[377] Rājāhamasmi selā (ti bhagavā) dhammarājā anuttaro
dhammena cakkaṁ vattemi cakkaṁ appativattiyaṁ.
Sambuddho paṭijānāsi (iti selo brāhmaṇo)
dhammarājā anuttaro
dhammena cakkaṁ vattemi iti bhāsasi gotama
ko nu senāpatī bhoto sāvako satthuranvayo 4
ko te imaṁ anuvatteti 5 dhammacakkaṁ pavattitaṁ.
Mayā pavattitaṁ cakkaṁ (lesāti bhagavā) dhammacakkaṁ anuttaraṁ
sārīputto anuvatteti anujāto tathāgataṁ.
Abhiññeyyaṁ abhiññātaṁ bhāvetabbañca bhāvitaṁ
pahātabbaṁ pahīnamme tasmā buddhosmi brāhmaṇa
vinayassu mayi kaṅkhaṁ adhimuñcassu 6 brāhmaṇa
dullabhaṁ dassanaṁ hoti sambuddhānaṁ abhiṇhaso.
1 Po. Ma. Yu. kañcana .... 2 Po. bhoga .... Ma. bhogi .... 3 Yu.
anuyuttā. 4 Yu. satthadanvayo. 5 Po. ko te maṁ anuvattati. Ma. ...
tamanuvatteti. 6 Po. Ma. Yu. adhimuccassu.
Yassa 1 ve dullabho loke pātubhāvo abhiṇhaso
sohaṁ brāhmaṇa sambuddho sallakatto anuttaro.
Brahmabhūto atitulo mārasenappamaddano
sabbāmitte vasīkatvā modāmi akutobhayo.
Imaṁ bhonto 2 nisāmetha yathā bhāsati cakkhumā
sallakatto mahāvīro sīhova nadatī vane.
Brahmabhūtaṁ atitulaṁ mārasenappamaddanaṁ
ko disvā nappasīdeyya api kaṇhābhijātiko.
Yo maṁ icchati anvetu yo vā nicchati gacchatu
idhāhaṁ pabbajissāmi varapaññassa santike.
Evaṁ ce 3 ruccati bhoto sammāsambuddhasāsanaṁ 4
mayampi pabbajissāma varapaññassa santike.
Brāhmaṇā tisatā ime yācanti pañjalīkatā
brahmacariyaṁ carissāma bhagavā tava santike.
Svākkhātaṁ brahmacariyaṁ (selāti bhagavā) sandiṭṭhikaṁ akālikaṁ
yattha amoghā pabbajjā appamattassa sikkhatoti.

[378] Alattha kho selo brāhmaṇo sapariso bhagavato
santike pabbajjaṁ alattha upasampadaṁ. Atha kho keṇiyo jaṭilo
1 Po. yo sa ve ... Ma. yesaṁ ve ... Yu. yesaṁ ve. 2 Ma. bhavanto.
3 Yu. etañce. 4 Po. Ma. .. sāsane.
Tassā rattiyā accayena sake assame paṇītaṁ khādanīyaṁ bhojanīyaṁ
paṭiyādāpetvā bhagavato kālaṁ ārocāpesi kālo bho gotama
niṭṭhitaṁ bhattanti. Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā
pattacīvaramādāya yena keṇiyassa jaṭilassa assamo tenupasaṅkami
upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi saddhiṁ bhikkhusaṅghena. Atha
kho keṇiyo jaṭilo buddhappamukhaṁ bhikkhusaṅghaṁ paṇītena khādanīyena
bhojanīyena sahatthā santappesi sampavāresi. Atha kho keṇiyo
jaṭilo bhagavantaṁ bhuttāviṁ onītapattapāṇiṁ aññataraṁ nīcaṁ āsanaṁ
gahetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinnaṁ kho keṇiyaṁ jaṭilaṁ
bhagavā imāhi gāthāhi anumodi
aggihutaṁ mukhā yaññā sāvitti chandaso mukhaṁ
rājā mukhaṁ manussānaṁ nadīnaṁ sāgaro mukhaṁ.
Nakkhattānaṁ mukhaṁ cando ādicco tapataṁ mukhaṁ
puññamākaṅkhamānānaṁ saṅgho ve yajataṁ mukhanti.

[379] Atha kho bhagavā keṇiyaṁ jaṭilaṁ imāhi gāthāhi anumoditvā
uṭṭhāyāsanā pakkāmi. Atha kho āyasmā selo
sapariso eko vūpakaṭṭho appamatto ātāpī pahitatto viharanto
na cirasseva yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṁ
pabbajanti tadanuttaraṁ brahmacariyapariyosānaṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ
abhiññā sacchikatvā upasampajja vihāsi khīṇā jāti vusitaṁ
Brahmacariyaṁ kataṁ karaṇīyaṁ nāparaṁ itthattāyāti abbhaññāsi.
Aññataro kho panāyasmā selo sapariso arahataṁ ahosi. Atha
kho āyasmā selo sapariso yena bhagavā tenupasaṅkami upasaṅkamitvā
ekaṁsaṁ cīvaraṁ katvā yena bhagavā tenañjalimpaṇāmetvā
bhagavantaṁ gāthāya 1 ajjhabhāsi
yantaṁ saraṇamāgamma 2 ito aṭṭhami cakkhumā 3
sattarattena bhagavā dantamhā 4 tava sāsane.
Tuvaṁ buddho tuvaṁ satthā tuvaṁ mārābhibhū muni
tuvaṁ anusaye 5 chetvā tiṇṇo tāresimaṁ pajaṁ
upadhī te samatikkantā āsavā te padālitā
sīhosi anupādāno pahīnabhayabheravo
bhikkhavo tisatā ime tiṭṭhanti pañjalīkatā
pāde vīra pasārehi nāgā vandantu satthunoti.
Selasuttaṁ sattamaṁ.
------------
Suttanipāte tatiyassa mahāvaggassa aṭṭhamaṁ sallasuttaṁ

[380] 8 Animittamanaññātaṁ maccānaṁ idha jīvitaṁ
kasirañca parittañca tañca dukkhena saññutaṁ 6 .
Na hi so upakkamo atthi yena jātā na miyyare
1 Yu. gāthāhi. 2 Ma. Yu. saraṇāgamha. 3 Po. Ma. cakkhuma. 4 Ma. Yu.
dantamha. 5 Po. akusale. 6 Po. Ma. saṁyutaṁ.
Jarampi patvā maraṇaṁ evaṁdhammā hi pāṇino.
Phalānamiva pakkānaṁ pāto patanato 1 bhayaṁ
evaṁ jātānamaccānaṁ niccaṁ maraṇato bhayaṁ.
Yathāpi kumbhakārassa katā mattikabhājanā
sabbe bhedapariyantā 2 evaṁ maccāna jīvitaṁ.
Daharā ca mahantā ca ye bālā ye ca paṇḍitā
sabbe maccuvasaṁ yanti sabbe maccuparāyanā.
Tesaṁ maccuparetānaṁ gacchataṁ paralokato
na pitā tāyate puttaṁ ñātī vā pana ñātake.
Pekkhataṁ yeva ñātīnaṁ passa lālappataṁ puthu
ekameko va maccānaṁ govajjho viya niyyati
evamabbhāhato loko maccunā ca jarāya ca
tasmā dhīrā na socanti viditvā lokapariyāyaṁ.
Yassa maggaṁ na jānāsi āgatassa gatassa vā
ubho ante asampassaṁ niratthaṁ paridevasi
paridevayamāno ce kiñci atthaṁ 3 udabbahe
sammūḷho hiṁsamattānaṁ kayira 4 cenaṁ vicakkhaṇo.
Na hi ruṇṇena sokena santiṁ pappoti cetaso
bhiyyassuppajjate dukkhaṁ sarīraṁ cupahaññati.
Kīso vivaṇṇo bhavati hiṁsamattānamattanā 5
1 Yu. patanā. 2 Ma. Yu. bhedanapariyantā. 3 Ma. Yu. kiñcidatthaṁ. 4 Ma.
kayirā. 5 po .. mattano.
Na tena petā pālenti niratthā paridevanā.
Sokamappajahaṁ jantu bhiyyo dukkhaṁ nigacchati
anutthunanto kālakataṁ sokassa vasamanvagū.
Aññepi passa gamine yathākammūpage nare
maccuno vasamāgamma phandantevidha pāṇino.
Yena yena hi maññanti tato taṁ hoti aññathā
etādiso vinābhāvo passa lokassa pariyāyaṁ.
Api 1 vassasataṁ jīve bhiyyo vā pana māṇavo
ñātisaṅghā vinā hoti jahāti idha jīvitaṁ.
Tasmā arahato sutvā vineyya paridevitaṁ
petaṁ kālakataṁ ditvā 2 neso labbhā mayā iti.
Yathā saraṇamādittaṁ vārinā parinibbaye
evampi dhīro sappañño paṇḍito kusalo naro
khippamuppatitaṁ sokaṁ vāto tulaṁva 3 dhaṁsaye.
Paridevaṁ pajappañca domanassañca attano
attano sukhamesāno abbuḷhe 4 sallamattano
abbuḷhasallo asito santiṁ pappuyya cetaso
sabbaṁ sokaṁ atikkanto asoko hoti nibbutoti.
Sallasuttaṁ aṭṭhamaṁ.
-----------
1 Yu. api ce. 2 Po. Ma. Yu. disvā. 3 Ma. Yu. tūlaṁva. 4 Ma. Yu. abbahe
Suttanipāte tatiyassa mahāvaggassa navamaṁ vāseṭṭhasuttaṁ

[381] 9 Evamme sutaṁ. Ekaṁ samayaṁ bhagavā icchānaṅgale
viharati icchānaṅgalavanasaṇḍe. Tena kho pana samayena sambahulā
abhiññātā 1 brāhmaṇamahāsālā icchānaṅgale paṭivasanti
seyyathīdaṁ caṅkī brāhmaṇo tārukkho brāhmaṇo pokkharasāti
brāhmaṇo jāṇussoṇi brāhmaṇo todeyyabrāhmaṇo aññe
ca abhiññātā brāhmaṇamahāsālā. Atha kho vāseṭṭhabhāradvājānaṁ
māṇavānaṁ jaṅghāvihāraṁ anucaṅkamantānaṁ anuvicarantānaṁ 2
ayamantarākathā udapādi kathaṁ bho brāhmaṇo hotīti. [3]-
Bhāradvājo māṇavo evamāha yato kho bho ubhato sujāto [4]-
mātito ca pitito ca saṁsuddhagahaṇiko yāva sattamā pitāmahayugā
akkhitto anupakuṭṭho jātivādena ettāvatā bho brāhmaṇo
hotīti. Vāseṭṭho māṇavo evamāha yato kho bho sīlavā ca hoti
vattasampanno ca ettāvatā kho bho brāhmaṇo hotīti.
Neva kho asakkhi bhāradvājo māṇavo vāseṭṭhaṁ māṇavaṁ
saññāpetuṁ na pana asakkhi 5 vāseṭṭho māṇavo bhāradvājaṁ māṇavaṁ
saññāpetuṁ. Atha kho vāseṭṭho māṇavo bhāradvājaṁ māṇavaṁ
āmantesi ayaṁ [6]- bho bhāradvāja samaṇo gotamo sakyaputto
1 Ma. Yu. sabbatthavāre āmeṇḍitaṁ. 2 Yu. anucaṅkamamānānaṁ anuvicaramānānaṁ.
3 Po. Ma. taṁ. 4 Ma. Yu. hoti. 5 Po. na pana sakkhi. 6 Ma. Yu. kho.
Sakyakulā pabbajito icchānaṅgale viharati icchānaṅgalavanasaṇḍe taṁ
kho pana bhavantaṁ gotamaṁ evaṁ kalyāṇo kittisaddo abbhuggato
itipi so bhagavā .pe. Buddho bhagavāti āyāma [1]- bhāradvāja
yena samaṇo gotamo tenupasaṅkamissāma upasaṅkamitvā [2]-
etamatthaṁ pucchissāma yathā no samaṇo gotamo byākarissati tathā
naṁ dhāressāmāti. Evaṁ bhoti kho bhāradvājo māṇavo
vāseṭṭhassa māṇavassa paccassosi. Atha kho vāseṭṭhabhāradvājamāṇavā
yena bhagavā tenupasaṅkamiṁsu upasaṅkamitvā bhagavatā
saddhiṁ sammodiṁsu sammodanīyaṁ kathaṁ sārāṇīyaṁ vītisāretvā
ekamantaṁ nisīdiṁsu. Ekamantaṁ nisinno kho vāseṭṭho māṇavo
bhagavantaṁ gāthāhi ajjhabhāsi

[382] Anuññātapaṭiññātā tevijjā mayamassu bho
ahaṁ pokkharasātissa tārukkhassāya māṇavo.
Tevijjānaṁ yadakkhātaṁ tatra kevalinosmase
padakasmā veyyākaraṇā ca 3 jappe ācariyasādisā.
Tesanno jātivādamhi vivādo atthi gotama
jātiyā brāhmaṇo hoti bhāradvājo iti bhāsati
ahañca kammunā brūhi evaṁ jānāhi cakkhuma.
Te na sakkoma saññātuṁ 4 aññamaññaṁ mayaṁ ubho
bhavantaṁ puṭṭhumāgamhā sambuddhaṁ iti vissutaṁ.
1 Ma. Yu. bho. 2 Ma. Yu. samaṇaṁ gotamaṁ. 3 Ma. Yu. casaddo natthi. 4 Ma.
saññāpetuṁ.
Candaṁ yathā khayātītaṁ pecca pañjalikā janā
vandamānā namassanti evaṁ lokasmi gotama.
Cakkhuṁ loke samuppannaṁ mayaṁ pucchāma gotamaṁ
jātito brāhmaṇo hoti udāhu bhavati kammunā
ajānataṁ no pabrūhi yathā jānemu brāhmaṇaṁ.
Tesaṁ vohaṁ byakkhissaṁ
(vāseṭṭhāti bhagavā) anupubbaṁ yathātathaṁ
jātivibhaṅgaṁ pāṇānaṁ aññamaññā hi jātiyo.
Tiṇarukkhepi jānātha na cāpi paṭijānare
liṅgaṁ jātimayaṁ tesaṁ aññamaññā hi jātiyo.
Tato kīṭe paṭaṅge ca yāva kunthakipillike
liṅgaṁ jātimayaṁ tesaṁ aññamaññā hi jātiyo.
Catuppadepi jānātha 1 khuddake ca mahallake
liṅgaṁ jātimayaṁ tesaṁ aññamaññā hi jātiyo.
Pādūdarepi jānātha urage dīghapiṭṭhike
liṅgaṁ jātimayaṁ tesaṁ aññamaññā hi jātiyo.
Tato macchepi jānātha udake 2 vārigocare
liṅgaṁ jātimayaṁ tesaṁ aññamaññā hi jātiyo.
Tato pakkhīpi jānātha pattayāne vihaṅgame
liṅgaṁ jātimayaṁ tesaṁ aññamaññā hi jātiyo.
1 Po. catuppade vijānātha. 2 Ma. Yu. odake.
Yathā etāsu jātīsu liṅgaṁ jātimayaṁ puthu
evaṁ natthi manussesu liṅgaṁ jātimayaṁ puthu.
Na kesehi na sīsehi 1 na kaṇṇehi na akkhihi
na mukhena na nāsāya na oṭṭhehi bhamūhi vā
na gīvāya na aṁsehi na udarena na piṭṭhiyā
na soṇiyā na urasā na sambādhā na methunā 2
na hatthehi na pādehi na aṅgulīhi nakhehi vā
na jaṅghāhi na ūrūhi na vaṇṇena sarena vā
liṅgaṁ jātimayaṁ neva yathā aññāsu jātisu.
Paccattaṁ sasarīresu 3 manussesvetaṁ na vijjati
vokārañca manussesu samaññāya pavuccati.
Yo hi koci manussesu gorakkhaṁ upajīvati
evaṁ vāseṭṭha jānāhi kassako so na brāhmaṇo.
Yo hi koci manussesu puthusippena jīvati
evaṁ vāseṭṭha jānāhi sippiko so na brāhmaṇo.
Yo hi koci manussesu vohāraṁ upajīvati
evaṁ vāseṭṭha jānāhi vāṇijo so na brāhmaṇo.
Yo hi koci manussesu parapessena jīvati
evaṁ vāseṭṭha jānāhi pessiko so na brāhmaṇo.
Yo hi koci manussesu adinnaṁ upajīvati
1 Ma. Yu. sīsena. 2 Po. Ma. Yu. na sambādhe na methune. 3 Po. Ma.
paccattañca sarīresu.
Evaṁ vāseṭṭha jānāhi coro eso na brāhmaṇo.
Yo hi koci manussesu issatthaṁ upajīvati
evaṁ vāseṭṭha jānāhi yodhājīvo 1 na brāhmaṇo.
Yo hi koci manussesu porohiccena jīvati
evaṁ vāseṭṭha jānāhi yājako so na brāhmaṇo.
Yo hi koci manussesu gāmaṁ raṭṭhañca bhuñjati
evaṁ vāseṭṭha jānāhi rājā eso na brāhmaṇo.
Na cāhaṁ brāhmaṇaṁ brūmi yonijaṁ mattikasambhavaṁ
bhovādi nāma so hoti sa ve hoti sakiñcano
akiñcanaṁ anādānaṁ tamahaṁ brūmi brāhmaṇaṁ.
Sabbaṁ saṁyojanaṁ chetvā yo ve naparitassati
saṅgātigaṁ 2 visaṁyuttaṁ tamahaṁ brūmi brāhmaṇaṁ.
Chetvā naddhiṁ varattañca sandhānaṁ sahanukkamaṁ
ukkhittapalighaṁ buddhaṁ tamahaṁ brūmi brāhmaṇaṁ.
Akkosaṁ vadhabandhañca aduṭṭho yo titikkhati
khantī balānīkaṁ tamahaṁ brūmi brāhmaṇaṁ.
Akbhodhanaṁ vattavantaṁ sīlavantaṁ anussadaṁ
dantaṁ antimasārīraṁ tamahaṁ brūmi brāhmaṇaṁ.
Vārī pokkharapatteva āraggeriva sāsapo
yo na limpati kāmesu tamahaṁ brūmi brāhmaṇaṁ.
1 Po. yodhoti so ... 2 Po. saṅgātitaṁ.
Yo dukkhassa pajānāti idheva khayamattano
pannabhāraṁ visaṁyuttaṁ tamahaṁ brūmi brāhmaṇaṁ.
Gambhīrapaññaṁ medhāviṁ maggāmaggassa kovidaṁ
uttamatthaṁ anuppattaṁ tamahaṁ brūmi brāhmaṇaṁ.
Asaṁsaṭṭhaṁ gahaṭṭhehi anāgārehi cūbhayaṁ
anokasāriṁ appicchaṁ tamahaṁ brūmi brāhmaṇaṁ.
Nidhāya daṇḍaṁ bhūtesu tasesu thāvaresu ca
yo na hanti na ghāteti tamahaṁ brūmi brāhmaṇaṁ.
Aviruddhaṁ viruddhesu attadaṇḍesu nibbutaṁ
sādānesu anādānaṁ tamahaṁ brūmi brāhmaṇaṁ.
Yassa rāgo ca doso ca māno makkho ca pātito 1
sāsaporiva āraggā tamahaṁ brūmi brāhmaṇaṁ.
Akakkasaṁ viññāpaniṁ giraṁ saccaṁ udīraye
yāya nābhisaje kiñci 2 tamahaṁ brūmi brāhmaṇaṁ.
Yo 3 ca dīghañca rassaṁ vā aṇuṁthūlaṁ subhāsubhaṁ
loke adinnaṁ nādiyati tamahaṁ brūmi brāhmaṇaṁ.
Āsā yassa na vijjanti asmiṁ loke paramhi ca
nirāsayaṁ 4 visaṁyuttaṁ tamahaṁ brūmi brāhmaṇaṁ.
Yassālayā na vijjanti aññāya akathaṅkathī
amatogadhaṁ anuppattaṁ tamahaṁ brūmi brāhmaṇaṁ.
1 Po. ohito. 2 Po. taṁpi. 3 Ma. yodha dīghaṁ va. 4 Po. Ma. nirāsāsaṁ.
Yo 1 ca puññañca pāpañca ubho saṅgaṁ upaccagā
asokaṁ virajaṁ suddhaṁ tamahaṁ brūmi brāhmaṇaṁ.
Candaṁva vimalaṁ suddhaṁ vippasannamanāvilaṁ
nandibhavaparikkhīṇaṁ tamahaṁ brūmi brāhmaṇaṁ.
Yo imaṁ 2 palipathaṁ duggaṁ saṁsāraṁ mohamaccagā
tiṇṇo pāragato jhāyī anejo akathaṅkathī
anupādāya nibbuto tamahaṁ brūmi brāhmaṇaṁ.
Yodha kāme pahantvāna anāgāro paribbaje
kāmarāgaparikkhīṇaṁ tamahaṁ brūmi brāhmaṇaṁ.
Yodha taṇhaṁ pahantvāna anāgāro paribbaje
taṇhābhavaparikkhīṇaṁ tamahaṁ brūmi brāhmaṇaṁ.
Hitvā mānusakaṁ yogaṁ dibbaṁ yogaṁ upaccagā
sabbayogavisaṁyuttaṁ tamahaṁ brūmi brāhmaṇaṁ.
Hitvā ratiñca aratiñca sītibhūtaṁ nirūpadhiṁ
sabbalokābhibhuṁ vīraṁ tamahaṁ brūmi brāhmaṇaṁ.
Cutiṁ yo vedi sattānaṁ upapattiñca sabbaso
asattaṁ sugataṁ buddhaṁ tamahaṁ brūmi brāhmaṇaṁ.
Yassa gatiṁ na jānanti devā gandhabbamānusā
khīṇāsavaṁ arahantaṁ tamahaṁ brūmi brāhmaṇaṁ.
Yassa pure ca pacchā ca majjhe ca natthi kiñcanaṁ
1 Ma. Yu. yodha. 2 Ma. yomaṁ.
Akiñcanaṁ anādānaṁ tamahaṁ brūmi brāhmaṇaṁ.
Usabhaṁ pavaraṁ dhīraṁ mahesiṁ vijitāvinaṁ
anejaṁ nhātakaṁ buddhaṁ tamahaṁ brūmi brāhmaṇaṁ.
Pubbenivāsaṁ yo vedi saggāpāyañca passati
atho jātikkhayaṁ patto tamahaṁ brūmi brāhmaṇaṁ.
Samaññā hesā lokasmiṁ nāmagottaṁ pakappitaṁ
sammuccā samudāgataṁ tattha tattha pakappitaṁ.
Dīgharattamanusayitaṁ diṭṭhigatamajānataṁ
ajānantā no pabrūhanti 1 jātiyā hoti brāhmaṇo.
Na jaccā brāhmaṇo hoti na jaccā hoti abrāhmaṇo
kammunā 2 brāhmaṇo hoti kammunā hoti abrāhmaṇo.
Kassako kammunā hoti sippiko hoti kammunā
vāṇijo kammunā hoti pessiko hoti kammunā
coropi kammunā hoti yodhājīvopi kammunā
yājako kammunā hoti rājāpi hoti kammunā.
Evametaṁ yathābhūtaṁ kammaṁ passanti paṇḍitā
paṭiccasamuppādadassā kammavipākakovidā.
Kammunā vattatī loko kammunā vattatī pajā
kammanibandhanā sattā rathassāṇīva yāyato.
Tapena brahmacariyena saññamena damena ca
1 Po. ajānanto nāma brahti. Ma. Yu. pabrūvanti. 2 Yu. sabbatthavāresu
kammanāti dissati.
Etena brāhmaṇo hoti etaṁ brāhmaṇamuttamaṁ
tīhi vijjāhi sampanno santo khīṇapunabbhavo
evaṁ vāseṭṭha jānāhi brahmā sakko vijānatanti.

[383] Evaṁ vutte vāseṭṭhabhāradvājā māṇavā bhagavantaṁ
etadavocuṁ abhikkantaṁ bho gotama .pe. Upāsake no bhavaṁ
gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupete saraṇaṅgateti 1 .
Vāseṭṭhasuttaṁ navamaṁ.
-----------
Suttanipāte tatiyassa mahāvaggassa dasamaṁ kokālikasuttaṁ 2

[384] 10 Evamme sutaṁ. Ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ
viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Atha kho kokāliko
bhikkhu yena bhagavā tenupasaṅkami upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā
ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho kokāliko bhikkhu
bhagavantaṁ etadavoca pāpicchā bhante sārīputtamoggallānā pāpikānaṁ
icchānaṁ vasaṅgatāti.

[385] Evaṁ vutte bhagavā kokālikaṁ bhikkhuṁ etadavoca mā hevaṁ
kokālika mā hevaṁ kokālika pasādehi kokālika sārīputtamoggallānesu
cittaṁ pesalā sārīputtamoggallānāti. Dutiyampi
kho kokāliko bhikkhu bhagavantaṁ etadavoca kiñcāpi me bhante bhagavā
saddhāyiko paccayiko atha kho pāpicchā va 3 sārīputtamoggallānā
1 Po. pāṇupetaṁ saraṇaṅgate. Yu. .. saraṇāgate. 2 Po. Yu. sabbatthavāresu
kokāliyasuttantipi kokāliyotipi dissanti. 3 Po. ca.
Pāpikānaṁ icchānaṁ vasaṅgatāti. Dutiyampi kho bhagavā kokālikaṁ
bhikkhuṁ etadavoca mā hevaṁ kokālika mā hevaṁ kokālika pasādehi
kokālika sārīputtamoggallānesu cittaṁ pesalā sārīputtamoggallānāti.
Tatiyampi kho kokāliko bhikkhu bhagavantaṁ etadavoca
kiñcāpi me bhante bhagavā saddhāyiko paccayiko atha kho pāpicchā
va sārīputtamoggallānā pāpikānaṁ icchānaṁ vasaṅgatāti.
Tatiyampi kho bhagavā kokālikaṁ bhikkhuṁ etadavoca mā hevaṁ kokālika
mā hevaṁ kokālika pasādehi kokālika sārīputtamoggallānesu
cittaṁ pesalā sārīputtamoggallānāti. Atha kho kokāliko
bhikkhu uṭṭhāyāsanā bhagavantaṁ abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā
pakkāmi. Acirapakkantasseva 1 kokālikassa bhikkhuno sāsapamattāhi 2
piḷakāhi sabbo kāyo phuṭṭho 3 ahosi. Sāsapamattiyo hutvā
muggamat2tiyo ahesuṁ. Muggamattiyo hutvā kaḷāyamattiyo ahesuṁ.
Kaḷāyamattiyo hutvā koḷaṭṭhimattiyo ahesuṁ. Koḷaṭṭhimattiyo
hutvā kolamattiyo ahesuṁ. Kolamattiyo hutvā āmalakamattiyo
ahesuṁ. Āmalakamattiyo hutvā veḷuvasalāṭukamattiyo ahesuṁ.
Veḷuvasalāṭukamattiyo hutvā villamattiyo 4 ahesuṁ. Villamattiyo
hutvā pabhijjiṁsu. Pubbañca lohitañca pagghariṁsu. Atha kho
kokāliko bhikkhu tenevābādhena kālamakāsi. Kālakato 5 ca kokāliko
bhikkhu padumanirayaṁ 6 upapajjati sārīputtamoggallānesu cittaṁ
1 Ma. Yu. acirapakkantassa ca. 2 Ma. Yu. sāsapamattīhi. 3 Ma. phuṭho. 4 Po.
billāmattiyo. Ma. Yu. billamattiyo ... 5 Po. Ma. kālaṅkato. 6 Po.
padumaniraye. Ma. padumaṁ nirayaṁ.
Āghātetvā. Atha kho brahmā sahampati abhikkantāya rattiyā
abhikkantavaṇṇo kevalakappaṁ jetavanaṁ obhāsetvā yena bhagavā
tenupasaṅkami upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ
aṭṭhāsi. Ekamantaṁ ṭhito kho brahmā sahampati bhagavantaṁ
etadavoca kokāliko bhante bhikkhu kālakato kālakato ca bhante
kokāliko bhikkhu padumanirayaṁ upapanno sārīputtamoggallānesu cittaṁ
āghātetvāti. Idamavoca brahmā sahampati idaṁ vatvā [1]-
padakkhiṇaṁ katvā tatthevantaradhāyi. Atha kho bhagavā tassā rattiyā
accayena bhikkhū āmantesi imaṁ bhikkhave rattiṁ brahmā sahampati
abhikkantāya rattiyā .pe. Idamavoca bhikkhave brahmā
sahampati idaṁ vatvā [2]- padakkhiṇaṁ katvā tatthevantaradhāyīti.

[386] Evaṁ vutte aññataro bhikkhu bhagavantaṁ etadavoca
kīvadīghaṁ nu kho bhante padumaniraye āyuppamāṇanti. Dīghaṁ kho
bhikkhu padumaniraye āyuppamāṇaṁ taṁ na sukaraṁ saṅkhātuṁ ettakāni
vassāni iti vā ettakāni vassasatāni iti vā ettakāni
vassasahassāni iti vā ettakāni vassasatasahassāni iti vāti.
Sakkā pana bhante upamaṁ kātunti. Sakkā bhikkhūti bhagavā avoca
seyyathāpi bhikkhu vīsatikhāriko kosalako tilavāho tato puriso
vassasatassa [3]- vassasahassassa vassasatasahassassa accayena ekamekaṁ
tilaṁ uddhareyya khippataraṁ kho so bhikkhu vīsatikhāriko kosalako
1-2 Ma. Yu. bhagavantaṁ abhivādetvā. 3 Po. Ma. Yu. accayena.
Tilavāho iminā upakkamena [1]- pariyādānaṁ gaccheyya na tveva
eko abbudo nirayo seyyathāpi bhikkhu vīsati abbudā nirayā
evameko nirabbudo nirayo seyyathāpi bhikkhu vīsati nirabbudā
nirayā evameko ababo nirayo seyyathāpi bhikkhu vīsati
ababā nirayā evameko ahaho nirayo seyyathāpi bhikkhu vīsati
ahahā nirayā evameko aṭaṭo nirayo seyyathāpi bhikkhu
vīsati aṭaṭā nirayā evameko kumudo nirayo seyyathāpi bhikkhu
vīsati kumudā nirayā evameko sogandhiko nirayo seyyathāpi
bhikkhu vīsati sogandhikā nirayā evameko uppalako nirayo
seyyathāpi bhikkhu vīsati uppalakā nirayā evameko puṇḍarīko
nirayo seyyathāpi bhikkhu vīsati puṇḍarīkā nirayā evameko
padumo nirayo padumaṁ 2 kho pana bhikkhu nirayaṁ kokāliko bhikkhu
upapanno sārīputtamoggallānesu cittaṁ āghātetvāti
idamavoca bhagavā idaṁ vatvāna sugato
athāparaṁ etadavoca satthā