[427] 3 Anejaṁ mūladassāviṁ (iccāyasmā puṇṇako)
atthī pañhena āgamaṁ
kiṁ nissitā isayo manujā
khattiyā brāhmaṇā devatānaṁ
yaññamakappiṁsu 1 puthūdha 2 loke
pucchāmi taṁ bhagavā brūhi me taṁ.
Ye kecime isayo manujā (puṇṇakāti bhagavā)
khattiyā brāhmaṇā devatānaṁ
yaññamakappiṁsu 1 puthūdha 2 loke
āsiṁsamānā puṇṇaka itthataṁ 3
jaraṁ 4 sitā yaññamakappayiṁsu.
Ye kecime isayo manujā (iccāyasmā puṇṇako)
khattiyā brāhmaṇā devatānaṁ
1 Po. Yu. sabbattha yaññamakappayiṁsu. 2 Yu. pudū idha. 3 Ma. itthattaṁ.
Yu. itthabhāvaṁ. 4 Po. oraṁ.
Kaññamakappiṁsu puthūdha loke
kaccissu te bhagavā (yaññapathe) appamattā
atāru jātiñca jarañca mārisa
pucchāmi taṁ bhagavā brūhi me taṁ.
Āsiṁsanti 1 thomayanti (abhijappanti) juhanti (puṇṇakāti bhagavā)
kāmābhijappanti paṭicca lābhaṁ
te yājayogā bhavarāgarattā
nātariṁsu jātijaranti brūmi.
Te ce 2 nātariṁsu yājayogā (iccāyasmā puṇṇako)
yaññehi jātiñca jarañca mārisa
atha ko carahi devamanussaloke
atāri jātiñca jarañca mārisa
pucchāmi taṁ bhagavā brūhi me taṁ.
Saṅkhāya lokasmiṁ parovarāni 3 (puṇṇakāti bhagavā)
yassiñjitaṁ natthi kuhiñci loke
santo vidhūmo anigho nirāso
atāri so jātijarañca brūmīti.
Puṇṇakamāṇavakapañhā tatiyā.
-------------
1 Po. Ma. āsīsanti. 2 Po. te ve nātariṁsu. 3 Ma. paroparāni.
Suttanipāte pañcamassa pārāyanavaggassa catutthī mettagūpañhā

[428] 4 Pucchāmi taṁ bhagavā brūhi me taṁ (iccāyasmā mettagū)
maññāmi taṁ vedaguṁ bhāvitattaṁ
kuto nu dukkhā samupāgatāme 1
ye keci lokasmiṁ anekarūpā.
Dukkhassa ve 2 maṁ pabhavaṁ apucchasi (mettagūti bhagavā)
tante pavakkhāmi yathā pajānaṁ
upadhīnidānā pabhavanti dukkhā
ye keci lokasmiṁ anekarūpā
yo ve avidvā 3 upadhiṁ karoti
punappunaṁ dukkhamupeti mando
tasmā pajānaṁ 4 upadhiṁ na kayirā
dukkhassa jātippabhavānupassī.
Yantaṁ apucchimha akittayi 5 no
aññaṁ 6 pucchāma 7 tadiṅgha brūhi
kathaṁ nu dhīrā vitaranti oghaṁ
jātijaraṁ 8 sokapariddavañca
tamme munī sādhu viyākarohi
tathā hi te vidito esa dhammo.
1 Ma. Yu. samudāgaṇā ime. 2 Po. ce. 3 Po. aviddhā. 4 Yu. tasmā
hi jānaṁ. 5 Ma. Yu. akittayī. 6 Ma. Yu. aññaṁ taṁ. 7 Yu. pucchāmi.
8 Ma. jātiṁ jaraṁ.
Kittayissāmi te dhammaṁ (mettagūti bhagavā) diṭṭhe dhamme anītihaṁ
yaṁ viditvā sato caraṁ tare loke visattikaṁ.
Tañcāhaṁ abhinandāmi mahesi dhammamuttamaṁ
yaṁ viditvā sato caraṁ tare loke visattikaṁ.
Yaṅkiñci sampajānāsi (mettagūti bhagavā)
uddhaṁ adho tiriyañcāpi majjhe
etesu nandiñca nivesanañca
panujja viññāṇaṁ bhave na tiṭṭhe
evaṁvihārī sato appamatto
bhikkhu caraṁ hitvā mamāyitāni
jātijaraṁ sokapariddavañca
idheva vidvā pajaheyya dukkhaṁ.
Etābhinandāmi vaco mahesino
sukittitaṁ gotama nūpadhīkaṁ
addhā hi bhagavā pahāsi dukkhaṁ
tathā hi te vidito esa dhammo.
Te cāpi nūna pajaheyyu dukkhaṁ
ye tvaṁ munī aṭṭhitaṁ ovadeyya
taṁ taṁ namassāmi samecca nāga
appeva maṁ (bhagavā) aṭṭhitaṁ ovadeyya.
Yaṁ brāhmaṇaṁ vedaguṁ abhijaññaṁ 1
akiñcanaṁ kāmabhave asattaṁ
addhā hi so oghamimaṁ atāri
tiṇṇo ca pāraṁ akhilo akaṅkho
vidvā ca so 2 vedagū naro idha
bhavābhave saṅgamimaṁ visajja
so vītataṇho anigho nirāso
atāri so jātijaranti brūmīti.
Mettagūmāṇavakapañhā catutthī.
----------
Suttanipāte pañcamassa pārāyanavaggassa pañcamī dhotakapañhā

[429] 5 Pucchāmi taṁ bhagavā brūhimetaṁ (iccāyasmā dhotako)
vācābhikaṅkhāmi mahesi tuyhaṁ
tava sutvāna nigghosaṁ sikkhe nibbānamattano.
Tena hātappaṁ karohi (dhotakāti bhagavā) idhevanipakosato
ito sutvāna nigghosaṁ sikkhe nibbānamattano.
Passāmahaṁ devamanussaloke
akiñcanaṁ brāhmaṇaṁ iriyamānaṁ
taṁ taṁ namassāmi samantacakkhu
1 Ma. vedagumābhijaññā. Yu. vedaguṁ ābhijaññā. 2 Po. vidvā va so. Ma.
vidvāva yo.
Pamuñca maṁ sakka kathaṅkathāhi.
Nāhaṁ samissāmi 1 pamocanāya
kathaṅkathiṁ dhotaka kañci loke
dhammañca seṭṭhaṁ ājānamāno 2
evaṁ tvaṁ oghamimaṁ taresi.
Anusāsa brahme karuṇāyamāno
vivekadhammaṁ yamahaṁ vijaññaṁ
yathāhaṁ ākāso ca 3 abyāpajjamāno
idheva santo asito careyyaṁ.
Kittayissāmi te santiṁ (dhotakāti bhagavā) diṭṭhe dhamme anītihaṁ
yaṁ viditvā sato caraṁ tare loke visattikaṁ.
Tañcāhaṁ abhinandāmi mahesi santimuttamaṁ
yaṁ viditvā sato caraṁ tare loke visattikaṁ.
Yaṅkiñci sampajānāsi (dhotakāti bhagavā)
uddhaṁ adho tiriyañcāpi majjhe
evaṁ 4 viditvā saṅgoti loke
bhavābhavāya mākāsi taṇhanti.
Dhotakamāṇavakapañhā pañcamī.
-------------
1 Ma. sahissāmi. Yu. gamissāmi. 2 Ma. abhijānamāno. 3 Po. Ma. va.
4 Ma. Yu. etaṁ.
Suttanipāte pañcamassa pārāyanavaggassa chaṭṭhī upasīvapañhā

[430] 6 Eko ahaṁ sakka mahantamoghaṁ (iccāyasmā upasīvo)
anissito no visahāmi tārituṁ
ārammaṇaṁ brūhi samantacakkhu
yaṁ nissito oghamimaṁ tareyya.
Ākiñcaññaṁ pekkhamā no satimā (upasīvāti bhagavā)
natthīti nissāya tarassu oghaṁ
kāme pahāya virato kathāhi
taṇhakkhayaṁ rattamahābhipassa.
Sabbesu kāmesu yo vītarāgo (iccāyasmā upasīvo)
ākiñcaññaṁ nissito hitvamaññaṁ 1
saññāvimokkhe parame vimutto 2
tiṭṭhe nu so tattha anānuvāyī 3 .
Sabbesu kāmesu yo vītarāgo (upasīvāti bhagavā)
ākiñcaññaṁ nissito hitvamaññaṁ 1
saññāvimokkhe parame vimutto 2
tiṭṭheyya so tattha anānuvāyī 3
tiṭṭhe ce so tattha anānuvāyī 4
1 Po. Ma. hitvāmaññaṁ. 2 Po. paramedhimutto. 3 Ma. Yu. anānuyāyī.
Pūgampi vassānaṁ samantacakkhu
tattheva so sīti siyā vimutto
bhavetha 1 viññāṇaṁ tathāvidhassa.
Acci yathā vātavegena khittaṁ 2 (upasīvāti bhagavā)
atthaṁ paleti na upeti saṅkhaṁ
evaṁ munī nāmakāyā vimutto
atthaṁ paleti na upeti saṅkhaṁ.
Atthaṅgato so uda vā so natthi 3
udāhu ve sassatiyā arogo
tamme munī sādhu viyākarohi
tathā hi te vidito esa dhammo.
Atthaṅgatassa na pamāṇamatthi (upasīvāti bhagavā)
yena naṁ vajju 4 taṁ tassa natthi
sabbesu dhammesu samūhatesu
samūhatā vādapathāpi sabbeti.
Upasīvamāṇavakapañhā chaṭṭhī.
---------
Suttanipāte pañcamassa pārāyanavaggassa sattamā nandapañhā.

[431] 7 Santi loke munayo (iccāyasmā nando)
janā vadanti tayidaṁ kathaṁ su
1 Po. Ma. cavetha. 2 Po. Ma. khittā. Yu. khitto. 3 Po. so na pahanamatthi.
4 Po. vajjā tantassa ... Ma. vajjuṁ.
Ñāṇūpapannaṁ muni no 1 vadanti
udāhu ve jīvitenūpapannaṁ.
Na diṭṭhiyā na sutiyā na ñāṇena (na sīlabbatena)
munīdha nanda kusalā vadanti
visenikatvā anighā nirāsā
vadanti 2 ye te munayoti brūmi.
Ye kecime samaṇabrāhmaṇā se (iccāyasmā nando)
diṭṭhe 3 sutenāpi vadanti suddhiṁ
sīlabbatenāpi vadanti suddhiṁ
anekarūpena vadanti suddhiṁ.
Kaccissu te (bhagavā) tattha yathā carantā
atāru jātiñca jarañca mārisa
pucchāmi taṁ bhagavā brūhi me taṁ.
Ye kecime samaṇabrāhmaṇā se (nandāti bhagavā)
diṭṭhe 3 sutenāpi vadanti suddhiṁ
sīlabbatenāpi vadanti suddhiṁ
anekarūpena vadanti suddhiṁ
kiñcāpi te tattha yathā caranti 4
nātariṁsu jātijaranti brūmi.
1 Ma. Yu. no muniṁ vadanti. 2 Ma. Yu. caranti. 3 Ma. diṭṭhassu tenāpi.
4 Po. vadanti.
Ye kecime samaṇabrāhmaṇā se (iccāyasmā nando)
diṭṭhe sutenāpi vadanti suddhiṁ
sīlabbatenāpi vadanti suddhiṁ
anekarūpena vadanti suddhiṁ
te ce 1 muni brūsi anoghatiṇṇe
atha ko carahi devamanussaloke
atāri jātiñca jarañca mārisa
pucchāmi taṁ bhagavā brūhi me taṁ.
Nāhaṁ sabbe samaṇabrāhmaṇā se (nandāti bhagavā)
jātijarāya nivutāti brūmi
yesīdha diṭṭhaṁ va sutaṁ mutaṁ vā
sīlabbataṁ vāpi pahāya sabbaṁ
anekarūpampi pahāya sabbaṁ
taṇhaṁ pariññāya anāsavā ye 2
te ve narā oghatiṇṇāti brūmi.
Etābhinandāmi vaco mahesino
sukittitaṁ gotama nūpadhīkaṁ
yesīdha diṭṭhaṁ va sutaṁ mutaṁ vā
sīlabbataṁ vāpi pahāya sabbaṁ
1 Po. ve. Yu. sace. 2 Po. Ma. Yu. se.
Anekarūpampi pahāya sabbaṁ
taṇhaṁ pariññāya anāsavā ye
ahampi te oghatiṇṇāti brūmīti.
Nandamāṇavakapañhā sattamā.
------------
Suttanipāte pañcamassa pārāyanavaggassa aṭṭhamā hemakapañhā

[432] 8 Yeme pubbe viyākaṁsu (iccāyasmā hemako)
(huraṁ gotamasāsanā)
iccāsi iti bhavissati sabbantaṁ itihītihaṁ
sabbantaṁ takkavaḍḍhanaṁ
(nāhaṁ tattha abhiramiṁ)
tvañca me dhammamakkhāhi taṇhānigghātanaṁ muni
yaṁ viditvā sato caraṁ tare loke visattikaṁ.
Idha diṭṭhasutamutaṁ 1 (viññātesu) piyarūpesu hemaka
chandarāgavinodanaṁ nibbānapadamaccutaṁ
etadaññāya ye satā diṭṭhadhammābhinibbutā
upasantā ca te satā 2 tiṇṇā loke visattikanti.
Hemakamāṇavakapañhā aṭṭhamā.
---------
1 Po. diṭṭhaṁ sutaṁ mutaṁ. Ma. Yu. diṭṭhasutamutaviññātesu. 2 Ma. Yu. sadā.
Suttanipāte pañcamassa pārāyanavaggassa navamā todeyyapañhā

[433] 9 Yasmiṁ kāmā na vasanti (iccāyasmā todeyyo)
taṇhā yassa na vijjati
kathaṅkathā ca yo tiṇṇo vimokkho tassa kīdiso.
Yasmiṁ kāmā na vasanti (todeyyāti bhagavā) taṇhā yassa na vijjati
kathaṅkathā ca yo tiṇṇo vimokkho tassa nāparo.
Nirāsaso 1 so uda āsasāno
paññāṇavāso uda paññakappī
muniṁ ahaṁ sakka yathā 2 vijaññaṁ
tamme viyācikkha samantacakkhu.
Nirāsaso 3 so na ca [4]- āsasāno
paññāṇavāso na ca paññakappī
evampi todeyya muniṁ vijāna
akiñcanaṁ kāmabhave asattanti.
Todeyyamāṇavakapañhā navamā.
---------
1-3 Po. Yu. nirāsayo. 2 Po. kathaṁ. 4 Yu. so.
Suttanipāte pañcamassa pārāyanavaggassa dasamā kappapañhā

[434] 10 Majjhe sarasmiṁ tiṭṭhataṁ (iccāyasmā kappo)
oghe jāte mahabbhaye
jarāmaccuparetānaṁ dīpaṁ pabrūhi mārisa
tvañca me dīpamakkhāhi yathāyidaṁ nāparaṁ siyā.
Majjhe sarasmiṁ tiṭṭhataṁ (kappāti bhagavā) oghe jāte mahabbhaye
jarāmaccuparetānaṁ dīpaṁ pabrūmi kappa te.
Akiñcanaṁ anādānaṁ etaṁ dīpaṁ anāparaṁ
nibbānaṁ iti naṁ brūmi jarāmaccuparikkhayaṁ.
Etadaññāya ye satā diṭṭhadhammābhinibbutā
na te māravasānugā na te mārassa paṭṭhagūti 1 .
Kappamāṇavakapañhā dasamā.
-----------
Suttanipāte pañcamassa pārāyanavaggassa
ekādasamā jatukaṇṇīpañhā

[435] 11 Sutvānahaṁ vīra akāmakāmiṁ (iccāyasmā jatukaṇṇī)
oghātigaṁ puṭṭhumakāmamāgamaṁ
santīpadaṁ brūhi sahājanetta 2
1 Ma. Yu. paddhagūti. 2 Ma. sahajanetta.
Yathātacchaṁ bhagavā brūhi me taṁ
bhagavā hi kāme abhibhuyya iriyati
(ādiccova paṭhaviṁ tejī tejasā)
parittapaññassa me bhūripañña
ācikkha dhammaṁ yamahaṁ vijaññaṁ
jātijarāya idha vippahānaṁ.
Kāmesu vinaya gedhaṁ (jatukaṇṇīti bhagavā) nekkhammaṁ daṭṭhu khemato
uggahitaṁ nirattaṁ vā mā te vijjittha kiñcanaṁ
yaṁ pubbe taṁ visosehi pacchā te māhu kiñcanaṁ
majjhe ce no gahessasi upasanto carissasi
sabbaso nāmarūpasmiṁ vītagedhassa brāhmaṇa
āsavāssa na vijjanti yehi maccuvasaṁ vajeti.
Jatukaṇṇīmāṇavakapañhā ekādasamā.
-------------
Suttanipāte pañcamassa pārāyanavaggassa
dvādasamā bhadrāvudhapañhā

[436] 12 Okañjahaṁ taṇhacchidaṁ anejaṁ (iccāyasmā bhadrāvudho)
nandiñjahaṁ oghatiṇṇaṁ vimuttaṁ
kappañjahaṁ abhiyāce sumedhaṁ
Sutvāna nāgassa apanamissanti 1 ito
nānājanā janapadehi saṅgatā
tava vīra vākyaṁ abhikaṅkhamānā
tesaṁ tuvaṁ sādhu viyākarohi
tathā hi te vidito esa dhammo.
Ādānataṇhaṁ vinayetha sabbaṁ (bhadrāvudhāti bhagavā)
uddhaṁ adho tiriyañcāpi majjhe
yaṁ yañhi lokasmiṁ upādiyanti
teneva māro anveti jantuṁ
tasmā pajānaṁ na upādiyetha
bhikkhu sato kiñcanaṁ sabbaloke
ādānasatte iti pekkhamāno
pajaṁ imaṁ maccudheyyaṁ visattanti.
Bhadrāvudhamāṇavakapañhā dvādasamā.
------------
Suttanipāte pañcamassa pārāyanavaggassa terasamā udayapañhā