[227] Vighātaṁ brūhi mārisāti vighātaṁ upaghātaṁ pīḷanaṁ ghaṭṭanaṁ
upaddavaṁ upasaggaṁ brūhi ācikkha desehi paññāpehi paṭṭhapehi
vivara vibhaja uttānīkarohi pakāsehi. Mārisāti piyavacanaṁ garuvacanaṁ
sagāravavacanaṁ sampatissavacanametaṁ mārisāti vighātaṁ brūhi mārisa.

[228] Sutvāna tava sāsananti tuyhaṁ vacanaṁ byappathaṁ desanaṁ [1]-
anusiṭṭhiṁ sutvā suṇitvā uggahitvā upadhārayitvā upalakkhayitvāti
sutvāna tava sāsanaṁ.

[229] Viveke sikkhisāmaseti vivekoti tayo vivekā kāyaviveko
cittaviveko upadhiviveko.
Katamo kāyaviveko. Idha bhikkhu vivittaṁ senāsanaṁ bhajati
araññaṁ rukkhamūlaṁ pabbataṁ kandaraṁ giriguhaṁ susānaṁ vanapatthaṁ abbhokāsaṁ
1 Ma. Yu. anusāsanaṁ. sabbattha īdisameva.
Palālapuñjaṁ kāyena ca 1 vivitto viharati so eko gacchati
eko tiṭṭhati eko nisīdati eko seyyaṁ kappeti eko gāmaṁ
piṇḍāya pavisati eko paṭikkamati eko raho nisīdati eko
caṅkamaṁ adhiṭṭhāti eko carati viharati iriyati vattati pāleti yapeti
yāpeti ayaṁ kāyaviveko.
Katamo cittaviveko. Paṭhamaṁ jhānaṁ samāpannassa nīvaraṇehi
cittaṁ vivittaṁ hoti dutiyaṁ jhānaṁ samāpannassa vitakkavicārehi
cittaṁ vivittaṁ hoti tatiyaṁ jhānaṁ samāpannassa pītiyā cittaṁ
vivittaṁ hoti catutthaṁ jhānaṁ samāpannassa sukhadukkhehi cittaṁ
vivittaṁ hoti ākāsānañcāyatanaṁ samāpannassa rūpasaññāya
paṭighasaññāya nānattasaññāya cittaṁ vivittaṁ hoti viññāṇañcāyatanaṁ
samāpannassa ākāsānañcāyatanasaññāya cittaṁ vivittaṁ hoti
ākiñcaññāyatanaṁ samāpannassa viññāṇañcāyatanasaññāya
cittaṁ vivittaṁ hoti nevasaññānāsaññāyatanaṁ samāpannassa
ākiñcaññāyatanasaññāya cittaṁ vivittaṁ hoti sotāpannassa sakkāyadiṭṭhiyā
vicikicchāya sīlabbattaparāmāsā diṭṭhānusayā vicikicchānusayā
tadekaṭṭhehi ca kilesehi cittaṁ vivittaṁ hoti sakadāgāmissa
oḷārikā kāmarāgasaññojanā paṭighasaññojanā oḷārikā kāmarāgānusayā
paṭighānusayā tadekaṭṭhehi ca kilesehi cittaṁ vivittaṁ
hoti anāgāmissa aṇusahagatā kāmarāgasaññojanā paṭighasaññojanā
1 Ma. casaddo natthi.
Aṇusahagatā kāmarāgānusayā paṭighānusayā tadekaṭṭhehi
ca kilesehi cittaṁ vivittaṁ hoti arahato rūparāgā arūparāgā
mānā uddhaccā avijjāya mānānusayā bhavarāgānusayā avijjānusayā
tadekaṭṭhehi ca kilesehi bahiddhā ca sabbanimittehi cittaṁ vivittaṁ
hoti ayaṁ cittaviveko.
Katamo upadhiviveko. Upadhi vuccanti kilesā ca khandhā ca
abhisaṅkhārā ca. Upadhiviveko vuccati amataṁ nibbānaṁ yo so
sabbasaṅkhārasamatho sabbūpadhipaṭinissaggo taṇhakkhayo virāgo nirodho
nibbānaṁ ayaṁ upadhiviveko.
Kāyaviveko ca vūpakaṭṭhakāyānaṁ 1 nekkhammābhiratānaṁ cittaviveko
ca parisuddhacittānaṁ paramavodānappattānaṁ upadhiviveko ca nirūpadhīnaṁ
puggalānaṁ visaṅkhāragatānaṁ.
Viveke sikkhisāmaseti so thero pakatiyā sikkhitasikkho apica
dhammadesanaṁ [2]- yācanto evamāha viveke sikkhisāmaseti. Tenāha
thero tisso metteyyo
methunamanuyuttassa (iccāyasmā tisso metteyyo)
vighātaṁ brūhi mārisa
sutvāna tava sāsanaṁ
viveke sikkhisāmaseti.
1 Ma. vivekaṭṭhakāyānaṁ. 2 Po. Ma. upādāya dhammadesanaṁ sāvento.

[230] Methunamanuyuttassa (metteyyāti bhagavā)
mussate vāpi sāsanaṁ
micchā ca paṭipajjati
etaṁ tasmiṁ anāriyaṁ.

[231] Methunamanuyuttassāti methunadhammo nāma yo so asaddhammo
gāmadhammo vasaladhammo duṭṭhullo odakantiko rahasso dvayadvayasamāpatti.
Kiṁkāraṇā vuccati methunadhammo. Ubhinnaṁ rattānaṁ sārattānaṁ
avassutānaṁ pariyuṭṭhitānaṁ pariyādinnacittānaṁ ubhinnaṁ sadisānaṁ
dhammoti taṁkāraṇā vuccati methunadhammo. Yathā ubho kalahakārakā
methunakāti vuccanti ubho bhaṇḍanakārakā methunakāti vuccanti
ubho bhassakārakā methunakāti vuccanti ubho vivādakārakā methunakāti
vuccanti ubho adhikaraṇakārakā methunakāti vuccanti ubho
vādino methunakāti vuccanti ubho sallāpakā methunakāti vuccanti
evameva ubhinnaṁ rattānaṁ sārattānaṁ avassutānaṁ pariyuṭṭhitānaṁ pariyādinnacittānaṁ
ubhinnaṁ sadisānaṁ dhammoti taṁkāraṇā vuccati methunadhammo.
Methunamanuyuttassāti methunadhamme yuttassa payuttassa āyuttassa
samāyuttassa taccaritassa tabbahulassa taggarukassa tanninnassa
tappoṇassa tappabbhārassa tadadhimuttassa tadādhipateyyassāti
methunamanuyuttassa. Metteyyāti bhagavā taṁ theraṁ gottena
ālapati. Bhagavāti gāravādhivacanaṁ. Apica bhaggarāgoti bhagavā.
Bhaggadosoti bhagavā. Bhaggamohoti bhagavā. Bhaggamānoti bhagavā.
Bhaggadiṭṭhīti bhagavā. Bhaggakaṇṭakoti bhagavā. Bhaggakilesoti
bhagavā. Bhaji vibhaji paṭivibhaji dhammaratananti bhagavā. Bhavānaṁ
antakaroti bhagavā. Bhāvitakāyoti bhagavā. Bhāvitasīlo bhāvitacitto
bhāvitapaññoti bhagavā. Bhaji vā bhagavā araññavanapatthāni
pantāni senāsanāni appasaddāni appanigghosāni vijanavātāni
manussarāhaseyyakāni 1 paṭisallānasārūpānīti bhagavā. Bhāgī
vā bhagavā cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārānanti
bhagavā. Bhāgī vā bhagavā attharasassa dhammarasassa vimuttirasassa
adhisīlassa adhicittassa adhipaññāyāti bhagavā. Bhāgī vā bhagavā
catunnaṁ jhānānaṁ catunnaṁ appamaññānaṁ catunnaṁ arūpasamāpattīnanti
bhagavā. Bhāgī vā bhagavā aṭṭhannaṁ vimokkhānaṁ aṭṭhannaṁ abhibhāyatanānaṁ
navannaṁ anupubbavihārasamāpattīnanti bhagavā. Bhāgī
vā bhagavā dasannaṁ saññābhāvanānaṁ dasannaṁ kasiṇasamāpattīnaṁ
ānāpānassatisamādhissa asubhasamāpattiyāti bhagavā. Bhāgī vā bhagavā
catunnaṁ satipaṭṭhānānaṁ catunnaṁ sammappadhānānaṁ catunnaṁ iddhippādānaṁ
pañcannaṁ indriyānaṁ pañcannaṁ balānaṁ sattannaṁ bojjhaṅgānaṁ ariyassa
aṭṭhaṅgikassa maggassāti bhagavā. Bhāgī vā bhagavā dasannaṁ
tathāgatabalānaṁ catunnaṁ vesārajjānaṁ catunnaṁ paṭisambhidānaṁ channaṁ
abhiññānaṁ channaṁ buddhadhammānanti bhagavā. Bhagavāti netaṁ nāmaṁ
1 Ma. manussarāhasseyyakāni.
Mātarā kataṁ na pitarā kataṁ na bhātarā kataṁ na bhaginiyā kataṁ na
mittāmaccehi kataṁ na ñātisālohitehi kataṁ na samaṇabrāhmaṇehi
kataṁ na devatāhi kataṁ vimokkhantikametaṁ buddhānaṁ bhagavantānaṁ
bodhiyā mūle saha sabbaññutañāṇassa 1 paṭilābhā sacchikā paññatti
yadidaṁ bhagavāti metteyyāti bhagavā.

[232] Mussate vāpi sāsananti dvīhi kāraṇehi sāsanaṁ mussati
pariyattisāsanampi mussati paṭipattisāsanampi mussati.
Katamaṁ pariyattisāsanaṁ. Yaṁ tassa pariyāpuṭaṁ suttaṁ geyyaṁ
veyyākaraṇaṁ gāthā udānaṁ itivuttakaṁ jātakaṁ abbhūtadhammaṁ vedallaṁ
idaṁ pariyattisāsanaṁ. Tampi mussati [2]- parimussati paribāhiro hotīti
evampi mussate vāpi sāsanaṁ.
Katamaṁ paṭipattisāsanaṁ. Sammāpaṭipadā anulomapaṭipadā
apaccanīkapaṭipadā anvatthapaṭipadā dhammānudhammapaṭipadā sīlesu
paripūrikāritā indriyesu guttadvāratā bhojane mattaññutā
jāgariyānuyogo satisampajaññaṁ cattāro satipaṭṭhānā cattāro
sammappadhānā cattāro iddhippādā pañcindriyāni pañca
balāni satta bojjhaṅgā ariyo aṭṭhaṅgiko maggo idaṁ
paṭipattisāsanaṁ. Tampi mussati parimussati paribāhiro hotīti
evampi mussate vāpi sāsanaṁ.

[233] Micchā ca paṭipajjatīti pāṇampi hanati adinnampi
1 Ma. Yu. sabbaññutaññāṇassa.
2 Ma. sammussati pamussati sampamussati paribāhiro .... sabbattha īdisameva.
Ādiyati sandhimpi chindati nillopampi harati ekāgārikampi
karoti paripanthepi tiṭṭhati paradārampi gacchati musāpi bhaṇatīti
micchā ca paṭipajjati.

[234] Etaṁ tasmiṁ anāriyanti etaṁ tasmiṁ puggale anariyadhammo
bāladhammo mūḷhadhammo añāṇadhammo amarāvikkhepadhammo
yadidaṁ micchā paṭipadāti etaṁ tasmiṁ anāriyaṁ. Tenāha bhagavā
methunamanuyuttassa (metteyyāti bhagavā)
mussate vāpi sāsanaṁ
micchā ca paṭipajjati
etaṁ tasmiṁ anāriyanti.

[235] Eko pubbe caritvāna
methunaṁ yo nisevati
yānaṁ bhantaṁva taṁ loke
hīnamāhu puthujjanaṁ.

[236] Eko pubbe caritvānāti dvīhi kāraṇehi eko pubbe
caritvāna pabbajjāsaṅkhātena vā gaṇāvavassaggaṭṭhena vā.
Kathaṁ pabbajjāsaṅkhātena eko pubbe caritvāna. Sabbaṁ
gharāvāsapalibodhaṁ chinditvā puttadārapalibodhaṁ chinditvā ñātipalibodhaṁ
chinditvā mittāmaccapalibodhaṁ chinditvā sannidhipalibodhaṁ chinditvā
kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā
Anagāriyaṁ pabbajitvā ākiñcanabhāvaṁ upagantvā eko carati
viharati iriyati vattati pāleti yapeti yāpeti evaṁ pabbajjāsaṅkhātena
eko pubbe caritvāna.
Kathaṁ gaṇāvavassaggaṭṭhena eko pubbe caritvāna. So evaṁ
pabbajito samāno eko araññavanapatthāni pantāni senāsanāni
paṭisevati appasaddāni appanigghosāni vijanavātāni manussarāhaseyyakāni
paṭisallānasārūpāni. So eko gacchati eko tiṭṭhati
eko nisīdati eko seyyaṁ kappeti eko gāmaṁ piṇḍāya pavisati
eko paṭikkamati eko raho nisīdati eko caṅkamaṁ adhiṭṭhāti
eko carati viharati iriyati vattati pāleti yapeti yāpeti evaṁ
gaṇāvavassaggaṭṭhena eko pubbe caritvāna.