[297] Tasseva khalu bho himavato pabbatarājassa puratthime
disābhāge susukhumasunipuṇagiripabhavā haritupayantiyo. Uppalapaduma-
kumudanaḷinasatapattasogandhikamandālakasampativirūḷhasucigandhamanuññamanāpakappadese
kuravakamucalindaketakavedisavañjulapunnāgabakulatilakapiyakahasanasāla-
salaḷacampakāsokanāgarukkhatiriṭibhujapattaloddacandanoghavane
kālāgarupadumapiyaṅgudevadārukacocagahane kakudhakuṭajāṅkolakaccikārakaṇikāra-
kaṇaverakoraṇḍakoviḷārakiṁsukayodhikavanamallikamanaṅgaṇamanavajjabhaṇḍisurucibhaginimāla-
malyadhare jātisumanamadhugandhikadhanutakkāritālisatagarausīrakoṭṭhagacchavitate
adhimuttikasaṁkusumitalatāvitatapaṭimaṇḍitappadese
haṁsapilavakādambakāraṇḍakābhinādite vijjādharasiddhasamaṇatāpasagaṇādhivutthe
naradevayakkharakkhasadānavagandhabbakinnaramahoragānuciṇṇappadese
evarūpe khalu bho ramme vanasaṇḍe puṇṇamukho nāma pussakokilo
paṭivasati ativiya madhuragiro vilāsitanayanamattakkho. Tasseva khalu
bho puṇṇamukhassa pussakokilassa aḍḍhuḍḍhāni itthīsatāni
paricārikā dijakaññāyo. Atha khalu bho dve dijakaññāyo kaṭṭhaṁ
mukhena ḍaṁsitvā taṁ puṇṇamukhaṁ pussakokilaṁ majjhe nisīdāpetvā
Uḍḍenti mā naṁ puṇṇamukhaṁ pussakokilaṁ addhānapariyāyapathe
kilamatho ubbāhetthāti. Paññāsa dijakaññāyo heṭṭhato heṭṭhato
ḍenti sacāyaṁ puṇṇamukho pussakokilo āsanā paripatissati
mayaṁ taṁ pakkhehi paṭiggahessāmāti. Paññāsa dijakaññāyo
uparūpari ḍenti mā naṁ puṇṇamukhaṁ pussakokilaṁ ātāpo
paritāpesīti. Paññāsa paññāsa dijakaññāyo ubhato passena
ḍenti mā naṁ puṇṇamukhaṁ pussakokilaṁ sītaṁ vā uṇhaṁ vā tiṇaṁ
vā rajo vā vāto vā ussāvo vā upapphusīti. Paññāsa
dijakaññāyo purato purato ḍenti mā naṁ puṇṇamukhaṁ pussakokilaṁ
gopālakā vā pasupālakā vā tiṇahārakā vā kaṭṭhahārakā
vā vanakammikā vā kaṭṭhena vā kathalāya 1 vā pāṇinā vā
(pāsāṇena vā) leḍḍunā vā daṇḍena vā satthena vā sakkharāhi
vā pahāraṁ adaṁsu māyaṁ puṇṇamukho pussakokilo gacchehi vā
latāhi vā rukkhehi vā sākhāhi vā thambhehi vā pāsāṇehi vā
balavantehi vā pakkhīhi saṅgāmesīti. Paññāsa dijakaññāyo
pacchato pacchato ḍenti saṇhāhi sakhilāhi mañjūhi madhurāhi vācāhi
samudācarantiyo māyaṁ puṇṇamukho pussakokilo āsane pariyukkaṇṭhīti.
Paññāsa dijakaññāyo disodisaṁ ḍenti anekarukkhavividhavikatiphalamāharantiyo
māyaṁ puṇṇamukho pussakokilo khuddāya
parikilamitthāti. Atha khalu bho tā dijakaññāyo taṁ puṇṇamukhaṁ
1 Ma. kaṭhalena vā.
Pussakokilaṁ ārāmeneva ārāmaṁ uyyāneneva uyyānaṁ nadītittheneva
nadītitthaṁ pabbatasikhareneva pabbatasikharaṁ ambavaneneva ambavanaṁ
jambūvaneneva jambūvanaṁ labujavaneneva labujavanaṁ nāḷikerasañcāriyeneva
nāḷikerasañcāriṁ khippameva abhisambhonti ratitthāya. Atha khalu bho
puṇṇamukho pussakokilo tāhi dijakaññāhi divasaṁ paribyūḷho evaṁ
pasaṁsati sādhu sādhu bhaginiyo etaṁ kho bhaginiyo tumhākaṁ paṭirūpaṁ
kuladhītānaṁ yaṁ tumhe bhattāraṁ paricareyyāthāti.

[298] Atha khalu bho puṇṇamukho pussakokilo yena kuṇālo
sakuṇo tenupasaṅkami. Addasaṁsu kho kuṇālassa sakuṇassa paricārikā
dijakaññāyo taṁ puṇṇamukhaṁ pussakokilaṁ dūratova āgacchantaṁ
disvāna yena puṇṇamukho pussakokilo tenupasaṅkamiṁsu upasaṅkamitvā
taṁ puṇṇamukhaṁ pussakokilaṁ etadavocuṁ ayaṁ samma puṇṇamukha
kuṇālo sakuṇo ativiya pharuso ativiya pharusavāco appevanāma
tuvaṁpi āgamma piyavācaṁ labheyyāmāti. Appevanāma bhaginiyoti
vatvā yena kuṇālo sakuṇo tenupasaṅkami upasaṅkamitvā
kuṇālena sakuṇena saddhiṁ paṭisammoditvā ekamantaṁ nisīdi.
Ekamantaṁ nisinno kho puṇṇamukho pussakokilo taṁ kuṇālaṁ sakuṇaṁ
etadavoca kissa tvaṁ samma kuṇāla itthīnaṁ sujātānaṁ kuladhītānaṁ
sammāpaṭipannānaṁ micchāpaṭipannosi amanāpabhāṇīnaṁpi kira samma
kuṇāla itthīnaṁ manāpabhāṇinā bhavitabbaṁ kimaṅgaṁ pana
Manāpabhāṇīnanti. Evaṁ vutte kuṇālo sakuṇo taṁ puṇṇamukhaṁ
pussakokilaṁ evaṁ apasādesi nassa tvaṁ samma jamma vasala
vinassa tvaṁ samma jamma vasala ko nu tayā viyatto jāyājinenāti.
Evaṁ apasādito ca pana puṇṇamukho pussakokilo tatoyeva
paṭinivatti.

[299] Atha khalu bho puṇṇamukhassa pussakokilassa aparena
samayena acirasseva accayena kharo ābādho uppajji.
Lohitapakkhandikā bāḷhā vedanā vattanti maraṇantikā. Atha
khalu bho puṇṇamukhassa pussakokilassa paricārikānaṁ dijakaññānaṁ
etadahosi ābādhiko kho ayaṁ puṇṇamukho pussakokilo
appevanāma imamhā ābādhā vuṭṭhaheyyāti. Taṁ 1 ekakaṁ 2 adutiyaṁ
ohāya yena kuṇālo sakuṇo tenupasaṅkamiṁsu. Addasā kho
kuṇālo sakuṇo tā dijakaññāyo dūratova āgacchantiyo disvāna
tā dijakaññāyo etadavoca kahaṁ pana tumhaṁ vasaliyo bhattāti.
Ābādhiko kho samma kuṇāla puṇṇamukho pussakokilo appevanāma
tamhā ābādhā vuṭṭhaheyyāti. Evaṁ vutte kuṇālo
sakuṇo tā dijakaññāyo evaṁ apasādesi nassatha tumhe
vasaliyo vinassatha tumhe vasaliyo coriyo dhuttiyo asatiyo
lahucittāyo katassa appaṭikārikāyo anilo viya yenakāmaṅgamāyoti
vatvā yena puṇṇamukho pussakokilo tenupasaṅkami upasaṅkamitvā
1 Ma. tantisaddo natthi. 2 Ma. ekaṁ.
Taṁ puṇṇamukhaṁ pussakokilaṁ etadavoca haṁ samma puṇṇamukhāti.
Haṁ samma kuṇālāti. Atha khalu bho kuṇālo sakuṇo taṁ
puṇṇamukhaṁ pussakokilaṁ pakkhehi ca mukhatuṇḍena ca pariggahetvā
vuṭṭhāpetvā nānābhesajjāni pāyāpesi. Atha khalu bho
puṇṇamukhassa pussakokilassa so ābādho paṭipassambhīti.

[300] Atha khalu bho kuṇālo sakuṇo taṁ puṇṇamukhaṁ
pussakokilaṁ gilānā vuṭṭhitaṁ aciravuṭṭhitaṁ gelaññā etadavoca
diṭṭhā mayā samma puṇṇamukha kaṇhā dvepitikā pañcapatikāya
chaṭṭhe purise cittaṁ paṭibaddhantiyā yadidaṁ kabandhe pīṭhasappimhi.
Bhavati ca panuttarettha vākyaṁ
athajjuno nakulo bhīmaseno
yudhiṭṭhilo sahadevo ca rājā
ete patī pañcamaticca nārī
akāsi khujjavāmanakena pāpanti.
Diṭṭhā mayā samma puṇṇamukha pañcatapāvī 1 nāma samaṇī
susānamajjhe vasantī catutthabhattaṁ pariṇāmayamānā surādhuttakena
pāpamakāsi. Diṭṭhā mayā samma puṇṇamukha kākavatī nāma devī
samuddamajjhe vasantī bhariyā venateyyassa naṭakuverena pāpamakāsi.
Diṭṭhā mayā samma puṇṇamukha kuruṅgadevī nāma lomasundarī
eḷakakumāraṁ kāmayamānā chaḷaṅgakumāradhanantevāsinā pāpamakāsi.
1 Ma. saccatapāpi.
Evañhetaṁ mayā ñātaṁ brahmadattassa mātukā ohāya kosalarājaṁ
pañcālacaṇḍena pāpamakāsi.
Etā ca aññā ca akaṁsu pāpaṁ
tasmāhaṁ itthīnaṁ na vissase nappasaṁse
mahī yathā jagati samānarattā
vasundharā itarītarānaṁ 1 patiṭṭhā
sabbassahā aphandanā akuppā
tathitthiyo tāyo na vissase naro
sīho yathā lohitamaṁsabhojano
vāḷamigo pañcāvudho suruddho
pasayha khādī parahiṁsane rato
tathitthiyo tāyo na vissase naro.
Na khalu bho samma puṇṇamukha vesiyo nāriyo gamaniyo nahetā
bandhakiyo nāma vadhikāyo nāma etāyo yadidaṁ vesiyo nāriyo
gamaniyoti. Corā 2 viya veṇikatā madirā viya visaduṭṭhā 3 vāṇijo
viya vācāsanthutiyo issasiṅgamiva viparivattāyo uragamiva dujivhāyo
sobbhamiva paṭicchannā pātālamiva duppūrā rakkhasī viya duttosā
yamovekantahāriyo sikhīriva sabbabhakkhā nadīriva sabbavāhanī 4 anilo
viya yenakāmaṁcarā neru viya avisesakarā visarukkho viya niccaphalitāyo 5 .
Bhavati ca panuttarettha vākyaṁ
1 Ma. itarītarāpatiṭṭhā. 2 Ma. coro viya. 3 Ma. madirāva diddhā.
4 Ma. sabbavāhī. 5 Ma. -yoti.
Yathā coro yathā duṭṭho 1 vāṇijova vikatthanī
issasiṅgamiva parivattā 2 dujivhā urago yathā.
Sobbhamiva paṭicchannā pātālamiva duppurā
rakkhasī viya duttosā yamovekantahāriyo.
Yathā sikhī nadī vāho 3 anilo kāmapāravā 4
nerūva avisesā ca visarukkhova niccaphalī 5
nāsayanti ghare bhogaṁ ratanānantakaritthiyoti.

[301] Cattārīmāni samma puṇṇamukha yāni parakule na
vāsetabbāni goṇaṁ dhenuṁ yānaṁ bhariyā cattāri dhanāni 6 paṇḍito
yāni 7 gharā na vippavāsaye.
Goṇaṁ dhenuñca yānañca
bhariyaṁ ñātikule na vāsaye
bhuñjanti rathaṁ ayānakā
ativāhena hananti puṅgavaṁ
dohena hananti vacchakaṁ
bhariyā ñātikule padussatīti.

[302] Cha imāni samma puṇṇamukha yāni vatthūni kicce jāte
anatthacarāni bhavanti
aguṇaṁ dhanu ñātikule ca bhariyā
pāraṁ nāvā akkhabhaggañca yānaṁ
1 Ma. diddho. 2 Sī. -mivāvaṭṭā. Yu. -mivāvattā. 3 Ma. vāto. 4 Ma. nerunāva
samāgatā. 5 Ma. visarukkhoviya niccaphalā. 6 Ma. etāni. 7 Ma. dhanāni.
Dūre mitto pāpasahāyako ca
kicce jāte anatthacarāni bhavantīti.

[303] Aṭṭhahi khalu samma puṇṇamukha ṭhānehi itthī sāmikaṁ
avajānāti daliddatā āturatā jiṇṇakatā 1 surāsoṇḍatā muddhatā
pamattatā sabbakiccesu anuvattanatā sabbadhanamanuppādanena imehi
khalu samma puṇṇamukha aṭṭhahi ṭhānehi itthī sāmikaṁ avajānāti.
Bhavati ca panuttarettha vākyaṁ
daliddaṁ āturañcāpi jiṇṇakaṁ surasoṇḍakaṁ
pamattaṁ muddhapattañca dattaṁ kiccesu 2 hāpanaṁ
sabbakāmapaṇidhānena 3 avajānāti sāmikanti.

[304] Navahi khalu samma puṇṇamukha ṭhānehi itthī padosamāharati
ārāmagamanasīlā ca hoti uyyānagamanasīlā ca hoti
nadītitthagamanasīlā ca hoti ñātikulagamanasīlā ca hoti parakulagamanasīlā
ca hoti ādāsadussamaṇḍanānuyogamanuyuttasīlā ca hoti majjapāyinī
ca hoti nillokanasīlā ca hoti padvāraṭṭhāyinī 4 ca hoti
imehi khalu samma puṇṇamukha navahi ṭhānehi itthī padosamāharatīti.
Bhavati ca panuttarettha vākyaṁ
ārāmagamanasīlā 5 ca uyyānaṁ
nadiṁ ñātiparakulaṁ
[6]- Dussamaṇḍanamanuyuttā
1 Ma. jiṇṇatā. 2 Ma. sabbakiccesu. Sī. Yu. rattaṁ. 3 Ma. sabbakāmappadānena.
4 Ma. sadvāraṭhāyinī. 5 Ma. ārāmasīlā ca. 6 Ma. ādāsa.
Yā citthī majjapāyinī
yā ca nillokanasīlā
yā ca padvāraṭṭhāyinī 1
navahetehi ṭhānehi
padosamāharanti itthiyo 2 .

[305] Cattālīsāya khalu samma puṇṇamukha ṭhānehi itthī purisaṁ
accāvadati 3 vijambhati vinamati vilāsati vilajjati nakhena
nakhaṁ ghaṭṭeti pādena pādaṁ akkamati kaṭṭhena paṭhaviṁ vilekhati 4
dārakaṁ ullaṅghati ullaṅghāpeti kīḷati kīḷāpeti cumbati
cumbāpeti bhuñjati bhuñjāpeti dadāti yācati katamanukaroti uccaṁ
bhāsati nīcaṁ bhāsati āviccaṁ bhāsati viviccaṁ bhāsati naccena
gītena vāditena roditena 5 vilāsitena vibhūsitena jagghati
pekkhati kaṭiṁ cāleti guyhabhaṇḍakaṁ sañcāleti ūruṁ vivarati
ūruṁ pidahati thanaṁ dasseti kacchaṁ dasseti nābhiṁ dasseti akkhiṁ
nikhanati bhamukaṁ ukkhipati oṭṭhaṁ palikkhati jivhaṁ nillāleti
dussaṁ muñcati dussaṁ 6 paṭibandhati sirasaṁ muñcati sirasaṁ bandhati
imehi khalu samma puṇṇamukha cattālīsāya ṭhānehi itthī purisaṁ
accāvadati.

[306] Pañcavīsāya khalu samma puṇṇamukha ṭhānehi itthī
paduṭṭhā veditabbā bhavati sāmikassa pavāsaṁ vaṇṇeti pavutthaṁ
1 Ma. sadvāraṭhāyinī. 2 Ma. itthiyoti. 3 Ma. accācarati. 4 Ma. vilikhati.
Sī. Yu. likhati. 5 Ma. rodanena. 6 sīsantipi.
Na sarati āgataṁ nābhinandati avaṇṇaṁ tassa bhaṇati vaṇṇaṁ
tassa na bhaṇati anatthaṁ tassa carati atthaṁ tassa na carati
akiccaṁ tassa karoti kiccaṁ tassa na karoti paridahitvā sayati
parammukhī nipajjati parivattakajātā kho pana hoti kuṅkumiyajātā
dīghaṁ assāsati dukkhaṁ vedayati uccārapassāvaṁ abhiṇhaṁ gacchati
vilomamācarati parapurisasaddaṁ sutvā kaṇṇasotaṁ vidahati 1 nīhatabhogā
kho pana hoti paṭivissakehi santhavaṁ karoti nikkhantapādā kho
pana hoti visikhānucārinī aticārinī kho pana hoti [2]- sāmike
agāravā paduṭṭhamanasaṅkappā abhiṇhaṁ dvāre tiṭṭhati kacchāni
aṅgāni thanāni dasseti disodisaṁ gantvā pekkhati imehi khalu
samma puṇṇamukha pañcavīsāya ṭhānehi itthī paduṭṭhā veditabbā
bhavati. Bhavati ca panuttarettha vākyaṁ
pavāsaṁ tassa vaṇṇeti
gataṁ tassa na socati 3
disvāna patimāgataṁ 4
nābhinandati bhattaraṁ
vaṇṇaṁ na kadāci bhāsati 4
ete paduṭṭhāya bhavanti lakkhaṇā.
Anatthaṁ tassa carati asaññatā
atthañca hāpeti akiccakārinī
1 Yu. vivarati tamodahati. 2 Ma. niccaṁ. 3 Sī. yu gatiṁ nānusocati.
4-5 disvāna patimāgataṁ nābhinandati bhattāravaṇṇaṁ na kadāci bhāsati.
Paridahitvā sayati parammukhī
ete paduṭṭhāya bhavanti lakkhaṇā.
Parivattajātā ca bhavati kuṅkumī
dīghañca assāsati dukkhavedinī
uccārapassāvamabhiṇha gacchati
ete paduṭṭhāya bhavanti lakkhaṇā.
Vilomamācarati akiccakārinī
saddaṁ nisāmeti parassa bhāsato
nīhatabhogā ca karoti santhavaṁ
ete paduṭṭhāya bhavanti lakkhaṇā.
Kicchena laddhaṁ kasirābhataṁ dhanaṁ
vittaṁ vināseti dukkhena sambhataṁ
paṭivissakehi ca karoti santhavaṁ
ete paduṭṭhāya bhavanti lakkhaṇā.
Nikkhantapādā visikhānucārinī
niccañca sāmimhi paduṭṭhamānasā
aticārinī hoti apetagāravā
ete paduṭṭhāya bhavanti lakkhaṇā.
Abhikkhaṇaṁ tiṭṭhati dvāramūle
thanāni kacchāni ca dassayantī
Disodisaṁ pekkhati bhantacittā
ete paduṭṭhāya bhavanti lakkhaṇā.
Sabbā nadī vaṅkagatī sabbe kaṭṭhamayā vanā
sabbitthiyo kare pāpaṁ labbhamāne nivātake.
Sace labhetha khaṇaṁ vā raho vā
nivātakaṁ vāpi labhetha tādisaṁ
sabbāva itthī kayiruṁ nu 1 pāpaṁ
aññaṁ aladdhā 2 pīṭhasappinā saddhiṁ.
Narānamārāmakarāsu nārisu
anekacittāsu aniggahāsu ca
sabbatthatā pītikarāpi ce siyuṁ 3
na vissase titthasamā hi nāriyoti.