[367] Atha kho sabhiyo paribbājako bhagavato bhāsitaṁ
abhinanditvā anumoditvā attamano pamudito 1 udaggo
pītisomanassajāto bhagavantaṁ uttariṁ pañhaṁ apucchi
kiṁpattinamāhu brāhmaṇaṁ (iti sabhiyo)
samaṇaṁ kena kathañca nhātakoti
nāgoti kathaṁ pavuccati
puṭṭho me bhagavā byākarohi.
Bāhetvā 2 sabbapāpakāni (sabhiyāti bhagavā)
vimalo sādhusamāhito ṭhitatto
saṁsāramaticca kevalī so
anissito 3 tādi pavuccate sa 4 brahmā.
Samitāvi pahāya puññapāpaṁ
virajo ñatvā imaṁ parañca lokaṁ
jātimaraṇaṁ upātivatto
samaṇo tādi pavuccate tathattā.
Ninnahāya sabbapāpakāni
ajjhattañca 5 bahiddhā ca sabbaloke
1 Yu. pamodito. 2 Po. Ma. bāhitvā. 3 Ma. Yu. asito. 4 Yu. ayaṁ
pāṭho natthi. 5 Ma. casaddo natthi.
Devamanussesu kappiyesu
kappaṁ neti tamāhu nhātakoti.
Āguṁ na karoti kiñci loke
sabbasaṁyoge visajja bandhanāni
sabbattha na sajjatī vippamutto 1
nāgo tādi pavuccate tathattāti.

[368] Atha kho sabhiyo paribbājako .pe. Bhagavantaṁ uttariṁ
pañhaṁ apucchi
kaṁ khettajinaṁ vadanti buddhā (iti sabhiyo)
kusalaṁ kena kathañca paṇḍitoti
muni nāma kathaṁ pavuccati
puṭṭho me bhagavā byākarohi.
Khettāni viceyya kevalāni (sabhiyāti bhagavā)
dibbaṁ 2 mānusakañca brahmakhettaṁ
(sabba) khettamūlabandhanā pamutto
khettajino tādi pavuccate tathattā.
Kosāni viceyya kevalāni
dibbaṁ mānusakañca brahmakosaṁ
(sabba) kosamūlabandhanā pamutto
kusalo tādi pavuccate tathattā.
1 Ma. Yu. vimutto. 2 Po. dibyaṁ. Yu. divayaṁ.
Dubhayāni viceyya paṇḍarāni
ajjhattaṁ bahiddhā ca suddhapañño
kaṇhasukkaṁ upātivatto
paṇḍito tādi pavuccate tathattā.
Asatañca satañca ñatvā dhammaṁ
ajjhattaṁ bahiddhā ca sabbaloke
devamanussehi pūjiyo 1 so
saṅgajālamaticca so munīti.

[369] Atha sabhiyo kho paribbājako .pe. Bhagavantaṁ uttariṁ
pañhaṁ apucchi
kiṁpattinamāhu vedaguṁ (iti sabhiyo)
anuviditaṁ kena kathañca viriyavāti
ājāniyo kinti nāma hoti
puṭṭho me bhagavā byākarohi.
Vedāni viceyya kevalāni (sabhiyāti bhagavā)
samaṇānaṁ yānipatthi 2 brāhmaṇānaṁ
sabbavedanāsu vītarāgo
sabbaṁ vedamaticca vedagū so.
Anuvicca papañcanāmarūpaṁ
1 pūjitotipi pāṭho. Po. Ma. pūjaniyo. 2 Po. yānimatthi. Ma. yānidhatthi.
Ajjhattaṁ bahiddhā ca rogamūlaṁ
(sabba) rogamūlabandhanā pamutto
anuvidito tādi pavuccate tathattā.
Virato sabbapāpakehi
nirayadukkhamaticca viriyavā so
so viriyavā padhānavā
dhīro tādi pavuccate tathattā.
Yassassu lūnāni 1 bandhanāni
ajjhattaṁ bahiddhā ca saṅgamūlaṁ
sabbasaṅgamūlabandhanā pamutto
ājāniyo tādi pavuccate tathattā.

[370] Atha kho sabhiyo paribbājako .pe. Bhagavantaṁ uttariṁ
pañhaṁ apucchi
kiṁpattinamāhu sottiyaṁ (iti sabhiyo)
ariyaṁ kena kathañca caraṇavāti
paribbājako kinti nāma hoti
puṭṭho me bhagavā byākarohi.
Sutavā sabbadhammaṁ abhiññāya loke (sabhiyāti bhagavā)
sāvajjānavajjaṁ yadatthi kiñci
abhibhuṁ akathaṅkathiṁ vimuttaṁ
1 Po. Ma. lulāni. Yu. lutāni.
Anīghaṁ sabbadhimāhu sottiyoti.
Chetvā ālayāni āsavāni 1
vidvā so na upeti gabbhaseyyaṁ
saññaṁ tividhaṁ panujja paṅkaṁ
kappaṁ neti tamāhu ariyoti.
Yo idha caraṇesu pattipatto
kusalo sabbadā ajāni 2 dhammaṁ
sabbattha na sajjatī vimuttacitto
paṭighā yassa na santi caraṇavā so.
Dukkhavepakkaṁ yadatthi kammaṁ
uddhaṁ adho tiriyañcāpi 3 majjhe
paribbājayitvā 4 pariññacārī
māyaṁ mānamathopi lobhakodhaṁ
pariyantamakāsi nāmarūpaṁ
taṁ paribbājakamāhu pattipattanti.

[371] Atha kho sabhiyo paribbājako bhagavato bhāsitaṁ abhinanditvā
anumoditvā attamano udaggo pamudito pītisomanassajāto
uṭṭhāyāsanā ekaṁsaṁ uttarāsaṅgaṁ karitvā yena bhagavā tenañjalimpaṇāmetvā
bhagavantaṁ sammukhā sāruppāhi gāthāhi abhitthavi
1 Ma. Yu. āsavāni ālayāni. 2 Po. Ma. ājānāti. 3 Po. Ma. tiriyaṁ vāpi.
4 Yu. parivajjayitvā.
Yāni ca tīṇi yāni ca saṭṭhi 1
samaṇappavādanissitāni 2 bhūripañña
saññakkharasaññanissitāni
osaraṇāni vineyya oghatamagā.
Antagūsi pāragūsi 3 dukkhassa
arahāsi (sammāsambuddho) khīṇāsavaṁ taṁ 4 maññe
jutimā matimā pahutapañño
dukkhassantakaraṁ 5 atāresi maṁ.
Yaṁ me kaṅkhitamaññāsi vicikicchaṁ 6 maṁ atārayi
namo te (muni) monapathesu pattipatta
akhilādiccabandhu 7 soratosi.
Yā me kaṅkhā pure āsi tamme byākāsi cakkhumā
addhā munīsi sambuddho natthi nīvaraṇā tava.
Upāyāsā ca te sabbe viddhastā vinaḷīkatā
sītibhūto damappatto dhitimā saccanikkamo.
Tassa te nāganāgassa mahāvīrassa bhāsato
sabbe devā anumodanti ubho nāradapabbatā.
Namo te purisājañña namo te purisuttama
sadevakasmiṁ lokasmiṁ natthi te paṭipuggalo.
1 Po. tesaṭṭhī. 2 Ma. Yu. samaṇappavādasitāni. 3 Ma. Yu. pāragū.
4 Po. khīṇāsavanti maññe. 5 Ma. Yu. dukkhassantakara. 6 Po. vicikicchā.
Ma. vicikiccā maṁ tārayi. 7 Ma. Yu. akhilāadiccabandhu.
Tuvaṁ buddho tuvaṁ satthā tuvaṁ mārābhibhū muni
tuvaṁ anusaye chetvā tiṇṇo tāresimaṁ pajaṁ.
Upadhī te samatikkantā āsavā te padālitā
sīhosi anupādāno pahīnabhayabheravo
puṇḍarīkaṁ yathā vaggu toye na upalimpati
evaṁ puññe ca pāpe ca ubhaye tvaṁ na limpasi
pāde vīra pasārehi sabhiyo vandati satthunoti.

[372] Atha kho sabhiyo paribbājako bhagavato pādesu sirasā
nipatitvā bhagavantaṁ etadavoca abhikkantaṁ bhante abhikkantaṁ bhante
seyyathāpi bhante nikkujjitaṁ vā ukkujjeyya paṭicchannaṁ vā
vivareyya mūḷhassa vā maggaṁ ācikkheyya andhakāre vā telapajjotaṁ
dhāreyya cakkhumanto rūpāni dakkhantīti evamevaṁ bhagavatā
anekapariyāyena dhammo pakāsito esāhaṁ bhagavantaṁ saraṇaṁ gacchāmi
dhammañca bhikkhusaṅghañca labheyyāhaṁ bhante bhagavato santike
pabbajjaṁ labheyyaṁ upasampadanti. Yo kho sabhiya aññatitthiyapubbo
imasmiṁ dhammavinaye ākaṅkhati pabbajjaṁ ākaṅkhati upasampadaṁ
so cattāro māse parivasati catunnaṁ māsānaṁ accayena
parivuṭṭhaparivāsaṁ 1 āraddhacittā bhikkhū pabbājenti upasampādenti
bhikkhubhāvāya api cettha 2 puggalavemattatā viditāti. Sace bhante
aññatitthiyapubbā imasmiṁ dhammavinaye ākaṅkhantā pabbajjaṁ
1 Po. Ma. Yu. ayaṁ pāṭho natthi. 2 Po. Ma. Yu. apica mettha.
Ākaṅkhantā upasampadaṁ cattāro māse parivasanti catunnaṁ māsānaṁ
accayena parivuṭṭhaparivāse āraddhacittā bhikkhū pabbājenti upasampādenti
bhikkhubhāvāya. Ahaṁ cattāri vassāni parivasāmi
catunnaṁ vassānaṁ accayena parivuṭṭhaparivāsaṁ āraddhacittā bhikkhū
pabbājentu upasampādentu bhikkhubhāvāyāti. Alattha kho sabhiyo
paribbājako bhagavato santike pabbajjaṁ alattha upasampadaṁ.
Acirupasampanno kho panāyasmā sabhiyo eko vūpakaṭṭho appamatto
ātāpī pahitatto viharanto na cirasseva yassatthāya kulaputtā
sammadeva agārasmā anagāriyaṁ pabbajanti tadanuttaraṁ brahmacariyapariyosānaṁ
diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja
vihāsi khīṇā jāti vusitaṁ brahmacariyaṁ kataṁ karaṇīyaṁ nāparaṁ
itthattāyāti abbhaññāsi. Aññataro kho panāyasmā sabhiyo
arahataṁ ahosīti.
Sabhiyasuttaṁ chaṭṭhamaṁ.
-----------
Suttanipāte tatiyassa mahāvaggassa sattamaṁ selasuttaṁ

[373] 7 Evamme sutaṁ. Ekaṁ samayaṁ bhagavā aṅguttarāpesu
cārikaṁ caramāno mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṁ aḍḍhaterasehi 1 bhikkhusatehi
yena āpaṇaṁ nāma aṅguttarāpānaṁ nigamo tadavasari.
1 ayaṁ pāṭho aḍḍhateḷasaitipi aḍḍhatelasaitipi valañjiyati.
Assosi kho keṇiyo jaṭilo samaṇo khalu bho gotamo sakyaputto
sakyakulā pabbajito aṅguttarāpesu cārikaṁ caramāno mahatā bhikkhusaṅghena
saddhiṁ aḍḍhaterasehi bhikkhusatehi āpaṇaṁ anuppatto. Taṁ
kho pana bhavantaṁ gotamaṁ evaṁ kalyāṇo kittisaddo abbhuggato
itipi so bhagavā arahaṁ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato
lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṁ buddho
bhagavā 1 so imaṁ lokaṁ sadevakaṁ samārakaṁ sabrahmakaṁ sassamaṇabrāhmaṇiṁ
pajaṁ sadevamanussaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā pavedeti
so dhammaṁ deseti ādikalyāṇaṁ majjhekalyāṇaṁ pariyosānakalyāṇaṁ
sātthaṁ sabyañjanaṁ kevalaparipuṇṇaṁ parisuddhaṁ brahmacariyaṁ pakāseti
sādhu kho pana tathārūpānaṁ arahataṁ dassanaṁ hotīti. Atha kho
keṇiyo jaṭilo yena bhagavā tenupasaṅkami upasaṅkamitvā
bhagavatā saddhiṁ sammodi sammodanīyaṁ kathaṁ sārāṇīyaṁ vītisāretvā
ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinnaṁ kho keṇiyaṁ jaṭilaṁ bhagavā
dhammiyā kathāya sandassesi samādapesi samuttejesi sampahaṁsesi.
Atha kho keṇiyo jaṭilo bhagavatā dhammiyā kathāya sandassito
samādapito samuttejito sampahaṁsito bhagavantaṁ etadavoca adhivāsetu
me bhavaṁ gotamo svātanāya bhattaṁ saddhiṁ bhikkhusaṅghenāti.

[374] Evaṁ vutte bhagavā keṇiyaṁ jaṭilaṁ etadavoca mahā
kho keṇiya bhikkhusaṅgho aḍḍhaterasāni bhikkhusatāni tvañca [2]-
1 Ma. bhagavāti. 2 Yu. kho.
Brāhmaṇesu abhippasannoti. Dutiyampi kho keṇiyo jaṭilo
bhagavantaṁ etadavoca kiñcāpi bho gotama mahā bhikkhusaṅgho aḍḍhaterasāni
bhikkhusatāni ahañca brāhmaṇesu abhippasanno adhivāsetu
me bhavaṁ gotamo svātanāya bhattaṁ saddhiṁ bhikkhusaṅghenāti.
Dutiyampi kho bhagavā keṇiyaṁ jaṭilaṁ etadavoca mahā kho keṇiya
bhikkhusaṅgho aḍḍhaterasāni bhikkhusatāni tvañca brāhmaṇesu abhippasannoti.
Tatiyampi kho keṇiyo jaṭilo bhagavantaṁ etadavoca
kiñcāpi bho gotama mahā bhikkhusaṅgho aḍḍhaterasāni bhikkhusatāni
ahañca brāhmaṇesu abhippasanno adhivāsetu me bhavaṁ gotamo
svātanāya bhattaṁ saddhiṁ bhikkhusaṅghenāti. Adhivāsesi bhagavā tuṇhībhāvena.
Atha kho keṇiyo jaṭilo bhagavato adhivāsanaṁ viditvā
uṭṭhāyāsanā yena sako assamo tenupasaṅkami upasaṅkamitvā
mittāmacce ñātisālohite āmantesi suṇantu me bhonto 1
mittāmaccā ñātisālohitā samaṇo me gotamo nimantito
svātanāya bhattaṁ saddhiṁ bhikkhusaṅghena yena me kāyaveyyāvaṭikaṁ
kareyyāthāti. Evaṁ bhoti kho keṇiyassa jaṭilassa mittāmaccā
ñātisālohitā keṇiyassa jaṭilassa paṭissutvā appekacce uddhanāni
khaṇanti appekacce kaṭṭhāni phālenti appekacce
bhājanāni dhovanti appekacce udakamaṇikaṁ patiṭṭhāpenti appekacce
āsanāni paññāpenti. Keṇiyo pana jaṭilo sāmaṁ yeva
1 Po. Ma. bhavanto.
Maṇḍalamālaṁ paṭiyādeti.

[375] Tena kho pana samayena selo brāhmaṇo āpaṇe
paṭivasati tiṇṇaṁ vedānaṁ pāragū sanighaṇḍukeṭubhānaṁ sākkharappabhedānaṁ
itihāsapañcamānaṁ padako veyyākaraṇo lokāyatamahāpurisalakkhaṇesu
anavayo tīṇi ca māṇavakasatāni mante vāceti.
Tena kho pana samayena keṇiyo jaṭilo sele brāhmaṇe abhippasanno
hoti. Atha kho selo brāhmaṇo tīhi māṇavakasatehi
parivuto jaṅghāvihāraṁ anucaṅkamamāno anuvicaramāno yena
keṇiyassa jaṭilassa assamo tenupasaṅkami. Addasā kho selo
brāhmaṇo keṇiyassa 1 jaṭilassa assame appekacce uddhanāni
khaṇante .pe. Appekacce āsanāni paññāpente keṇiyaṁ
pana jaṭilaṁ sāmaṁ yeva maṇḍalamālaṁ paṭiyādentaṁ disvāna keṇiyaṁ
jaṭilaṁ etadavoca kiṁ nu kho bhoto keṇiyassa āvāho vā bhavissati
vivāho vā bhavissati mahāyañño vā paccupaṭṭhito rājā
vā māgadho seniyo bimbisāro nimantito svātanāya saddhiṁ balakāyenāti.
Na me bho sela āvāho vā bhavissati napi 2
vivāho bhavissati napi rājā māgadho seniyo bimbisāro
nimantito svātanāya saddhiṁ balakāyena. Api ca kho me mahāyañño
paccupaṭṭhito atthi samaṇo gotamo sakyaputto sakyakulā
pabbajito aṅguttarāpesu cārikaṁ caramāno mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṁ
1 Yu. keṇiyassamiye jaṭile. 2 Po. Ma. vivāho vā nāpi rājā.
Aḍḍhaterasehi bhikkhusatehi āpaṇaṁ anuppatto taṁ kho pana bhavantaṁ
gotamaṁ evaṁ kalyāṇo kittisaddo abbhuggato itipi so bhagavā
.pe. Buddho bhagavāti. So me nimantito svātanāya bhattaṁ
saddhiṁ bhikkhusaṅghenāti. Buddhoti bho keṇiya vadesi. Buddhoti
bho sela vadāmi. Buddhoti bho keṇiya vadesi. Buddhoti bho
sela vadāmīti. Atha kho selassa brāhmaṇassa etadahosi ghosopi
kho eso dullabho lokasmiṁ yadidaṁ buddhoti. Āgatāni
kho pana asmākaṁ 1 mantesu dvattiṁsa 2 mahāpurisalakkhaṇāni yehi
samannāgatassa mahāpurisassa dveva gatiyo bhavanti anaññā sace
agāraṁ ajjhāvasati rājā hoti cakkavattī dhammiko dhammarājā
cāturanto vijitāvī janapadatthāvariyappatto sattaratanasamannāgato
tassimāni sattaratanāni bhavanti seyyathīdaṁ cakkaratanaṁ hatthiratanaṁ
assaratanaṁ maṇiratanaṁ itthiratanaṁ gahapatiratanaṁ pariṇāyakaratanameva
sattamaṁ. Parosahassaṁ kho panassa puttā bhavanti 3 sūrā viraṅgarūpā
parasenappamaddanā. So imaṁ paṭhaviṁ sāgarapariyantaṁ adaṇḍena
asatthena dhammena abhivijiya ajjhāvasati. Sace kho pana agārasmā
anagāriyaṁ pabbajati arahaṁ hoti sammāsambuddho loke
vivaṭacchado 4 . Kahaṁ pana bho keṇiya etarahi so bhavaṁ gotamo
1 Po. panasmākaṁ. Ma. panamhākaṁ. 2 battiṁsātipi pāṭho. 3 Po. santi.
4 itisaddo idha bhavituṁ vaṭṭati.
Viharati arahaṁ sammāsambuddhoti.

[376] Evaṁ vutte keṇiyo jaṭilo dakkhiṇaṁ bāhaṁ 1 paggahetvā
selaṁ brāhmaṇaṁ etadavoca yenesā bho sela nīlavanarājīti.
Atha kho selo brāhmaṇo tīhi māṇavakasatehi saddhiṁ yena bhagavā
tenupasaṅkami. Atha kho selo brāhmaṇo te māṇavake āmantesi
appasaddā bhonto āgacchantu pade padaṁ nikkhipantā
durāsadā hi te bhavanto 2 sīhāva ekacarā yadā cāhaṁ bho
samaṇena gotamena saddhiṁ manteyyaṁ mā me bhonto antarantarā
kathaṁ opātetha kathāpariyosānaṁ me bhavanto āgamentūti.
Atha kho selo brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami upasaṅkamitvā
bhagavatā saddhiṁ sammodi sammodanīyaṁ kathaṁ sārāṇīyaṁ
vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho selo
brāhmaṇo bhagavato kāye dvattiṁsa mahāpurisalakkhaṇāni sammannesi.
Addasā kho selo brāhmaṇo bhagavato kāye dvattiṁsa mahāpurisalakkhaṇāni
yebhuyyena ṭhapetvā dve dvīsu mahāpurisalakkhaṇesu
kaṅkhati vicikicchati nādhimuccati na sampasīdati kosohite
ca vatthaguyhe pahutajivhatāya ca 3 . Atha kho bhagavato etadahosi
passati kho me ayaṁ selo brāhmaṇo dvattiṁsa mahāpurisalakkhaṇāni
yebhuyyena ṭhapetvā dve dvīsu mahāpurisalakkhaṇesu kaṅkhati
vicikicchati nādhimuccati na sampasīdati kosohite ca vatthaguyhe
1 Po. Ma. bāhuṁ. 2 Ma. Yu. bhagavanto. 3 Po. Ma. cāti.
Pahutajivhatāya cāti. Atha kho bhagavā tathārūpaṁ iddhābhisaṅkhāraṁ
abhisaṅkhāresi 1 yathā addasa selo brāhmaṇo bhagavato kosohitaṁ
vatthaguyhaṁ. Atha kho bhagavā jivhaṁ ninnāmetvā ubhopi
kaṇṇasotāni anumasi paṭimasi ubhopi nāsikasotāni anumasi paṭimasi
kevalampi nalāṭamaṇḍalaṁ jivhāya chādesi. Atha kho selassa
brāhmaṇassa etadahosi samannāgato kho samaṇo gotamo
dvattiṁsāya 2 mahāpurisalakkhaṇehi paripuṇṇehi no aparipuṇṇehi no
ca kho naṁ jānāmi buddho vā no vā. Sutaṁ kho panetaṁ 3 brāhmaṇānaṁ
vuḍḍhānaṁ mahallakānaṁ ācariyapācariyānaṁ bhāsamānānaṁ ye te
bhagavanto 4 arahanto sammāsambuddhā te sake vaṇṇe bhaññamāne
attānaṁ pātukarontīti yannūnāhaṁ samaṇaṁ gotamaṁ sammukhā
sāruppāhi gāthāhi abhitthaveyyanti. Atha kho selo brāhmaṇo
bhagavantaṁ sammukhā sāruppāhi gāthāhi abhitthavi
paripuṇṇakāyo suruci sujāto cārudassano
suvaṇṇavaṇṇosi bhagavā susukkadāḍhosi 5 viriyavā
narassa hi sujātassa ye bhavanti viyañjanā
sabbe te tava kāyasmiṁ mahāpurisalakkhaṇā.
Pasannanetto sumukho brahā uju patāpavā
1 Ma. Yu. abhisaṁkhāsi. 2 Po. Ma. Yu. dvattiṁsamahāpurisalakkhaṇehi. 3 Ma. Yu.
pana metaṁ. 4 Ma. Yu. bhavanti. 5 susukkadāṭhosītipi.
Majjhe samaṇasaṅghassa ādiccova virocasi.
Kalyāṇadassano bhikkhu kāñcanasannibhataco 1
kinte samaṇabhāvena evaṁ uttamavaṇṇino.
Rājā arahasi bhavituṁ cakkavattī rathesabho
cāturanto vijitāvī jambusaṇḍassa issaro
khattiyā bhojarājāno 2 anuyantā 3 bhavanti te
rājābhirājā manujindo rajjaṁ kārehi gotama.