[1267] Paṭiyatto rājamaggo vicitto pupphasanthato
vasi vessantaro rājā 1 yattha yāva 2 jetuttarā.
Tato saṭṭhī sahassāni yodhino cārudassanā
1 Ma. yattha. 2 Ma. yāva tāva.
Samantā parikariṁsu
vessantare payātamhi sivīnaṁ raṭṭhavaḍḍhane.
Orodhā ca kumārā ca vesiyānā ca brāhmaṇā
samantā parikariṁsu
vessantare payātamhi sivīnaṁ raṭṭhavaḍḍhane.
Hatthārohā anīkaṭṭhā rathikā pattikārakā
samantā parikariṁsu
vessantare payātamhi sivīnaṁ raṭṭhavaḍḍhane.
Samāgatā jānapadā negamā ca samāgatā
samantā parikariṁsu
vessantare payātamhi sivīnaṁ raṭṭhavaḍḍhane.
Karoṭiyā cammadharā indihatthā suvammikā 1
purato paṭipajjiṁsu
vessantare payātamhi sivīnaṁ raṭṭhavaḍḍhane.

[1268] Te pāviṁsu 2 puraṁ rammaṁ bahupākāratoraṇaṁ 3
upetaṁ annapānehi naccagītehi cūbhayaṁ.
Vittā jānapadā āsuṁ negamā ca samāgatā
anuppatte kumāramhi sivīnaṁ raṭṭhavaḍḍhane.
Celukkhepo pavattittha 4 āgate dhanadāyake
nandippavesi 5 nagare bandhanā mokkho aghosatha.
1 Ma. illīhatthā. Sī. Yu. khaggahatthā. 2 Ma. pāvisuṁ. 3 Ma. mahāpākāra-.
4 Ma. avattittha. 5 Ma. nandiṁ pavesi.

[1269] Jātarūpamayaṁ vassaṁ devo pāvassi tāvade
vessantare paviṭṭhamhi sivīnaṁ raṭṭhavaḍḍhane.
Tato vessantaro rājā dānaṁ datvāna khattiyo
kāyassa bhedā sappañño saggaṁ so upapajjathāti.
Nagarakaṇḍaṁ nāma.
Mahāvessantarajātakaṁ dasamaṁ.
Mahānipātaṁ niṭṭhitaṁ

Suttantapiṭake khuddakanikāyassa mahāniddeso
--------------
namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa.
Aṭṭhakavaggiko
paṭhamo kāmasuttaniddeso

[1] Kāmaṁ kāmayamānassa tassa ce taṁ samijjhati
addhā pītimano hoti laddhā macco yadicchati.

[2] Kāmaṁ kāmayamānassāti kāmāti uddānato dve kāmā
vatthukāmā ca kilesakāmā ca.
Katame vatthukāmā. Manāpikā rūpā manāpikā saddā
manāpikā gandhā manāpikā rasā manāpikā phoṭṭhabbā attharaṇā
pāpuraṇā 1 dāsīdāsā ajeḷakā kukkuṭasūkarā hatthigavāssavaḷavā
khettaṁ vatthu hiraññaṁ suvaṇṇaṁ gāmanigamarājadhāniyo raṭṭhañca
janapado ca koso 2 ca koṭṭhāgārañca yaṅkiñci rajanīyavatthu
vatthukāmā. Apica atītā kāmā anāgatā kāmā paccuppannā
kāmā ajjhattā kāmā bahiddhā kāmā ajjhattabahiddhā kāmā
hīnā kāmā majjhimā kāmā paṇītā kāmā āpāyikā kāmā
mānusikā kāmā dibbā kāmā paccupaṭṭhitā kāmā nimmitā
kāmā paranimmitā kāmā pariggahitā kāmā apariggahitā kāmā
1 Ma. pāvuraṇā. 2 Ma. koṭṭho.
Mamāyitā kāmā amamāyitā kāmā sabbepi kāmāvacarā dhammā
sabbepi rūpāvacarā dhammā sabbepi arūpāvacarā dhammā taṇhāvatthukā
taṇhārammaṇā kāmanīyaṭṭhena rajanīyaṭṭhena madanīyaṭṭhena
kāmā ime vuccanti vatthukāmā.
Katame kilesakāmā. Chando kāmo rāgo kāmo chandarāgo
kāmo saṅkappo kāmo rāgo kāmo saṅkapparāgo kāmo
yo kāmesu kāmacchando kāmarāgo kāmanandi kāmataṇhā
kāmasneho kāmapariḷāho kāmamucchā kāmajjhosānaṁ kāmogho
kāmayogo kāmupādānaṁ kāmacchandanīvaraṇaṁ
addasaṁ kāma te mūlaṁ saṅkappā kāma jāyasi
na taṁ saṅkappayissāmi evaṁ kāma na hehisi 1 .
Ime vuccanti kilesakāmā. Kāmaṁ kāmayamānassāti kāmaṁ 2
kāmayamānassa icchamānassa sādiyamānassa patthayamānassa
pihayamānassa abhijappamānassāti kāmaṁ kāmayamānassa.

[3] Tassa ce taṁ samijjhatīti tassa ceti tassa khattiyassa
vā brāhmaṇassa vā vessassa vā suddassa vā gahaṭṭhassa vā
pabbajitassa vā devassa vā manussassa vā. Tanti vatthukāmā
vuccanti manāpikā rūpā manāpikā saddā manāpikā gandhā manāpikā
rasā manāpikā phoṭṭhabbā. Samijjhatīti ijjhati samijjhati labhati
paṭilabhati adhigacchati vindatīti tassa ce taṁ samijjhati.
1 Ma. Yu. na hohisīti. 2 Ma. ayaṁ pāṭho natthi.

[4] Addhā pītimano hotīti addhāti ekaṁsavacanaṁ nissaṁsayavacanaṁ
nikkaṅkhavacanaṁ advejjhavacanaṁ adveḷhakavacanaṁ niyogavacanaṁ apaṇṇakavacanaṁ
avatthāpanavacanametaṁ addhāti. Pītīti yā pañcakāmaguṇapaṭisaññuttā
pīti pāmujjaṁ āmodanā pamodanā hāso pahāso vitti tuṭṭhi
odagyaṁ 1 attamanatā [2]- abhipūraṇatā 3 cittassa. Manoti yaṁ cittaṁ
mano mānasaṁ hadayaṁ paṇḍaraṁ mano manāyatanaṁ manindriyaṁ viññāṇaṁ
viññāṇakkhandho tajjā manoviññāṇadhātu ayaṁ vuccati mano.
Ayaṁ mano imāya pītiyā sahagato hoti sahajāto saṁsaṭṭho sampayutto
ekuppādo ekanirodho ekavatthuko ekārammaṇo. Pītimano
hotīti 4 tuṭṭhamano haṭṭhamano pahaṭṭhamano attamano udaggamano
samuditamano 5 hotīti addhā pītimano hoti.

[5] Laddhā macco yadicchatīti laddhāti laddhā 6 labhitvā
paṭilabhitvā adhigantvā vinditvā. Maccoti satto naro mānavo
poso puggalo jīvo jātu 7 jantu indagu 8 manujo. Yadicchatīti yaṁ
icchati yaṁ sādiyati yaṁ pattheti yaṁ piheti yaṁ abhijappati rūpaṁ vā saddaṁ
vā gandhaṁ vā rasaṁ vā phoṭṭhabbaṁ vāti laddhā macco yadicchati.
Tenāha bhagavā
kāmaṁ kāmayamānassa tassa ce taṁ samijjhati
addhā pītimano hoti laddhā macco yadicchatīti.
1 Ma. Yu. odagayaṁ. 2 Yu. cittassa. 3 Ma. abhipharaṇatā. 4 Ma. Yu.
itisaddo na dissati. 5 Ma. Yu. muditamano pamoditamano. 6 Ma. ayaṁ pāṭho
natthi. 7 Ma. jāgū. Yu. jagū. 8 hindagūtipi pāṭho.

[6] Tassa ce kāmayamānassa 1 chandajātassa jantuno
te kāmā parihāyanti sallaviddhova ruppati.