[307] Evaṁ vutte aggikabhāradvājo brāhmaṇo bhagavantaṁ
etadavoca abhikkantaṁ bho gotama abhikkantaṁ bho gotama
seyyathāpi nikkujjitaṁ vā ukkujjeyya paṭicchannaṁ vā vivareyya
mūḷhassa vā maggaṁ ācikkheyya andhakāre vā telapajjotaṁ
dhāreyya cakkhumanto rūpāni dakkhantīti evamevaṁ anekapariyāyena bhotā
1 Ma. Yu. yasaṁ paramaṁ patto. 2 Po. Ma. āgacchuṁ. 3 Ma. ayaṁ pāṭho natthi.
4 Ma. Yu. ajjhāyakakule. 5 Ma. duggatyā.
Gotamena dhammo pakāsito esāhaṁ bhavantaṁ gotamaṁ saraṇaṁ
gacchāmi dhammañca bhikkhusaṅghañca upāsakaṁ maṁ bhavaṁ gotamo dhāretu
ajjatagge pāṇupetaṁ saraṇaṁ gatanti.
Vasalasuttaṁ sattamaṁ.
---------
Suttanipāte uragavaggassa aṭṭhamaṁ mettasuttaṁ

[308] 8 Karaṇīyamatthakusalena
yantaṁ santaṁ padaṁ abhisamecca
sakko ujū ca suhujū 1 ca
suvaco cassa mudu anatimānī.
Santussako ca subharo ca
appakicco ca sallahukavutti
santindriyo ca nipako ca
appagabbho kulesu ananugiddho.
Na ca khuddaṁ samācare kiñci
ye na viññū pare upavadeyyuṁ.
Sukhino vā 2 khemino hontu
sabbe 3 sattā bhavantu sukhitattā
ye keci pāṇabhūtatthi
1 Yu. sūjū ca. 2 Ma. sukhino va. 3 Ma. sabbasattā.
Tasā vā thāvarā 1 vā anavasesā
dīghā vā ye 2 mahantā vā
majjhimā rassakā aṇukathūlā
diṭṭhā vā ye 3 ca adiṭṭhā
ye 4 ca dūre vasanti avidūre
bhūtā vā sambhavesī vā 5
sabbe sattā bhavantu sukhitattā.
Na paro paraṁ nikubbetha
nātimaññetha katthaci 6 naṁ kiñci
byārosanā paṭīghasaññā
nāññamaññassa dukkhamiccheyya.
Mātā yathā niyaṁ puttaṁ
āyusā ekaputtamanurakkhe
evampi sabbabhūtesu
mānasambhāvaye 7 aparimāṇaṁ
mettañca sabbalokasmiṁ
mānasambhāvaye 7 aparimāṇaṁ
uddhaṁ adho ca tiriyañca
asambādhaṁ averaṁ asapattaṁ
tiṭṭhañcaraṁ nisinno vā 8
1 Ma. thāvarā anavasesā. 2 Ma. yeva mahantā. 3 Ma. yeva adiṭṭhā. Yu. ye vā
adiṭṭhā. 4 Ma. yeva .... 5 Ma. bhūtā va sambhavesī va. 6 Ma. na kañci.
7 Ma. mānasaṁ .... 8 Ma. nisinno va.
Sayāno 1 vā yāva tassa vigatamiddho.
Etaṁ satiṁ adhiṭṭheyya
brahmametaṁ vihāraṁ idhamāhu.
Diṭṭhiñca anupagamma sīlavā
dassanena sampanno
kāmesu vineyya gedhaṁ
na hi jātu gabbhaseyyaṁ punaretīti.
Mettasuttaṁ aṭṭhamaṁ.
-------------
Suttanipāte uragavaggassa navamaṁ hemavatasuttaṁ

[309] 9 Ajja paṇṇaraso uposatho (iti sātāgiro yakkho)
dibyā 2 ratti upaṭṭhitā
anomanāmaṁ satthāraṁ handa passāma gotamaṁ.
Kacci mano supaṇihito (iti hemavato yakkho)
sabbabhūtesu tādino
kacci iṭṭhe aniṭṭhe ca saṅkappassa vasīkatā.
Mano cassa supaṇihito (iti sātāgiro yakkho)
sabbabhūtesu tādino
atho iṭṭhe aniṭṭhe ca saṅkappassa vasīkatā.
1 Ma. sayāno yāvatāssa vigatamiddho. 2 Ma. dibbā.
Kacci adinnaṁ nādiyati (iti hemavato yakkho)
kacci pāṇesu saññato
kacci ārā pamādamhā kacci jhānaṁ na riñcati.
Na so adinnaṁ ādiyati (iti sātāgiro yakkho)
atho pāṇesu saññato
atho ārā pamādamhā buddho jhānaṁ na riñcati.
Kacci musā na bhaṇati (iti hemavato yakkho)
kacci na khīṇabyappatho
kacci vebhūtiyaṁ 1 nāha kacci samphaṁ na bhāsati
musā ca so na bhaṇati (iti sātāgiro yakkho)
atho na khīṇabyappatho
atho vebhūtiyaṁ nāha mantā atthaṁ ca 2 bhāsati.
Kacci na rajjati kāmesu (iti hemavato yakkho)
kacci cittaṁ anāvilaṁ
kacci mohaṁ atikkanto kacci dhammesu cakkhumā.
Na so rajjati kāmesu (iti sātāgiro yakkho)
atho cittaṁ anāvilaṁ
sabbamohaṁ atikkanto buddho dhammesu cakkhumā.
Kacci vijjāya sampanno (iti hemavato yakkho)
kacci saṁsuddhacāraṇo
1 pa. vebhūtiyannāha. 2 Po. sa.
Kaccissa āsavā khīṇā kacci natthi punabbhavo.
Vijjāya ceva 1 sampanno (iti sātāgiro yakkho)
atho saṁsuddhacāraṇo
sabbassa āsavā khīṇā natthi tassa punabbhavo.
Sampannaṁ munino cittaṁ kammunā 2 byappathena ca
vijjācaraṇasampannaṁ dhammato naṁ pasaṁsasi
sampannaṁ munino cittaṁ kammunā byappathena ca
vijjācaraṇasampannaṁ dhammato anumodasi
sampannaṁ munino cittaṁ kammunā byappathena ca
vijjācaraṇasampannaṁ handa passāma gotamaṁ.
Eṇijaṅghaṁ kīsaṁ 3 dhīraṁ appāhāraṁ alolupaṁ
muniṁ vanasmiṁ jhāyantaṁ ehi passāma gotamaṁ.
Sīhaṁ ekacaraṁ nāgaṁ kāmesu anapekkhinaṁ
upasaṅkamma pucchāma maccupāsapamocanaṁ.
Akkhātāraṁ pavattāraṁ sabbadhammānapāraguṁ
buddhaṁ verabhayātītaṁ mayaṁ pucchāma gotamaṁ.
Kismiṁ loko samuppanno (iti hemavato yakkho)
kismiṁ kubbati santhavaṁ
kissa loko upādāya kismiṁ loko vihaññati.
1 Yu. vijāya meva. 2 Yu. kammanā. 3 Ma. kisaṁ vīraṁ.
Chasu loko samuppanno (hemavatāti bhagavā)
chasu kubbati santhavaṁ
channameva upādāya chasu loko vihaññati.
Katamantaṁ upādānaṁ yattha loko vihaññati
niyyānaṁ pucchito brūhi kathaṁ dukkhā pamuñcati.
Pañca kāmaguṇā loke manochaṭṭhā paveditā
ettha chandaṁ virājetvā evaṁ dukkhā pamuñcati.
Etaṁ lokassa niyyānaṁ akkhātaṁ vo 1 yathātathaṁ
etaṁ vo ahamakkhāmi evaṁ dukkhā pamuñcati.
Kosūdha tarati oghaṁ kodha tarati aṇṇavaṁ
appatiṭṭhe anālambe ko gambhīre na sīdati.
Sabbadā sīlasampanno paññavā susamāhito
ajjhattasaññī 2 satimā oghaṁ tarati duttaraṁ.
Virato kāmasaññāya sabbasaṁyojanātigo 3
nandibhavaparikkhīṇo so gambhīre na sīdati.
Gambhīrapaññaṁ nipuṇatthadassiṁ
akiñcanaṁ kāmabhave asattaṁ
taṁ passatha sabbadhi vippamuttaṁ
dibye pathe kammānaṁ 4 mahesiṁ
anomanāmaṁ nipuṇatthadassiṁ
1 Po. te. 2 Ma. Yu. ajjhattacintī. 3 Po. sabbayojanātito. 4 Po.
Ma. Yu. kamamānaṁ.
Paññādadaṁ kāmālaye asattaṁ
taṁ passatha sabbaviduṁ sumedhaṁ
ariye pathe kammānaṁ 1 mahesiṁ.
Sudiṭṭhaṁ vata no ajja suppabhātaṁ suhuṭṭhitaṁ
yaṁ addasāma sambuddhaṁ oghatiṇṇamanāsavaṁ.
Ime dasasatayakkhā 2 iddhimanto yasassino
sabbe taṁ saraṇaṁ yanti tvaṁ no satthā anuttaro.
Te mayaṁ vicarissāma gāmā gāmaṁ nagā nagaṁ
namassamānā sambuddhaṁ dhammassa ca sudhammatanti.
Hemavatasuttaṁ navamaṁ.
------------
Suttanipāte uragavaggassa dasamaṁ āḷavakasuttaṁ

[310] 10 Evamme sutaṁ. Ekaṁ samayaṁ bhagavā āḷaviyaṁ
viharati āḷavakassa yakkhassa bhavane. Atha kho āḷavako yakkho
yena bhagavā tenupasaṅkami upasaṅkamitvā bhagavantaṁ etadavoca
nikkhama samaṇāti. Sādhāvusoti bhagavā nikkhami. Pavisa samaṇāti.
Sādhāvusoti bhagavā pāvisi. Dutiyampi kho āḷavako yakkho
bhagavantaṁ etadavoca nikkhama samaṇāti. Sādhāvusoti bhagavā nikkhami.
Pavisa samaṇāti. Sādhāvusoti bhagavā pāvisi. Tatiyampi kho
so 3 āḷavako yakkho bhagavantaṁ etadavoca nikkhama samaṇāti.
1 Po. Ma. Yu. kamamānaṁ. 2 Ma. Yu. dasasatā yakkhā. 3 Ma. Yu. ayaṁ pāṭho natthi.
Sādhāvusoti bhagavā nikkhami. Pavisa samaṇāti. Sādhāvusoti bhagavā
pāvisi. Catutthampi kho āḷavako yakkho bhagavantaṁ etadavoca nikkhama
samaṇāti. Na khvāhaṁ āvuso nikkhamissāmi yante karaṇīyaṁ
taṁ karohīti. Pañhantaṁ samaṇa pucchissāmi sace me na
byākarissasi cittaṁ vā te khipissāmi hadayaṁ vā te phālessāmi 1
pādesu vā gahetvā pāragaṅgāya khipissāmīti. Na khvāhantaṁ [2]-
passāmi sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā
pajāya sadevamanussāya yo me cittaṁ vā khipeyya hadayaṁ vā
phāleyya pādesu vā gahetvā pāragaṅgāya khipeyya api ca
tuvaṁ āvuso puccha yadākaṅkhasīti. Atha kho āḷavako yakkho
bhagavantaṁ gāthāya ajjhabhāsi

[311] Kiṁ sūdha vittaṁ purisassa seṭṭhaṁ
kiṁ su suciṇṇaṁ sukhamāvahāti
kiṁ su have sādhutaraṁ rasānaṁ
kathaṁjīviṁ jīvitamāhu seṭṭhaṁ.
Saddhīdha vittaṁ purisassa seṭṭhaṁ
dhammo suciṇṇo sukhamāvahāti
saccaṁ have sādhutaraṁ rasānaṁ
paññājīviṁ jīvitamāhu seṭṭhaṁ.
Kathaṁ su tarati oghaṁ kathaṁ su tarati aṇṇavaṁ
1 Po. phālissāmi. 2 Ma. Yu. āvuso.
Kathaṁ su dukkhamacceti kathaṁ su parisujjhati.
Saddhāya tarati oghaṁ appamādena aṇṇavaṁ
viriyena 1 dukkhamacceti paññāya parisujjhati.
Kathaṁ su labhate paññaṁ kathaṁ su vindate dhanaṁ
kathaṁ su kittiṁ pappoti kathaṁ mittāni ganthati
asmā lokā paraṁ lokaṁ kathaṁ pecca na socati.
Saddahāno arahataṁ dhammaṁ nibbānapattiyā
sussūsaṁ 2 labhate paññaṁ appamatto vicakkhaṇo
paṭirūpakārī dhuravā uṭṭhātā vindate dhanaṁ
saccena kittiṁ pappoti dadaṁ mittāni ganthati.
Yassete caturo dhammā saddhassa gharamesino
saccaṁ dhammo dhiti cāgo sa 3 ve pecca na socati.
Iṅgha aññepi pucchassu puthū samaṇabrāhmaṇe
yadi saccā damā cāgā khantyā bhiyyodha vijjati.
Kathaṁ nudāni puccheyyaṁ puthū samaṇabrāhmaṇe
yohaṁ 4 ajja pajānāmi yo attho 5 samparāyiko
atthāya vata me buddho vāsāyāḷavimāgamā.
Yohaṁ 4 ajja pajānāmi yattha dinnaṁ mahapphalaṁ
so ahaṁ vicarissāmi gāmā gāmaṁ purā puraṁ
namassamāno sambuddhaṁ dhammassa ca sudhammatanti.
Āḷavakasuttaṁ dasamaṁ.
------------
1 Ma. vīriyena. 2 Yu. sussūsā. 3 Po. so. 4 Yu. sohaṁ. 5 Po. yo cattho.
Suttanipāte uragavaggassa ekādasamaṁ vijayasuttaṁ

[312] 11 Caraṁ vā yadi vā tiṭṭhaṁ nisinno uda vā sayaṁ
sammiñjeti 1 pasāreti esā kāyassa iñjanā.
Aṭṭhinhārūhi 2 saṁyutto tacamaṁsāvalepano
chaviyā kāyo paṭicchanno yathābhūtaṁ na dissati
antapūro udarapūro yakapeḷassa 3 vatthino
hadayassa papphāsassa vakkassa pihakassa ca
siṅghāṇikāya khelassa sedassa ca medassa ca
lohitassa lasikāya pittassa ca vasāya ca.
Athassa navahi sotehi asucī savati sabbadā
akkhimhā akkhigūthako kaṇṇamhā kaṇṇagūthako
siṅghāṇikā ca nāsato mukhena vamatekadā
pittaṁ semhaṁ ca vamati kāyamhā sedajallikā.
Athassa susiraṁ sīsaṁ matthaluṅgassa pūritaṁ
subhato naṁ maññati bālo avijjāya purakkhato.
Yadā 4 ca so mato seti uddhumāto vinīlako
apaviṭṭho susānasmiṁ anapekkhā honti ñātayo.
Khādanti naṁ suvāṇā ca 5 siṅgālā 6 ca vakā kimī
1 Ma. samiñjeti. 2 Ma. Yu. aṭṭhinhārūsaññutto. 3 Ma. yakanapeḷassa.
4 Po. yathā. 5 Yu. supāṇā ca. 6 Yu. sigālā.
Kākā gijjhā ca khādanti ye caññe santi pāṇino.
Sutvāna buddhavacanaṁ bhikkhu paññāṇavā idha
so kho naṁ parijānāti yathābhūtañhi passati.
Yathā idaṁ tathā etaṁ yathā etaṁ tathā idaṁ
ajjhattañca bahiddhā ca kāye chandaṁ virājaye.
Chandarāgaviratto so bhikkhu paññāṇavā idha
ajjhagā amataṁ santiṁ nibbānapadamaccutaṁ 1 .
Dipādakoyaṁ 2 asuci duggandho parihīrati 3
nānākuṇapaparipūro vissavanto tato tato.
Etādisena kāyena yo maññe uṇṇametave
paraṁ vā avajāneyya kimaññatra adassanāti.
Vijayasuttaṁ ekādasamaṁ.
-----------
Suttanipāte uragavaggassa dvādasamaṁ munisuttaṁ

[313] 12 Santhavāto bhayaṁ jātaṁ kiketā jāyate rajo
aniketamasanthavaṁ etaṁ ve munidassanaṁ.
Yo jātamucchijja na ropayeyya
jāyantamassa nānuppavecche
tamāhu ekaṁ muninaṁ carantaṁ
1 Po. Ma. nibbānaṁ padamaccutaṁ. 2 Ma. dvipādakoyaṁ. 3 Ma. parihārati.
Addakkhi so santipadaṁ mahesi.
Saṅkhāya vatthūni pamāya 1 bījaṁ
sinehamassa nānuppavecche
sa ve muni jātikhayantadassī
takkaṁ pahāya na upeti saṅkhaṁ.
Aññāya sabbāni nivesanāni
anikāmayaṁ aññatarampi tesaṁ
sa ve muni vītagedho agiddho
nāyūhatī pāragato hi hoti.
Sabbābhibhuṁ sabbaviduṁ sumedhaṁ
sabbesu dhammesu anūpalittaṁ
sabbañjahaṁ taṇhakkhaye vimuttaṁ
taṁ vāpi dhīrā muni 2 vedayanti.
Paññābalaṁ sīvalatūpapannaṁ
samāhitaṁ jhānarataṁ satīmaṁ
saṅgā pamuttaṁ akhilaṁ anāsavaṁ
taṁ vāpi dhīrā muni 4 vedayanti.
Ekaṁ carantaṁ muni 3 appamattaṁ
nindāpasaṁsāsu avedhamānaṁ
sīhaṁva saddesu asantasantaṁ
1 Po. pahāya. 2-3-4 Yu. muniṁ.
Vātaṁva jālamhi asajjamānaṁ
padumaṁva 1 toyena alimpamānaṁ 2
netāramaññesamanaññaneyyaṁ
taṁ vāpi dhīrā muni vedayanti.
Yo ogahaṇe thambhorivābhijāyati
yasmiṁ pare vācāpariyantaṁ vadanti
taṁ vītarāgaṁ susamāhitindriyaṁ
taṁ vāpi dhīrā muni vedayanti.
Yo ve ṭhitatto tasaraṁva ujjuṁ 3
jigucchati kammehi pāpakehi
vīmaṁsamāno visamaṁ samañca
taṁ vāpi dhīrā muni vedayanti.
Yo saññatatto na karoti pāpaṁ
daharo ca majjho ca munī yatatto
arosaneyyo na 4 roseti kañci
taṁ vāpi dhīrā muni vedayanti.
Yadaggato majjhato sesato vā
piṇḍaṁ labhetha paradattūpajīvī
nālaṁ thutuṁ nāpi 5 nipaccavādī
taṁ vāpi dhīrā muni vedayanti.
1 Ma. padmaṁva. 2 Po. Ma. Yu. alippamānaṁ. 3 Po. Ma. ujjū. 4 Ma.
na so roseti. Yu. so na roseti. 5 Ma. Yu. nopi.
Muniṁ carantaṁ virataṁ methunasmā
yo yobbane na 1 upanibhajjhate kvaci
madappamādā virataṁ vippayuttaṁ
taṁ vāpi dhīrā muni vedayanti.
Aññāya lokaṁ paramatthadassiṁ
oghaṁ samuddaṁ atitariya tādiṁ
taṁ chinnaganthaṁ asitaṁ anāsavaṁ
taṁ vāpi dhīrā muni vedayanti.
Asmā ubho dūravihāravuttino
gihī 2 dāraposī amamo ca subbato
parapāṇarodhāya gihī asaññato
niccaṁ munī rakkhati pāṇine yato.
Sikhī yathā nīlagivo 3 vihaṅgamo
haṁsassa nopeti javaṁ kudācanaṁ
evaṁ gihī nānukaroti bhikkhuno
munino vivittassa vanamhi jhāyatoti.
Munisuttaṁ dvādasamaṁ.
Uragavaggo paṭhamo
tassuddānaṁ
urago dhaniyo khagga 4 visāṇo kasi 5 cunda ca
1 Ma. no. 2 Yu. gihi. 3 Yu. nīlagīvo. 4 Ma. Yu. ceva. 5 Ma. Yu.
visāṇañca tathā kasi.
Parābhavo vasalo metta hemavatāḷavako atha
vijayaṁ muni uraga vaggaṁ vadanti bārasa.
------------
Suttanipāte dutiyo cūḷavaggo
paṭhamaṁ ratanasuttaṁ

[314] 1 Yānīdhabhūtāni samāgatāni
bhummāni vā yāni va antalikkhe
sabbeva bhūtā sumanā bhavantu
athopi sakkacca suṇantu bhāsitaṁ
tasmā hi bhūtā nisāmetha sabbe
mettaṁ karotha mānusiyā pajāya.
Divā ca ratto ca haranti ye baliṁ
tasmā hi ne rakkhatha appamattā.
Yaṁ kiñci vittaṁ idha vā huraṁ vā
saggesu vā yaṁ ratanaṁ paṇītaṁ
na no samaṁ atthi tathāgatena
idampi buddhe ratanaṁ paṇītaṁ.
Etena saccena suvatthi hotu.
Khayaṁ virāgaṁ amataṁ paṇītaṁ
Yadajjhagā sakyamunī samāhito
na tena dhammena samatthi kiñci
idampi dhamme ratanaṁ paṇītaṁ.
Etena saccena suvatthi hotu.
Yambuddhaseṭṭho 1 parivaṇṇayī suciṁ
samādhimānantarikaññamāhu
samādhinā tena samo na vijjati
idampi dhamme ratanaṁ paṇītaṁ.
Etena saccena suvatthi hotu.
Ye puggalā aṭṭhasataṁ pasaṭṭhā
cattāri etāni yugāni honti
te dakkhiṇeyyā sugatassa sāvakā
etesu dinnāni mahapphalāni
idampi saṅghe ratanaṁ paṇītaṁ.
Etena saccena suvatthi hotu.
Ye suppayuttā manasā daḷhena
nikkāmino gotamasāsanamhi
te pattipattā amataṁ vigayha
laddhā mudhā nibbutiṁ bhuñjamānā
idampi saṅghe ratanaṁ paṇītaṁ.
1 Ma. yaṁ ....
Etena saccena suvatthi hotu.
Yathindakhīlo paṭhaviṁ sito siyā
catubbhi vātebhi asampakampiyo
tathūpamaṁ sappurisaṁ vadāmi
yo ariyasaccāni avecca passati
idampi saṅghe ratanaṁ paṇītaṁ.
Etena saccena suvatthi hotu.
Ye ariyasaccāni vibhāvayanti
gambhīrapaññena sudesitāni
kiñcāpi te honti bhusappamattā
na te bhavaṁ aṭṭhamamādiyanti
idampi saṅghe ratanaṁ paṇītaṁ.
Etena saccena suvatthi hotu.
Sahāvassa dassanasampadāya
tayassu dhammā jahitā bhavanti
sakkāyadiṭṭhi vicikicchitañca
sīlabbataṁ vāpi yadatthi kiñci
catūhapāyehi ca vippamutto
cha 1 cābhiṭhānāni abhabbo 2 kātuṁ
idampi saṅghe ratanaṁ paṇītaṁ.
1 Ma. chaccābhiṭhānāni. 2 Ma. abhabba kātuṁ.
Etena saccena suvatthi hotu.
Kiñcāpi so kammaṁ 1 karoti pāpakaṁ
kāyena vācāyuda cetasā vā
abhabbo so tassa paṭicchadāya
abhabbatā diṭṭhapadassa vuttā
idampi saṅghe ratanaṁ paṇītaṁ.
Etena saccena suvatthi hotu.
Vanappagumbe yathā phussitagge
gimhānamāse paṭhamasmiṁ gimhe
tathūpamaṁ dhammavaraṁ adesayi
nibbānagāmiṁ paramaṁ hitāya
idampi buddhe ratanaṁ paṇītaṁ.
Etena saccena suvatthi hotu.
Varo varaññū varado varāharo
anuttaro dhammavaraṁ adesayi
idampi buddhe ratanaṁ paṇītaṁ.
Etena saccena suvatthi hotu.
Khīṇaṁ purāṇaṁ navaṁ natthi sambhavaṁ
virattacittāyatike 2 bhavasmiṁ
te khīṇabījā aviruḷhichandā
1 Ma. kamma. 2 Po. Yu. virattacittā āyatike.
Nibbanti dhīrā yathāyampadīpo 1
idampi saṅghe ratanaṁ paṇītaṁ.
Etena saccena suvatthi hotu.
Yānīdha bhūtāni samāgatāni
bhummāni vā yāni va antalikkhe
tathāgataṁ devamanussapūjitaṁ
buddhaṁ namassāma suvatthi hotu.
Yānīdha bhūtāni samāgatāni
bhummāni vā yāni va antalikkhe
tathāgataṁ devamanussapūjitaṁ
dhammaṁ namassāma suvatthi hotu.
Yānīdha bhūtāni samāgatāni
bhummāni vā yāni va antalikkhe
tathāgataṁ devamanussapūjitaṁ
saṅghaṁ namassāma suvatthi hotu.
Ratanasuttaṁ paṭhamaṁ.
-----------
1 Ma. yathāyaṁ.
Suttanipāte dutiyassa cūḷavaggassa dutiyaṁ āmagandhasuttaṁ

[315] 2 Sāmākaciṅgulakacīnakāni 1 ca
pattapphalaṁ mūlapphalaṁ gavipphalaṁ
dhammena laddhaṁ satamassamānā
na kāmakāmā alikaṁ bhaṇanti.
Yadassamāno sukataṁ suniṭṭhitaṁ
parehi dinnaṁ payataṁ paṇītaṁ
sālīnamannaṁ paribhuñjamāno
so bhuñjasī 2 kassapa āmagandhaṁ.
Na āmagandho mama kappatīti
icceva tvaṁ bhāsati brahmabandhu
sālīnamannaṁ paribhuñjamāno
sakuntamaṁsehi susaṅkhatehi.
Pucchāmi taṁ kassapa etamatthaṁ
kathaṁpakāro tava āmagandho
pāṇātipāto vadhachedabandhanaṁ
theyyaṁ musāvādo nikatī vañcanāni ca
ajjhenakuttaṁ 3 paradārasevanā
esāmagandho na hi maṁsabhojanaṁ.
1 Ma. ... ciṅgūlaka .... Yu. sāmākaḍiṅgalakacīnākāni ca. 2 Yu. bhuñjatī.
3 Yu. ajjena kujjaṁ.
Ye idha kāmesu asaññatā janā
rasesu giddhā 1 asucīkamissatā 2
natthīkadiṭṭhī 3 visamā durannayā
esāmagandho na hi maṁsabhojanaṁ.
Ye lūkhasā dāruṇa 4 piṭṭhimaṁsikā
mittadduno nikkaruṇātimānino
adānasīlā na ca denti kassaci
esāmagandho na hi maṁsabhojanaṁ.
Kodho mado thambho paccuṭṭhāpanā 5 ca
māyā ussuyā 6 bhassasamussayo ca
mānātimāno ca asabbhi santhavo
esāmagandho na hi maṁsabhojanaṁ.
Ye pāpasīlā iṇaghā ca sūcakā 7
vohārakūṭā idha pāṭirūpikā
narādhamā yedha karonti kibbisaṁ
esāmagandho na hi maṁsabhojanaṁ.
Ye idha pāṇesu asaññatā janā
paresamādāya vihesamuyyutā
dussīlaluddhā pharusā anādarā
1 Po. gedhā. 2 Po. asucibhāvamissitā. Ma. asucibhāvamassitā.
Yu. asucīkamissitā. 3 Ma. natthikadiṭṭhī. Yu. natthikadiṭṭhi.
4 Po. Ma. Yu. dāruṇā. 5 Po. Ma. paccupaṭṭhāpanā. 6 Po. Yu. ussuyyā.
Ma. usūyā. 7 Po. Ma. Yu. iṇaghātasucakā.
Esāmagandho na hi maṁsabhojanaṁ.
Etesu giddhā viruddhātipātino
niccuyyutā pecca tamaṁ vajanti ye
patanti sattā nirayaṁ avaṁsirā
esāmagandho na hi maṁsabhojanaṁ.
Na macchamaṁsaṁ 1 nānāsakattaṁ
na naggiyaṁ (na 2 muṇḍiyaṁ jaṭā 3 jallaṁ
kharājināni) nāggihutassupasevanā 4
ye vāpi loke amarā bahū tapā
mantāhutī yaññamutūpasevanā
sodhenti maccaṁ avitiṇṇakaṅkhaṁ.
Yo 5 tesu gutto viditindriyo care
dhamme ṭhito ajjavamaddave rato
saṅgātigo sabbadukkhappahīno
na limpati diṭṭhasutesu dhīro.
Iccetamatthaṁ bhagavā punappunaṁ
akkhāsi naṁ vedayi mantapāragū
citrāhi gāthāhi munippakāsayi 6
nirāmagandho asito durannayo.
Sutvāna buddhassa subhāsitaṁ padaṁ
1 Ma. na macchamaṁsānamanāsakattaṁ 2 Yu. nasaddo natthi 3 Po. na muṇḍiyaṁ jaṭā na
jallā. 4 Po. ... aggihutassupasevanā. Yu. kharājinānivā nāggihutassupasevanāva
yā. 5 Yu. so. 6 Ma. munī.
Nirāmagandhaṁ sabbadukkhappanudaṁ 1
nīcamano vandi tathāgatassa
tattheva pabbajjamarocayitthāti.
Āmagandhasuttaṁ dutiyaṁ.
---------
Suttanipāte dutiyassa cūḷavaggassa tatiyaṁ hirisuttaṁ

[316] 3 Hirintarantaṁ vijigucchamānaṁ
sakhāhamasmi 2 iti bhāsamānaṁ
sayhāni kammāni anādiyantaṁ
neso mamanti iti naṁ vijaññā.
Ananvayaṁ piyaṁ vācaṁ yo mittesu pakubbati
akarontaṁ bhāsamānaṁ parijānanti paṇḍitā.
Na so mitto yo sadā appamatto
bhedāsaṅkī randhamevānupassī
yasmiṁ ca seti urasīva putto
sa ve mitto yo parehi abhejjo 3 .
Pāmujjakaraṇaṁ ṭhānaṁ pasaṁsāvahanaṁ sukhaṁ
phalānisaṁso bhāveti vahanto porisaṁ dhuraṁ.
Pavivekarasaṁ pitvā rasaṁ upasamassa ca
1 Ma. Yu. sabbadukkhappanūdanaṁ. 2 Po. tavāhamasmi. Ma. tavāhamasmi.
3 Po. abhajjo.
Niddaro hoti nippāpo dhammapītirasaṁ pivanti.
Hirisuttaṁ tatiyaṁ.
----------
Suttanipāte dutiyassa cūḷavaggassa catutthaṁ maṅgalasuttaṁ