[87] Taṁ tattha avacuṁ kaññā dīghāvuṁ raṭṭhavaḍḍhanaṁ
kuhiṁ rājā anuppatto ito rājā kuhiṁ gato.

[88] Paṅkaṁ rājā atikkanto thale rājā patiṭṭhito
akaṇṭakaṁ agahanaṁ paṭipanno mahāpathaṁ.
Ahañca paṭipannosmi maggaṁ duggatigāminaṁ
sakaṇṭakaṁ sagahanaṁ yena gacchanti duggatiṁ.

[89] Tassa te svāgataṁ rāja sīhasseva giribbajaṁ
anusāsa mahārāja tvaṁ no sabbāsamissaroti.
Soṇakajātakaṁ paṭhamaṁ.
--------
2 Saṅkiccajātakaṁ

[90] Disvā nisinnaṁ rājānaṁ brahmadattaṁ rathesabhaṁ
athassa paṭivedesi yassāsi anukampako.
Saṅkiccāyaṁ anuppatto isīnaṁ sādhusammato
taramānarūpo niyyāhi khippaṁ passa mahesinaṁ.
Tato ca rājā taramāno yuttamāruyha sandanaṁ
mittāmaccaparibyūḷho 1 agamāsi rathesabho.
Nikkhippa pañca kakudhāni kāsīnaṁ raṭṭhavaḍḍhano
vālavījanimuṇhīsaṁ khaggaṁ chattañcupāhanaṁ.
Oruyha rājā yānamhā ṭhapayitvā paṭicchadaṁ
1 Sī. Yu. -paribbūḷho.
Āsīnaṁ dāyapassasmiṁ saṅkiccamupasaṅkami.
Upasaṅkamitvā so rājā sammodi isinā saha
taṁ kathaṁ vītisāretvā ekamantaṁ upāvisi.
Ekamantaṁ nisinnova atha kālaṁ amaññatha
tato pāpāni kammāni pucchituṁ paṭipajjatha.
Isiṁ pucchāma 1 saṅkiccaṁ isīnaṁ sādhusammataṁ
āsīnaṁ dāyapassasmiṁ isisaṅghapurakkhataṁ.
Kaṁ gatiṁ pecca gacchanti narā dhammāticārino
aticiṇṇo mayā dhammo taṁ me akkhāhi pucchito.

[91] Isi avaca saṅkicco kāsīnaṁ raṭṭhavaḍḍhanaṁ
āsīnaṁ dāyapassasmiṁ mahārāja suṇohi me.
Uppathena vajantassa yo maggamanusāsati
tassa ce vacanaṁ kayirā nāssa maggeyya kaṇṭako.
Adhammaṁ paṭipannassa yo dhammamanusāsati
tassa ce vacanaṁ kayirā na so gaccheyya duggatiṁ.

[92] Dhammo patho mahārāja adhammo pana uppatho
adhammo nirayaṁ neti dhammo pāpeti suggatiṁ.
Adhammacārino rāja narā visamajīvino
yaṁ gatiṁ pecca gacchanti niraye te suṇohi me.
Sañjīvo kāḷasutto ca saṅghāṭo 2 dve ca roruvā
1 Sī. Yu. pucchāmi. 2 Ma. saṅghāto.
Athāparo mahāvīci tāpano ca patāpano.
Iccete aṭṭha nirayā akkhātā dūratikkamā
ākiṇṇā luddakammehi paccekā soḷasussadā.
Kadariyā tāpanā 1 ghorā accimanto 2 mahabbhayā
lomahaṁsanarūpā ca bhesmā paṭibhayā dukhā.
Catukkaṇṇā 3 catudvārā vibhattā bhāgaso mitā
ayopākārapariyantā ayasā paṭikujjitā.
Tesaṁ ayomayā bhūmi jalitā tejasā yutā
samantā yojanasataṁ phuṭā tiṭṭhanti sabbadā.
Ete patanti niraye uddhaṁpādā avaṁsirā
isīnaṁ ativattāro saññatānaṁ tapassinaṁ.
Te bhūnahuno paccanti macchā bilakatā yathā
saṁvacchare asaṅkheyye narā kibbisakārino.
Ḍayhamānena gattena niccaṁ santarabāhiraṁ
nirayā nādhigacchanti dvāraṁ nikkhamanesino.
Puratthimena dhāvanti tato dhāvanti pacchato
uttarenapi dhāvanti tato dhāvanti dakkhiṇaṁ
yaṁ yañhi dvāraṁ gacchanti tantadeva pithiyyare 4 .
Bahūni satasahassāni janā nirayagāmino
bāhā paggayha kandanti patvā dukkhaṁ anappakaṁ.
1 Sī. Yu. kadarīyatapanā. Ma. kadariyatāpanā. 2 Yu. accimantā. 3 catukkoṇātipi.
4 Ma. pidhīyare. Sī. pithiyyati.
Āsīvisaṁva kuppitaṁ tejasiṁ dūratikkamaṁ
na sādhurūpe āsīde saññatānaṁ tapassinaṁ.
Atikāyo mahissāso ajjuno kekakādhipo
sahassabāhu ucchinno isimāsajja gotamaṁ.
Arajaṁ rajasā vacchaṁ kīsaṁ avakrīya 1 daṇḍakī
tālova mūlato chinno sa rājā vibhavaṅgato.
Upahacca manaṁ mejjho 2 mātaṅgasmiṁ yasassine
sapārisajjo ucchinno mejjhāraññaṁ 3 tadā ahu.
Kaṇhadīpāyanāsajja isiṁ andhakavendayo 4
aññamaññaṁ musale 5 hantvā sampattā yamasādhanaṁ.
Athāyaṁ isinā satto antalikkhacaro pure
pāvekkhi paṭhaviṁ cecco hīnatto kālapariyāyaṁ.
Tasmā hi chandāgamanaṁ nappasaṁsanti paṇḍitā
aduṭṭhacitto bhāseyya giraṁ saccūpasañhitaṁ.
Manasā ce paduṭṭhena yo naro pekkhate muniṁ
vijjācaraṇasampannaṁ gantvā so nirayaṁ adho.
Ye vuḍḍhe paribhāsanti pharusūpakkamā janā
anapaccā adāyādā tālavatthū 6 bhavanti te.
Yo ca pabbajitaṁ hanti katakiccaṁ mahesinaṁ
sa kāḷasutte niraye ciraṁ rattāya paccati.
1 Ma. avakiriya. 2 Ma. majjho. 3 Ma. majjhāraññaṁ. 4 Sī. Yu. andhakaveṇhuyo.
Ma. -veṇḍayo. 5 Ma. aññoññaṁ musalā. 6 Ma. tālavatthu. Yu. tālāvatthu.
Yo ca rājā adhammaṭṭho raṭṭhaviddhaṁsano mato 1
tāpayitvā janapadaṁ tāpane pecca paccati.
So ca vassasahassānaṁ 2 sataṁ dibyāni paccati
accisaṅghapareto so dukkhaṁ vedeti vedanaṁ.
Tassa aggisikhā kāyā niccharanti pabhassarā
tejobhakkhassa gattāni lomaggehi 3 nakhehi ca.
Ḍayhamānena gattena niccaṁ santarabāhiraṁ
dukkhābhitunno nadati nāgo tuṇḍaṭṭito 4 yathā.
Yo lobhā pitaraṁ hanti dosā vā purisādhamo
sa kāḷasutte niraye ciraṁ rattāya paccati.
Sa tādiso paccati lohakumbhiyaṁ
pakkañca sattīhi hananti nittacaṁ
andhaṁ karitvā muttakarīsabhakkhaṁ
khāre nimujjanti tathāvidhaṁ naraṁ.
Tattaṁ pakkuṭṭhitamayoguḷañca
dīghe ca phāle cirarattatāpite
vikkhambhamādāya vibhajja 5 rajjubhi
vivaṭe mukhe saṁsavayanti 6 rakkhasā.
Sāmā ca soṇā sabalā ca gijjhā
kākolasaṅghā ca dijā ayomukhā
1 Sī. cto. Ma. mago. 2 Ma. -sahassāni. 3 Ma. lomehi ca.
4 Sī. tuttaddito. Ma. tuttaṭṭito. 5 Sī. vibaddha. Ma. vibandha. 6 Sī. Yu.
saṁcavayanti. Ma. sampavisanti.
Saṅgamma khādanti viphandamānaṁ
jivhaṁ vibhajja vighāsaṁ salohitaṁ.
Taṁ daḍḍhatālaṁ paribhinnagattaṁ
nippothayantā anuvicaranti rakkhasā
ratī hi tesaṁ dukhino panītare
etādisasmiṁ niraye vasanti
yekeci loke idha pettighātino.
Putto ca mātaraṁ hantvā ito gantvā yamakkhayaṁ
bhusamāpajjate dukkhaṁ attakammaphalūpago.
Amanussā atibālā hantāraṁ janayantiyā
ayomayehi vālehi pīḷayanti punappunaṁ.
Taṁ passavaṁ 1 sakā gattā rudhiraṁ 2 attasambhavaṁ
tambalohavilīnaṁva tattaṁ pāyenti mattighaṁ.
Jigucchaṁ kuṇapaṁ pūtiṁ duggandhaṁ gūthakaddamaṁ
pubbalohitasaṅkāsaṁ rahadoggayha 3 tiṭṭhati.
Tamenaṁ kimiyo 4 tattha atikāyā ayomukhā
chaviṁ bhetvāna 5 khādanti pagiddhā 6 maṁsalohite.
So ca taṁ nirayaṁ patto nimuggo sataporisaṁ
pūtikaṁ kuṇapaṁ vāti samantā satayojanaṁ.
Cakkhumāpi hi cakkhūni 7 tena gandhena jiyyati
1 Ma. tamassavaṁ. Yu. taṁ passutaṁ. 2 Ma. ruhiraṁ. 3 Ma. rahadamogayha.
4 Ma. kimayo. 5 Sī. Yu. chetvāna. 6 Ma. saṁgiddhā. 7 Ma. cakkhūhi.
Etādisaṁ brahmadatta mātugho labhate dukhaṁ.
Khuradhāramanukkamma tikkhaṁ dūrabhisambhavaṁ
patanti gabbhapātiniyo 1 duggaṁ vettaraṇiṁ nadiṁ.
Ayomayā simbaliyo soḷasaṅgulikaṇṭakā
ubhato mabhilambanti duggaṁ vettaraṇiṁ nadiṁ.
Te accimanto tiṭṭhanti aggikkhandhāva ārakā
ādittā jātavedena uddhaṁ yojanamuggatā.
Ete pajjanti 2 niraye tatte tikhiṇakaṇṭake
nāriyo ca aticāriniyo 3 narā ca paradāragū.
Te patanti adhokkhandhā vivattā vihatā puthū
sayanti vinividdhaṅgā dīghaṁ jagganti sabbadā 4 .
Tato ratyā vivasane 5 mahatiṁ pabbatūpamaṁ
lohakumbhiṁ pavajjanti tattaṁ aggisamūdakaṁ.
Evaṁ divā ca ratto ca dussīlā mohapārutā
anubhonti sakaṁ kammaṁ pubbe dukkaṭamattano.
Yā ca bhariyā dhanakkītā sāmikaṁ atimaññati
sassuṁ vā sassuraṁ vāpi jeṭṭhaṁ vāpi nanandanaṁ 6
tassā vaṅkena jivhaggaṁ nibbahanti sabandhanaṁ.
Sa byāmamattaṁ kiminaṁ jivhaṁ passati attano 7
1 Ma. gabbhapātiyo. 2 Ma. vajanti. Sī. Yu. sajanti. 3 Ma. aticārā.
4 Sī. Yu. saṁvariṁ. 5 Ma. vivasāne. 6 Ma. nanandaraṁ. 7 Ma. attani.
Viññāpetuṁ na sakkoti tāpane pecca paccati.
Orabbhikā sūkarikā macchikā migabandhakā
corā goghātakā luddā avaṇṇe vaṇṇakārakā.
Sattīhi lohakūṭehi nettiṁsehi usūhi ca
haññamānā khāranadiṁ papatanti avaṁsirā.
Sāyaṁ pāto kūṭakārī ayokūṭehi haññati
tato vantaṁ durattānaṁ paresaṁ bhuñjate 1 sadā.
Dhaṅkā bheraṇḍakā gijjhā kākolā ca ayomukhā
vipphandamānaṁ khādanti naraṁ kibbisakārakaṁ.
Ye migena migaṁ hanti pakkhiṁ vā pana pakkhinā
asanto rajasā channā gantvā 2 te nirayussadaṁ 3 .

[93] Santova 4 uddhaṁ gacchanti suciṇṇenīdha kammunā
suciṇṇassa phalaṁ passa sindā 5 devā sabrahmakā
tantaṁ brūmi mahārāja dhammaṁ raṭṭhapatī cara
tathā tathā 6 rāja carāhi dhammaṁ
yathā taṁ suciṇṇaṁ nānutappeyya pacchāti.
Saṅkiccajātakaṁ dutiyaṁ.
------------
Tassuddānaṁ.
Atha saṭṭhinipātamhi suṇātha mama bhāsitaṁ
1 Ma. bhuñjare. 2 Ma. gantā. 3 Yu. nirayaṁ adho. 4 Ma. -ca.
5 Ma. saindā. 6 Ma. ayaṁ pāṭho natthi.
Jātakasavhayano pavaro
soṇakārindamasavhayano
tathāvuttarathesabhasaṅkiccavaro.
Saṭṭhinipātaṁ niṭṭhitaṁ.
-------
Sattatinipātaṁ
1 kusajātakaṁ

[94] Idante raṭṭhaṁ sadhanaṁ sayoggaṁ
sakāyuraṁ sabbakāmūpapannaṁ
idante rajjaṁ anusāsa amma
gacchāmahaṁ yattha piyā pabhāvatī.

[95] Anujubhūtena haraṁ mahantaṁ
divā ca ratto ca nisīthakāle
paṭigaccha tvaṁ khippaṁ kusāvatiṁ [1]-
nicchāmi dubbaṇṇamahaṁ vasantaṁ.

[96] Nāhaṁ gamissāmi ito kusāvatiṁ
pabhāvatī vaṇṇapalobhito tava
ramāmi maddassa niketaramme
hitvāna raṭṭhaṁ tava dassane rato.
Pabhāvatī vaṇṇapalobhito tava
sammūḷharūpo vicarāmi medaniṁ 2
disaṁ na jānāmi kutomhi āgato
tayimhi matto migamandalocane
sovaṇṇacīravasane jātarūpasumekhale
1 Ma. kusa. 2 Ma. mediniṁ.
Sussoṇi tava kāmā hi nāhaṁ rajjena matthiko.