[57] Evañce no viharataṁ antarāyo na hessati
tuyha vāpi 3 mahārāja mayha vā 4 raṭṭhavaḍḍhana
appeva nāma passema ahorattānamaccaye.

[58] Udīraṇā ce saṅgatyā bhāvāyamanuvattati.
Akāmā akaraṇīyaṁ vā karaṇīyaṁ vāpi krubbati 5
akāmakaraṇīyasmiṁ kavidha pāpena limpati 6 .
So ce attho ca dhammo ca kalyāṇo na ca pāpako
bhoto ce vacanaṁ saccaṁ suhato vānaro mayā.
Attano ce hi vādassa aparādhaṁ vijāniya 7
1 Ma. jīyare. 2 Ma. paricārakānaṁ sataṁ. 3 Sī. tumhañcāpi. Yu. tuyhañcāpi.
4 Sī. amhaṁ vā. Yu. mayhañca. 5 Ma. kubbati. 6 Ma. lippati. ito paraṁ
īdisameva. 7 Ma. vijāniyā.
Na maṁ tvaṁ garaheyyāsi bhoto vādo hi tādiso.

[59] Issaro sabbalokassa sace kappeti jīvitaṁ
iddhiṁ byasanabhāvañca kammaṁ kalyāṇapāpakaṁ
niddesakārī puriso issaro tena limpati.
So ce attho ca dhammo ca kalyāṇo na ca pāpako
bhoto ce vacanaṁ saccaṁ suhato vānaro mayā.
Attano ce hi vādassa aparādhaṁ vijāniya 1
na maṁ tvaṁ garaheyyāsi bhoto vādo hi tādiso.

[60] Sace pubbekatahetu sukhadukkhaṁ nigacchati
porāṇakaṁ kataṁ pāpaṁ tameso muñcate iṇaṁ
porāṇakaiṇamokkho kvidha pāpena limpati.
So ce attho ca dhammo ca kalyāṇo na ca pāpako
bhoto ce vacanaṁ saccaṁ suhato vānaro mayā.
Attano ce hi vādassa aparādhaṁ vijāniya
na maṁ tvaṁ garaheyyāsi bhoto vādo hi tādiso.

[61] Catunnaṁyevupādāya rūpaṁ sambhoti pāṇinaṁ
yato ca rūpaṁ sambhoti tatthevānupagacchati.
Idheva jīvati jīvo pecca pecca vinassati
ucchijjati ayaṁ loko ye bālā ye ca paṇḍitā
ucchijjamāne lokasmiṁ kvidha pāpena limpati.
1 Ma. vijāniyā. ito paraṁ īdisameva.
So ce attho ca dhammo ca kalyāṇo na ca pāpako
bhoto ce vacanaṁ saccaṁ suhato vānaro mayā.
Attano ce hi vādassa aparādhaṁ vijāniya
na maṁ tvaṁ garaheyyāsi bhoto vādo hi tādiso.

[62] Āhu khattavidhā 1 loke bālā paṇḍitamānino
mātaraṁ pitaraṁ haññe atho jeṭṭhaṁpi bhātaraṁ
haneyya puttadāre ca attho ce tādiso siyā.

[63] Yassa rukkhassa chāyāya nisīdeyya sayeyya vā
na tassa sākhaṁ bhañjeyya mittadubbho 2 hi pāpako.
Atha atthe samuppanne samūlamapi abbhuhe
attho me sambalenāpi suhato vānaro mayā.
So ce attho ca dhammo ca kalyāṇo na ca pāpako
bhoto ce vacanaṁ saccaṁ suhato vānaro mayā.
Attano ce hi vādassa aparādhaṁ vijāniya
na maṁ tvaṁ garaheyyāsi bhoto vādo hi tādiso.

[64] Ahetuvādo puriso yo ca issarakuttiko
pubbekatī ca ucchedī yo ca khattavidho 3 naro.
Ete asappurisā loke bālā paṇḍitamānino
kareyya tādiso pāpaṁ atho aññampi kāraye
1 Ma. khattavidā. 2 Yu. mittadūbhī. 3 Ma. khattavido.
Asappurisasaṁsaggo dukkhanto 1 kaṭukudrayo.

[65] Urabbharūpena bakāsu 2 pubbe
asaṅkito ajayūthaṁ upeti
hantvā uraṇiṁ ajiyaṁ 3 ajañca
hantvā sayitvā 4 yenakāmaṁ paleti.
Tathāvidheke samaṇabrāhmaṇāse
chadanaṁ katvā vañcayanti manusse
anāsakā thaṇḍilaseyyakā ca
rajojallaṁ ukkuṭikappadhānaṁ
pariyāyabhattañca apānakattā
pāpācārā arahanto vadānā.
Ete asappurisā loke bālā paṇḍitamānino
kareyya tādiso pāpaṁ atho aññampi kāraye
asappurisasaṁsaggo dukkhanto kaṭukudrayo.
Yamāhu natthi vīriyanti hetuñca apavadanti 5 ye
parakāraṁ attakārañca ye tucchaṁ samavaṇṇayuṁ.
Ete asappurisā loke bālā paṇḍitamānino
kareyya tādiso pāpaṁ atho aññampi kāraye
asappurisasaṁsaggo dukkhanto kaṭukudrayo.
Sace hi vīriyaṁ nāssa kammaṁ kalyāṇapāpakaṁ
1 Sī. dukkaṭo. ito paraṁ īdisameva. 2 Ma. vakassu. Yu. vakāsu. 3 Ma.
ajikaṁ. 4 Ma. utrāsayitvā. 5 Ma. ahetuñca pavadanti.
Na bhare vaḍḍhakiṁ rājā napi yantāni kāraye.
Yasmā ca vīriyaṁ atthi kammaṁ kalyāṇapāpakaṁ
tasmā yantāni kāreti rājā bharati vaḍḍhakiṁ.
Yadi vassasataṁ devo na vasse na himaṁ pate
ucchijjeyya ayaṁ loko vinasseyya ayaṁ pajā.
Yasmā ca vassatī devo himañcānuphusīyati 1
tasmā sassāni paccanti raṭṭhañca pālayate ciraṁ.
Gavañce taramānānaṁ jimhaṁ gacchati puṅgavo
sabbā tā jimhaṁ gacchanti nette jimhaṁ gate sati.
Evameva manussesu yo hoti seṭṭhasammato
so ce adhammaṁ carati pageva itarā pajā
sabbaṁ raṭṭhaṁ dukkhaṁ seti rājā ce hoti adhammiko.
Gavañce taramānānaṁ ujuṁ gacchati puṅgavo
sabbā tā 2 ujuṁ gacchanti 3 nette ujuṁ gate sati.
Evameva manussesu yo hoti seṭṭhasammato
so cepi dhammaṁ carati pageva itarā pajā
sabbaṁ raṭṭhaṁ sukhaṁ seti rājā ce hoti dhammiko.
Mahārukkhassa phalino āmaṁ chindati yo phalaṁ
rasañcassa na jānāti bījañcassa vinassati.
1 Ma. himañcānuphusāyati. 2 Ma. gāvī. 3 Ma. yanti.
Mahārukkhūpamaṁ raṭṭhaṁ adhammena yo pasāsati
rasañcassa na jānāti raṭṭhañcassa vinassati.
Mahārukkhassa phalino pakkaṁ chindati yo phalaṁ
rasañcassa vijānāti bījañcassa na nassati.
Mahārukkhūpamaṁ raṭṭhaṁ dhammena yo pasāsati
rasañcassa vijānāti raṭṭhañcassa na nassati.
Yo ca rājā janapadaṁ adhammena pasāsati
sabbosadhībhi so rājā viruddho hoti khattiyo.
Tatheva negame hiṁsaṁ ye yuttā kayavikkaye
ojadānabalīkāre sa kosena virujjhati.
Pahāravarakhettaññū saṅgāme katanissame
ussite hiṁsayaṁ rājā sa balena virujjhati.
Tatheva isayo hiṁsaṁ saṁyame brahmacāriye 1
adhammacārī khattiyo so saggena virujjhati.
Yo ca rājā adhammaṭṭho bhariyaṁ hanti adūsakaṁ 2
luddaṁ pasavate ṭhānaṁ 3 puttehi ca virujjhati
dhammaṁ care jānapade negamesu 4 balesu ca
isayo ca na hiṁseyya puttadāre samañcare.
Sa tādiso bhūmipati raṭṭhapālo akodhano
1 Sī. brahmacārino. Ma. saññate brahmacāriyo. 2 Ma. adūsikaṁ. 3 Sī. pāpaṁ.
4 Sī. nigamesu.
Sāmante 1 sampakampeti indova asurādhipoti.
Mahābodhijātakaṁ tatiyaṁ.
-----------
Tassuddānaṁ.
Saniḷīnikamavhayano paṭhamo
dutiyo pana saummadantīvaro
tatiyo pana bodhisirīvhayano
kathitā pana tīṇi jinena subhā.
Paññāsanipātaṁ niṭṭhitaṁ.
--------
1 Ma. sapatte.
Saṭṭhinipātaṁ
1 soṇakajātakaṁ

[66] Kassa sutvā sataṁ dammi sahassaṁ diṭṭhasoṇakaṁ 1
ko me soṇakamakkhāti sahāyaṁ paṁsukīḷitaṁ.
Atha bravi māṇavako daharo pañcacūḷako
mayhaṁ sutvā sataṁ dehi sahassaṁ diṭṭhasoṇakaṁ 2
ahaṁ te 3 soṇakamakkhissaṁ sahāyaṁ paṁsukīḷitaṁ.