[287] 8 Bahukārā bhikkhave brāhmaṇagahapatikā tumhākaṁ
ye te 2 paccupaṭṭhitā cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajja-
parikkhārehi. Tumhepi bhikkhave bahukārā brāhmaṇagahapatikānaṁ
yaṁ nesaṁ dhammaṁ desetha ādikalyāṇaṁ majjhekalyāṇaṁ pariyosānakalyāṇaṁ
sātthaṁ sabyañjanaṁ kevalaparipuṇṇaṁ parisuddhaṁ brahmacariyaṁ
pakāsetha. Evamidaṁ bhikkhave aññamaññaṁ nissāya brahmacariyaṁ vussati
oghassa nittharaṇatthāya sammādukkhassa antakiriyāyāti.
1 Po. Yu. bahūpakārā. 2 Ma. Yu. vo.
Sāgārā anāgārā ca ubho aññoññanissitā
ārādhayanti saddhammaṁ yogakkhemaṁ anuttaraṁ
sāgāresu ca cīvaraṁ paccayaṁ sayanāsanaṁ
anāgārā paṭicchanti parissayavinodanaṁ.
Sugataṁ pana nissāya gahaṭṭhā gharamesino
saddahānā 1 arahataṁ ariyapaññāya jhāyino
idha dhammaṁ caritvāna maggaṁ sugatigāminaṁ
nandino devalokasmiṁ modanti kāmakāminoti. Aṭṭhamaṁ.

[288] 9 Ye keci bhikkhave bhikkhū kuhā thaddhā lapā siṅgī
unnaḷā asamāhitā. Na me te bhikkhave bhikkhū māmakā
apagatā ca te bhikkhave bhikkhū imasmā dhammavinayā na ca te [2]-
imasmiṁ dhammavinaye vuḍḍhiṁ virūḷhiṁ vepullaṁ āpajjanti. Ye ca
kho bhikkhave bhikkhū nikkuhā nillapā dhīrā athaddhā susamāhitā
te ca 3 kho me bhikkhave bhikkhū māmakā anapagatā ca te bhikkhave
bhikkhū imasmā dhammavinayā imasmiṁ 4 ca te dhammavinaye vuḍḍhiṁ
virūḷhiṁ vepullaṁ āpajjantīti.
Kuhā thaddhā lapā siṅgī unnaḷā asamāhitā
na te dhamme virūhanti sammāsambuddhadesite.
Nikkuhā nillapā dhīrā athaddhā susamāhitā
te ve dhamme virūhanti sammāsambuddhadesiteti. Navamaṁ.
1 saddahantā. 2 Po. Yu. bhikkhave. 3 Ma. casadado natthi
4 Ma. te ca imasmiṁ .... Yu. te ca bhikkhave bhikkhū imasmiṁ ....

[289] 10 Seyyathāpi bhikkhave puriso nadiyā sotena ovuyheyya
piyarūpasātarūpena tamenaṁ cakkhumā puriso tīre ṭhito disvā
evaṁ vadeyya kiñcāpi kho tvaṁ ambho purisa nadiyā sotena
ovuyhasi piyarūpasātarūpena atthi cettha heṭṭhā rahado saūmī
sāvaṭṭo sagaho sarakkhaso yaṁ tvaṁ ambho purisa rahadaṁ
pāpuṇitvā maraṇaṁ vā nigacchasi maraṇamattaṁ vā dukkhanti. Atha
kho so bhikkhave puriso tassa purisassa saddaṁ sutvā hatthehi ca
pādehi ca paṭisotaṁ vāyameyya. Upamā kho me ayaṁ bhikkhave
katā atthassa viññāpanāya. Ayañcevettha 1 attho nadiyā 2
sotenāti kho bhikkhave taṇhāyetaṁ adhivacanaṁ piyarūpasātarūpenāti 3
kho bhikkhave channetaṁ ajjhattikānaṁ āyatanānaṁ adhivacanaṁ heṭṭhā
rahadoti kho bhikkhave pañcannaṁ orambhāgiyānaṁ saṁyojanānaṁ adhivacanaṁ
saūmīti 4 kho bhikkhave kodhupāyāsassetaṁ adhivacanaṁ sāvaṭṭoti 5 kho
bhikkhave pañcannetaṁ kāmaguṇānaṁ adhivacanaṁ sagaho 6 sarakkhasoti kho
bhikkhave mātugāmassetaṁ adhivacanaṁ paṭisotanti 7 kho bhikkhave
nekkhammassetaṁ adhivacanaṁ hatthehi ca pādehi ca vāyāmoti kho bhikkhave
viriyārambhassetaṁ adhivacanaṁ cakkhumā puriso tīre ṭhitoti kho
bhikkhave tathāgatassetaṁ adhivacanaṁ arahato sammāsambuddhassāti.
Sahāpi dukkhena jaheyya kāme
yogakkhemaṁ āyatiṁ patthayāno
1 Ma. Yu. ayañcettha. 2 Ma. Yu. nadiyā sototi. 3 Ma. piyarūpaṁ sātarūpaṁ. Yu.
piyarūpasātarūpaṁ. 4 Ma. ūmibhayanti. 5 Ma. āvaṭṭanti 6 Ma. gaharakkhasoti.
7 Ma. Yu. paṭisototi
Sammappajāno suvimuttacitto
vimuttiyā phassaye tattha tattha
sa vedagū vūsitabrahmacariyo
lokantagū pāragatoti vuccatīti. Dasamaṁ.

[290] 11 Carato cepi bhikkhave bhikkhuno uppajjati kāmavitakko
vā byāpādavitakko vā vihiṁsāvitakko vā tañce [1]-
bhikkhu adhivāseti nappajahati na vinodeti na byantīkaroti na anabhāvaṁ
gameti carampi bhikkhave bhikkhu evaṁbhūto anātāpī anottappī 2
satataṁ samitaṁ kusīto hīnaviriyoti vuccati. Ṭhitassa cepi
bhikkhave bhikkhuno uppajjati kāmavitakko vā byāpādavitakko vā
vihiṁsāvitakko vā tañce bhikkhu adhivāseti nappajahati na
vinodeti na byantīkaroti na anabhāvaṁ gameti ṭhitopi bhikkhave bhikkhu
evaṁbhūto anātāpī anottappī satataṁ samitaṁ kusīto hīnaviriyoti
vuccati. Nisinnassa cepi bhikkhave bhikkhuno uppajjati kāmavitakko
vā byāpādavitakko vā vihiṁsāvitakko vā tañce
bhikkhu adhivāseti nappajahati na vinodeti na byantīkaroti na anabhāvaṁ
gameti nisinnopi bhikkhave bhikkhu evaṁbhūto anātāpī
anottappī satataṁ samitaṁ kusīto hīnaviriyoti vuccati. Sayānassa cepi
bhikkhave bhikkhuno jāgarassa uppajjati kāmavitakko vā byāpādavitakko
vā vihiṁsāvitakko vā tañce bhikkhu adhivāseti
1 Ma. Yu. bhikkhave. 2 Ma. anottāpi.
Nappajahati na vinodeti na byantīkaroti na anabhāvaṁ gameti sayānopi
bhikkhave bhikkhu jāgaro evaṁbhūto anātāpī anottappī satataṁ samitaṁ
kusīto hīnaviriyoti vuccati.

[291] Carato cepi bhikkhave bhikkhuno uppajjati kāmavitakko
vā byāpādavitakko vā vihiṁsāvitakko vā tañce bhikkhu na
adhivāseti pajahati vinodeti byantīkaroti anabhāvaṁ gameti carampi bhikkhave
bhikkhu evaṁbhūto ātāpī ottappī 1 satataṁ samitaṁ āraddhaviriyo pahitattoti
vuccati. Ṭhitassa cepi bhikkhave bhikkhuno uppajjati kāmavitakko
vā byāpādavitakko vā vihiṁsāvitakko vā tañce bhikkhu na 2
adhivāseti pajahati vinodeti byantīkaroti anabhāvaṁ gameti ṭhitopi
bhikkhave bhikkhu evaṁbhūto ātāpī ottappī satataṁ samitaṁ āraddhaviriyo
pahitattoti vuccati. Nisinnassa cepi bhikkhave bhikkhuno
uppajjati kāmavitakko vā byāpādavitakko vā vihiṁsāvitakko
vā tañce bhikkhave bhikkhu na adhivāseti pajahati vinodeti
byantīkaroti anabhāvaṁ gameti nisinnopi bhikkhave bhikkhu evaṁbhūto ātāpī
ottappī satataṁ samitaṁ āraddhaviriyo pahitattoti vuccati.
Sayānassa cepi bhikkhave bhikkhuno jāgarassa uppajjati kāmavitakko
vā byāpādavitakko vā vihiṁsāvitakko vā tañce bhikkhu na
adhivāseti pajahati vinodeti byantīkaroti anabhāvaṁ gameti
sayānopi bhikkhave bhikkhu jāgaro evaṁbhūto ātāpī ottappī satataṁ
1 Ma. ottāpī. 2 Ma. Yu. nādhivāseti.
Samitaṁ āraddhaviriyo pahitattoti vuccati 1 .
Caraṁ vā yadi vā tiṭṭhaṁ nisinno udavā sayaṁ
yo vitakkaṁ vitakketi pāpakaṁ gehanissitaṁ
kumaggaṁ paṭipanno so mohaneyyesu mucchito
abhabbo tādiso bhikkhu phuṭṭhuṁ sambodhimuttamaṁ.
Yo 2 caraṁ vā yadi vā tiṭṭhaṁ nisinno udavā sayaṁ
vitakkaṁ samayitvāna vitakkūpasame rato
bhabbo so tādiso bhikkhu phuṭṭhuṁ sambodhimuttamanti. Ekādasamaṁ.

[292] 12 Sampannasīlā bhikkhave hotha 3 sampannapātimokkhā
pātimokkhasaṁvarasaṁvutā viharatha ācāragocarasampannā aṇumattesu vajjesu
bhayadassāvino 4 samādāya sikkhatha sikkhāpadesu. Sampannasīlānaṁ [5]-
bhikkhave bhavataṁ 6 sampannapātimokkhānaṁ pātimokkhasaṁvarasaṁvutānaṁ
viharataṁ ācāragocarasampannānaṁ aṇumattesu vajjesu bhayadassāvīnaṁ
samādāya sikkhataṁ sikkhāpadesu kimassa 7 bhikkhave uttariṁ karaṇīyaṁ
carato cepi bhikkhave bhikkhuno abhijjhā vigatā hoti byāpādo
vigato hoti thīnamiddhaṁ vigataṁ hoti uddhaccakukkuccaṁ vigataṁ hoti
vicikicchā pahīnā hoti āraddhaviriyaṁ 8 hoti asallīnaṁ upaṭṭhitā
sati appamuṭṭhā 9 passaddho kāyo asāraddho samāhitaṁ cittaṁ
1 Ma. Yu. vuccatīti. 2 Ma. yo ca caraṁ vā tiṭṭhaṁ vā. Yu. yo caraṁ vā
yo tiṭṭhaṁ vā. 3 Ma. Yu. viharatha. 4 Yu. bhayadassāvī. 5 Ma. vo.
6 Ma. Yu. viharataṁ. 7 Ma. kimassa uttari karaṇīyaṁ. Yu. kiñcassa. 8 Ma. Yu.
āraddhaṁ hoti viriyaṁ. 9 Sī. Ma. Yu. asammuṭṭhā.
Ekaggaṁ caraṁpi bhikkhave bhikkhu evaṁbhūto ātāpī ottappī satataṁ
samitaṁ āraddhaviriyo pahitattoti vuccati. Ṭhitassa cepi bhikkhave
bhikkhuno abhijjhā vigatā hoti byāpādo vigato hoti thīnamiddhaṁ
vigataṁ hoti uddhaccakukkuccaṁ vigataṁ hoti vicikicchā pahīnā hoti
āraddhaṁ hoti viriyaṁ asallīnaṁ upaṭṭhitā sati appamuṭṭhā
passaddho kāyo asāraddho samāhitaṁ cittaṁ ekaggaṁ ṭhitopi bhikkhave
bhikkhu evaṁbhūto ātāpī ottappī satataṁ samitaṁ āraddhaviriyo
pahitattoti vuccati. Nisinnassa cepi bhikkhave bhikkhuno abhijjhā
vigatā hoti byāpādo vigato hoti thīnamiddhaṁ vigataṁ hoti
uddhaccakukkuccaṁ vigataṁ hoti vicikicchā pahīnā hoti āraddhaṁ
hoti viriyaṁ asallīnaṁ upaṭṭhitā sati appamuṭṭhā passaddho
kāyo asāraddho samāhitaṁ cittaṁ ekaggaṁ nisinnopi bhikkhave
bhikkhu evaṁbhūto ātāpī ottappī satataṁ samitaṁ āraddhaviriya
pahitattoti vuccati. Sayānassa cepi bhikkhave bhikkhuno jāgarassa
abhijjhā vigatā hoti byāpādo vigato hoti thīnamiddhaṁ vigataṁ
hoti uddhaccakukkuccaṁ vigataṁ hoti vicikicchā pahīnā hoti
āraddhaṁ hoti viriyaṁ asallīnaṁ upaṭṭhitā sati appamuṭṭhā
passaddho kāyo asāraddho samāhitaṁ cittaṁ ekaggaṁ sayānopi
bhikkhave bhikkhu jāgaro evaṁbhūto ātāpī ottappī satataṁ samitaṁ
āraddhaviriyo pahitattoti vuccatīti.
Yataṁ care yataṁ tiṭṭhe yataṁ acche yataṁ saye
yataṁ sammiñjaye bhikkhu yatamenaṁ pasāraye
uddhaṁ tiriyaṁ apācīnaṁ yāvatā jagato gati
samavekkhitā ca 1 dhammānaṁ khandhānaṁ udayabbayaṁ
evaṁ vihārimātāpiṁ santavuttiṁ anuddhataṁ
cetosamathasāmīciṁ sikkhamānaṁ sadā sataṁ
satataṁ pahitattoti āhu bhikkhuṁ tathāvidhanti. Dvādasamaṁ.

[293] 13 Vuttaṁ hetaṁ bhagavatā vuttamarahatāti me sutaṁ loko
bhikkhave tathāgatena abhisambuddho lokasmā tathāgato visaṁyutto
lokasamudayo bhikkhave tathāgatena abhisambuddho lokasamudayo tathāgatassa
pahīno lokanirodho bhikkhave tathāgatena abhisambuddho lokanirodho
tathāgatassa sacchikato lokanirodhagāminī paṭipadā bhikkhave
tathāgatena abhisambuddhā lokanirodhagāminī paṭipadā tathāgatassa
bhāvitā. Yaṁ bhikkhave sadevakassa lokassa samārakassa sabrahmakassa
sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya diṭṭhaṁ sutaṁ mutaṁ
viññātaṁ pattaṁ pariyesitaṁ anuvicaritaṁ manasā yasmā taṁ tathāgatena
abhisambuddhaṁ tasmā tathāgatoti vuccati. Yañca bhikkhave rattiṁ
tathāgato anuttaraṁ sammāsambodhiṁ abhisambujjhati yañca rattiṁ
anupādisesāya nibbānadhātuyā parinibbāyati yametasmiṁ antare
bhāsati labhati niddisati sabbantaṁ tatheva hoti no aññathā tasmā
1 Yu. va.
Tathāgatoti vuccati. Yathāvādī bhikkhave tathāgato tathākārī yathākārī 1
tathāvādī iti yathāvādī tathākārī yathākārī tathāvādī
tasmā tathāgatoti vuccati. Sadevake bhikkhave loke samārake
sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya tathāgato
abhibhū anabhibhūto aññadatthudaso vasavattī tasmā tathāgatoti
vuccatīti. Etamatthaṁ bhagavā avoca. Tatthetaṁ iti vuccati
sabbalokaṁ abhiññāya sabbaloke yathātathaṁ
sabbalokavisaṁyutto sabbaloke anūpamo 2
sabbe 3 sabbābhibhū dhīro sabbaganthappamocano.
Phuṭṭhassa 4 paramā santi nibbānaṁ akutobhayaṁ.
Esa khīṇāsavo buddho anīgho chinnasaṁsayo
sabbakammakkhayaṁ patto vimutto upadhisaṅkhaye
esa so bhagavā buddho esa sīho anuttaro
sadevakassa lokassa brahmacakkaṁ pavattayi.
Iti devā manussā ca ye buddhaṁ saraṇaṁ gatā
saṅgamma taṁ namassanti mahantaṁ vītasāradaṁ.
Danto damayataṁ seṭṭho santo samayataṁ isī
mutto mocayataṁ aggo tiṇṇo tārayataṁ varo.
Iti hetaṁ namassanti mahantaṁ vītasāradaṁ.
1 Yu. yathāvādī tathāgato tathāvādī. 2 aṭṭhakathāyaṁ sanūsayo. Ma. anūpayo.
3 Ma. sa ve. 4 Ma. phuṭṭhāssa.
Sadevakasmiṁ lokasmiṁ natthi te paṭipuggaloti.
Ayampi attho vutto bhagavatā iti me sutanti. Terasamaṁ.
Catukkanipāto niṭṭhito.
Tassuddānaṁ
brāhmaṇā 1 cattāri jānaṁ samaṇasīlā taṇhā brahmā
bahukārā kuhanā 2 purisā caraṁ 3 sampannalokena terasāti.
Itivuttake dvādasādhikasatasuttanti
itivuttakaṁ niṭṭhitaṁ.
-----------
Sattavisekanipātaṁ
dukkaṁ bāvīsasuttasaṅgahitaṁ
samapaññāsamatha tikaṁ
terasa catukkañca iti yamidaṁ
dvidasuttarasuttasate
saṁgāyitvā samādahaṁsu purā
arahanto ciraṭṭhitiyā
tamāhu nāmena itivuttanti.
Itivuttakapāḷi niṭṭhitā.
Idaṁ marammapotthake āgataṁ.
---------
1 Ma. brāhmaṇasulabhā. 2 Ma. kuhapurisā. 3 Ma. carasampanna ....
Suttantapiṭake khuddakanikāyassa
suttanipāto
--------
namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa.
Paṭhamo uragavaggo
paṭhamaṁ uragasuttaṁ

[294] 1 Yo ve 1 uppatitaṁ vineti kodhaṁ
visaṭaṁ sappavisaṁva osathehi 2
so bhikkhu jahāti orapāraṁ
urago jiṇṇamiva tacaṁ purāṇaṁ.
Yo rāgamudacchidā asesaṁ
bhiṁsapupphaṁva 3 saroruhaṁ vigayha
so bhikkhu jahāti orapāraṁ
urago jiṇṇamiva tacaṁ purāṇaṁ.
Yo taṇhamudacchidā asesaṁ
saritaṁ sīghasaraṁ visosayitvā
1 Ma. Yu. vesaddo natthi. 2 Ma. osadhehi. 3 Ma. Yu. bhisapupphaṁva.
So bhikkhu jahāti orapāraṁ
urago jiṇṇamiva tacaṁ purāṇaṁ.
Yo mānamudabbadhī asesaṁ
naḷasetuṁva sudubbalaṁ mahogho
so bhikkhu jahāti orapāraṁ
urago jiṇṇamiva tacaṁ purāṇaṁ.
Yo nājjhagamā bhavesu sāraṁ
vicinaṁ pupphamiva udumbaresu
so bhikkhu jahāti orapāraṁ
urago jiṇṇamiva tacaṁ purāṇaṁ.
Yassantarato na santi kopā
iti bhavābhavatañca vītivatto
so bhikkhu jahāti orapāraṁ
urago jiṇṇamiva tacaṁ purāṇaṁ.
Yassa vitakkā vidhūpitā
ajjhattaṁ suvikappitā asesā
so bhikkhu jahāti orapāraṁ
urago jiṇṇamiva tacaṁ purāṇaṁ.
Yo nāccasārī na paccasārī
sabbaṁ accugamā 1 imaṁ papañcaṁ
1 Ma. Yu. accagamā.
So bhikkhu jahāti orapāraṁ
urago jiṇṇamiva tacaṁ purāṇaṁ.
Yo nāccasārī na paccasārī
sabbaṁ vitathamidanti ñatvā 1 loke
so bhikkhu jahāti orapāraṁ
urago jiṇṇamiva tacaṁ purāṇaṁ.
Yo nāccasārī na paccasārī
sabbaṁ vitathamidanti vītalobho
so bhikkhu jahāti orapāraṁ
urago jiṇṇamiva tacaṁ purāṇaṁ.
Yo nāccasārī na paccasārī
sabbaṁ vitathamidanti vītarāgo
so bhikkhu jahāti orapāraṁ
urago jiṇṇamiva tacaṁ purāṇaṁ.
Yo nāccasārī na paccasārī
sabbaṁ vitathamidanti vītadoso
so bhikkhu jahāti orapāraṁ
urago jiṇṇamiva tacaṁ purāṇaṁ.
Yo nāccasārī na paccasārī
sabbaṁ vitathamidanti vītamoho
1 Ma. ñatva.
So bhikkhu jahāti orapāraṁ
urago jiṇṇamiva tacaṁ purāṇaṁ.
Yassānusayā na santi keci
mūlā [1]- akusalā samūhatāse
so bhikkhu jahāti orapāraṁ
urago jiṇṇamiva tacaṁ purāṇaṁ.
Yassa darathajā na santi keci
oraṁ āgamanāya paccayāse
so bhikkhu jahāti orapāraṁ
urago jiṇṇamiva tacaṁ purāṇaṁ.
Yassa vanathajā na santi keci
vinibandhāya bhavāya hetukappā
so bhikkhu jahāti orapāraṁ
urago jiṇṇamiva tacaṁ purāṇaṁ.
Yo nīvaraṇe pahāya pañca
anīgho tiṇṇakathaṅkatho visallo
so bhikkhu jahāti orapāraṁ
urago jiṇṇamiva tacaṁ purāṇanti.
Uragasuttaṁ paṭhamaṁ.
-----------
1 Ma. casaddo dissati.
Suttanipāte uragavaggassa dutiyaṁ dhaniyasuttaṁ

[295] 2 Pakkodano dukkhakhīrohamasmi (iti dhaniyo gopo)
anutīre mahiyā samānavāso
channā kuṭi āhito gini
atha ce patthayasī pavassa deva.
Akkodhano vigatakhilohamasmi (iti bhagavā)
anutīre mahiyekarattivāso
vivaṭā kuṭi nibbuto gini
atha ce patthayasī pavassa deva.
Andhakamakasā na vijjare (iti dhaniyo gopo)
kacche rūḷhatiṇe caranti gāvo
vuṭṭhimpi saheyyumāgataṁ
atha ce patthayasī pavassa deva.
Bhaddhā hi 1 bhisī susaṅkhatā (iti bhagavā)
tiṇṇo pāragato vineyya oghaṁ
attho bhisiyā na vijjati
atha ce patthayasī pavassa deva.
Gopī mama assavā alolā (iti dhaniyo gopo)
dīgharattaṁ saṁvāsiyā manāpā
1 Ma. bhaddhāsi.
Tassā na suṇāmi kiñci pāpaṁ
atha ce patthayasī pavassa deva.
Cittaṁ mama assavaṁ vimuttaṁ (iti bhagavā)
dīgharattaṁ paribhāvitaṁ sudantaṁ
pāpaṁ pana me na vijjati
atha ce patthayasī pavassa deva.
Attavettanabhatohamasmi (iti dhaniyo gopo)
puttā ca me samāniyā arogā
tesaṁ na suṇāmi kiñci pāpaṁ
atha ce patthayasī pavassa deva.
Nāhaṁ bhatakosmi kassaci (iti bhagavā)
nibbiṭṭhena carāmi sabbaloke
attho bhatiyā na vijjati
atha ce patthayasī pavassa deva.
Atthi vasā atthi dhenupā (iti dhaniyo gopo)
godharaṇiyo paveniyopi atthi
usabhopi gavampatī 1 ca atthi
atha ce patthayasī pavassa deva.
Natthi vasā natthi dhenupā (iti bhagavā)
godharaṇiyo paveniyopi natthi
1 Ma. Yu. sabbattha gavampatīdhāti dissati.
Usabhopi gavampatī ca natthi
atha ce patthayasī pavassa deva.
Khīlā nikhātā asampavedī (iti dhaniyo gopo)
dāmā muñjamayā navā susaṇṭhānā
na hi sakkhinti dhenupāpi chettuṁ
atha ce patthayasī pavassa deva.
Usabhoriva chetvā 1 bandhanāni (iti bhagavā)
nāgo pūtilataṁva dālayitvā
nāhaṁ puna 2 upessaṁ gabbhaseyyaṁ
atha ce patthayasī pavassa deva.
Ninnañca thalañca pūrayanto
mahāmegho pāvassi tāvadeva
sutvā devassa vassato
imamatthaṁ dhaniyo abhāsatha
lābhā vata no anappakā
ye mayaṁ bhagavantaṁ addasāma
saraṇaṁ taṁ upema cakkhuma
satthā no hohi 3 mahāmuni.
Gopī ca ahañca assavā
brahmacariyaṁ sugate carāmase
1 Ma. Yu. chetva. 2 Ma. punupessaṁ. Po. upeyyaṁ. 3 Po. Ma. Yu. tuvaṁ.
Jātimaraṇassa pāragā 1
dukkhassantakarā bhavāmase.
Nandati puttehi puttimā (iti māro pāpimā)
gopiko 2 gohi tatheva nandati
upadhīhi narassa nandanā
na hi so nandati yo nirūpadhi.
Socati puttehi puttimā (iti bhagavā)
gopiko gohi tatheva socati
upadhīhi narassa socanā
na hi so socati yo nirūpadhīti.
Dhaniyasuttaṁ dutiyaṁ.
-----------
Suttanipāte uragavaggassa tatiyaṁ khaggavisāṇasuttaṁ

[296] 3 Sabbesu bhūtesu nidhāya daṇḍaṁ
aviheṭhayaṁ aññatarampi tesaṁ
na puttamiccheyya kuto sahāyaṁ
eko care khaggavisāṇakappo.
Saṁsaggajātassa bhavanti snehā
1 Ma. pāragū. 2 Po. gopiko. Ma. gomā.. Yu. Sī. gomiko.
Snehanvayaṁ dukkhamidaṁ pahoti
ādīnavaṁ snehajaṁ pekkhamāno
eko care khaggavisāṇakappo.
Mitte suhajje anukampamāno
hāpeti atthaṁ paṭibaddhacitto
etaṁ bhayaṁ santhavapekkhamāno 1
eko care khaggavisāṇakappo.
Vaṁso visālo va yathā visatto
puttesu dāresu ca yā apekkhā
vaṁsākaḷīro 2 va asajjamāno
eko care khaggavisāṇakappo.
Migo araññamhi yathā abandho 3
yenicchakaṁ gacchati gocarāya
viññū naro seritaṁ pekkhamāno
eko care khaggavisāṇakappo.
Āmantanā hoti sahāyamajjhe
vāse ṭhāne gamane cārikāya
anabhijjhitaṁ seritaṁ pekkhamāno
eko care khaggavisāṇakappo.
1 Ma. Yu. santhave pekkhamānotipi. 2 Po. vaṁsakaḷirova. Ma. vaṁsakkaḷīrova.
3 Ma. Yu. abaddho.
Khiḍḍā ratī hoti sahāyamajjhe
puttesu ca vipūlaṁ hoti pemaṁ
piyavippayogaṁ vijigucchamāno
eko care khaggavisāṇakappo.
Cātuddiso appaṭigho ca hoti
santussamāno itarītarena
parissayānaṁ sahitā achambhī
eko care khaggavisāṇakappo.
Dussaṅgahā pabbajitāpi eke
atho gahaṭṭhā gharamāvasantā
appossuko paraputtesu hutvā
eko care khaggavisāṇakappo.
Oropayitvā gihibyañjanāni
sañchinnapatto 1 yathā koviḷāro
chetvāna dhīro gihibandhanāni
eko care khaggavisāṇakappo.
Sace labhetha nipakaṁ sahāyaṁ
saddhiṁcaraṁ sādhuvihāridhīraṁ
abhibhuyya sabbāni parissayāni
careyya tenattamano satimā.
1 Yu. saṁsīnanapatto.
No ce labhetha nipakaṁ sahāyaṁ
saddhiṁcaraṁ sādhuvihāridhīraṁ
rājāva raṭṭhaṁ vijitaṁ pahāya
eko care mātaṅgaraññeva nāgo.
Addhā pasaṁsāma sahāyasampadaṁ
seṭṭhā samā sevitabbā sahāyā
ete aladdhā anavajjabhojī
eko care khaggavisāṇakappo.
Disvā suvaṇṇassa pabhassarāni
kammāraputtena suniṭṭhitāni
saṅghaṭṭamānāni duve bhujasmiṁ
eko care khaggavisāṇakappo.
Evaṁ dutiyena sahāmamassa
vācābhilāpo abhisajjanā vā
etaṁ bhayaṁ āyati pekkhamāno
eko care khaggavisāṇakappo.
Kāmā hi citrā madhurā manoramā
virūparūpena mathenti cittaṁ
ādīnavaṁ kāmaguṇesu disvā
eko care khaggavisāṇakappo.
Ītī ca gaṇḍo ca upaddavo ca
rogo ca sallañca bhayañca metaṁ
etaṁ bhayaṁ kāmaguṇesu disvā
eko care khaggavisāṇakappo.
Sītañca uṇhañca khudaṁ pipāsaṁ
vātātape ḍaṁsasiriṁsape 1 ca
sabbānipetāni abhisambhavitvā
eko care khaggavisāṇakappo.
Nāgova yūthāni vivajjayitvā
sañjātakkhandho padumī uḷāro
yathābhirantaṁ viharaṁ 2 araññe
eko care khaggavisāṇakappo.
Aṭṭhāna taṁ saṅgaṇikāratassa
yaṁ phussaye 3 sāmayikaṁ vimuttaṁ
ādiccabandhussa vaco nisamma
eko care khaggavisāṇakappo.
Diṭṭhīvisūkāni upātivatto
patto niyāmaṁ paṭiladdhamaggo
uppannañāṇomhi anaññaneyyo
eko care khaggavisāṇakappo.
1 Po. Ma. ḍaṁsasarīsape. 2 Yu. vihare. 3 Ma. Yu. phassaye.
Nillolupo nikkuho nippipāso
nimmakkho niddhantakasāvamoho
nirāsayo sabbaloke bhavitvā
eko care khaggavisāṇakappo.
Pāpaṁ sahāyaṁ parivajjayetha
anatthadassiṁ visame niviṭṭhaṁ
sayaṁ na seve pasutaṁ pamattaṁ
eko care khaggavisāṇakappo.
Bahussutaṁ dhammadharaṁ bhajetha
mittaṁ uḷāraṁ paṭibhāṇavantaṁ
aññāya atthāni vineyya kaṅkhaṁ
eko care khaggavisāṇakappo.
Khiḍḍaṁ ratiṁ kāmasukhañca loke
analaṅkaritvā anapekkhamāno
vibhūsanaṭṭhānā virato saccavādī
eko care khaggavisāṇakappo.
Puttañca dāraṁ pitarañca mātaraṁ
dhanāni dhaññāni ca bandhavāni 1
hitvāna kāmāni yathodhikāni
eko care khaggavisāṇakappo.
1 Yu. bandhanāni ca.
Saṅgo eso parittamettha sokhyaṁ
appassādo dukkhamettha bhiyyo
gaṇḍo 1 eso iti ñatvā matimā 2
eko care khaggavisāṇakappo.
Sandālayitvāna saṁyojanāni
jālaṁ va chetvā 3 salilambucārī
aggīva daḍḍhaṁ anivattamāno
eko care khaggavisāṇakappo.
Okkhittacakkhu 4 na ca pādalolo
guttindriyo rakkhitamānasāno
anavassuto apariḍayhamāno
eko care khaggavisāṇakappo.
Ohārayitvā gihibyañjanāni
sañchinnapatto 5 yathā pārichatto
kāsāyavattho abhinikkhamitvā
eko care khaggavisāṇakappo.
Rasesu gedhaṁ akaraṁ alolo
anaññaposī sapadānacārī
kule kule appaṭibaddhacitto
eko care khaggavisāṇakappo.
1 Ma. Yu. gaḷo. 2 Ma. Yu. mutīmā. 3 Po. bhitvā. 4 Po. Ma. Yu.
okkhittacakkhū. 5 Ma. sañchannapatto.
Pahāya pañcāvaraṇāni cetaso
upakkilese byapanujja sabbe
anissito chetvā sinehadosaṁ
eko care khaggavisāṇakappo.
Vipiṭṭhikatvāna sukhaṁ dukkhañca
pubbeva ca somanassadomanassaṁ
laddhānupekkhaṁ samathaṁ visuddhaṁ
eko care khaggavisāṇakappo.
Āraddhaviriyo paramatthapattiyā
alīnacitto akusītavuttī
daḷhanikkamo thāmabalūpapanno
eko care khaggavisāṇakappo.
Paṭisallānaṁ jhānamariñcamāno
dhammesu niccaṁ anudhammacārī
ādīnavaṁ sammasitā bhavesu
eko care khaggavisāṇakappo.
Taṇhakkhayaṁ patthayaṁ appamatto
anelamūgo sutavā satimā
saṅkhātadhammo niyato padhānavā
eko care khaggavisāṇakappo.
Sīhova saddesu asantasanto
vātova jālamhi asajjamāno
padumaṁva toyena alimpamāno 1
eko care khaggavisāṇakappo.
Sīho yathā dāṭhabalī pasayha
rājā migānaṁ abhibhuyyacārī
sevetha pantāni senāsanāni
eko care khaggavisāṇakappo.
Mettaṁ upekkhaṁ karuṇaṁ vimuttaṁ 2
āsevamāno muditañca kāle
sabbena lokena avirujjhamāno
eko care khaggavisāṇakappo.
Rāgañca dosañca pahāya mohaṁ
sandālayitvāna saṁyojanāni
asantasaṁ jīvitasaṅkhayamhi
eko care khaggavisāṇakappo.
Bhajanti sevanti ca kāraṇatthā
nikkāraṇā dullabhā ajja mittā
attatthapaññā asucī manussā
eko care khaggavisāṇakappo.
Khaggavisāṇasuttaṁ tatiyaṁ.
1 Ma. Yu. alippamāno. 2 Ma. Yu. vimuttiṁ.
Suttanipāte uragavaggassa catutthaṁ kasibhāradvājasuttaṁ