[147] Paramanti diṭṭhīsu paribbasānoti santeke samaṇabrāhmaṇā
diṭṭhigatikā te dvāsaṭṭhiyā diṭṭhigatānaṁ aññataraññataraṁ diṭṭhigataṁ
idaṁ paramaṁ aggaṁ seṭṭhaṁ viseṭṭhaṁ pāmokkhaṁ uttamaṁ pavaranti gahetvā
uggahetvā gaṇhitvā parāmasitvā abhinivisitvā sakāya sakāya
diṭṭhiyā vasanti saṁvasanti āvasanti parivasanti. Yathā āgārikā
vā gharesu vasanti sāpattikā vā āpattīsu vasanti sakilesā vā
kilesesu vasanti evameva santeke samaṇabrāhmaṇā diṭṭhigatikā
te dvāsaṭṭhiyā diṭṭhigatānaṁ aññataraññataraṁ diṭṭhigataṁ idaṁ paramaṁ
aggaṁ seṭṭhaṁ viseṭṭhaṁ pāmokkhaṁ uttamaṁ pavaranti gahetvā uggahetvā
gaṇhitvā parāmasitvā abhinivisitvā sakāya sakāya diṭṭhiyā vasanti
saṁvasanti 1 āvasanti parivasantīti paramanti diṭṭhīsu paribbasāno.

[148] Yaduttariṁ kurute jantu loketi yadanti yaṁ. Uttariṁ
kuruteti uttariṁ karoti aggaṁ seṭṭhaṁ viseṭṭhaṁ pāmokkhaṁ uttamaṁ
1 Ma. pavasanti.
Pavaraṁ karoti. Ayaṁ satthā sabbaññūti uttariṁ karoti aggaṁ
seṭṭhaṁ viseṭṭhaṁ pāmokkhaṁ uttamaṁ pavaraṁ karoti ayaṁ dhammo
svākkhāto ayaṁ gaṇo supaṭipanno ayaṁ diṭṭhi bhaddikā ayaṁ
paṭipadā supaññattā ayaṁ maggo niyyānikoti uttariṁ karoti
aggaṁ seṭṭhaṁ viseṭṭhaṁ pāmokkhaṁ uttamaṁ pavaraṁ karoti nibbatteti
abhinibbatteti. Jantūti satto naro .pe. Manujo. Loketi
apāyaloke .pe. Āyatanaloketi yaduttariṁ kurute jantu loke.

[149] Hīnāti aññe tato sabbamāhāti attano satthāraṁ
dhammakkhānaṁ gaṇaṁ diṭṭhiṁ paṭipadaṁ maggaṁ ṭhapetvā sabbe parappavāde
khipati ukkhipati parikkhipati so satthā na sabbaññū dhammo na
svākkhāto gaṇo na supaṭipanno diṭṭhi na bhaddikā paṭipadā
na supaññattā maggo na niyyāniko natthettha suddhi vā
visuddhi vā parisuddhi vā mutti vā vimutti vā parimutti vā na
tattha 1 sujjhanti vā visujjhanti vā parisujjhanti vā muccanti vā
vimuccanti vā parimuccanti vā hīnā nihīnā omakā lāmakā
jatukkā parittāti evamāha evaṁ katheti evaṁ bhaṇati evaṁ dīpayati
evaṁ voharatīti hīnāti aññe tato sabbamāha.

[150] Tasmā vivādāni avītivattoti tasmā 2 taṁkāraṇā taṁhetu
tappaccayā taṁnidānā diṭṭhikalahāni diṭṭhibhaṇḍanāni diṭṭhiviggahāni
diṭṭhivivādāni diṭṭhimedhagāni avītivatto anatikkanto asamatikkantoti
1 Ma. natthettha. 2 Ma. tasmāti.
Tasmā vivādāni avītivatto. Tenāha bhagavā
paramanti diṭṭhīsu paribbasāno
yaduttariṁ kurute jantu loke
hīnāti aññe tato sabbamāha
tasmā vivādāni avītivattoti.

[151] Yadattanī passati ānisaṁsaṁ
diṭṭhe sute sīlavate mute vā
tadeva so tattha samuggahāya
nihīnato passati sabbamaññaṁ.

[152] Yadattanī passati ānisaṁsaṁ diṭṭhe sute sīlavate mute
vāti yadattanīti yaṁ attani. Attā vuccati diṭṭhigataṁ. Attano
diṭṭhiyā dve ānisaṁse passati diṭṭhadhammikañca ānisaṁsaṁ samparāyikañca
ānisaṁsaṁ.
Katamo diṭṭhiyā diṭṭhadhammiko ānisaṁso. Yaṁdiṭṭhiko satthā
hoti taṁdiṭṭhikā sāvakā honti taṁdiṭṭhikaṁ satthāraṁ sāvakā
sakkaronti garukaronti 1 mānenti pūjenti apacitiṁ karonti 2 labhanti
ca tatonidānaṁ cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhāraṁ
ayaṁ diṭṭhiyā diṭṭhadhammiko ānisaṁso.
Katamo diṭṭhiyā samparāyiko ānisaṁso. Ayaṁ diṭṭhi alaṁ
nāgattāya vā supaṇṇattāya vā yakkhattāya vā asurattāya vā
1 Ma. garuṁ karonti. 2 Po. Ma. apacitiṁ karontīti natthi.
Gandhabbattāya vā mahārājattāya vā indattāya vā brahmattāya
vā devattāya vā ayaṁ diṭṭhi alaṁ suddhiyā visuddhiyā parisuddhiyā
muttiyā vimuttiyā parimuttiyā imāya diṭṭhiyā sujjhanti visujjhanti
parisujjhanti muccanti vimuccanti parimuccanti imāya diṭṭhiyā
sujjhissāmi visujjhissāmi parisujjhissāmi muccissāmi vimuccissāmi
parimuccissāmīti 1 āyatiṁ phalapāṭikaṅkhī hoti. Ayaṁ diṭṭhiyā samparāyiko
ānisaṁso. Attano diṭṭhiyā ime dve ānisaṁse passati.
Diṭṭhasuddhiyāpi dve ānisaṁse passati sutasuddhiyāpi dve
ānisaṁse passati sīlasuddhiyāpi dve ānisaṁse passati vattasuddhiyāpi
dve ānisaṁse passati mutasuddhiyāpi dve ānisaṁse
passati diṭṭhadhammikañca ānisaṁsaṁ samparāyikañca ānisaṁsaṁ.
Katamo mutasuddhiyā diṭṭhadhammiko ānisaṁso. Yaṁdiṭṭhiko satthā
hoti taṁdiṭṭhikā sāvakā honti .pe. Ayaṁ mutasuddhiyā diṭṭhadhammiko
ānisaṁso.
Katamo mutasuddhiyā samparāyiko ānisaṁso. Ayaṁ diṭṭhi alaṁ
nāgattāya vā .pe. Ayaṁ mutasuddhiyā samparāyiko ānisaṁso.
Mutasuddhiyāpi ime dve ānisaṁse passati dakkhati oloketi nijjhāyati
upaparikkhatīti yadattanī passati ānisaṁsaṁ diṭṭhe sute sīlavate
mute vā.

[153] Tadeva so tattha samuggahāyāti tadevāti taṁ diṭṭhigataṁ.
1 Po. Ma. itisaddo natthi.
Tatthāti sakāya diṭṭhiyā sakāya khantiyā sakāya ruciyā sakāya
laddhiyā. Samuggahāyāti idaṁ paramaṁ aggaṁ seṭṭhaṁ viseṭṭhaṁ pāmokkhaṁ
uttamaṁ pavaranti gahetvā uggahetvā gaṇhitvā parāmasitvā
abhinivisitvāti tadeva so tattha samuggahāya.

[154] Nihīnato passati sabbamaññanti aññaṁ satthāraṁ
dhammakkhānaṁ gaṇaṁ diṭṭhiṁ paṭipadaṁ maggaṁ hīnato nihīnato omakato
lāmakato jatukkato parittato [1]- passati dakkhati oloketi nijjhāyati
upaparikkhatīti nihīnato passati sabbamaññaṁ. Tenāha bhagavā
yadattanī passati ānisaṁsaṁ
diṭṭhe sute sīlavate mute vā
tadeva so tattha samuggahāya
nihīnato passati sabbamaññanti.

[155] Taṁ vāpi ganthaṁ kusalā vadanti
yaṁ nissito passati hīnamaññaṁ
tasmā hi diṭṭhaṁva sutaṁ mutaṁ vā
sīlabbataṁ bhikkhu na nissayeyya.

[156] Taṁ vāpi ganthaṁ kusalā vadantīti kusalāti ye te
khandhakusalā dhātukusalā āyatanakusalā paṭiccasamuppādakusalā
satipaṭṭhānakusalā sammappadhānakusalā iddhippādakusalā indriyakusalā
balakusalā bojjhaṅgakusalā maggakusalā phalakusalā nibbānakusalā te
1 Ma. dissati. sabbattha īdisameva.
Kusalā evaṁ vadanti gantho eso lambanaṁ 1 etaṁ bandhanaṁ etaṁ
palibodho esoti evaṁ vadanti evaṁ kathenti evaṁ bhaṇanti evaṁ
dīpayanti evaṁ voharantīti taṁ vāpi ganthaṁ kusalā vadanti.