[277] 8 Kalyāṇasīlo bhikkhave bhikkhu kalyāṇadhammo
kalyāṇapañño imasmiṁ dhammavinaye kevalī vusitavā uttamapurisoti vuccati.
1 saṁsāraṁ nātivattare etamādīnavaṁ ñatvā. 2 Po. susaṇṭhitā. Ma. Yu. paṇḍito.
3 Ma. Yu. āgantā. 4 Ma. Yu. aṭṭhakathāyaṁ jātimaraṇagāmino.
5 Po. Ma. Yu. tatiyabhāṇavāraṁ.
1 Kathañca bhikkhave bhikkhu kalyāṇasīlo hoti idha bhikkhave
bhikkhu sīlavā hoti pāṭimokkhasaṁvarasaṁvuto viharati ācāragocarasampanno
aṇumattesu vajjesu bhayadassāvī samādāya sikkhati sikkhāpadesu
evaṁ kho bhikkhave bhikkhu kalyāṇasīlo hoti. Iti
kalyāṇasīlo. 2 Kalyāṇadhammo ca kathaṁ hoti idha bhikkhave bhikkhu
sattattiṁsabodhipakkhikānaṁ 1 dhammānaṁ bhāvanānuyogamanuyutto viharati evaṁ
kho bhikkhave bhikkhu kalyāṇadhammo hoti. Iti kalyāṇasīlo
kalyāṇadhammo. 3 Kalyāṇapañño ca kathaṁ hoti idha bhikkhave
bhikkhu āsavānaṁ khayā anāsavaṁ cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ diṭṭheva
dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati evaṁ kho
bhikkhave bhikkhu kalyāṇapañño hoti. Iti kalyāṇasīlo
kalyāṇadhammo kalyāṇapañño imasmiṁ dhammavinaye kevalī
vusitavā uttamapurisoti vuccatīti.
Yassa kāyena vācāya manasā natthi dukkaṭaṁ
taṁ ve kalyāṇasīloti āhu bhikkhuṁ hirīmataṁ.
Yassa dhammā subhāvitā pattasambodhigāmino 3
taṁ ve kalyāṇadhammoti āhu bhikkhuṁ anussadaṁ.
Yo dukkhassa pajānāti idheva khayamattano
taṁ ve kalyāṇapaññoti āhu bhikkhuṁ anāsavaṁ
tehi dhammehi sampannaṁ anīghaṁ chinnasaṁsayaṁ
1 Ma. Yu. sattannaṁ bodhipakkhiyānaṁ. 2 Po. Ma. hirīmanaṁ.
3 Ma. sattasambodhigāmino.
Asitaṁ sabbalokassa āhu sabbapahāyinanti. Aṭṭhamaṁ.

[278] 9 Dvemāni bhikkhave dānāni āmisadānaṁ ca
dhammadānaṁ ca etadaggaṁ bhikkhave imesaṁ dvinnaṁ dānānaṁ yadidaṁ
dhammadānaṁ. Dveme bhikkhave saṁvibhāgā āmisasaṁvibhāgo ca
dhammasaṁvibhāgo ca etadaggaṁ bhikkhave imesaṁ dvinnaṁ saṁvibhāgānaṁ yadidaṁ
dhammasaṁvibhāgo. Dveme bhikkhave anuggahā āmisānuggaho ca
dhammānuggaho ca etadaggaṁ bhikkhave imesaṁ dvinnaṁ anuggahānaṁ
yadidaṁ dhammānuggahoti.
Yamāhu dānaṁ paramaṁ anuttaraṁ
yaṁ saṁvibhāgaṁ bhagavā avaṇṇayi
aggamhi khettamhi pasannacitto
viññū pajānaṁ ko na yajetha kāle.
Ye ceva bhāsanti suṇanti cūbhayaṁ
pasannacittā sugatassa sāsane
tesaṁ so attho paramo visujjhati
ye appamattā sugatassa sāsaneti. Navamaṁ.

[279] 10 Dhammenāhaṁ bhikkhave tevijjaṁ brāhmaṇaṁ
paññāpemi nāññaṁ lapitalāpanamattena. Kathañcāhaṁ bhikkhave dhammena
tevijjaṁ brāhmaṇaṁ paññāpemi nāññaṁ lapitalāpanamattena.
1 Idha bhikkhave bhikkhu anekavihitaṁ pubbenivāsaṁ anussarati seyyathīdaṁ
Ekampi jātiṁ dvepi jātiyo tissopi jātiyo catassopi jātiyo
pañcapi jātiyo dasapi jātiyo vīsampi jātiyo tiṁsampi jātiyo
cattāḷīsampi jātiyo paññāsampi jātiyo jātisatampi jātisahassampi
jātisatasahassampi anekepi saṁvaṭṭakappe anekepi vivaṭṭakappe
anekepi saṁvaṭṭavivaṭṭakappe amutrāsiṁ evaṁnāmo evaṁgotto evaṁvaṇṇo
evamāhāro evaṁsukhadukkhapaṭisaṁvedī evamāyupariyanto so
tato cuto amutra udapādiṁ tatrāpāsiṁ evaṁnāmo evaṁgotto evaṁvaṇṇo
evamāhāro evaṁsukhadukkhapaṭisaṁvedī evamāyupariyanto so
tato cuto idhūpapannoti iti sākāraṁ sauddesaṁ anekavihitaṁ
pubbenivāsaṁ anussarati ayamassa paṭhamā vijjā adhigatā hoti
avijjā vihatā vijjā uppannā tamo vihato āloko
uppanno yathātaṁ appamattassa ātāpino pahitattassa viharato.
2 Puna ca paraṁ bhikkhave bhikkhu dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena
satte passati cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte
suvaṇṇe dubbaṇṇe sugate duggate yathākammūpage satte
pajānāti ime vata bhonto sattā kāyaduccaritena samannāgatā
vacīduccaritena samannāgatā manoduccaritena samannāgatā ariyānaṁ
upavādakā micchādiṭṭhikā micchādiṭṭhikammasamādānā te kāyassa
bhedā parammaraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapannā ime
vā pana bhonto sattā kāyasucaritena samannāgatā vacīsucaritena
Samannāgatā manosucaritena samannāgatā ariyānaṁ anupavādakā
sammādiṭṭhikā sammādiṭṭhikammasamādānā te kāyassa bhedā
parammaraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapannāti iti dibbena cakkhunā
visuddhena atikkantamānusakena .pe. Yathākammūpage satte
pajānāti ayamassa dutiyā vijjā adhigatā hoti avijjā vihatā
vijjā uppannā tamo vihato āloko uppanno yathātaṁ
appamattassa ātāpino pahitattassa viharato. 3 Puna ca paraṁ
bhikkhave bhikkhu āsavānaṁ khayā anāsavaṁ cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ
diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati
ayamassa tatiyā vijjā adhigatā hoti avijjā vihatā vijjā
uppannā tamo vihato āloko uppanno yathātaṁ appamattassa
ātāpino pahitattassa viharato. Evaṁ kho ahaṁ bhikkhave
dhammena tevijjaṁ brāhmaṇaṁ paññāpemi nāññaṁ lapitalāpanamattenāti.
Pubbenivāsaṁ yo vedi 1 [2]- saggāpāyañca passati
atha 3 jātikkhayaṁ patto abhiññāvosito muni
etāhi tīhi vijjāhi tevijjo hoti brāhmaṇo
tamahaṁ vadāmi tevijjaṁ nāññaṁ lapitalāpananti.
Ayampi attho vutto bhagavatā iti me sutanti. Dasamaṁ.
Vaggo pañcamo.
1 Ma. veti. 2 Yu. pubbenivāsaṁ yo vedi saggāpāyañca brāhmaṇaṁ
paññāpemi na ca aññaṁ lapitalāpanamattena.
3 Ma. atho.
Tassuddānaṁ
pāsādajīvita saṅghāṭi aggi upaparikkhayā
upapatti kāma kalyāṇaṁ dānaṁ dhammena te dasāti.
Tikanipāto niṭṭhito.
-------------
Itivuttake catukkanipāto

[280] 1 Vuttaṁ hetaṁ bhagavatā vuttamarahatāti me sutaṁ
ahamasmi bhikkhave brāhmaṇo yācayogo sadā payatapāṇī antimadehadharo
anuttaro bhisako sallakatto tassa me tumhe puttā
orasā mukhato jātā dhammajā dhammanimmitā dhammadāyādā no
āmisadāyādā. Dvemāni bhikkhave dānāni āmisadānañca
dhammadānañca etadaggaṁ bhikkhave imesaṁ dvinnaṁ dānānaṁ yadidaṁ
dhammadānaṁ. Dveme bhikkhave saṁvibhāgā āmisasaṁvibhāgo ca dhammasaṁvibhāgo
ca etadaggaṁ bhikkhave imesaṁ dvinnaṁ saṁvibhāgānaṁ yadidaṁ
dhammasaṁvibhāgo. Dveme bhikkhave anuggahā āmisānuggaho ca
dhammānuggaho ca etadaggaṁ bhikkhave imesaṁ dvinnaṁ anuggahānaṁ
yadidaṁ dhammānuggaho. Dveme bhikkhave yāgā āmisayāgo ca
dhammayāgo ca etadaggaṁ bhikkhave imesaṁ dvinnaṁ yāgānaṁ yadidaṁ
dhammayāgoti. Etamatthaṁ bhagavā avoca. Tatthetaṁ iti vuccati
Yo dhammayāgaṁ ayajī 1 amaccharī
tathāgato sabbasattānukampī 2
taṁ tādisaṁ devamanussaseṭṭhaṁ
sattā namassanti bhavassa pāragunti.
Ayampi attho vutto bhagavatā iti me sutanti. Paṭhamaṁ.

[281] 2 Cattārimāni bhikkhave appāni ceva sulabhāni ca
tāni ca anavajjāni katamāni cattāri paṁsukūlaṁ bhikkhave cīvarānaṁ
appañca sulabhañca tañca anavajjaṁ. Piṇḍiyālopo bhikkhave
bhojanānaṁ appañca sulabhañca tañca anavajjaṁ. Rukkhamūlaṁ bhikkhave
senāsanānaṁ appañca sulabhañca tañca anavajjaṁ. Pūtimuttaṁ
bhikkhave bhesajjānaṁ appañca sulabhañca tañca anavajjaṁ. Imāni
kho bhikkhave cattāri appāni ceva sulabhāni ca tāni ca
anavajjāni. Yato kho bhikkhave bhikkhu appena ca tuṭṭho hoti sulabhena
ca anavajjena ca imassāhaṁ aññataraṁ sāmaññaṅganti vadāmīti.
Anavajjena tuṭṭhassa appena sulabhena ca
na senāsanamārabbha cīvaraṁ pānabhojanaṁ
vighāto hoti cittassa disā nappaṭihaññati.
Yepassa 3 dhammā akkhātā sāmaññassānulomikā
adhiggahitā tuṭṭhassa appamattassa bhikkhunoti. Dutiyaṁ.

[282] 3 Jānato ahaṁ bhikkhave passato āsavānaṁ khayaṁ
1 Po. assayi. 2 Ma. Yu. sabbabhūtānukampi. 3 Ma. Yu. yecassa.
Vadāmi no ajānato no apassato. Kiñca bhikkhave jānato
kiṁ passato āsavānaṁ khayo hoti. Idaṁ dukkhanti bhikkhave jānato
passato āsavānaṁ khayo hoti. Ayaṁ dukkhasamudayoti bhikkhave
jānato passato āsavānaṁ khayo hoti. Ayaṁ dukkhanirodhoti bhikkhave
jānato passato āsavānaṁ khayo hoti. Ayaṁ dukkhanirodhagāminī
paṭipadāti bhikkhave jānato passato āsavānaṁ khayo hoti.
Evaṁ kho bhikkhave jānato evaṁ passato āsavānaṁ khayo hotīti.
Sekkhassa sikkhamānassa ujumaggānusārino
khayasmiṁ paṭhamaṁ ñāṇaṁ tato aññā anuttarā.
Tato aññā vimuttassa vimuttiñāṇamuttamaṁ
uppajjati khaye ñāṇaṁ khīṇā saṁyojanā iti.
Na tvevidaṁ kusītena bālenamavijānatā
nibbānaṁ adhigantabbaṁ sabbaganthapamocananti. Tatiyaṁ.

[283] 4 Ye 1 keci bhikkhave samaṇā vā brāhmaṇā vā
idaṁ dukkhanti yathābhūtaṁ nappajānanti ayaṁ dukkhasamudayoti yathābhūtaṁ
nappajānanti ayaṁ dukkhanirodhoti yathābhūtaṁ nappajānanti ayaṁ
dukkhanirodhagāminī paṭipadāti yathābhūtaṁ nappajānanti. Na me te
bhikkhave samaṇā vā brāhmaṇā vā samaṇesu vā samaṇasammatā
brāhmaṇesu vā brāhmaṇasammatā na ca panete āyasmanto
sāmaññatthaṁ vā brahmaññatthaṁ vā diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā
1 Ma. Yu. ye hi.
Sacchikatvā upasampajja viharanti. Ye ca kho keci bhikkhave samaṇā
vā brāhmaṇā vā idaṁ dukkhanti yathābhūtaṁ pajānanti ayaṁ dukkhasamudayoti
yathābhūtaṁ pajānanti ayaṁ dukkhanirodhoti yathābhūtaṁ pajānanti
ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadāti yathābhūtaṁ pajānanti. Te ca 1
kho me bhikkhave samaṇā vā brāhmaṇā vā samaṇesu ceva samaṇasammatā
brāhmaṇesu ca brāhmaṇasammatā te ca panāyasmanto
sāmaññatthañca brahmaññatthañca diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā
sacchikatvā upasampajja viharantīti.
Ye dukkhaṁ nappajānanti atho dukkhassa sambhavaṁ
yattha ca sabbaso dukkhaṁ asesaṁ uparujjhati
tañca maggaṁ na jānanti dukkhūpasamagāminaṁ
cetovimuttihīnā te atho paññāvimuttiyā
abhabbā te antakiriyāya te ve jātijarūpagā.
Ye ca dukkhaṁ pajānanti atho dukkhassa sambhavaṁ
yattha ca sabbaso dukkhaṁ asesaṁ uparujjhati
tañca maggaṁ pajānanti dukkhūpasamagāminaṁ
cetovimuttisampannā atho paññāvimuttiyā
bhabbā te antakiriyāya na te jātijarūpagāti. Catutthaṁ.

[284] 5 Ye te bhikkhave bhikkhū sīlasampannā samādhisampannā
paññāsampannā vimuttisampannā vimuttiñāṇadassanasampannā
1 Ma. Yu. casaddo natthi.
Ovādakā viññāpakā sandassakā samādapakā samuttejakā
sampahaṁsakā alaṁ samakkhātāro saddhammassa. Dassanampahaṁ bhikkhave
tesaṁ bhikkhūnaṁ bahukāraṁ 1 vadāmi savanampahaṁ bhikkhave tesaṁ bhikkhūnaṁ
bahukāraṁ vadāmi upasaṅkamanampahaṁ bhikkhave tesaṁ bhikkhūnaṁ bahukāraṁ
vadāmi payirupāsanampahaṁ bhikkhave tesaṁ bhikkhūnaṁ bahukāraṁ vadāmi
anussatimpahaṁ 2 bhikkhave tesaṁ bhikkhūnaṁ bahukāraṁ vadāmi anupabbajjampahaṁ
bhikkhave tesaṁ bhikkhūnaṁ bahukāraṁ vadāmi. Taṁ kissa hetu
tathārūpe bhikkhave bhikkhū sevato bhajato payirupāsato aparipūropi
sīlakkhandho bhāvanāpāripūriṁ gacchati aparipūropi samādhikkhandho
bhāvanāpāripūriṁ gacchati aparipūropi paññākkhandho bhāvanāpāripūriṁ
gacchati aparipūropi vimuttikkhandho bhāvanāpāripūriṁ gacchati
aparipūropi vimuttiñāṇadassanakkhandho bhāvanāpāripūriṁ gacchati
evarūpā ca te bhikkhave bhikkhū satthārotipi vuccanti satthavāhātipi
vuccanti raṇañjahātipi vuccanti tamonudātipi vuccanti ālokakarātipi
vuccanti obhāsakarātipi vuccanti pajjotakarātipi
vuccanti [3]- pabhaṅkarātipi vuccanti ukkādhārāpi vuccanti
ariyātipi vuccanti cakkhumantotipi vuccantīti.
Pāmojjakaraṇaṭṭhānaṁ 4 etaṁ 5 hoti vijānataṁ
yadidaṁ bhāvitattānaṁ ariyānaṁ dhammajīvinaṁ.
Te jotayanti saddhammaṁ bhāsayanti pabhaṅkarā
1 Po. bahūkāraṁ. Ma. Yu. bahūpakāraṁ. 2 Ma. Yu. anussaraṇampahaṁ. 3 Ma. Yu.
ukkādhārātipi vuccanti. 4 Po. pāmojjakāraṇaṭṭhānaṁ. Ma. pāmojjakaraṇaṁ ṭhānaṁ.
Yu. pāmujjakaraṇaṁ ṭhānaṁ. 5 Yu. evaṁ.
Ālokakaraṇā dhīrā cakkhumanto raṇañjahā.
Yesaṁ ve sāsanaṁ sutvā sammadaññāya paṇḍitā
jātikkhayamabhiññāya nāgacchanti punabbhavanti. Pañcamaṁ.

[285] 6 Cattārome bhikkhave taṇhuppādā yattha bhikkhuno
taṇhā uppajjamānā uppajjati. Katame cattāro cīvarahetu
vā bhikkhave bhikkhuno taṇhā uppajjamānā uppajjati piṇḍapātahetu
vā bhikkhave bhikkhuno taṇhā uppajjamānā uppajjati
senāsanahetu vā bhikkhave bhikkhuno taṇhā uppajjamānā uppajjati
iti bhavābhavahetu vā bhikkhave bhikkhuno taṇhā uppajjamānā
uppajjati. Ime kho bhikkhave cattāro taṇhuppādā yattha
bhikkhuno taṇhā uppajjamānā uppajjatīti.
Taṇhādutiyo puriso dīghamaddhāna saṁsaraṁ
itthabhāvaññathābhāvaṁ saṁsāraṁ nātivattati.
Etamādīnavaṁ 1 ñatvā taṇhā dukkhassa sambhavaṁ
vītataṇho anādāno sato bhikkhu paribbajeti.

[286] 7 Sabrahmakāni bhikkhave tāni kulāni yesaṁ puttānaṁ
mātāpitaro ajjhāgāre pūjitā honti. Sapubbadevatāni bhikkhave
tāni kulāni yesaṁ puttānaṁ mātāpitaro ajjhāgāre pūjitā
honti. Sapubbācariyāni bhikkhave tāni kulāni yesaṁ puttānaṁ
mātāpitaro ajjhāgāre pūjitā honti. Sāhuneyyāni 2 bhikkhave
1 Yu. evamādīnavaṁ. 2 Po. Ma. Yu. sāhuneyyakāni.
Tāni kulāni yesaṁ puttānaṁ mātāpitaro ajjhāgāre pūjitā
honti. Brahmāti bhikkhave mātāpitūnaṁ etaṁ adhivacanaṁ. Pubbadevatāti
bhikkhave mātāpitūnaṁ etaṁ adhivacanaṁ. Pubbācariyāti
bhikkhave mātāpitūnaṁ etaṁ adhivacanaṁ. Āhuneyyāti bhikkhave mātāpitūnaṁ
etaṁ adhivacanaṁ. Taṁ kissa hetu bahukārā 1 bhikkhave
mātāpitaro puttānaṁ āpādakā posakā imassa lokassa dassetāroti.
Brahmāti mātāpitaro pubbācariyāti vuccare
āhuneyyā ca puttānaṁ pajāya anukampakā.
Tasmā hi ne namasseyya sakkareyya ca paṇḍito
annena atho pānena vatthena sayanena ca
ucchādanena nhāpanena pādānaṁ dhovanena ca.
Tāya naṁ pāricariyāya mātāpitūsu paṇḍitā
idheva naṁ pasaṁsanti pecca sagge pamodatīti. Sattamaṁ.