nāgo. Nāgacchatīti nāgo.
Kathaṁ āguṁ na karotīti nāgo. Āgu vuccanti pāpakā
akusalā dhammā saṅkilesikā ponobbhavikā sadarā dukkhavipākā
āyatiṁ jātijarāmaraṇīyā.
Āguṁ na karotīti kiñci loke (sabhiyāti bhagavā)
sabbasaṁyoge visajja bandhanāni
sabbattha na sajjati vimutto
nāgo tādi vuccate tathattāti
evaṁ āguṁ na karotīti nāgo.
Kathaṁ na gacchatīti nāgo. Na chandāgatiṁ gacchati na dosāgatiṁ
gacchati na mohāgatiṁ gacchati na bhayāgatiṁ gacchati na rāgavasena
gacchati na dosavasena gacchati na mohavasena gacchati na mānavasena
gacchati na diṭṭhivasena gacchati na uddhaccavasena gacchati na vicikicchāvasena
gacchati na anusayavasena gacchati na vaggehi dhammehi yāyati niyyati
vuyhati saṁhariyati evaṁ na gacchatīti nāgo.
Kathaṁ nāgacchatīti nāgo. Sotāpattimaggena ye kilesā pahīnā
te kilese na puneti na pacceti na paccāgacchati sakadāgāmimaggena
anāgāmimaggena arahattamaggena ye kilesā pahīnā te kilese
na puneti na pacceti na paccāgacchati evaṁ nāgacchatīti nāgo.
Na tāni uggayha vadeyya nāgoti nāgo na tāni diṭṭhigatāni
gahetvā uggahetvā gaṇhitvā parāmasitvā abhinivisitvā vadeyya
katheyya bhaṇeyya dīpayeyya vohareyya sassato loko asassato
loko .pe. Neva hoti na na hoti tathāgato parammaraṇā
idameva saccaṁ moghamaññanti vadeyya katheyya bhaṇeyya dīpayeyya
vohareyyāti na tāni uggayha vadeyya nāgo.

[364] Elambujaṁ kaṇṭakavārijaṁ yathā jalena paṅkena ca
nūpalittanti elaṁ vuccati udakaṁ. Ambu vuccati udakaṁ. Ambujaṁ
vuccati padumaṁ. Kaṇṭako vuccati kharadaṇḍo. Vāri vuccati
udakaṁ. Vārijaṁ vuccati padumaṁ vārijaṁ vārisambhavaṁ. Jalaṁ vuccati
udakaṁ. Paṅko vuccati kaddamo. Yathā padumaṁ vārijaṁ vārisambhavaṁ
jalena ca paṅkena ca na limpati na saṁlimpati 1 nupalimpati alittaṁ
asaṁlittaṁ anupalittanti elambujaṁ kaṇṭakavārijaṁ yathā jalena
paṅkena ca nūpalittaṁ.

[365] Evaṁ munī santivado agiddho kāme ca loke ca
anūpalittoti evanti opammasampaṭipādanā. Munīti monaṁ vuccati
ñāṇaṁ .pe. Saṅgajālamaticca so muni. Santivadoti santivādo
muni tāṇavādo leṇavādo saraṇavādo abhayavādo accutavādo
amatavādo nibbānavādoti evaṁ munī santivado. Agiddhoti
gedho vuccati taṇhā yo rāgo sārāgo .pe. Abhijjhā
1 Po. Ma. na palimpati. sabbattha īdisameva.
Lobho akusalamūlaṁ. Yasseso 1 gedho pahīno samucchinno vūpasanto
paṭippassaddho abhabbuppattiko ñāṇagginā daḍḍho so vuccati
agiddho. So rūpe agiddho sadde gandhe rase phoṭṭhabbe kule
gaṇe āvāse lābhe yase pasaṁsāya sukhe cīvare piṇḍapāte
senāsane gilānapaccayabhesajjaparikkhāre kāmadhātuyā rūpadhātuyā
arūpadhātuyā kāmabhave rūpabhave arūpabhave saññābhave asaññābhave
nevasaññānāsaññābhave ekavokārabhave catuvokārabhave pañcavokārabhave
atīte anāgate paccuppanne diṭṭhasutamutaviññātabbesu
dhammesu agiddho agadhito amucchito anajjhopanno vītagedho 2
cattagedho vantagedho muttagedho pahīnagedho paṭinissaṭṭhagedho vītarāgo 3
cattarāgo vantarāgo muttarāgo pahīnarāgo paṭinissaṭṭharāgo
nicchāto nibbuto sītibhūto sukhapaṭisaṁvedī brahmabhūtena attanā
viharatīti evaṁ munī santivado agiddho. Kāme ca loke ca
anūpalittoti kāmāti uddānato dve kāmā vatthukāmā ca
kilesakāmā ca .pe. Ime vuccanti vatthukāmā .pe. Ime
vuccanti kilesakāmā. Loketi apāyaloke manussaloke devaloke
khandhaloke dhātuloke āyatanaloke. Lepoti dve lepā taṇhālepo
ca diṭṭhilepo ca .pe. Ayaṁ taṇhālepo .pe. Ayaṁ
diṭṭhilepo. Muni taṇhālepaṁ pahāya diṭṭhilepaṁ paṭinissajjitvā
kāme ca loke ca na limpati na saṁlimpati nupalimpati alitto
1 Po. Yu. yassa so. 2 Po. Ma. vigatagedho. 3 Ma. vigatarāgo.
Asaṁlitto anupalitto nikkhanto nissaṭṭho vippamutto visaññutto
vimariyādikatena cetasā viharatīti evaṁ munī santivado agiddho
kāme ca loke ca anūpalitto. Tenāha bhagavā
yehi vivitto vicareyya loke
na tāni uggayha vadeyya nāgo
elambujaṁ kaṇṭakavārijaṁ yathā
jalena paṅkena ca nūpalittaṁ
evaṁ munī santivado agiddho
kāme ca loke ca anūpalittoti.

[366] Na vedagū diṭṭhiyā na mutiyā
sa mānameti na hi tammayo so
na kammunā nopi sutena neyyo
anūpanīto sa nivesanesu.