[67] 2 Evamme sutaṁ. Ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ
viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena
āyasmā nando bhagavato bhātā mātucchāputto sambahulānaṁ bhikkhūnaṁ
evaṁ 1 ārocesi anabhirato ahaṁ āvuso brahmacariyaṁ carāmi na
sakkomi brahmacariyaṁ sandhāretuṁ sikkhaṁ paccakkhāya hīnāyāvattissāmīti.
Atha kho aññataro bhikkhu yena bhagavā tenupasaṅkami
upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ
nisinno kho so bhikkhu bhagavantaṁ etadavoca āyasmā bhante nando
bhagavato bhātā mātucchāputto sambahulānaṁ bhikkhūnaṁ evaṁ ārocesi
anabhirato ahaṁ āvuso brahmacariyaṁ carāmi na sakkomi brahmacariyaṁ
sandhāretuṁ sikkhaṁ paccakkhāya hīnāyāvattissāmīti. Atha kho
bhagavā aññataraṁ bhikkhuṁ āmantesi ehi tvaṁ bhikkhu mama vacanena
nandaṁ bhikkhuṁ āmantehi satthā taṁ āvuso nanda āmantetīti.
Evaṁ bhanteti kho so bhikkhu bhagavato paṭissutvā yenāyasmā
nando tenupasaṅkami upasaṅkamitvā āyasmantaṁ nandaṁ etadavoca
satthā taṁ āvuso nanda āmantetīti. Evamāvusoti kho āyasmā
nando tassa bhikkhuno paṭissutvā yena bhagavā tenupasaṅkami
upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ
nisinnaṁ kho āyasmantaṁ nandaṁ bhagavā etadavoca saccaṁ kira tvaṁ
nanda sambahulānaṁ bhikkhūnaṁ evaṁ ārocesi anabhirato ahaṁ āvuso
1 Po. Ma. Yu. sabbavāresu evamārocesi.
.pe. Hīnāyāvattissāmīti. Evaṁ bhanteti. Kissa pana tvaṁ
nanda anabhirato brahmacariyaṁ carasi na sakkosi brahmacariyaṁ
sandhāretuṁ sikkhaṁ paccakkhāya hīnāyāvattissasīti. Sākiyānī mama 1
bhante janapadakalyāṇī gharā nikkhamantassa 2 upaḍḍhullikhitehi kesehi
apaloketvā maṁ etadavoca tuvaṭaṁ kho ayyaputta āgaccheyyāsīti
so kho ahaṁ bhante taṁ anussaramāno anabhirato brahmacariyaṁ carāmi
na sakkomi brahmacariyaṁ sandhāretuṁ sikkhaṁ paccakkhāya
hīnāyāvattissāmīti. Atha kho bhagavā āyasmantaṁ nandaṁ bāhāya gahetvā
seyyathāpi nāma balavā puriso sammiñjitaṁ vā bāhaṁ pasāreyya
pasāritaṁ vā bāhaṁ sammiñjeyya evamevaṁ jetavane antarahito
devesu tāvatiṁsesu pāturahosi.

[68] Tena kho pana samayena pañcamattāni accharāsatāni
sakkassa devānamindassa upaṭṭhānaṁ āgatāni honti kakuṭapadāni.
Atha 3 kho bhagavā āyasmantaṁ nandaṁ āmantesi passasi no tvaṁ
nanda imāni pañca accharāsatāni kakuṭapadānīti. Evaṁ bhanteti.
Taṁ 4 kiṁ maññasi nanda katamā nu kho abhirūpatarā vā dassanīyatarā
vā pāsādikatarā vā sākiyānī vā janapadakalyāṇī imāni vā
pañca accharāsatāni kakuṭapadānīti. Seyyathāpi bhante paluṭṭhamakkaṭī
kaṇṇanāsacchinnā evameva kho bhante sākiyānī janapadakalyāṇī
1 Po. Ma. Yu. maṁ. 2 Yu. nikkhamantaṁ. 3 Yu. tena kho. 4 Yu. ayaṁ pāṭho natthi.
Imesaṁ pañcannaṁ accharāsatānaṁ upanidhāya saṅkhyampi na 1
upeti kalabhāgampi na upeti upanidhimpi na upeti 2 atha kho
imāni pañca accharāsatāni abhirūpatarāni ceva dassanīyatarāni ca
pāsādikatarāni cāti. Abhirama nanda abhirama nanda ahante
pāṭibhogo pañcannaṁ accharāsatānaṁ paṭilābhāya kakuṭapadānanti.
Sace me bhante bhagavā pāṭibhogo pañcannaṁ accharāsatānaṁ paṭilābhāya
kakuṭapadānaṁ abhiramissāmahaṁ bhante bhagavā 3 brahmacariyeti 4 .
Atha kho bhagavā āyasmantaṁ nandaṁ bāhāya gahetvā seyyathāpi
nāma balavā puriso sammiñjitaṁ vā bāhaṁ pasāreyya pasāritaṁ
vā bāhaṁ sammiñjeyya evamevaṁ devesu tāvatiṁsesu antarahito
jetavane pāturahosi. Assosuṁ kho bhikkhū āyasmā kira nando
bhagavato bhātā mātucchāputto accharānaṁ hetu brahmacariyaṁ carati
bhagavā kirassa pāṭibhogo pañcannaṁ accharāsatānaṁ paṭilābhāya
kakuṭapadānanti.

[69] Atha kho āyasmato nandassa sahāyakā bhikkhū
āyasmantaṁ nandaṁ bhatakavādena ca upakkitavādena 5 ca samudācaranti
bhatako kirāyasmā nando upakkitako kirāyasmā nando accharānaṁ
hetu brahmacariyaṁ carati bhagavā kirassa pāṭibhogo pañcannaṁ
accharāsatānaṁ paṭilābhāya kakuṭapadānanti. Atha kho āyasmā
1 Ma. sabbavāresu noti dissati. 2 Sī. Yu. ayaṁ pāṭho natthi. 3 Ma. bhagavati.
4 Po. brahmacariyanti. 5 Po. Ma. Yu. upakkitakavādena.
Nando sahāyakānaṁ bhikkhūnaṁ bhatakavādena ca upakkitavādena ca
aṭṭiyamāno harāyamāno jigucchamāno eko vūpakaṭṭho appamatto
ātāpī pahitatto viharanto 1 na cirasseva yassatthāya kulaputtā
sammadeva agārasmā anagāriyaṁ pabbajanti tadanuttaraṁ brahmacariyapariyosānaṁ
diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja
vihāsi khīṇā jāti vusitaṁ brahmacariyaṁ kataṁ karaṇīyaṁ nāparaṁ
itthattāyāti abbhaññāsi. Aññataro kho panāyasmā nando
arahataṁ ahosi.

[70] Atha kho aññatarā devatā abhikkantāya 2 rattiyā
abhikkantavaṇṇā kevalakappaṁ jetavanaṁ obhāsetvā yena bhagavā
tenupasaṅkami upasaṅkamitvā bhagavantaṁ avivādetvā ekamantaṁ
aṭṭhāsi. Ekamantaṁ ṭhitā kho sā devatā bhagavantaṁ etadavoca
āyasmā bhante nando bhagavato bhātā mātucchāputto āsavānaṁ
khayā anāsavaṁ cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ
abhiññā sacchikatvā upasampajja viharatīti. Bhagavatopi ñāṇaṁ
udapādi nando āsavānaṁ khayā anāsavaṁ cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ
diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja
viharatīti. Atha kho āyasmā nando tassā rattiyā accayena
yena bhagavā tenupasaṅkami upasaṅkamitvā bhagavantaṁ
abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi ekamantaṁ nisinno kho āyasmā
1 Yu. visārado. 2 Yu. atikkantāya.
Nando bhagavantaṁ etadavoca yaṁ me bhante bhagavā pāṭibhogo
pañcannaṁ accharāsatānaṁ paṭilābhāya kakuṭapadānaṁ muñcāmahaṁ
bhante bhagavantaṁ etasmā paṭissavāti. Mayāpi kho te nanda
cetasā ceto paricca vidito nando āsavānaṁ khayā anāsavaṁ
cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā
sacchikatvā upasampajja viharatīti devatāpi me etamatthaṁ
ārocesi āyasmā bhante nando bhagavato bhātā mātucchāputto
āsavānaṁ khayā anāsavaṁ cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ diṭṭheva
dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharatīti yadeva
kho te nanda anupādāya āsavehi cittaṁ vimuttaṁ athāhaṁ
mutto etasmā paṭissavāti. Atha kho bhagavā etamatthaṁ viditvā
tāyaṁ velāyaṁ imaṁ udānaṁ udānesi
yassa tiṇṇo 1 kāmapaṅko maddito kāmakaṇṭako
mohakkhayaṁ anuppatto sukhadukkhesu na vedhatī sa bhikkhūti. Dutiyaṁ.

[71] 3 Evamme sutaṁ. Ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ
viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana
samayena yasojappamukhāni pañcamattāni bhikkhusatāni sāvatthiṁ
anuppattāni honti bhagavantaṁ dassanāya. Te 2 ca āgantukā
bhikkhū nevāsikehi bhikkhūhi saddhiṁ paṭisammodamānā senāsanāni
paññāpayamānā pattacīvarāni paṭisāmayamānā uccāsaddā mahāsaddā
1 Ma. Yu. nittiṇṇo paṅko. 2 Po. yato ca. Ma. tedha kho.
Ahesuṁ. Atha kho bhagavā āyasmantaṁ ānandaṁ āmantesi ke
panete ānanda uccāsaddā mahāsaddā kevaṭṭā maññe
macchavilopeti 1 . Etāni bhante yasojappamukhāni pañcamattāni
bhikkhusatāni sāvatthiṁ anuppattāni bhagavantaṁ dassanāya te 2 ca
āgantukā bhikkhū nevāsikehi bhikkhūhi saddhiṁ paṭisammodamānā
senāsanāni paññāpayamānā pattacīvarāni paṭisāmayamānā uccāsaddā
mahāsaddāti. Tenahānanda mama vacanena te bhikkhū āmantehi
satthā āyasmante āmantetīti. Evaṁ bhanteti kho āyasmā
ānando bhagavato paṭissutvā yena te bhikkhū tenupasaṅkami
upasaṅkamitvā te bhikkhū etadavoca satthā āyasmante
āmantetīti. Evamāvusoti kho te bhikkhū āyasmato ānandassa
paṭissutvā yena bhagavā tenupasaṅkamiṁsu upasaṅkamitvā
bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdiṁsu. Ekamantaṁ nisinne kho
te bhikkhū bhagavā etadavoca kinnu tumhe bhikkhave uccāsaddā
mahāsaddā kevaṭṭā maññe macchavilopeti.

[72] Evaṁ vutte āyasmā yasojo bhagavantaṁ etadavoca
imāni bhante pañcamattāni bhikkhusatāni sāvatthiṁ anuppattāni
bhagavantaṁ dassanāya teme āgantukā bhikkhū nevāsikehi bhikkhūhi
saddhiṁ paṭisammodamānā senāsanāni paññāpayamānā pattacīvarāni
paṭisāmayamānā uccāsaddā mahāsaddāti. Gacchatha bhikkhave
1 Po. macchaṁ vilopentīti. Yu. macchaṁ vilopāti.
2 Po. te āgantukā. Ma. tete. Yu. teme.
Vo paṇāmemi 1 na vo mama santike vatthabbanti. Evaṁ bhanteti
kho te bhikkhū bhagavato paṭissutvā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṁ
abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā senāsanaṁ paṭisāmetvā 2 pattacīvaramādāya
yena vajjī tena cārikaṁ pakkamiṁsu vajjīsu anupubbena
cārikañcaramānā yena vaggumudānadī tenupasaṅkamiṁsu upasaṅkamitvā
vaggumudānadītīre paṇṇakuṭiyo karitvā vassaṁ upagacchiṁsu.

[73] Atha kho āyasmā yasojo vassūpagato bhikkhū
āmantesi bhagavatā mayaṁ āvuso paṇāmitā atthakāmena hitesinā
anukampakena anukampaṁ upādāya handa mayaṁ āvuso tathā vihāraṁ
kappema yathā no viharataṁ bhagavā atthakāmo 3 assāti.
Evamāvusoti kho te bhikkhū āyasmato yasojassa paccassosuṁ. Atha
kho te bhikkhū vūpakaṭṭhā appamattā ātāpino pahitattā
viharantā tenevantaravassena sabbeyeva tisso vijjā sacchākaṁsu.

[74] Atha kho bhagavā sāvatthiyaṁ yathābhirantaṁ viharitvā yena
vesālī tena cārikaṁ pakkāmi anupubbena cārikañcaramāno
yena vesālī tadavasari. Tatra sudaṁ bhagavā vesāliyaṁ viharati
mahāvane kūṭāgārasālāyaṁ. Atha kho bhagavā vaggumudātīriyānaṁ
bhikkhūnaṁ cetasā ceto paricca manasikaritvā āyasmantaṁ ānandaṁ
āmantesi ālokajātā viya me ānanda esā disā
obhāsajātā viya me ānanda esā disā yassaṁ disāyaṁ vaggumudātīriyā
1 Ma. panāmemi vo. 2 Ma. saṁsāmetvā. 3 Po. Ma. Yu. attamano.
Bhikkhū viharanti gantuṁ appaṭikkūlāsi me manasikātuṁ pahiṇeyyāsi
tvaṁ ānanda vaggumudātīriyānaṁ bhikkhūnaṁ santike dūtaṁ satthā āyasmante
āmanteti satthā āyasmantānaṁ dassanakāmoti. Evaṁ bhanteti
kho āyasmā ānando bhagavato paṭissutvā yena aññataro
bhikkhu tenupasaṅkami upasaṅkamitvā taṁ bhikkhuṁ etadavoca ehi
tvaṁ āvuso yena vaggumudātīriyā bhikkhū tenupasaṅkami
upasaṅkamitvā vaggumudātīriye bhikkhū evaṁ vadehi satthā āyasmante
āmanteti satthā āyasmantānaṁ dassanakāmoti. Evamāvusoti
kho so bhikkhu āyasmato ānandassa paṭissutvā seyyathāpi
nāma balavā puriso sammiñjitaṁ vā bāhaṁ pasāreyya pasāritaṁ vā
bāhaṁ sammiñjeyya evamevaṁ 1 mahāvane kūṭāgārasālāyaṁ antarahito
vaggumudāya nadiyā tīre tesaṁ bhikkhūnaṁ purato pāturahosi. Atha
kho so bhikkhu vaggumudātīriye bhikkhū etadavoca satthā āyasmante
āmanteti 2 satthā āyasmantānaṁ dassanakāmoti. Evamāvusoti
kho te bhikkhū tassa bhikkhuno paṭissutvā senāsanaṁ paṭisāmetvā
pattacīvaramādāya seyyathāpi nāma balavā puriso sammiñjitaṁ
vā bāhaṁ pasāreyya pasāritaṁ vā bāhaṁ sammiñjeyya evamevaṁ
vaggumudāya nadiyā tīre antarahitā mahāvane kūṭāgārasālāyaṁ
bhagavato sammukhe pāturahaṁsu 3 .

[75] Tena kho pana samayena bhagavā āneñjena samādhinā
1 Ma. Yu. evameva. 2 Yu. āmantesi. 3 Po. Ma. Yu. pāturahesuṁ.
Nisinno hoti. Atha kho tesaṁ bhikkhūnaṁ etadahosi katamena nu
kho bhagavā vihārena etarahi viharatīti. Atha kho tesaṁ bhikkhūnaṁ
etadahosi āneñjena kho bhagavā vihārena etarahi viharatīti.
Sabbeva āneñjena samādhinā nisīdiṁsu. Atha kho āyasmā ānando
abhikkantāya rattiyā nikkhante paṭhame yāme uṭṭhāyāsanā ekaṁsaṁ
uttarāsaṅgaṁ 1 katvā yena bhagavā tenañjalimpaṇāmetvā bhagavantaṁ
etadavoca abhikkantā bhante ratti nikkhanto paṭhamo yāmo
ciranisinnā āgantukā bhikkhū paṭisammodatu bhante bhagavā
āgantukehi bhikkhūhīti. Evaṁ vutte bhagavā tuṇhī ahosi. Dutiyampi
kho āyasmā ānando abhikkantāya rattiyā nikkhante majjhime
yāme uṭṭhāyāsanā ekaṁsaṁ uttarāsaṅgaṁ katvā yena bhagavā
tenañjalimpaṇāmetvā bhagavantaṁ etadavoca abhikkantā bhante
ratti nikkhanto majjhimo yāmo ciranisinnā āgantukā bhikkhū
paṭisammodatu bhante bhagavā āgantukehi bhikkhūhīti. Dutiyampi kho
bhagavā tuṇhī ahosi. Tatiyampi kho āyasmā ānando abhikkantāya
rattiyā nikkhante pacchime yāme uddhaste 2 aruṇe nandimukhiyā
rattiyā uṭṭhāyāsanā ekaṁsaṁ uttarāsaṅgaṁ katvā yena bhagavā
tenañjalimpaṇāmetvā bhagavantaṁ etadavoca abhikkantā bhante
ratti nikkhanto pacchimo yāmo uddhasto aruṇo nandimukhī
ratti ciranisinnā āgantukā bhikkhū paṭisammodatu bhante bhagavā
1 Po. Yu. cīvaraṁ. 2 Yu. uddhate. 3 Po. Yu. cuddhato.
Āgantukehi bhikkhūhīti. Atha kho bhagavā tamhā samādhimhā vuṭṭhahitvā
āyasmantaṁ ānandaṁ āmantesi sace kho tvaṁ ānanda jāneyyāsi
ettakampi te na paṭibhāseyya ahañcānanda imāni ca pañcabhikkhusatāni
sabbeva āneñjasamādhinā nisinnāti 1 . Atha kho
bhagavā etamatthaṁ viditvā tāyaṁ velāyaṁ imaṁ udānaṁ udānesi
yassa jito kāmakaṇṭako
akkoso ca vadho ca bandhanañca
pabbato 2 viya so ṭhito anejo
sukhadukkhesu na vedhatī sa bhikkhūti. Tatiyaṁ.

[76] 4 Evamme sutaṁ. Ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati
jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena
āyasmā sārīputto bhagavato avidūre nisinno hoti pallaṅkaṁ
ābhujitvā ujuṁ kāyaṁ paṇidhāya parimukhaṁ satiṁ upaṭṭhapetvā. Addasā
kho bhagavā āyasmantaṁ sārīputtaṁ avidūre nisinnaṁ pallaṅkaṁ
ābhujitvā ujuṁ kāyaṁ paṇidhāya parimukhaṁ satiṁ upaṭṭhapetvā. Atha
kho bhagavā etamatthaṁ viditvā tāyaṁ velāyaṁ imaṁ udānaṁ udānesi
yathāpi pabbato selo acalo supatiṭṭhito
evaṁ mohakkhayā bhikkhu pabbatova na vedhatīti. Catutthaṁ.