[77] Chandānunīto ruciyā niviṭṭhoti chandānunītoti sakāya
diṭṭhiyā sakāya khantiyā sakāya ruciyā sakāya laddhiyā yāyati
niyyati vuyhati saṁhariyati. Yathā hatthiyānena vā rathayānena vā
assayānena vā goyānena vā ajayānena vā meṇḍakayānena vā
oṭṭhayānena vā kharayānena vā yāyati niyyati vuyhati saṁhariyati
evameva sakāya diṭṭhiyā sakāya khantiyā sakāya ruciyā sakāya
laddhiyā yāyati niyyati vuyhati saṁhariyatīti chandānunīto. Ruciyā
niviṭṭhoti sakāya diṭṭhiyā sakāya khantiyā sakāya ruciyā sakāya
laddhiyā niviṭṭho patiṭṭhito allīno upāgato ajjhosito
Adhimuttoti chandānunīto ruciyā niviṭṭho.

[78] Sayaṁ samattāni pakubbamānoti sayaṁ samattaṁ karoti
paripuṇṇaṁ karoti anomaṁ karoti aggaṁ seṭṭhaṁ viseṭṭhaṁ pāmokkhaṁ
uttamaṁ pavaraṁ karoti ayaṁ satthā sabbaññūti sayaṁ samattaṁ
karoti paripuṇṇaṁ karoti anomaṁ karoti aggaṁ seṭṭhaṁ viseṭṭhaṁ
pāmokkhaṁ uttamaṁ pavaraṁ karoti ayaṁ dhammo svākkhāto ayaṁ
gaṇo supaṭipanno ayaṁ diṭṭhi bhaddikā ayaṁ paṭipadā supaññattā
ayaṁ maggo niyyānikoti sayaṁ samattaṁ karoti paripuṇṇaṁ karoti
anomaṁ karoti aggaṁ seṭṭhaṁ viseṭṭhaṁ pāmokkhaṁ uttamaṁ pavaraṁ
karoti janeti sañjaneti nibbatteti abhinibbattetīti sayaṁ samattāni
pakubbamāno.

[79] Yathā hi jāneyya tathā vadeyyāti yathā jāneyya tathā
vadeyya katheyya bhaṇeyya dīpeyya vohareyya. Sassato loko
idameva saccaṁ moghamaññanti yathā jāneyya tathā vadeyya katheyya
bhaṇeyya dīpeyya vohareyya. Asassato loko .pe. Neva
hoti na na hoti tathāgato parammaraṇā idameva saccaṁ
moghamaññanti yathā jāneyya tathā vadeyya katheyya bhaṇeyya dīpeyya
vohareyyāti yathā hi jāneyya tathā vadeyya. Tenāha bhagavā
sakañhi diṭṭhiṁ kathamaccayeyya
chandānunīto ruciyā niviṭṭho
Sayaṁ samattāni pakubbamāno
yathā hi jāneyya tathā vadeyyāti.

[80] Yo attano sīlavatāni jantu
anānupuṭṭho ca 1 paresa pāvā 2
anariyadhammaṁ kusalā tamāhu
yo ātumānaṁ sayameva pāvā.

[81] Yo attano sīlavatāni jantūti yoti yo yādiso
yathāyutto yathāvihito yathāpakāro yaṇṭhānappatto yaṁdhammasamannāgato
khattiyo vā brāhmaṇo vā vesso vā suddo vā gahaṭṭho
vā pabbajito vā devo vā manusso vā. Sīlavatānīti atthi
sīlañceva vattañca 3 atthi vattaṁ 4 na sīlaṁ.
Katamaṁ sīlañceva vattañca. Idha bhikkhu sīlavā hoti pāṭimokkhasaṁvarasaṁvuto
viharati ācāragocarasampanno aṇumattesu vajjesu
bhayadassāvī samādāya sikkhati sikkhāpadesu yo tattha saṁyamo
saṁvaro avītikkamo idaṁ sīlaṁ. Yaṁ samādānaṁ taṁ vattaṁ.
Saṁvaraṭṭhena sīlaṁ samādānaṭṭhena vattaṁ idaṁ vuccati sīlañceva
vattañca.
Katamaṁ vattaṁ na sīlaṁ. Aṭṭha dhutaṅgāni āraññikaṅgaṁ
piṇḍapātikaṅgaṁ paṁsukūlikaṅgaṁ tecīvarikaṅgaṁ sapadānacārikaṅgaṁ
khalupacchābhattikaṅgaṁ nesajjikaṅgaṁ yathāsanthatikaṅgaṁ idaṁ vuccati vattaṁ na
1 Ma. va.. 2 Po. Ma. pāva. ito paraṁ īdisameva. 3-4 Po. Ma. vatañca.
sabbattha īdisameva.
Sīlaṁ. Viriyasamādānampi vuccati vattaṁ na sīlaṁ. Kāmaṁ taco ca nahāru 1
ca aṭṭhi ca avasussatu 2 sarīre upasussatu maṁsalohitaṁ yantaṁ
purisathāmena purisabalena purisaviriyena purisaparakkamena pattabbaṁ na taṁ
apāpuṇitvā viriyassa saṇṭhānaṁ bhavissatīti cittaṁ paggaṇhāti
padahati evarūpampi viriyasamādānaṁ [3]- vuccati vattaṁ na sīlaṁ. Na
tāvāhaṁ imaṁ pallaṅkaṁ bhindissāmi yāva me na anupādāya
āsavehi cittaṁ vimuccissatīti cittaṁ paggaṇhāti padahati evarūpampi
viriyasamādānaṁ vuccati vattaṁ na sīlaṁ.
Nāsissaṁ na pivissāmi vihārato na nikkhamiṁ
napi passaṁ nipātessaṁ taṇhāsalle anūhateti
cittaṁ paggaṇhāti padahati evarūpampi viriyasamādānaṁ vuccati
vattaṁ na sīlaṁ. Na tāvāhaṁ imamhā āsanā vuṭṭhahissāmi
caṅkamā orohissāmi vihārā nikkhamissāmi aḍḍhayogā
nikkhamissāmi pāsādā nikkhamissāmi hammiyā nikkhamissāmi guhāya
nikkhamissāmi leṇā nikkhamissāmi kuṭiyā nikkhamissāmi
kūṭāgārā nikkhamissāmi aṭṭā nikkhamissāmi māḷā nikkhamissāmi
uddaṇḍā 4 nikkhamissāmi upaṭṭhānasālāya nikkhamissāmi maṇḍapā
nikkhamissāmi rukkhamūlā nikkhamissāmi yāva me na anupādāya
āsavehi cittaṁ vimuccissatīti cittaṁ paggaṇhāti padahati evarūpampi
viriyasamādānaṁ vuccati vattaṁ na sīlaṁ. Imasmiññeva pubbaṇhasamayaṁ
1 Po. Ma. Yu. nahārū. 2 Ma. avasissatu. 3 Po. Ma. idaṁ. 4 Po. Yu.
uddaṇhā.
Ariyadhammaṁ āharissāmi samāharissāmi adhigacchissāmi phusayissāmi
sacchikarissāmīti cittaṁ paggaṇhāti padahati evarūpampi
viriyasamādānaṁ vuccati vattaṁ na sīlaṁ. Imasmiññeva majjhantikasamayaṁ
sāyaṇhasamayaṁ purebhattaṁ pacchābhattaṁ purimayāmaṁ majjhimayāmaṁ
pacchimayāmaṁ kāḷe juṇhe vasse hemante gimhe purime
vayokhandhe majjhime vayokhandhe pacchime vayokhandhe ariyadhammaṁ
āharissāmi samāharissāmi adhigacchissāmi phusayissāmi sacchikarissāmīti
cittaṁ paggaṇhāti padahati evarūpampi viriyasamādānaṁ vuccati vattaṁ na
sīlaṁ. Jantūti satto naro mānavo poso puggalo jīvo jātu
jantu indagū manujoti yo attano sīlavatāni jantu.

[82] Anānupuṭṭho ca paresa pāvāti paresanti paresaṁ
khattiyānaṁ brāhmaṇānaṁ vessānaṁ suddānaṁ gahaṭṭhānaṁ pabbajitānaṁ
devānaṁ manussānaṁ. Anānupuṭṭhoti apuṭṭho apucchito anāyācito
anajjhesito appasādito. Pāvāti attano sīlaṁ vā vattaṁ vā
sīlavattaṁ vā pāvadati. Ahamasmi sīlasampannoti vā
vattasampannoti vā sīlavattasampannoti vā jātiyā vā gottena
vā kolaputtikena vā vaṇṇapokkharatāya vā dhanena vā ajjhenena
vā kammāyatanena vā sippāyatanena vā vijjaṭṭhānena vā sutena
vā paṭibhāṇena vā aññataraññatarena vā vatthunā uccākulā
pabbajitoti vā mahākulā pabbajitoti vā mahābhogakulā
Pabbajitoti vā uḷārabhogakulā pabbajitoti vā ñāto yasassī
gahaṭṭhānaṁ pabbajitānanti vā lābhimhi
cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārānanti vā suttantikoti vā
vinayadharoti vā dhammakathikoti vā āraññikoti vā piṇḍapātikoti
vā paṁsukūlikoti vā tecīvarikoti vā sapadānacārikoti vā
khalupacchābhattikoti vā nesajjikoti vā yathāsanthatikoti vā
paṭhamassa jhānassa lābhīti vā dutiyassa jhānassa lābhīti vā
tatiyassa jhānassa lābhīti vā catutthassa jhānassa lābhīti vā
ākāsānañcāyatanasamāpattiyā lābhīti vā viññāṇañcāyatanasamāpattiyā
lābhīti vā ākiñcaññāyatanasamāpattiyā lābhīti
vā nevasaññānāsaññāyatanasamāpattiyā lābhīti vā pāvadati
katheti bhaṇati dīpayati voharatīti anānupuṭṭho ca paresa pāvā.

[83] Anariyadhammaṁ kusalā tamāhūti kusalāti ye te
khandhakusalā dhātukusalā āyatanakusalā paṭiccasamuppādakusalā satipaṭṭhānakusalā
sammappadhānakusalā iddhippādakusalā indriyakusalā balakusalā
bojjhaṅgakusalā maggakusalā phalakusalā nibbānakusalā te kusalā
evamāhaṁsu anariyānaṁ eso dhammo neso dhammo ariyānaṁ bālānaṁ
eso dhammo neso dhammo paṇḍitānaṁ asappurisānaṁ eso
dhammo neso dhammo sappurisānanti evamāhaṁsu evaṁ kathenti evaṁ
bhaṇanti evaṁ dīpayanti evaṁ voharantīti anariyadhammaṁ kusalā tamāhu.

[84] Yo ātumānaṁ sayameva pāvāti ātumā vuccati attā.
Sayameva pāvāti sayameva attānaṁ pāvadati ahamasmi sīlasampannoti
vā vattasampannoti vā sīlavattasampannoti vā jātiyā vā
gottena vā kolaputtikena vā vaṇṇapokkharatāya vā dhanena vā
ajjhenena vā kammāyatanena vā sippāyatanena vā vijjaṭṭhānena
vā sutena vā paṭibhāṇena vā aññataraññatarena vā vatthunā
uccākulā pabbajitoti vā mahākulā pabbajitoti vā mahābhogakulā
pabbajitoti vā uḷārabhogakulā pabbajitoti vā ñāto yasassī
gahaṭṭhānaṁ 1 pabbajitānanti vā lābhimhi cīvarapiṇḍapātasenāsana-
gilānapaccayabhesajjaparikkhārānanti vā suttantikoti vā vinayadharoti
vā dhammakathikoti vā āraññikoti vā piṇḍapātikoti vā
paṁsukūlikoti vā tecīvarikoti vā sapadānacārikoti khalupacchābhattikoti
vā nesajjikoti vā yathāsanthatikoti vā paṭhamassa
jhānassa lābhīti vā dutiyassa jhānassa lābhīti vā tatiyassa
jhānassa lābhīti vā catutthassa jhānassa lābhīti vā
ākāsānañcāyatanasamāpattiyā lābhīti vā viññāṇañcāyatanasamāpattiyā
lābhīti vā ākiñcaññāyatanasamāpattiyā lābhīti vā
nevasaññānāsaññāyatanasamāpattiyā lābhīti vā pāvadati katheti
bhaṇati dīpayati voharatīti yo ātumānaṁ sayameva pāvā. Tenāha bhagavā
1 Ma. Yu. sagahaṭṭhapabbajitānanti.
Yo attano sīlavatāni jantu
anānupuṭṭho ca paresa pāvā
anariyadhammaṁ kusalā tamāhu
yo ātumānaṁ sayameva pāvāti.

[85] Santo ca bhikkhu abhinibbutatto
itihanti sīlesu akatthamāno
tamariyadhammaṁ kusalā vadanti
yassussadā natthi kuhiñci loke.

[86] Santo ca bhikkhu abhinibbutattoti santoti rāgassa
santattā santo dosassa santattā santo mohassa santattā 1
santo kodhassa upanāhassa makkhassa paḷāsassa issāya
macchariyassa māyāya sāṭheyyassa thambhassa sārambhassa
mānassa atimānassa madassa pamādassa sabbakilesānaṁ
sabbaduccaritānaṁ sabbadarathānaṁ sabbapariḷāhānaṁ sabbasantāpānaṁ
sabbākusalābhisaṅkhārānaṁ santattā samitattā vūpasamitattā
vijjhātattā nibbutattā vigatattā paṭippassaddhattā santo vūpasanto
nibbuto paṭippassaddhoti santo. Bhikkhūti sattannaṁ dhammānaṁ
bhinnattā bhikkhu. Sakkāyadiṭṭhi bhinnā hoti vicikicchā bhinnā
hoti sīlabbataparāmāso bhinno hoti rāgo bhinno hoti
doso bhinno hoti moho bhinno hoti māno bhinno
1 Po. Ma. samitattā.
Hoti. Bhinnassa honti pāpakā akusalā dhammā saṅkilesikā
ponobbhavikā sadarā dukkhavipākā āyatiṁ jātijarāmaraṇīyā.
Pajjena katena attanā (sabhiyāti bhagavā)
parinibbānagato vitiṇṇakaṅkho
vibhavañca bhavañca vippahāya
vusitavā khīṇapunabbhavoti 1 .
Santo ca bhikkhu. Abhinibbutattoti rāgassa nibbāpitattā dosassa
nibbāpitattā mohassa nibbāpitattā abhinibbutatto kodhassa
upanāhassa makkhassa paḷāsassa issāya macchariyassa māyāya
sāṭheyyassa thambhassa sārambhassa mānassa atimānassa madassa
pamādassa sabbakilesānaṁ sabbaduccaritānaṁ sabbadarathānaṁ
sabbapariḷāhānaṁ sabbasantāpānaṁ sabbākusalābhisaṅkhārānaṁ nibbāpitattā
abhinibbutattoti santo ca bhikkhu abhinibbutatto.