[407] Idamavoca bhagavā. Attamanā te bhikkhū bhagavato
bhāsitaṁ abhinandunti. Imasmiñca pana 2 veyyākaraṇasmiṁ bhaññamāne
saṭṭhimattānaṁ bhikkhūnaṁ anupādāya āsavehi cittāni vimucciṁsūti.
Dvayatānupassanāsuttaṁ dvādasamaṁ.
Tassuddānaṁ
saccaṁ upadhi avijjā ca saṅkhāraviññāṇapañcamaṁ 3
phassavedaniyā taṇhā upādānārambhāaharā 4
iñjitaṁ phanditaṁ 5 rūpaṁ saccaṁ dukkhena 6 soḷasāti.
Mahāvaggo tatiyo.
Tassuddānaṁ
pabbajjā ca padhānā ca subhā ca sundarī tathā
māghasuttasabhiyo ca selo sallaṁ pavuccati
vāseṭṭho cāpi kokāli nālako dvayatānupassanaṁ
dvādasetāni suttāni mahāvaggoti vuccatīti.
--------------
1 Ma. Yu. aññatramariyehi. 2 Yu. ... abhinanduṁ imasmiṁ kho pana.
3 Ma. saṅkhāre. Yu. saṅkhārā. 4 Ma. Yu. ... bhā āhārā.
5 Ma. iñjitaṁ calitaṁ. Yu. iñjite phanditaṁ. 6 Po. Yu. saccā dukkhena.
Suttanipāte catuttho aṭṭhakavaggo 1
paṭhamaṁ kāmasuttaṁ

[408] 1 Kāmaṁ kāmayamānassa tassa ce taṁ samijjhati
addhā pītimano hoti laddhā macco yadicchati.
Tassa ce kāmayānassa 2 chandajātassa jantuno
te kāmā parihāyanti sallaviddhova ruppati.
Yo kāme parivajjeti sappasseva padā siro
somaṁ 3 visattikaṁ loke sato samativattati.
Khettaṁ vatthuṁ hiraññañca 4 gavāssaṁ 5 dāsaporisaṁ
thiyo bandhū puthū 6 kāme yo naro anugijjhati 7
abalā naṁ 8 balīyanti maddante naṁ parissayā
tato naṁ dukkhamanveti nāvaṁ bhinnamivodakaṁ.
Tasmā jantu sadā sato kāmāni parivajjaye
te pahāya tare oghaṁ nāvaṁ sitvāva 9 pāragūti.
Kāmasuttaṁ paṭhamaṁ.
------------
1 aṭṭhakavaggikotipi. 2 kāmayamānassātipi. 3 so imaṁ. 4 Ma. Yu. hiraññaṁ vā.
5 Ma. gavassaṁ. 6 Ma. Yu. putha. 7 Po. abhisajjati. 8 Yu. abalāva naṁ.
9 Yu. siñcitvā.
Suttanipāte catutthassa aṭṭhakavaggassa dutiyaṁ guhaṭṭhakasuttaṁ

[409] 2 Satto guhāyaṁ bahunābhichanno
tiṭṭhaṁ naro mohanasmiṁ pagāḷho
dūre vivekā hi tathāvidho so
kāmā hi loke na hi suppahāyā.
Icchānidānā bhavasātabandhā 1
te duppamuñcā na hi aññamokkhā
pacchā pure vāpi apekkhamānā
imeva kāme purimeva jappaṁ.
Kāmesu giddhā pasutā pamūḷhā
avadāniyā te visame niviṭṭhā
dukkhūpanītā paridevayanti
kiṁsū bhavissāma ito cutāse.
Tasmā hi sikkhetha idheva jantu
yaṁ kiñci jaññā visamanti loke
na tassa hetu visamaṁ careyya
appañhi taṁ jīvitamāhu dhīrā.
Passāmi loke pariphandamānaṁ
pajaṁ imaṁ taṇhagataṁ bhavesu
1 Po. Ma. Yu. baddhā. 2 Ma. appañhidaṁ.
Hīnā narā maccumukhe lapanti
avītataṇhāse bhavābhavesu.
Mamāyite passatha phandamāne
maccheva appodake khīṇasote
etampi disvā amamo careyya
bhavesu āsattimakubbamāno.
Ubhosu antesu vineyya chandaṁ
phassaṁ pariññāya anānugiddho
yadattagarahī tadakubbamāno
na limpatī diṭṭhasutesu dhīro.
Saññaṁ pariññā 1 vitareyya oghaṁ
pariggahesu muni nopalitto
abbūḷhasallo caramappamatto
nāsiṁsati 2 lokamimaṁ parañcāti.
Guhaṭṭhakasuttaṁ dutiyaṁ.
-----------
1 Po. pariññāya tareyya. 2 Ma. nāsīsati.
Suttanipāte catutthassa aṭṭhakavaggassa tatiyaṁ duṭṭhaṭṭhakasuttaṁ

[410] 3 Vadanti ve duṭṭhamanāpi eke
athopi ve saccamanā vadanti
vādañca jātaṁ muni no upeti
tasmā munī natthi khilo kuhiñci.
Sakañhi diṭṭhiṁ kathamaccayeyya
chandānunīto ruciyā niviṭṭho
sayaṁ samattāni pakubbamāno 1
yathā hi jāneyya tathā vadeyya.
Yo attano sīlavatāni jantu
anānupuṭṭho ca 2 paresa pāvā
anariyadhammaṁ kusalā tamāhu
yo ātumānaṁ sayameva pāvā.
Santo ca bhikkhu abhinibbutatto
itihanti sīlesu akatthamāno
tamariyadhammaṁ kusalā vadanti
yassussadā natthi kuhiñci loke.
Pakappitā saṅkhatā yassa dhammā
purakkhatā santi 3 avīvadātā
1 Po. pakrubbamāno. 2 Ma. va paresa pāva. 3 Po. santimavīvadātā.
Yadattani passati ānisaṁsaṁ
taṁ nissito kuppapaṭicca santiṁ.
Diṭṭhīnivesā na hi svātivattā
dhammesu niccheyya samuggahītaṁ
tasmā naro tesu nivesanesu
nirassatī ādiyaticca dhammaṁ.
Dhonassa hi natthi kuhiñci loke
pakappitā diṭṭhi bhavābhavesu
māyañca mānañca pahāya dhono
sa kena gaccheyya anūpayo so.
Upayo hi dhammesu upeti vādaṁ
anūpayaṁ kena kathaṁ vadeyya
attaṁ 1 nirattaṁ na hi tassa atthi
adhosi so diṭṭhimidheva sabbanti 2 .
Duṭṭhaṭṭhakasuttaṁ tatiyaṁ.
----------
Suttanipāte catutthassa aṭṭhakavaggassa catutthaṁ suddhaṭṭhakasuttaṁ

[411] 4 Passāmi suddhaṁ paramaṁ arogaṁ
diṭṭhena saṁsuddhi narassa hoti
1 Ma. attā nirattā. 2 Yu. sabbāti. Po. sabbañcāti.
Evābhijānaṁ 1 paramanti ñatvā
suddhānupassīpi pacceti ñāṇaṁ.
Diṭṭhena ce suddhi narassa hoti
ñāṇena vā so pajahāti dukkhaṁ
aññena so sujjhati sopadhīko
diṭṭhī hi naṁ pāva tathā vadānaṁ.
Na brāhmaṇo aññato suddhimāha
diṭṭhe sute sīlavate mute vā
puññe ca pāpe ca anūpalitto
attañjaho na idha 2 pakubbamāno.
Purimaṁ pahāya aparaṁ sitāse
ejānugā te na taranti saṅgaṁ
te uggahāyanti nirassajanti
kapīva sākhaṁ pamukhaṁ 3 gahāya.
Sayaṁ samādāya vatāni jantu
uccāvacaṁ gacchati saññatatto
vidvā ca vedehi samecca dhammaṁ
na uccāvacaṁ gacchati bhūripañño.
Sa sabbadhammesu visenibhūto
yaṁ kiñci diṭṭhaṁ va sutaṁ mutaṁ vā
1 Yu. etābhijānaṁ. 2 Ma. Yu. nayidha. 3 Po. pamuccuggahāya. Ma. pamuñcaṁ
gāhāyaṁ. Yu. pamuñcaṁ.
Tameva dassiṁ vivaṭaṁ carantaṁ
kenīdha lokasmiṁ vikappayeyya.
Na kappayanti na purekkharonti
accantasuddhīti na te vadanti
ādānaganthaṁ gadhitaṁ visajja
āsaṁ na kubbanti kuhiñci loke.
Sīmātigo brāhmaṇo tassa natthi
ñatvā va disvā va samuggahītaṁ
na rāgarāgī na virāgaratto
tassīdha natthī paramuggahītanti.
Suddhaṭṭhakasuttaṁ catutthaṁ.
--------------
Suttanipāte catutthassa aṭṭhakavaggassa
pañcamaṁ paramaṭṭhakasuttaṁ

[412] Paramanti diṭṭhīsu paribbasāno
yaduttariṁ kurute jantu loke
hīnāti aññe tato sabbamāha
tasmā vivādāni avītivatto.
Yadattanī passati ānisaṁsaṁ
Diṭṭhe sute sīlabbate 1 mute vā
tadeva so tattha samuggahāya
nihīnato passati sabbamaññaṁ.
Taṁ vāpi ganthaṁ kusalā vadanti
yaṁ nissito passati hīnamaññaṁ
tasmā hi diṭṭhaṁ va sutaṁ mutaṁ vā
sīlabbataṁ bhikkhu na nissayeyya.
Diṭṭhimpi lokasmiṁ na kappayeyya
ñāṇena vā sīlavatena vāpi
samoti attānamanūpaneyya
hīno na maññetha visesi vāpi 2 .
Attaṁ pahāya anupādiyāno
ñāṇepi so nissayaṁ no karoti
sa ve viyattesu na vaggasārī
diṭṭhimpi so na pacceti kiñci.
Yassūbhayante paṇidhīdha natthi
bhavābhavāya idha vā huraṁ vā
nivesanā yassa 3 na santi keci
dhammesu niccheyya samuggahītaṁ
tassīdha diṭṭhe va sute mute vā
1 Ma. Yu. sīlavate. 2 Po. cāpi. 3 Ma. Yu. tassa.
Pakappitā natthi anūpi saññā
taṁ brāhmaṇaṁ diṭṭhimanādiyānaṁ
kenīdha lokasmiṁ vikappayeyya.
Na kappayanti na purekkharonti
dhammāpi tesaṁ na paṭicchitāse
na brāhmaṇo sīlavatena neyyo
pāraṁ gato na pacceti tādīti.
Paramaṭṭhakasuttaṁ pañcamaṁ.
---------------
Suttanipāte catutthassa aṭṭhakavaggassa chaṭṭhaṁ jarāsuttaṁ

[413] 6 Appaṁ vata jīvitaṁ idaṁ oraṁ vassasatāpi miyyati
sacepi 1 aticca jīvati atha kho so jarasāpi miyyati.
Socanti janā mamāyite na hi santi niccā pariggahā
vinābhāvasantamevidaṁ iti disvā nāgāramāvase.
Maraṇenapi taṁ pahiyyati yaṁ puriso mamayidanti maññati
etampi 2 viditvā paṇḍito na mamattāya nametha māmako.
Supinena yathāpi saṅgataṁ paṭibuddho puriso na passati
evampi piyāyitaṁ janaṁ petaṁ kālakataṁ na passati.
1 Po. Ma. Yu. yo cepi. 2 evampītipi.
Diṭṭhāpi sutāpi te janā yesaṁ nāmamidaṁ pavuccati
nāmamevāvasissati akkheyyaṁ petassa jantuno.
Sokaparidevamaccharaṁ na jahanti giddhā mamāyite
tasmā munayo pariggahaṁ hitvā acariṁsu khemadassino.
Paṭilīnacarassa bhikkhuno bhajamānassa vivittamāsanaṁ
sāmaggiyamāhu tassa taṁ yo attānaṁ bhavane na dassaye.
Sabbattha munī anissito na piyaṁ kubbati nopi appiyaṁ
tasmiṁ paridevamaccharaṁ paṇṇe vāri yathā na limpati.
Udakabindu yathāpi pokkhare padume vāri yathā na limpati
evaṁ munīno palimpati yadidaṁ diṭṭhaṁ sutaṁ mutesu vā.
Dhono na hi tena maññati yadidaṁ diṭṭhaṁ sutaṁ mutesu vā
nāññena visuddhimicchati na hi so rajjati no virajjatīti.
Jarāsuttaṁ chaṭṭhamaṁ.
-----------
Suttanipāte catutthassa aṭṭhakavaggassa
sattamaṁ tissametteyyasuttaṁ

[414] 7 Methunamanuyuttassa (iccāyasmā tissametteyyo) 1
vighātaṁ brūhi mārisa
sutvāna tava sāsanaṁ viveke sikkhissāmase.
Methunamanuyuttassa (metteyyāti bhagavā)
1 Ma. Yu. tisso metteyyo.
Mussate vāpi sāsanaṁ
micchā ca paṭipajjati etaṁ tasmiṁ anāriyaṁ.
Eko pubbe caritvāna methunaṁ yo nisevati
yānaṁ bhantaṁva taṁ loke hīnamāhu puthujjanaṁ.
Yaso kittī ca yā pubbe hāyate vāpi tassa sā
etampi disvā sikkhetha methunaṁ vippahātave.
Saṅkappehi pareto so 1 kapaṇo viya jhāyati
sutvā paresaṁ nigghosaṁ maṅku hoti tathāvidho.
Atha satthāni kurute paravādehi codito
esa khvassa mahāgedho mosavajjaṁ pagāhati.
Paṇḍitoti samaññāto ekacariyaṁ adhiṭṭhito
athāpi methune yutto mandova parikissati.
Etamādīnavaṁ ñatvā muni pubbāpare idha
ekacariyaṁ daḷhaṁ kayirā na nisevetha methunaṁ.
Vivekaññeva sikkhetha etadariyānamuttamaṁ
tena seṭṭho na maññetha sa ve nibbānasantike.
Rittassa munino carato kāmesu anapekkhino
oghatiṇṇassa pihayanti kāmesu gadhitā pajāti.
Tissametteyyasuttaṁ sattamaṁ.
1 Yu. yo.
Suttanipāte catutthassa aṭṭhakavaggassa aṭṭhamaṁ pasūrasuttaṁ

[415] 8 Idheva suddhī iti vādayanti
nāññesu dhammesu visuddhimāhu
yaṁ nissitā tattha subhaṁ vadānā
paccekasaccesu puthū niviṭṭhā.
Te vādakāmā parisaṁ vigayha
bālaṁ dahantī mithu aññamaññaṁ
vadanti te aññasitā kathojjaṁ
pasaṁsakāmā kusalā vadānā.
Yutto kathāyaṁ parisāya majjhe
pasaṁsamicchaṁ vinighāti hoti
apāhatasmiṁ pana maṅku hoti
nindāya so kuppati randhamesī.
Yamassa vādaṁ parihīnamāhu
apāhataṁ pañhavimaṁsakāse
paridevati socati hīnavādo
upaccagā manti anutthunāti.
Ete vivādā samaṇesu jātā
etesu ugghāti nigghāti hoti
Etampi disvā virame kathojjaṁ
na haññadatthatthi pasaṁsalābhā.
Pasaṁsito vā pana tattha hoti
akkhāya vādaṁ parisāya majjhe
so hassatī uṇṇamaticca 1 tena
pappuyya taṁ attha yathā mano ahu 2 .
Yā uṇṇatī sāssa vighātabhūmi
mānātimānaṁ vadate paneso
etampi disvā virame kathojjaṁ 3
na tena suddhiṁ kusalā vadanti.
Sūro yathā rājakhādāya puṭṭho
abhigajjameti paṭisūramicchaṁ
yeneva so tena palehi sūra 4
pubbeva natthī yadidaṁ yudhāya.
Ye diṭṭhimuggayha vivādayanti
idameva saccanti ca vādayanti 5
te tvaṁ vadassu na hi tedha atthi
vādamhi jāte paṭisenikattā.
Visenikatvā pana ye caranti
diṭṭhīhi diṭṭhiṁ avirujjhamānā
1 Ma. uṇṇamatī ca. 2 Po. manohu. 3 Po. Ma. Yu. etaṁ pi disvā na vivādayetha.
4 Po. sūraṁ. 5 Po. saccanti pavādayanti.
Tesu tvaṁ kiṁ labhetho pasūra
yesīdha natthī paramuggahītaṁ.
Atha tvaṁ pavitakkamāgamā
manasā diṭṭhigatāni cintayanto
dhonena yugaṁ samāgamā
na hi tvaṁ sakkhasi sampayātaveti.
Pasūrasuttaṁ aṭṭhamaṁ.
------------
Suttanipāte catutthassa aṭṭhakavaggassa navamaṁ māgandiyasuttaṁ

[416] 9 Disvāna taṇhaṁ aratiñca rāgaṁ 1
nāhosi chando api methunasmiṁ
kimevidaṁ muttakarīsapuṇṇaṁ
pādāpi naṁ samphusituṁ na icche.
Etādisañce ratanaṁ na icchasi
nāriṁ narindehi bahūhi patthitaṁ
diṭṭhīgataṁ sīlavataṁ nu jīvitaṁ
bhavūpapattiñca vadesi kīdisaṁ.
Idaṁ vadāmīti na tassa hoti (māgandiyāti bhagavā)
dhammesu niccheyya samuggahītaṁ
1 Ma. Yu. rāgañca.
Passañca diṭṭhīsu anuggahāya
ajjhattasantiṁ pacinaṁ addasaṁ.
Vinicchayā yāni pakappitāni (iti māgandiyo)
te ve munī brūsi anuggahāya
ajjhattasantīti yametamatthaṁ
kathaṁ nu dhīrehi paveditantaṁ.
Na diṭṭhiyā na sutiyā na ñāṇena (māgandiyāti bhagavā)
sīlabbatenāpi na suddhimāha
adiṭṭhiyā assutiyā añāṇā
asīlatā abbatā nopi tena
ete ca nisajja anuggahāya
santo anissāya bhavaṁ na jappe.
No ce kira diṭṭhiyā na sutiyā na ñāṇena (iti māgandiyo)
sīlabbatenāpi na suddhimāha
adiṭṭhiyā assutiyā añāṇā
asīlatā abbatā nopi tena
maññāmahaṁ momuhameva dhammaṁ
diṭṭhiyā ca eke paccenti suddhiṁ.
Diṭṭhiñca 1 nissāya anupucchamāno (māgandiyāti bhagavā)
samuggahītesu samohamāgā
1 Ma. diṭṭhañca.
Ito ca nāddakkhi aṇumpi saññaṁ
tasmā tuvaṁ momuhato dahāsi
samo visesī uda vā nihīno
yo maññatī so vivadetha tena
tīsu vidhāsu avikampamāno
samo visesīti na tassa hoti.
Saccanti so brāhmaṇo kiṁ vadeyya
musāti vā so vivadetha kena
yasmiṁ samaṁ visamaṁ vāpi 1 natthi
sa kena vādaṁ paṭisaṁyujeyya.
Okampahāya aniketasārī
gāme akubbaṁ muni santhavāni
kāmehi ritto apurekkharāno
kathaṁ na viggayha janena kayirā.
Yehi vivitto vicareyya loke
na tāni uggayha vadeyya nāgo
elambujaṁ 2 kaṇṭakavārijaṁ 3 yathā
jalena paṅkena ca nūpalittaṁ 4
evaṁ munī santivādo agiddho
kāme ca loke ca anūpalitto.
1 Yu. cāpi. 2 Ma. jalambujaṁ. 3 Ma. Yu. kaṇṭakaṁ vārijaṁ. 4 Po. anūpalittaṁ.
Na vedagū diṭṭhiyā na mutiyā 1
sa mānameti na hi tammayo so
na kammunā nopi sutena neyyo
anūpanīto sa 2 nivesanesu.
Saññāvirattassa na santi ganthā
paññāvimuttassa na santi mohā
saññañca diṭṭhiñca ye aggahesuṁ
te ghaṭṭamānā 3 vicaranti loketi.
Māgandiyasuttaṁ navamaṁ.
------------
Suttanipāte catutthassa aṭṭhakavaggassa dasamaṁ purābhedasuttaṁ