[117] Aññena so sujjhati sopadhīkoti aññena asuddhimaggena
micchāpaṭipadāya aniyyānapathena 1 aññatra satipaṭṭhānehi
aññatra sammappadhānehi aññatra iddhippādehi aññatra
indriyehi aññatra balehi aññatra bojjhaṅgehi aññatra
ariyā aṭṭhaṅgikā maggā naro sujjhati visujjhati parisujjhati
muccati vimuccati parimuccati. Sopadhīkoti sarāgo sadoso samoho
samāno sataṇho sadiṭṭhi sakileso saupādānoti aññena so
sujjhati sopadhīko.

[118] Diṭṭhī hi naṁ pāva tathā vadānanti sāva diṭṭhi taṁ
puggalaṁ pāvadati itipāyaṁ puggalo micchādiṭṭhiko viparītadassanoti.
Tathā vadānanti tathā vadantaṁ kathentaṁ bhaṇantaṁ dīpayantaṁ voharantaṁ
sassato loko idameva saccaṁ moghamaññanti tathā vadantaṁ kathentaṁ
bhaṇantaṁ dīpayantaṁ voharantaṁ asassato loko antavā loko
anantavā loko taṁ jīvaṁ taṁ sarīraṁ aññaṁ jīvaṁ aññaṁ sarīraṁ hoti
tathāgato parammaraṇā na hoti tathāgato parammaraṇā hoti ca
na ca hoti tathāgato parammaraṇā neva hoti na na hoti
tathāgato parammaraṇā idameva saccaṁ moghamaññanti tathā vadantaṁ
kathentaṁ bhaṇantaṁ dīpayantaṁ voharantanti diṭṭhī hi naṁ pāva tathā
1 Ma. aniyyānikapathena.
Vadānaṁ. Tenāha bhagavā
diṭṭhena ce suddhi narassa hoti
ñāṇena vā so pajahāti dukkhaṁ
aññena so sujjhati sopadhīko
diṭṭhī hi naṁ pāva tathā vadānanti.

[119] Na brāhmaṇo aññato suddhimāha
diṭṭhe sute sīlavate mute vā
puññe ca pāpe ca anūpalitto
attañjaho nayidha pakubbamāno.

[120] Na brāhmaṇo aññato suddhimāha diṭṭhe sute sīlavate
mute vāti nāti paṭikkhepo. Brāhmaṇoti sattannaṁ dhammānaṁ
bāhitattā brāhmaṇo. Sakkāyadiṭṭhi bāhitā hoti vicikicchā
bāhitā hoti sīlabbataparāmāso bāhito hoti rāgo bāhito
hoti doso bāhito hoti moho bāhito hoti māno bāhito
hoti. Bāhitassa honti pāpakā akusalā dhammā saṅkilesikā
ponobbhavikā sadarā dukkhavipākā āyatiṁ jātijarāmaraṇīyā.
Bāhetvā sabbapāpakāni (sabhiyāti bhagavā)
vimalo sādhusamāhito ṭhitatto
saṁsāramaticca kevalī so
anissito tādi pavuccate sa brahmā.
Na brāhmaṇo aññato suddhimāhāti brāhmaṇo aññena
asuddhimaggena micchāpaṭipadāya aniyyānapathena aññatra satipaṭṭhānehi
aññatra sammappadhānehi aññatra iddhippādehi aññatra
indriyehi aññatra balehi aññatra bojjhaṅgehi aññatra ariyā 1
aṭṭhaṅgikā maggā suddhiṁ visuddhiṁ parisuddhiṁ muttiṁ vimuttiṁ
parimuttiṁ nāha na katheti na bhaṇati na dīpayati na voharatīti na
brāhmaṇo aññato suddhimāha. Diṭṭhe sute sīlavate mute vāti
santeke samaṇabrāhmaṇā diṭṭhasuddhikā 2 te ekaccānaṁ rūpānaṁ
dassanaṁ maṅgalaṁ paccenti ekaccānaṁ rūpānaṁ dassanaṁ amaṅgalaṁ
paccenti.
Katamesaṁ rūpānaṁ dassanaṁ maṅgalaṁ paccenti. Te kālato
vuṭṭhahitvā abhimaṅgalagatāni rūpāni passanti vātasakuṇaṁ passanti
pussaveḷuvalaṭṭhiṁ passanti gabbhinitthiṁ passanti kumārikaṁ khandhe
āropetvā gacchantaṁ passanti puṇṇaghaṭaṁ passanti rohitamacchaṁ
passanti ājaññaṁ passanti ājaññarathaṁ passanti usabhaṁ
passanti gokapilaṁ passanti evarūpānaṁ rūpānaṁ dassanaṁ maṅgalaṁ
paccenti.
Katamesaṁ rūpānaṁ dassanaṁ amaṅgalaṁ paccenti. Palālapuñjaṁ
passanti takkaghaṭaṁ passanti rittaghaṭaṁ passanti naṭaṁ passanti
naggasamaṇaṁ passanti kharaṁ passanti kharayānaṁ passanti ekayuttayānaṁ
1 Po. Yu. ariyaṭṭhaṅgikamaggena. Ma. ariyena aṭṭhaṅgikena maggena.
2 Po. Ma. diṭṭhisuddhikā. ito paraṁ īdisameva.
Passanti kāṇaṁ passanti kuṇiṁ passanti khañjaṁ passanti
pakkhahataṁ passanti jiṇṇakaṁ passanti byādhikaṁ passanti mataṁ
passanti evarūpānaṁ rūpānaṁ dassanaṁ amaṅgalaṁ paccenti. Ime te
samaṇabrāhmaṇā diṭṭhasuddhikā te diṭṭhena suddhiṁ visuddhiṁ parisuddhiṁ
muttiṁ vimuttiṁ parimuttiṁ paccenti.
Santeke samaṇabrāhmaṇā sutasuddhikā te ekaccānaṁ saddānaṁ
savanaṁ maṅgalaṁ paccenti ekaccānaṁ saddānaṁ savanaṁ amaṅgalaṁ
paccenti.
Katamesaṁ saddānaṁ savanaṁ maṅgalaṁ paccenti. Te kālato
vuṭṭhahitvā abhimaṅgalagatāni saddāni suṇanti vaḍḍhāti vā
vaḍḍhamānāti vā puṇṇāti vā pussāti vā assokāti vā
sumanāti vā sunakkhattāti vā sumaṅgalāti vā sirīti vā
sirīvaḍḍhāti vā evarūpānaṁ saddānaṁ savanaṁ maṅgalaṁ paccenti.
Katamesaṁ saddānaṁ savanaṁ amaṅgalaṁ paccenti. Kāṇoti vā
kuṇīti vā khañjoti vā pakkhahatoti vā jiṇṇakoti vā
byādhikoti vā matoti vā chinnanti vā bhinnanti vā
daḍḍhanti vā naṭṭhanti vā natthīti vā evarūpānaṁ saddānaṁ
savanaṁ amaṅgalaṁ paccenti. Ime te samaṇabrāhmaṇā sutasuddhikā
te sutena suddhiṁ visuddhiṁ parisuddhiṁ muttiṁ vimuttiṁ parimuttiṁ
paccenti.
Santeke samaṇabrāhmaṇā sīlasuddhikā te sīlamattena saññamamattena
saṁvaramattena avītikkamamattena suddhiṁ visuddhiṁ parisuddhiṁ
muttiṁ vimuttiṁ parimuttiṁ paccenti. Samaṇamuṇḍikāputto 1 evamāha
catūhi kho ahaṁ thapati dhammehi samannāgataṁ purisapuggalaṁ paññāpemi
sampannakusalaṁ paramakusalaṁ uttamappattippattaṁ samaṇaṁ ayojjhaṁ
katamehi catūhi idha thapati na kāyena pāpakammaṁ karoti na
pāpikaṁ vācaṁ bhāsati na pāpakaṁ saṅkappaṁ saṅkappeti na pāpakaṁ
ājīvaṁ ājīvati imehi kho ahaṁ thapati catūhi dhammehi samannāgataṁ
purisapuggalaṁ paññāpemi sampannakusalaṁ paramakusalaṁ uttamappattippattaṁ
samaṇaṁ ayojjhaṁ. Evameva santeke samaṇabrāhmaṇā sīlasuddhikā
te sīlamattena saññamamattena saṁvaramattena avītikkamamattena suddhiṁ
visuddhiṁ parisuddhiṁ muttiṁ vimuttiṁ parimuttiṁ paccenti.
Santeke samaṇabrāhmaṇā vattasuddhikā te hatthivattikā 2 vā
honti assavattikā vā honti govattikā vā honti kukkuravattikā
vā honti kākavattikā vā honti vāsudevavattikā vā
honti baladevavattikā vā honti puṇṇabhaddavattikā vā
honti maṇibhaddavattikā vā honti aggivattikā vā honti
nāgavattikā vā honti supaṇṇavattikā vā honti yakkhavattikā
vā honti asuravattikā vā honti gandhabbavattikā vā honti
mahārājavattikā vā honti candavattikā vā honti suriyavattikā
1 Ma. Yu. samaṇo muṇḍikāputto. 2 Po. Ma. ...vatikā. ito paraṁ īdisameva.
Vā honti indavattikā vā honti brahmavattikā vā honti
devavattikā vā honti disavattikā 1 vā honti. Ime te
samaṇabrāhmaṇā vattasuddhikā te vattena suddhiṁ visuddhiṁ parisuddhiṁ
muttiṁ vimuttiṁ parimuttiṁ paccenti.
Santeke samaṇabrāhmaṇā mutasuddhikā. Te kālato
vuṭṭhahitvā paṭhaviṁ āmasanti haritaṁ āmasanti gomayaṁ āmasanti
kacchapaṁ āmasanti jālaṁ 2 akkamanti tilavāhaṁ āmasanti pussatilaṁ
khādanti pussatelaṁ makkhenti pussadantakaṭṭhaṁ 3 khādanti pussamattikāya
nahāyanti pussasāṭakaṁ nivāsenti pussaveṭṭhanaṁ veṭṭhanti.
Ime te samaṇabrāhmaṇā mutasuddhikā te mutena suddhiṁ visuddhiṁ
parisuddhiṁ muttiṁ vimuttiṁ parimuttiṁ paccenti.
Na brāhmaṇo aññato suddhimāha diṭṭhe sute sīlavate
mute vāti brāhmaṇo diṭṭhasuddhiyāpi suddhiṁ nāha sutasuddhiyāpi
suddhiṁ nāha sīlasuddhiyāpi suddhiṁ nāha vattasuddhiyāpi suddhiṁ nāha
mutasuddhiyāpi suddhiṁ nāha na katheti na bhaṇati na dīpayati na
voharatīti na brāhmaṇo aññato suddhimāha diṭṭhe sute
sīlavate mute vā.

[121] Puññe ca pāpe ca anūpalittoti puññaṁ vuccati
yaṅkiñci tedhātukaṁ kusalābhisaṅkhāraṁ. Apuññaṁ vuccati sabbaṁ
akusalaṁ. Yato puññābhisaṅkhāro ca apuññābhisaṅkhāro ca
1 Ma. disāvatikā. 2 Ma. phālaṁ. 3 Ma. phussa ... phussamattikā.
Āneñjābhisaṅkhāro ca pahīnā honti ucchinnamūlā tālāvatthukatā
anabhāvaṅgatā āyatiṁ anuppādadhammā ettāvatā ca puññe ca
pāpe ca na limpati na saṁlimpati na upalimpati alitto
asaṁlitto anūpalitto nikkhanto nissaṭṭho vippamutto visaññutto
vimariyādikatena cetasā viharatīti puññe ca pāpe ca
anūpalitto.

[122] Attañjaho nayidha pakubbamānoti attañjahoti
attadiṭṭhijaho. Attañjahoti gāhajaho 1 . Attañjahoti
taṇhāvasena diṭṭhivasena gahitaṁ parāmaṭṭhaṁ abhiniviṭṭhaṁ ajjhositaṁ
adhimuttaṁ sabbaṁ taṁ cattaṁ hoti vantaṁ muttaṁ pahīnaṁ paṭinissaṭṭhaṁ.
Nayidha pakubbamānoti puññābhisaṅkhāraṁ vā apuññābhisaṅkhāraṁ vā
āneñjābhisaṅkhāraṁ vā akubbamāno ajanayamāno asañjanayamāno
anibbattayamāno anabhinibbattayamānoti attañjaho nayidha
pakubbamāno. Tenāha bhagavā
na brāhmaṇo aññato suddhimāha
diṭṭhe sute sīlavate mute vā
puññe ca pāpe ca anūpalitto
attañjaho nayidha pakubbamānoti.

[123] Purimaṁ pahāya aparaṁ sitāse
ejānugā te na taranti saṅgaṁ
1 Po. Ma. gāhaṁ jaho.
Te uggahāyanti nirassajanti
kapīva sākhaṁ pamukhaṁ 1 gahāya.

[124] Purimaṁ pahāya aparaṁ sitāseti purimaṁ satthāraṁ pahāya
aparaṁ 2 satthāraṁ nissitā purimaṁ dhammakkhānaṁ pahāya aparaṁ dhammakkhānaṁ
nissitā purimaṁ gaṇaṁ pahāya aparaṁ gaṇaṁ nissitā purimaṁ diṭṭhiṁ
pahāya aparaṁ diṭṭhiṁ nissitā purimaṁ paṭipadaṁ pahāya aparaṁ paṭipadaṁ
nissitā purimaṁ maggaṁ pahāya aparaṁ maggaṁ nissitā sannissitā
allīnā upagatā ajjhositā adhimuttāti purimaṁ pahāya aparaṁ
sitāse.

[125] Ejānugā te na taranti saṅganti ejā vuccati
taṇhā yo rāgo sārāgo .pe. Abhijjhā lobho akusalamūlaṁ.
Ejānugāti ejānugā ejānugatā ejānusaṭā ejāyāpannā 3 patitā
abhibhūtā pariyādinnacittā. Te na taranti saṅganti rāgasaṅgaṁ dosasaṅgaṁ
mohasaṅgaṁ mānasaṅgaṁ diṭṭhisaṅgaṁ kilesasaṅgaṁ duccaritasaṅgaṁ na taranti na
uttaranti na pataranti na samatikkamanti na vītivattantīti ejānugā
te na taranti saṅgaṁ.

[126] Te uggahāyanti nirassajantīti satthāraṁ gaṇhanti taṁ
muñcitvā aññaṁ satthāraṁ gaṇhanti dhammakkhānaṁ gaṇhanti taṁ
muñcitvā aññaṁ dhammakkhānaṁ gaṇhanti gaṇaṁ gaṇhanti taṁ
muñcitvā aññaṁ gaṇaṁ gaṇhanti diṭṭhiṁ gaṇhanti taṁ muñcitvā
1 Po. Ma. pamuñcaṁ. 2 Ma. paraṁ. 3 sabbattha potthake ejāyapannā.
Aññaṁ diṭṭhiṁ gaṇhanti paṭipadaṁ gaṇhanti taṁ muñcitvā aññaṁ
paṭipadaṁ gaṇhanti maggaṁ gaṇhanti taṁ muñcitvā aññaṁ maggaṁ
gaṇhanti gaṇhanti ca muñcanti ca ādiyanti ca nirassajanti
cāti te uggahāyanti nirassajanti.