[102] 5 Alaṅkato maṭṭhakuṇḍalī
.pe.
(vimānavatthusmiṁ sattamassa sunikkhittavaggassa navamavatthusmiṁ daṭṭhabbaṁ)
maṭṭhakuṇḍalipetavatthu pañcamaṁ.

[103] 6 Uṭṭhehi kaṇha kiṁ 1 sesi ko attho supanena te
yo ca tuyhaṁ sako bhātā hadayaṁ cakkhuñca dakkhiṇaṁ
tassa vātā balīyanti ghaṭo jappati kesavāti.
Tassa taṁ vacanaṁ sutvā rohiṇeyyassa kesavo
taramānarūpo 2 vuṭṭhāsi bhātu sokena addhitoti.
Kiṁ nu ummattarūpova kevalaṁ dvārakaṁ imaṁ
saso sasoti lapasi kīdisaṁ sasamicchasi
sovaṇṇamayaṁ maṇimayaṁ lohamayaṁ atha rūpiyamayaṁ
saṅkhasilāpavāḷamayaṁ kārayissāmi te sasaṁ
santi aññepi sasakā araññavanagocarā
tepi te ānayissāmi kīdisaṁ sasamicchasīti.
Nāhaṁ me te sase icche ye sasā paṭhavīnissitā 3
candato sasamicchāmi taṁ me ohara kesavāti.
So nūna 4 madhuraṁ ñāti jīvitaṁ vijahissasi
apatthayaṁ patthayasi candato sasamicchasīti.
Evañce kaṇha jānāsi yathaññamanusasāsi
1 Yu. kaṇhe kiṁ. 2 Yu. vuṭṭhāyi. 3 Ma. paṭhavissitā. 4 Yu. nanda.
Kasmā pure mataṁ puttaṁ ajjāpi 1 manusocasi.
Na taṁ 2 labbhā manussena amanussena vā pana
jāto me māmarī putto kuto labbhā alabbhiyaṁ
na mantā mūlabhesajjā osathehi dhanena vā
sakkā ānayituṁ kaṇha yaṁ petamanusocasi.
Mahaddhanā mahābhogā raṭṭhavantopi khattiyā
pahūtadhanadhaññāse 3 tepi no ajarāmarā.
Khattiyā brāhmaṇā vessā suddā caṇḍālapukkusā
ete caññe ca jātiyā tepi no ajarāmarā.
Ye mantaṁ parivattenti chaḷaṅgaṁ brahmacintitaṁ
ete caññe ca vijjāya tepi no ajarāmarā.
Isayo vāpi ye santā saññatattā tapassino
sarīraṁ tepi kālena vijahanti tapassino.
Bhāvitattā arahanto katakiccā anāsavā
nikkhipanti imaṁ dehaṁ puññapāpaparikkhayāti.
Ādittaṁ vata maṁ santaṁ ghatasittaṁva pāvakaṁ
vārinā viya osiñcaṁ sabbaṁ nibbāpaye daraṁ.
Abbūḷhi 4 vata me sallaṁ sokaṁ hadayanissitaṁ
yo me sokaparetassa puttasokaṁ apānudi
1 Yu. ajāpi. 2 Ma. yaṁ. 3 Yu. pahūtadhanadhaññāso. 4 Ma. abbahī.
Svāhaṁ abbūḷhasallosmi sītibhūtosmi nibbu.
Na socāmi na rodāmi tava sutvāna bhāsitaṁ 1
evaṁ karonti sappaññā ye honti anukampakā
nivattayanti 2 sokamhā ghaṭo jeṭṭhaṁva bhātaraṁ
yassa etādisā honti amaccā 3 paricārikā
subhāsitena anevanti 4 ghaṭo jeṭṭhaṁva bhātaranti.
Kaṇhapetavatthu chaṭṭhaṁ.

[104] 7 Naggo dubbaṇṇarūposi kīso dhamanisaṇṭhito
upphāsuliko kīsiko ko nu tvaṁ asi mārisāti.
Ahaṁ bhadante petomhi duggato yamalokiko
pāpakammaṁ karitvāna petalokaṁ ito gatoti.
Kiṁ nu kāyena vācāya manasā dukkaṭaṁ kataṁ
kissa kammavipākena petalokaṁ ito gatoti.
Nagaraṁ atthi dasannānaṁ 5 erakacchanti vissutaṁ
tattha seṭṭhī pure āsiṁ dhanapāloti maṁ vidū.
Asīti sakaṭavāhānaṁ hiraññassa ahosi me
pahūtaṁ me jātarūpaṁ muttāveḷuriyā bahū.
Tāva mahādhanassāpi 6 na me dātuṁ piyaṁ ahu
1 Ma. bhātika. 2 Yu. vinivattayati. 3 Yu. amaccaparicārikā. 4 Yu. anvesi.
5 Ma. paṇṇānaṁ. 6 Yu. mahaddhanassāmi.
Pidahitvā dvāraṁ bhuñjāmi 1 mā maṁ yācanakāddasuṁ.
Asaddho maccharī vāsiṁ 2 kadariyo paribhāsako
dadantānaṁ karontānaṁ vārayissaṁ bahujjanaṁ 3 .
Vipāko natthi dānassa saṁyamassa kuto phalaṁ
pokkharaññodapānāni ārāmāni ca ropite
papāyo ca vināsesiṁ dugge saṅkamanāni ca.
Svāhaṁ akatakalyāṇo katapāpo tato cuto
uppanno pittivisayaṁ 4 khuppipāsasamappito
pañcapaññāsavassāni tato kālakato ahaṁ.
Nābhijānāmi bhuttaṁ vā pītaṁ vā pana pāniyaṁ
yo saṁyamo so vināso yo vināso so saṁyamo
petā hi kira jānanti yo 5 saṁyamo so vināso.
Ahaṁ pure saṁyamissaṁ nādāsiṁ bahuke dhane
santesu deyyadhammesu dīpaṁ nākāsimattano.
Svāhaṁ pacchānutappāmi attakammaphalūpago
uddhaṁ catūhi māsehi kālakiriyā bhavissati.
Ekantaṁ kaṭukaṁ ghoraṁ nirayaṁ papatissahaṁ
catukkaṇṇaṁ catudvāraṁ vibhattaṁ bhāgaso mitaṁ
ayopākārapariyantaṁ ayasā paṭikujjitaṁ.
1 Ma. bhuñjiṁ. 2 Ma. cāsiṁ. 3 Ma. bahūjane. 4 Yu. petavisayaṁ. 5 Yu. so.
Tassa ayomayā bhūmi jalitā tejasā yuttā
samantā yojanasataṁ pharitvā tiṭṭhati sabbadā.
Tatthāhaṁ dīghamaddhānaṁ dukkhaṁ vedissa vedanaṁ
phalaṁ pāpassa kammassa tasmā socāmahaṁ bhusaṁ.
Taṁ vo vadāmi bhaddaṁ 1 vo yāvantettha samāgatā
mā kattha pāpakaṁ kammaṁ āviṁ 2 vā yadi vā raho.
Sace taṁ pāpakaṁ kammaṁ karissatha karotha vā
na vo dukkhā pamuttatthi 3 upacchāpi palāyitaṁ 4
matteyyā hotha petteyyā kule jeṭṭhāpacāyikā
sāmaññā hotha brahmaññā evaṁ saggaṁ gamissathāti.
Na 5 antalikkhe na samuddamajjhe
na pabbatānaṁ vivaraṁ pavissa
na vijjatī so jagatippadeso
yatraṭṭhito muñceyya pāpakammāti.
Dhanapālapetavatthu sattamaṁ.

[105] 8 Naggo kīso pabbajitosi bhante
rattiṁ kuhiṁ gacchasi kissa hetu
ācikkha me taṁ api sakkuṇemu
sabbena vittaṁ paṭipādaye tuvanti.
1 Ma. bhaddante. 2 Ma. āvi. 3 Ma. pamutyatthi. 4 Ma. upaccāpi palāyataṁ.
5 Ma. na antalikkhe .pe. pāpakammātīti ime pāṭhā natthi.
Bārāṇasinagaraṁ dūraghuṭṭhaṁ
tatthāhaṁ gahapati aḍḍhako ahu 1 dinno
adātā gedhitamano āmisasmiṁ
dussīlyena yamavisayamhi patto.
So sūcikāya kilamito tehi teneva
ñātīsu yāmi āmisakiñcihetu 2
adānasīlā na ca saddahanti
dānaṁ phalaṁ hoti paramhi loke.
Dhītā ca mayhaṁ lapate abhikkhaṇaṁ
dassāmi dānaṁ pitunnaṁ pitāmahānaṁ
upaṭṭhitaṁ 3 parivisayanti brāhmaṇā
yāmihaṁ andhakāvindaṁ bhuttuṁ 4 .
Tamavoca rājā tavamanubhaviyāna 5 tampi
eyyāsi khippaṁ ahampi karissa pūjaṁ
ācikkha me taṁ yadi atthi hetu
saddhāyitaṁ hetuvaco 6 suṇoma.
Tathāti vatvā agamāsi tattha
bhuñjiṁsu bhattaṁ na padakkhiṇārahā
1 Ma. Yu. dīno. 2 Ma. āmisakiñcikkhahetu. 3 Ma. tamupakkhataṁ.
4 Ma. bhottuntīti. 5 Ma. tavanti natthi. 6 Yu. hetuvahe.
Pacchā 1 gamī rājagahaṁ punāparaṁ
pāturahosi purato janādhipassa.
Disvāna petaṁ punadeva 2 āgataṁ
rājā avoca ahaṁpi kiṁ dadāmi
ācikkha me taṁ yadi atthi hetu
yena tuvaṁ cirataraṁ pīṇito siyā.
Buddhañca saṅghaṁ parivisiyāna rāja
annena pānenapi cīvarena
taṁ dakkhiṇaṁ ādisa me hitāya
evaṁ ahaṁ cirataraṁ pīṇito siyā.
Tato ca rājā nipatitvā tāvadeva 3
dānaṁ sahatthā atulañca datvā 4
saṅghe ca ārocayi pakatiṁ 5 gatāgatassa
petassa padakkhiṇaṁ ādisittha.
So pūjito ativiya sobhamāno
pāturahosi purato janādhipassa
yakkhohamasmiṁ paramiddhipatto
na mayhaṁ iddhisamasadisā 6 manussā.
Passānubhāvaṁ aparimitaṁ mamayidaṁ
1 Ma. paccā. 2 Yu. punareva. 3 Ma. tāvade. 4 Ma. daditvā saṅghe.
5 Ma. ārocesi pakataṁ. 6 Ma. atthi samā sadisā.
Tayānudiṭṭhaṁ atulaṁ daditvā saṅghe
saṁtappito sasataṁ sadā bahūhi
yāmi ahaṁ sukhito manussadevāti.
Cūḷaseṭṭhīpetavatthu aṭṭhamaṁ.

[106] 9 Yassa atthāya gacchāma kambojaṁ dhanahārakā
ayaṁ kāmadado yakkho imaṁ yakkhaṁ niyāmase
imaṁ yakkhaṁ gahetvāna sādhukena pasayha vā
yānaṁ āropayitvāna khippaṁ gacchāma dvārakanti.
Yassa rukkhassa chāyāya nisīdeyya sayeyya vā
na tassa sākhaṁ bhañjeyya mittadubbho hi pāpakoti.
Yassa rukkhassa chāyāya nisīdeyya sayeyya vā
khandhampi tassa chindeyya attho ce tādiso siyāti.
Yassa rukkhassa chāyāya nisīdeyya sayeyya vā
na tassa 1 pattaṁ bhindeyya mittadubbho hi pāpakoti.
Yassa rukkhassa chāyāya nisīdeyya sayeyya vā
samūlaṁpi taṁ abbuyha 1 atthopetādiso siyāti.
Yassekarattiṁ hi 2 ghare vaseyya
yatthannapānaṁ puriso labhetha
na tassa pāpaṁ manasāpi cetaye 3
1 Ma. abbuhe. 2 Ma. pi. 3 Ma. cintaye.
Kataññutā sappurisehi vaṇṇitā.
Yassekarattiṁpi ghare vaseyya
annena pānena upaṭṭhito siyā
na tassa pāpaṁ manasāpi cetaye 1
adubbhapāṇī dahate mittadubbhiṁ.
Yo pubbe katakalyāṇo pacchā pāpena hiṁsati
allapāṇihato poso na so bhadrāni passatīti.
Yo 2 appaduṭṭhassa narassa dussati
suddhassa posassa anaṅgaṇassa
tameva bālaṁ pacceti pāpaṁ
sukhumo rajo pativātaṁva khittoti 2 .
Nāhaṁ devena vā manussena vā
issariyena vāhaṁ suppasayho
yakkhohamasmi paramiddhipatto
dūraṅgamo vaṇṇabalūpapannoti.
Pāṇi te sabbaso vaṇṇo pañcadhāro madhussavo
nānārasā paggharanti maññehantaṁ purindadaṁ.
Namhi devo na gandhabbo napi sakko purindado
petaṁ aṅkura jānāhi roruvamhā 3 idhāgataṁ.
1 Ma. cintaye. 2 Ma. yo appaduṭṭhassa .pe. khittotīti ime pāṭhā natthi.
3 Sī. Yu. bheruvamhā.
Kiṁsīlo kiṁsamācāro roruvamhi 1 pure tvaṁ
kena te brahmacariyena puññaṁ pāṇimhi ijjhati.
Tantavāyo pure āsiṁ roruvasmiṁ 2 tadā ahaṁ
sukicchavutti kapaṇo na me vijjati dātave.
Nivesanañca 3 me āsi asayhassa upantike
saddhassa dānapatino katapuññassa lajjino.
Tattha yācanakā yanti nānāgottā vaṇibbakā
te ca maṁ tattha pucchanti asayhassa nivesanaṁ.
Kattha gacchāma 4 bhaddaṁ vo tattha 5 dānaṁ padīyati
tesāhaṁ 6 puṭṭho 7 akkhāmi asayhassa nivesanaṁ.
Paggayha dakkhiṇaṁ bāhuṁ ettha gacchatha bhaddaṁ vo
ettha dānaṁ padīyati [8]- tena pāṇi kāmadado
tena pāṇi madhussavo tena me brahmacariyena
puññaṁ pāṇimhi ijjhati.
Na kira tvaṁ adā dānaṁ sakapāṇīhi kassaci
parassa dānaṁ anumodamāno pāṇiṁ paggayha pāvadi.
Tena pāṇi kāmadado tena pāṇi madhussavo
tena me brahmacariyena puññaṁ pāṇimhi ijjhati.
1 Ma. roruvasmiṁ. 2 Yu. bheruvasmiṁ. 3 Sī. Yu. āvesanañca.
4 Yu. tattha gacchāmi. 5 Ma. Yu. kattha. 6 Yu. tenāhaṁ. 7 Yu. vakkhāmi.
[8] Ma. asayhassa nivesane.
Yo so dānamadā bhante pasanno sakapāṇīhi
so hitvā mānusaṁ dehaṁ kinnu so disataṁ gato.
Nāhaṁ jānāmi asayhāsāhino
aṅgīrasassa gatiṁ āgatiṁ vā
sutaṁ ca me vessavaṇassa santike
sakkassa sahabyataṁ gato asayho.
Alameva kātuṁ kalyāṇaṁ dānaṁ dātuṁ yathārahaṁ
pāṇiṁ kāmadadaṁ disvā ko puññaṁ na karissati.
So hi nūna ito gantvā anuppatvāna dvārakaṁ
dānaṁ taṁ 1 paṭṭhāpayissāmi yaṁ mamassa sukhāvahaṁ.
Dassāmi annapānañca vatthasenāsanāni ca
papañca udapānañca dugge saṅkamanāni cāti.
Kena te aṅgulī kuṇḍā 2 mukhañca kuṇḍalīkataṁ
akkhīni ca paggharanti kiṁ pāpaṁ pakataṁ tayāti.
Aṅgīrasassa gahapatino saddhassa gharamesino
tassāhaṁ dānavissagge dāne adhikato ahu.
Tattha yācanake disvā āgate bhojanatthike
ekamantaṁ apakkamma akāsiṁ kuṇḍalīmukhaṁ.
Tena me aṅgulī kuṇḍā mukhañca kuṇḍalīkataṁ
akkhīni ca 3 paggharanti taṁ pāpaṁ pakataṁ mayāti.
1 Ma. ayaṁ pāṭho natthi. 2 Ma. kuṇā. 3 Ma. me.
Dhammena te kāpurisa mukhañca kuṇḍalīkataṁ
akkhīni ca paggharanti yaṁ tvaṁ parassa dānassa
akāsi kuṇḍalīmukhanti.
Kathaṁ hi dānaṁ dadamāno kareyya parapattiyaṁ
annapānaṁ khādanīyaṁ vatthasenāsanāni cāti.
So hi nūna ito gantvā anuppatvāna dvārakaṁ
dānaṁ taṁ paṭṭhāpayissāmi yaṁ mamassa sukhāvahaṁ.
Dassāmannañca pānañca vatthasenāsanāni ca
papañca udapānañca dugge saṅkammanāni cāti.
Tato hi so nivattitvā anuppatvāna dvārakaṁ
dānaṁ paṭṭhayi aṅkuro yantaṁ 1 assa sukhāvahaṁ.
Adā annañca pānañca vatthasenāsanāni ca
papañca udapānañca vippasannena cetasā.
Ko chāto ko ca tasito ko vatthaṁ paridahissati 2
kassa santāni yoggāni ito yojentu vāhanaṁ.
Ko chatticchati gandhañca ko mālaṁ ko upāhanaṁ
iti su tattha ghosenti kappakā sūdamāgadhā
sadā sāyañca pāto ca aṅkurassa nivesaneti.
Sukhaṁ supati aṅkuro iti jānāti maṁ jano
1 Ma. yaṁ tumassa. 2 Yu. parivassati.
Dukkhaṁ supāmi sindhuka 1 yaṁ na passāmi yācake.
Sukhaṁ supati aṅkuro iti jānāti maṁ jano
dukkhaṁ sindhuka 1 supāmi appake su vaṇibbaketi.
Sakko ce te varaṁ dajjā tāvatiṁsānamissaro
kissa sabbassa lokassa varamāno varaṁ vareti.
Sakko ce me varaṁ dajjā tāvatiṁsānamissaro
kāluṭṭhitassa me sato suriyuggamanaṁ pati.
Dibbā bhakkhā pātubhaveyyuṁ sīlavanto ca yācakā
dadato me na khīyetha datvā nānutappeyyāhaṁ
dadaṁ cittaṁ pasādeyya evaṁ sakka 2 varaṁ vareti.
Na sabbavittāni pare pavecche
dadeyya dānañca dhanañca rakkhe
tasmā hi dānā dhanameva seyyo
atippadānena kulā na honti.
Idānamatidānañca na pasaṁsanti paṇḍitā
tasmā hi dānā dhanameva seyyo
samena vatteyya sa dhīradhammoti.
Aho vatāre ahameva dajjaṁ
santo hi maṁ sappurisā bhajeyyuṁ
1 Ma. Yu. sindhaka. 2 Ma. etaṁ sakkaṁ. sakkavarantipi disati.
Meghova ninnāni hi 1 pūrayanto
santappaye sabbavaṇibbakānaṁ.
Yassa yācanake disvā mukhavaṇṇo pasīdati
datvā attamano hoti taṁ gharaṁ vasato sukhaṁ.
Yassa yācanake disvā mukhavaṇṇo pasīdati.
Datvā attamano hoti esā yaññassa 2 sampadā.
Pubbeva dānā sumano dadaṁ cittaṁ pasādaye 3
datvā attamano hoti esā 4 yaññassa sampadāti.
Saṭṭhivāhasahassāni aṅkurassa nivesane
bhojanaṁ dīyate niccaṁ puññapekkhassa jantuno.
Tisahassāni sūdāni 5 āmuttamaṇikuṇḍalā
aṅkuraṁ upajīvanti dāne yaññassa pāvaṭā.
Saṭṭhipurisasahassāni āmuttamaṇikuṇḍalā
aṅkurassa mahādāne kaṭṭhaṁ phālenti māṇavā.
Soḷasitthisahassāni sabbālaṅkārabhūsitā
aṅkurassa mahādāne vidhā piṇḍenti nāriyo.
Soḷasitthisahassāni sabbālaṅkārabhūsitā
aṅkurassa mahādāne dabbiggāhā upaṭṭhitā.
1 Ma. paripūrayanto. 2 Sī. Yu. puññassa. 3 Yu. pasādeyya. 4 Yu. eso.
5 Yu. janā tisahassā sūdā.
Bahuṁ bahūnaṁ pādāsi ciraṁ pādāsi khattiyo
sakkaccañca sahatthā ca vittiṁ katvā punappunaṁ.
Bahumāse ca pakkhe ca utusaṁvaccharāni ca
mahādānaṁ pavattesi aṅkuro dīghamantaraṁ.
Evaṁ datvā yajitvā ca aṅkuro dīghamantaraṁ
so hitvā mānusaṁ dehaṁ tāvatiṁsūpago ahūti.
Kaṭacchubhikkhaṁ datvāna anuruddhassa indako
so hitvā mānusaṁ dehaṁ tāvatiṁsūpago ahu.
Dasahi ṭhānehi aṅkuraṁ indako atirocati
rūpe sadde rase gandhe phoṭṭhabbe ca manorame
āyunā yasasā ceva vaṇṇena ca sukhena ca
ādhipaccena aṅkuraṁ indako atirocatīti.
Mahādānaṁ tayā dinnaṁ aṅkura dīghanantaraṁ
avidūre nisinnosi āgaccha mama santiketi 1 .
Tāvatiṁse yadā buddho silāyaṁ paṇḍukambale
pārichattakamūlamhi vihāsi purisuttamo.
Dasasu lokadhātūsu sannipatitvāna devatā
payirupāsanti sambuddhaṁ vasantaṁ nagamuddhani.
Na koci devo vaṇṇena sambuddhaṁ atirocati
sabbe deve atikkamma 2 sambuddhova virocati.
1 Ma. mahādānaṁ .pe. santiketīti ime pāṭhā natthi. 2 Sī. Yu. adhigayha.
Yojanāni dasa ceva aṅkuroyaṁ tadā ahu
avidūreva buddhassa indako atirocati.
Oloketvāna sambuddho aṅkurañcāpi indakaṁ
dakkhiṇeyyaṁ sambhāvento 1 idaṁ vacanamabrūvi 2
mahādānaṁ tayā dinnaṁ aṅkura dīghamantaraṁ
atidūre nisinnosi āgaccha mama santikaṁ 3 (iti).
Codito bhāvitattena aṅkuro idamabrūvi
kiṁ mayhaṁ tena dānena dakkhiṇeyyena suññataṁ.
Ayaṁ so indako yakkho dajjā dānaṁ parittakaṁ
atirocati amhehi cando tāragaṇe yathā (iti).
Ujjaṅgale 4 yathā khette bījaṁ bahuṁpi ropitaṁ
na phalaṁ vipulaṁ hoti 5 napi toseti kassakaṁ
tatheva dānaṁ bahukaṁ dussīlesu patiṭṭhitaṁ
na phalaṁ vipulaṁ hoti 5 napi toseti dāyakaṁ.
Yathāpi bhaddake khette bījaṁ appampi ropitaṁ
sammādhāraṁ pavecchante phalaṁ toseti kassakaṁ
tatheva sīlavantesu guṇavantesu tādisu
appakaṁpi kataṁ kāraṁ puññaṁ hoti mahapphalanti.
Viceyya dānaṁ dātabbaṁ yattha dinnaṁ mahapphalaṁ
1 Yu. pabhāvento. 2 Ma. vacanamabravi. 3 Ma. santiketi. 4 Yu. ujjhaṅgale.
5 Ma. na vipulaphalaṁ hoti. Yu. na vipulaṁ na phalaṁ hoti.
Viceyya dānaṁ datvāna saggaṁ gacchanti dāyakā.
Viceyya dānaṁ sugatappasaṭṭhaṁ
ye dakkhiṇeyyā idha jīvaloke
etesu dinnāni mahapphalāni
bījāni vuttāni yathā sukhetteti.
Aṅkurapetavatthu navamaṁ.

[107] 10 Divāvihāragataṁ bhikkhuṁ gaṅgātīre nisinnakaṁ
taṁ petī upasaṅkamma dubbaṇṇā bhīrudassanā
kesā cassā atidīghā yāva bhummāvalambare
kesehi sā paṭicchannā samaṇaṁ etamabrūvīti.
Pañcapaṇṇāsavassāni yato kālakatā ahaṁ
nābhijānāmi bhuttaṁ vā pītaṁ vā pana pānīyaṁ
dehi tvaṁ pānīyaṁ bhante tasitā pānīyāya meti.
Ayaṁ sītodakā gaṅgā himavantato sandati
piva etto gahetvāna kiṁ maṁ yācasi pānīyaṁ (iti).
Sacāhaṁ bhante gaṅgāya sayaṁ gaṇhāmi pānīyaṁ
lohitaṁ me parivattati tasmā yācāmi pānīyaṁ (iti).
Kinnu kāyena vācāya manasā dukkaṭaṁ kataṁ
kissa kammavipākena gaṅgā te hoti lohitaṁ (iti).
Putto me uttaro nāma saddho āsi upāsako
So ca mayhaṁ akāmāya samaṇānaṁ pavecchati
cīvaraṁ piṇḍapātañca paccayaṁ sayanāsanaṁ.
Tamahaṁ paribhāsāmi maccherena upaddutā
yantaṁ mayhaṁ akāmāya samaṇānaṁ pavecchasi
cīvaraṁ piṇḍapātañca paccayaṁ sayanāsanaṁ.
Etante paralokasmiṁ lohitaṁ hotu uttara
tassa kammavipākena gaṅgā me hoti lohitanti.
Uttaramātupetivatthu dasamaṁ.

[108] 11 Ahaṁ pure pabbajitassa bhikkhuno
suttaṁ adāsi upagamma yācitā tassa
vipāko vipulaṁ phalūpalabbhati
bahū 1 ca me uppajjare vatthakoṭiyo.
Pupphābhikiṇṇaṁ ramitaṁ vimānaṁ
anekacittaṁ naranārisevitaṁ
sāhaṁ bhuñjāmi ca pārupāmi ca
pahūtavittā na ca tāva khīyati.
Tasseva kammassa vipākamanvyā 2
sukhañca sātañca idhūpalabbhati
sāhaṁ gantvā punadeva mānusaṁ
1 Ma. bahukā. 2 anvāyātipi dissati.
Kāhāmi puññāni nayayyaputta manti.
Satta tuvaṁ vassasatā idhāgatā
jiṇṇā ca vuḍḍhā ca tahiṁ bhavissasi
sabbeva te kālakatā ca ñātakā
tvaṁ 1 tattha gantvāna ito karissasīti.
Satteva vassāni idhāgatāya me
dibbañca sukhañca samappitāya
sāhaṁ gantvā punareva mānusaṁ
kāhāmi puññāni nayayyaputta manti.
So taṁ gahetvāna pasayha bāhāyaṁ
paccānayitvāna punareva 2 theriṁ sudubbalaṁ
vajjesi aññaṁpi janaṁ idhāgataṁ
karotha puññāni sukhūpalabbhatīti.
Diṭṭhā mayā akatena sādhunā
petā vihaññanti tatheva mānusā
kammañca katvā sukhavedanīyaṁ
devā manussā ca sukhe ṭhitā pajāti.
Suttapetavatthu ekādasamaṁ.
1 Ma. kiṁ. 2 Ma. ayaṁ pāṭho natthi.

[109] 12 Sovaṇṇasopāṇaphalakā sovaṇṇavālukasanthatā 1
tattha sogandhiyā vaggū sucigandhā manoramā
nānārukkhehi sañchannā nānāgandhasameritā
nānāpadumasañchannā puṇḍarīkasamohatā 2 .
Surabhī sampavāyanti manuññā māluteritā
haṁsakoñcābhirudā ca cakkavākābhikujitā
nānādijagaṇākiṇṇā nānāsaragaṇāyutā
nānāphaladharā rukkhā nānāmāladharā 3 vanā.
Na manussesu īdisaṁ nagaraṁ yādisaṁ idaṁ
pāsādā ca bahukā tuyhaṁ sovaṇṇarūpiyamayā
daddallamānā ābhenti samantā caturo disā.
Pañca dāsīsatā tuyhaṁ yā temā paricārikā
tā kambukāyūradharā kañcanācelabhūsitā 4 .
Pallaṅkā bahukā tuyhaṁ sovaṇṇarūpiyamayā 5
kadalīmigasañchannā sajjā 6 goṇakasanthatā
yattha tuvaṁ vāsupagatā sabbakāmasamiddhinī.
Sampattāya aḍḍharattāya tato uṭṭhāya gacchasi
uyyānabhūmiṁ gantvāna pokkharaññā samantato.
1 Yu. ... saṇṭhitā. 2 Yu. ... samāgatā. 3 Ma. nānāpupphadhārā.
4 Ma. kañcanāveḷabhūsitā 5 Yu. ruciyāmayā. 6 Yu. sañjāto
goṇakasaṇṭhitā.
Tassā tīre tuvaṁṭhāsi harite saddale subhe
tato te kaṇṇamuṇḍo ca sunakho aṅgamaṅgāni khādati.
Yadā ca khāyitā āsi aṭṭhisaṅkhalikā katā
ogāhasi pokkharaṇiṁ hoti kāyo yathā pure.
Tato tvaṁ aṅgapaccaṅgī 1 sucārū piyadassanā
vatthena pārupitvāna āyāsi mama santikaṁ.
Kinnu kāyena vācāya manasā dukkaṭaṁ kataṁ
kissa kammavipākena kaṇṇamuṇḍo ca sunakho
aṅgamaṅgāni khādatīti.
Kimbilāyaṁ gahapati saddho āsi upāsako
tassāhaṁ bhariyā āsi dussīlā aticārinī.
Evamāticaramānāya 2 sāmiko etadabrūvi 3
netaṁ channaṁ paṭirūpaṁ yaṁ tvaṁ aticarāsi maṁ.
Sāhaṁ ghorañca sapathaṁ musāvādaṁ abhāsissaṁ
nāhantaṁ aticarāmi kāyena uda cetasā
sacāhantaṁ aticarāmi kāyena uda cetasā
ayaṁ kaṇṇamuṇḍo sunakho aṅgamaṅgāni khādatu.
Tassa kammassa vipākaṁ musāvādassa cūbhayaṁ
sattavassasatāni 4 ca anubhataṁ yatopi me
1 uggacchantī. Ma. aṅgapaccaṅgā. 2 Ma. so maṁ aticaramānāya.
3 Ma. etadabravi. 4 Ma. satteva.
Kaṇṇamuṇḍo ca sunakho aṅgamaṅgāni khādatīti.
Tvañca deva bahūpakāro atthāya me idhāgato
sumuttāhaṁ kaṇṇamuṇḍassa asokā akutobhayā
nāhaṁ deva namassāmi yācāmi añjalīkatā
bhuñja amānuse kāme rama deva mayā sahāti.
Bhuttā 1 amānusā kāmā ramitomhi tayā saha
tāhaṁ subhage yācāmi khippaṁ paṭinayāhi manti.
Kaṇṇamuṇḍapetavatthu dvādasamaṁ.

[110] 13 Ahu rājā brahmadatto pañcālānaṁ rathesabho
ahorattānamaccayā rājā kālamakrubbatha 2 .
Tassa āḷāhanaṁ gantvā bhariyā kandati ubbarī
brahmadattaṁ apassantī brahmadattāti kandati.
Isi ca tattha āgacchi sampannacaraṇamuni
so ca tattha apucchittha ye tattha su samāgatā
kassa cidaṁ āḷāhanaṁ nānāgandhasameritaṁ
kassāyaṁ kandati bhariyā ito dūragataṁ patiṁ
brahmadattaṁ apassantī brahmadattāti kandati.
Te ca tattha viyākaṁsu ye tattha su samāgatā
brahmadattassa bhadante brahmadattassa mārisa
1 Yu. bhutvā. 2 Sī. Yu. kālaṁ kari tadā.
Tassa idaṁ āḷāhanaṁ nānāgandhasameritaṁ
tassāyaṁ kandati bhariyā ito dūragataṁ patiṁ
brahmadattaṁ apassantī brahmadattāti kandatīti.
Chaḷāsītisahassāni brahmadattassa nāmakā
imasmiṁ āḷāhane daḍḍhā tesaṁ kaṁ anusocasīti.
Yo rājā cūḷanīputto pañcālānaṁ rathesabho
taṁ bhante anusocāmi bhattāraṁ sabbakāmadanti.
Sabbevahesuṁ rājāno brahmadattassa nāmakā
sabbeva cūḷanīputtā pañcālānaṁ rathesabhā
sabbesaṁ anupubbena mahesittaṁ akārayi
kasmā purimake hitvā pacchimaṁ anusocasīti.
Ātume itthibhūtāya dīgharattāya mārisa
yassā me itthibhūtāya saṁsāre bahu bhāsasīti.
Ahu itthī ahu puriso pasuyoniṁpi 1 āgamā
evametaṁ atītānaṁ pariyanto na dissatīti.
Ādittaṁ vata maṁ santaṁ ghatasittaṁva pāvakaṁ
vārinā viya osiñcaṁ sabbaṁ nibbāpaye daraṁ
abbūḷhi 2 vata me sallaṁ sokaṁ hadayanissitaṁ
yo me sokaparetāya patisokaṁ apānudi.
1 Yu. pasuṁ yoniṁpi agamā. 2 Ma. abḷahī. Yu. abbūḷhaṁ.
Sāhaṁ abbūḷhasallāsmi sītibhūtāsmi nibbutā
na socāmi na rodāmi tava sutvā mahāmunīti.
Tassa taṁ vacanaṁ sutvā samaṇassa subhāsitaṁ
pattacīvaramādāya pabbaji anagāriyaṁ
sā ca pabbajitā santā agārasmā anagāriyaṁ
mettaṁ cittaṁ abhāvesi brahmalokupapattiyā
gāmā gāmaṁ vicarantī nigame rājadhāniyo.
Uruvelaṁ 1 nāma so gāmo yattha kālamakrubbatha
mettacittaṁ ābhāvetvā 2 brahmalokupapattiyā
itthīcittaṁ virājetvā brahmalokupagā ahūti.
Ubbarīpetavatthu terasamaṁ.
Uddānaṁ.
Paṇḍumātā 3 patiyā ca nandi kuṇḍalinā ghato
dveseṭṭhī tantavāyo 4 vihārasuttasovānaubbarīti 5 .
Ubbarīvaggo dutiyo.
-------------
Tatiyo cūḷavaggo

[111] 1 Abhijjamāne vārimhi gaṅgāya idha gacchasi
naggo pubbaḍḍhapetova mālādhārī alaṅkato
kuhiṁ gamissasi peto 6 kattha vāso bhavissatīti.
1 Ma. uruveḷā. 2 Yu. abhāvetvā. 3 Ma. mocakaṁ mātā mattā ca nandā.
4 Ma. tunnavāyo ca uttarasuttakaṇṇaubbarīti. 5 idaṁ uddānaṁ na dissati.
6 Ma. peta.
Cundaṭṭhilaṁ 1 gamissāmi peto so iti bhāsati 2
antare vāsabhagāmaṁ bārāṇasiyā 3 va santike.
Tañca disvā mahāmatto koliyo iti vissuto
sattubhattañca petassa pītakañca yugaṁ adā.
Nāvāya tiṭṭhamānāya kappakassa adāpayi
kappakassa padinnamhi ṭhāne petassa dissatha.
Tato suvatthavasano mālādhārī alaṅkato
ṭhāne ṭhitassa petassa dakkhiṇā upakappatha
tasmā dajjetha petānaṁ anukampāya punappunanti.
Sāhunnavāsino 4 eke aññe kesanivāsino 5
petā bhattāya gacchanti pakkamanti diso disaṁ.
Dūrepeke 6 padhāvitvā aladdhā ca nivattare
chātā pamucchitā gantvā 7 bhūmiyaṁ paṭisumbhitā
keci tattha ca patitā 8 bhūmiyaṁ paṭisumbhitā
pubbe akatakalyāṇā aggidaḍḍhāva ātape.
Mayaṁ 9 pubbe pāpadhammā gharaṇī kulamātaro
santesu deyyadhammesu dīpaṁ nākamha attano.
1 Yu. cundatthiyaṁ. 2 Yu. bhāsasi. 3 Ma. bārāṇasiṁ ca .... 4 Ma. sātunna ....
5 Ma. ... vāsinā. 6 Ma. Yu. dūre eke. 7 Ma. Yu. bhantā. 8 Ma. te ca tattha
8 Ma. te ca tattha papatitā. 9 Yu. mayampi.
Pahūtaṁ annapānaṁ hi apissu 1 avakirīyati
samaggate 2 pabbajite na ca kiñci adamhase.
Akammakāmā alasā sādhukāmā mahagghasā
ālopapiṇḍadātāro paṭiggahe paribhāsitā 3 .
Te gharā tā va dāsiyo tānevābharaṇāni no
te aññe paricārenti 4 mayaṁ dukkhassa bhāgino
veṇiṁ vā avaññā honti rathakārī ca dubbhikā
caṇḍālī kapaṇā honti kappakā 6 ca punappunaṁ.
Yāni yāni nihīnāni kulāni kapaṇāni ca
tesu tesveva jāyanti esā maccharino gati.
Pubbe ca katakalyāṇā dāyakā vītamaccharā
saggante paripūrenti obhāsenti ca nandanaṁ.
Vejayante ca pāsāde ramitvā kāmakāmino
uccākulesu jāyanti sabhogesu tato cutā.
Kūṭāgāre ca pāsāde pallaṅke goṇakatthate 7
vījitaṅgā morahatthehi kule jātā yasassino.
Aṅgato aṅgaṁ 8 gacchanti mālādhārī alaṅkatā
jātiyo 9 upatiṭṭhanti sāyaṁ pātaṁ sukhesino.
1 Yu. apisu. 2 Yu. samāgate. 3 Ma. Yu. paribhāsimhase. 4 Yu. parihārenti.
5 Ma. veṇī. 6 Yu. nhāminī. 7 Yu. goṇasaṇṭhite. 8 Yu. aṅkato aṅkaṁ.
9 Ma. bhātiyo.
Nayidaṁ akatapuññānaṁ katapuññānamevidaṁ
asokaṁ nandanaṁ rammaṁ tidasānaṁ mahāvanaṁ
sukhaṁ akatapuññānaṁ idha natthi parattha ca
sukhañca katapuññānaṁ idha ceva parattha ca.
Tesaṁ sahabyakāmānaṁ kattabbaṁ kusalaṁ bahuṁ
katapuññā hi modanti sagge bhogasamaṅginoti.
Abhijjamānapetavatthu paṭhamaṁ.