[127] Kapīva sākhaṁ pamukhaṁ gahāyāti yathā makkaṭo araññe
pavane caramāno sākhaṁ gaṇhāti taṁ muñcitvā aññaṁ sākhaṁ
gaṇhāti taṁ muñcitvā aññaṁ sākhaṁ gaṇhāti evameva puthū
samaṇabrāhmaṇā puthū diṭṭhigatāni gaṇhanti ca muñcanti ca
ādiyanti ca nirassajanti cāti kapīva sākhaṁ pamukhaṁ gahāya.
Tenāha bhagavā
purimaṁ pahāya aparaṁ sitāse
ejānugā te na taranti saṅgaṁ
te uggahāyanti nirassajanti
kapīva sākhaṁ pamukhaṁ gahāyāti.

[128] Sayaṁ samādāya vatāni jantu
uccāvacaṁ gacchati saññasatto
vidvā ca vedehi samecca dhammaṁ
na uccāvacaṁ gacchati bhūripañño.

[129] Sayaṁ samādāya vatāni jantūti sayaṁ samādāyāti sāmaṁ
Samādāya. Vatānīti hatthivattaṁ 1 vā assavattaṁ vā govattaṁ vā
kukkuravattaṁ vā kākavattaṁ vā vāsudevavattaṁ vā baladevavattaṁ vā
puṇṇabhaddavattaṁ vā maṇibhaddavattaṁ vā aggivattaṁ vā nāgavattaṁ
vā supaṇṇavattaṁ vā yakkhavattaṁ vā asuravattaṁ vā .pe.
Disavattaṁ vā ādāya samādāya ādiyitvā samādiyitvā gaṇhitvā
parāmasitvā abhinivisitvā. Jantūti satto naro .pe. Manujoti
sayaṁ samādāya vatāni jantu.

[130] Uccāvacaṁ gacchati saññasattoti satthārato satthāraṁ
gacchati dhammakkhānato dhammakkhānaṁ gacchati gaṇato gaṇaṁ gacchati
diṭṭhiyā diṭṭhiṁ gacchati paṭipadāto 2 paṭipadaṁ gacchati maggato maggaṁ
gacchati. Saññasattoti kāmasaññāya byāpādasaññāya vihiṁsāsaññāya
diṭṭhisaññāya satto visatto āsatto laggo laggito
palibuddho. Yathā bhittikhīle vā nāgadante vā bhaṇḍaṁ sattaṁ visattaṁ
āsattaṁ laggaṁ laggitaṁ palibuddhaṁ evameva kāmasaññāya byāpādasaññāya
vihiṁsāsaññāya diṭṭhisaññāya satto visatto āsatto
laggo laggito palibuddhoti uccāvacaṁ gacchati saññasatto.

[131] Vidvā ca vedehi samecca dhammanti vidvāti vidvā
vijjāgato ñāṇī buddhimā vibhāvī medhāvī. Vedehīti vedā
vuccanti catūsu maggesu ñāṇaṁ paññā paññindriyaṁ paññābalaṁ
dhammavicayasambojjhaṅgo vīmaṁsā vipassanā sammādiṭṭhi. Tehi
1 Po. Ma. ...vataṁ. ito paraṁ īdisameva. 2 Ma. paṭipadāya.
Vedehi jātijarāmaraṇassa antagato antappatto koṭigato
koṭippatto pariyantagato pariyantappatto vosānagato vosānappatto
tāṇagato tāṇappatto leṇagato leṇappatto saraṇagato
saraṇappatto abhayagato abhayappatto accutagato accutappatto
amatagato amatappatto nibbānagato nibbānappatto. Vedānaṁ vā
antagatoti vedagū. Vedehi vā antagatoti vedagū. Sattannaṁ [1]-
dhammānaṁ viditattā vedagū sakkāyadiṭṭhi viditā hoti vicikicchā
viditā hoti sīlabbataparāmāso vidito hoti rāgo vidito
hoti doso vidito hoti moho vidito hoti māno
vidito hoti. Viditassa honti pāpakā akusalā dhammā saṅkilesikā
ponobbhavikā sadarā dukkhavipākā āyatiṁ jātijarāmaraṇīyā.
Vedāni viceyya kevalāni (sabhiyāti bhagavā)
samaṇānaṁ yānipatthi 2 brāhmaṇānaṁ
sabbavedanāsu vītarāgo
sabbaṁ vedamaticca vedagū so [3]-.
Vidvā ca vedehi samecca dhammanti samecca abhisamecca dhammaṁ. Sabbe
saṅkhārā aniccāti samecca abhisamecca dhammaṁ. Sabbe saṅkhārā dukkhāti
samecca abhisamecca dhammaṁ. Sabbe dhammā anattāti samecca
abhisamecca dhammaṁ. Avijjāpaccayā saṅkhārāti samecca abhisamecca
dhammaṁ. Saṅkhārapaccayā viññāṇanti samecca abhisamecca dhammaṁ.
1 Ma. vāsaddo atthi. 2 Ma. yānīdhatthi. 3 Ma. Yu. itisaddo dissati.
Viññāṇapaccayā nāmarūpanti. Nāmarūpapaccayā saḷāyatananti.
Saḷāyatanapaccayā phassoti. Phassapaccayā vedanāti. Vedanāpaccayā
taṇhāti. Taṇhāpaccayā upādānanti. Upādānapaccayā
bhavoti. Bhavapaccayā jātīti. Jātipaccayā jarāmaraṇanti
samecca abhisamecca dhammaṁ. Avijjānirodhā saṅkhāranirodhoti samecca
abhisamecca dhammaṁ. Saṅkhāranirodhā viññāṇanirodhoti samecca
abhisamecca dhammaṁ. Viññāṇanirodhā nāmarūpanirodhoti. Nāmarūpanirodhā
saḷāyatananirodhoti. Saḷāyatananirodhā phassanirodhoti. Phassanirodhā
vedanānirodhoti. Vedanānirodhā taṇhānirodhoti. Taṇhānirodhā
upādānanirodhoti. Upādānanirodhā bhavanirodhoti. Bhavanirodhā
jātinirodhoti. Jātinirodhā jarāmaraṇanirodhoti samecca abhisamecca
dhammaṁ. Idaṁ dukkhanti samecca abhisamecca dhammaṁ. Ayaṁ
dukkhasamudayoti. Ayaṁ dukkhanirodhoti. Ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadāti
samecca abhisamecca dhammaṁ. Ime āsavāti samecca abhisamecca
dhammaṁ. Ayaṁ āsavasamudayoti. Ayaṁ āsavanirodhoti. Ayaṁ āsavanirodhagāminī
paṭipadāti samecca abhisamecca dhammaṁ. Ime dhammā
abhiññeyyāti. Ime dhammā pariññeyyāti. Ime dhammā
pahātabbāti. Ime dhammā bhāvetabbāti. Ime dhammā
sacchikātabbāti samecca abhisamecca dhammaṁ. Channaṁ phassāyatanānaṁ
samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca
Samecca abhisamecca dhammaṁ. Pañcannaṁ upādānakkhandhānaṁ samudayañca
atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca samecca
abhisamecca dhammaṁ. Catunnaṁ mahābhūtānaṁ samudayañca atthaṅgamañca
assādañca ādīnavañca nissaraṇañca samecca abhisamecca dhammaṁ.
Yaṅkiñci samudayadhammaṁ sabbantaṁ nirodhadhammanti samecca abhisamecca
dhammanti viddhā ca vedehi samecca dhammaṁ.

[132] Na uccāvacaṁ gacchati bhūripaññoti na satthārato
satthāraṁ gacchati na dhammakkhānato dhammakkhānaṁ gacchati na
gaṇato gaṇaṁ gacchati na diṭṭhiyā diṭṭhiṁ gacchati na paṭipadāya
paṭipadaṁ gacchati na maggato maggaṁ gacchati. Bhūripaññoti
[1]- Mahāpañño puthupañño hāsapañño javanapañño tikkhapañño
nibbedhikapañño. Bhūrī vuccati paṭhavī. Tāya paṭhavīsamāya
paññāya vipulāya vitthatāya samannāgatoti na uccāvacaṁ gacchati
bhūripañño. Tenāha bhagavā
sayaṁ samādāya vatāni jantu
uccāvacaṁ gacchati saññasatto
viddhā ca vedehi samecca dhammaṁ
na uccāvacaṁ gacchati bhūripaññoti.

[133] Sa sabbadhammesu visenibhūto
yaṅkiñci diṭṭhaṁva sutaṁ mutaṁ vā
1 Ma. bhūripañño.
Tameva dassiṁ vivaṭaṁ carantaṁ
kenīdha lokasmi vikappayeyya.

[134] Sa sabbadhammesu visenibhūto yaṅkiñci diṭṭhaṁva sutaṁ mutaṁ
vāti senā vuccati mārasenā. Kāyaduccaritaṁ mārasenā
vacīduccaritaṁ mārasenā manoduccaritaṁ mārasenā rāgo mārasenā
doso mārasenā moho mārasenā kodho upanāho .pe.
Sabbākusalābhisaṅkhārā mārasenā. Vuttaṁ hetaṁ bhagavatā
kāmā te paṭhamā senā dutiyārati vuccati
tatiyā khuppipāsā te catutthī taṇhā pavuccati
pañcamaṁ 1 thīnamiddhante chaṭṭhā bhirū 2 pavuccati
sattamī vicikicchā te makkho thambho te aṭṭhamo
lābho siloko sakkāro micchāladdho ca yo yaso
yo cattānaṁ samukkaṁse pare ca avajānati
esā namuci te senā kaṇhassābhippahāriṇī
na naṁ asūro jināti jetvā ca labhate sukhanti.
Yato catūhi ariyamaggehi sabbā ca mārasenā sabbe ca paṭisenikarā
kilesā jitā ca parājitā ca bhaggā vippaluttā parammukhā so
vuccati visenibhūto. So diṭṭhe visenibhūto sute visenibhūto
mute visenibhūto viññāte visenibhūtoti sa sabbadhammesu
visenibhūto yaṅkiñci diṭṭhaṁva sutaṁ mutaṁ vā.
1 Ma. pañcamī. 2 Ma. Yu. bhīrū.

[135] Tameva dassiṁ vivaṭaṁ carantanti tameva suddhadassiṁ
visuddhadassiṁ parisuddhadassiṁ vodānadassiṁ pariyodānadassiṁ. Athavā
suddhadassanaṁ visuddhadassanaṁ parisuddhadassanaṁ vodānadassanaṁ pariyodānadassanaṁ.
Vivaṭanti taṇhāchadanaṁ [1]- kilesachadanaṁ [2]- avijjāchadanaṁ.
Tāni chadanāni vivaṭāni honti viddhaṁsitāni upaghātitāni 3 samugghātitāni
pahīnāni samucchinnāni vūpasantāni paṭippassaddhāni abhabbuppattikāni
ñāṇagginā daḍḍhāni. Carantanti carantaṁ vicarantaṁ [4]- iriyantaṁ
vattantaṁ pālentaṁ yapentaṁ yāpentanti tameva dassiṁ vivaṭaṁ
carantaṁ.

[136] Kenīdha lokasmi vikappayeyyāti kappāti dve kappā
taṇhākappo ca diṭṭhikappo ca .pe. Ayaṁ taṇhākappo .pe.
Ayaṁ diṭṭhikappo. Tassa taṇhākappo pahīno diṭṭhikappo
paṭinissaṭṭho taṇhākappassa pahīnattā diṭṭhikappassa paṭinissaṭṭhattā
kena rāgena kappeyya kena dosena kappeyya kena mohena
kappeyya kena mānena kappeyya kāya diṭṭhiyā kappeyya
kena uddhaccena kappeyya kāya vicikicchāya kappeyya kehi
anusayehi kappeyya rattoti vā duṭṭhoti vā mūḷhoti vā
vinibandhoti vā parāmaṭṭhoti vā vikkhepagatoti vā aniṭṭhaṅgatoti
vā thāmagatoti vā. Te abhisaṅkhārā pahīnā
abhisaṅkhārānaṁ pahīnattā gatiyo kena kappeyya nerayikoti vā
1 Ma. diṭṭhichadanaṁ. 2 Ma. duccaritachadanaṁ. 3 Ma. ugghāṭitāni. 4 Ma. viharantaṁ.
Tiracchānayonikoti vā pittivisayikoti vā manussoti vā devoti
vā rūpīti vā arūpīti vā saññīti vā asaññīti vā
nevasaññīnāsaññīti vā. So hetu natthi paccayo natthi kāraṇaṁ
natthi yena kappeyya vikappeyya vikappaṁ āpajjeyya. Lokasminti
apāyaloke manussaloke devaloke khandhaloke dhātuloke āyatanaloketi
kenīdha lokasmi vikappayeyya. Tenāha bhagavā
sa sabbadhammesu visenibhūto
yaṅkiñci diṭṭhaṁva sutaṁ mutaṁ vā
tameva dassiṁ vivaṭaṁ carantaṁ
kenīdha lokasmi vikappayeyyāti.