[47] 10 Evamme sutaṁ. Ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ
viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana
samayena bāhiyo dārucīriyo suppārake paṭivasati samuddatīre sakkato
hoti garukato mānito pūjito apacito 4 lābhī cīvarapiṇḍapātasenāsana-
gilānapaccayabhesajjaparikkhārānaṁ. Atha kho bāhiyassa dārucīriyassa
rahogatassa paṭisallīnassa evaṁ cetaso parivitakko udapādi ye 5
kho keci loke arahanto vā arahattamaggaṁ vā samāpannā ahaṁ
tesaṁ aññataroti. Atha kho bāhiyassa dārucīriyassa purāṇasālohitā
devatā anukampikā 6 atthakāmā bāhiyassa dārucīriyassa
cetasā cetoparivitakkamaññāya yena bāhiyo dārucīriyo
tenupasaṅkami upasaṅkamitvā bāhiyaṁ dārucīriyaṁ etadavoca neva kho
1 Po. Yu. ummujjanimmujjaṁ karontepi. Ma. pisaddo natthi. 2 Ma. sucī.
3 Po. so suci ceva brāhmaṇoti. 4 Po. asaññito. 5 Yu. ye nu.
6 Po. anukampakāmā.
Tvaṁ bāhiya arahā nāpi arahattamaggaṁ vā samāpanno sāpi
te paṭipadā natthi yāya tvaṁ arahā vā assasi 1 arahattamaggaṁ
vā samāpannoti. Atha 2 ke carahi sadevake loke arahanto vā
arahattamaggaṁ vā samāpannāti. Atthi bāhiya uttaresu janapadesu
sāvatthī nāma nagaraṁ tattha so bhagavā etarahi viharati arahaṁ
sammāsambuddho. So hi bāhiya bhagavā arahā ceva arahattāya
ca dhammaṁ desetīti. Atha kho bāhiyo dārucīriyo tāya devatāya
saṁvejito tāvadeva suppārakamhā pakkāmi sabbattha ekarattiparivāsena 3
yena bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa
ārāme tenupasaṅkami.

[48] Tena kho pana samayena sambahulā bhikkhū abbhokāse
caṅkamanti. Atha kho bāhiyo dārucīriyo yena 4 bhikkhū
tenupasaṅkami upasaṅkamitvā te bhikkhū etadavoca kahaṁ nukho bhante
etarahi bhagavā viharati arahaṁ sammāsambuddho dassanakāmamhā
mayaṁ taṁ bhagavantaṁ arahantaṁ sammāsambuddhanti. Antaragharaṁ paviṭṭho
kho bāhiya bhagavā piṇḍāyāti. Atha kho bāhiyo dārucīriyo
taramānarūpo jetavanā nikkhamitvā sāvatthiṁ pavisitvā addasa bhagavantaṁ
sāvatthiyaṁ piṇḍāya carantaṁ pāsādikaṁ pāsādanīyaṁ 5 santindriyaṁ
1 Ma. Yu. assa. 2 Yu. kho. 3 Ma. yena sāvatthī jetavanaṁ anāthapiṇḍikassa
ārāmo tenupasaṅkami. 4 Ma. Yu. yena te. 5 Po. pāsādiyaṁ.
Ma. pāsādanīyaṁ. Yu. dassaniyaṁ.
Santamānasaṁ uttamadamathasamathaṁ anuppattaṁ dantaṁ guttaṁ yatindriyaṁ 1
nāgaṁ disvāna yena bhagavā tenupasaṅkami upasaṅkamitvā
bhagavato pāde sirasā nipatitvā bhagavantaṁ etadavoca desetu me
bhante bhagavā dhammaṁ desetu sugato dhammaṁ yaṁ mamassa dīgharattaṁ
hitāya sukhāyāti.

[49] Evaṁ vutte bhagavā bāhiyaṁ dārucīriyaṁ etadavoca akālo
kho tāva bāhiya antaragharaṁ 2 paviṭṭhamhā piṇḍāyāti. Dutiyampi
kho bāhiyo dārucīriyo bhagavantaṁ etadavoca dujjānaṁ kho panetaṁ
bhante bhagavato vā jīvitantarāyānaṁ mayhaṁ vā jīvitantarāyānaṁ
desetu me bhante bhagavā dhammaṁ desetu sugato dhammaṁ yaṁ
mamassa dīgharattaṁ hitāya sukhāyāti. Dutiyampi kho bhagavā bāhiyaṁ dārucīriyaṁ
etadavoca akālo kho tāva bāhiya antaragharaṁ paviṭṭhamhā
piṇḍāyāti. Tatiyampi kho bāhiyo dārucīriyo bhagavantaṁ etadavoca
dujjānaṁ kho panetaṁ bhante bhagavato vā jīvitantarāyānaṁ mayhaṁ
vā jīvitantarāyānaṁ desetu me bhante bhagavā dhammaṁ desetu
sugato dhammaṁ yaṁ mamassa dīgharattaṁ hitāya sukhāyāti. Tasmā
tiha te bāhiya evaṁ sikkhitabbaṁ diṭṭhe diṭṭhamattaṁ bhavissati sute
sutamattaṁ bhavissati mute mutamattaṁ bhavissati viññāte
viññātamattaṁ bhavissatīti evañhi te bāhiya sikkhitabbaṁ. Yato 3 kho
te bāhiya diṭṭhe diṭṭhamattaṁ bhavissati sute sutamattaṁ bhavissati
1 Po. Yu. santindriyaṁ. 2 Yu. ayaṁ pāṭho natthi. 3 Po. tassa.
Mute mutamattaṁ bhavissati viññāte viññātamattaṁ bhavissati
tato tvaṁ bāhiya natthi 1 yato tvaṁ bāhiya nevatthi 2 [3]- tato tvaṁ
bāhiya nevidha na huraṁ na ubhayamantare 4 esevanto dukkhassāti.
Atha kho bāhiyassa dārucīriyassa bhagavato imāya saṅkhittāya
dhammadesanāya tāvadeva anupādāya āsavehi cittaṁ vimucci.
Atha kho bhagavā bāhiyaṁ dārucīriyaṁ iminā saṅkhittena ovādena
ovaditvā pakkāmi.

[50] Atha kho acirapakkantassa bhagavato bāhiyaṁ dārucīriyaṁ
gāvī taruṇavacchā adhipātetvā 5 jīvitā voropesi. Atha kho
bhagavā sāvatthiyaṁ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṁ piṇḍapātapaṭikkanto
sambahulehi bhikkhūhi saddhiṁ nagaramhā nikkhamitvā addasa bāhiyaṁ
dārucīriyaṁ kālakataṁ disvāna bhikkhū āmantesi gaṇhātha bhikkhave
bāhiyassa dārucīriyassa sarīrakaṁ mañcakaṁ āropetvā nīharitvā
jhāpetha thūpañcassa karotha sabrahmacārī vo bhikkhave kālakatoti.
Evaṁ bhanteti kho te bhikkhū bhagavato paṭissutvā 6 bāhiyassa
dārucīriyassa sarīrakaṁ mañcakaṁ āropetvā nīharitvā jhāpetvā
thūpañcassa karitvā yena bhagavā tenupasaṅkamiṁsu upasaṅkamitvā
[7]- Ekamantaṁ nisīdiṁsu ekamantaṁ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṁ
etadavocuṁ daḍḍhaṁ bhante bāhiyassa dārucīriyassa sarīraṁ thūpo
1 Ma. na tena Yu. na tattha. 2 Ma. na tena Yu. nevattha.
3 tato tvaṁ bāhiya na tattha. yato tvaṁ bāhiya na tattha.
4 Ma. Yu. na ubhayamantarena. 5 Ma. adhipatitvā. 6 Yu. paṭisuṇitvā.
7 Ma. Yu. bhagavantaṁ abhivādetvā.
Cassa kato tassa kā gati ko abhisamparāyoti. Paṇḍito
bhikkhave bāhiyo dārucīriyo paccapādi 1 dhammassānudhammaṁ na ca [2]-
dhammādhikaraṇaṁ viheseti 3 parinibbuto bhikkhave bāhiyo dārucīriyoti. Atha
kho bhagavā etamatthaṁ viditvā tāyaṁ velāyaṁ imaṁ udānaṁ udānesi
yattha āpo ca paṭhavī tejo vāyo na gādhati
na tattha sukkā jotanti ādicco nappakāsati
na tattha candimā bhāti tamo tattha na vijjati.
Yadā ca attanāvedi muni monena brāhmaṇo
atha rūpā arūpā ca sukhadukkhā pamuccatīti. Dasamaṁ.
[4]- ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
Bodhivaggo paṭhamo.
Tassuddānaṁ
tayo 5 ca bodhi nigrodho te therā kassapena ca
pāvāya 6 saṅgāmaji jaṭilā bāhiyena te rasāti.
Udāne dutiyo muccalindavaggo

[51] 1 Evamme sutaṁ. Ekaṁ samayaṁ bhagavā uruvelāyaṁ
viharati najjā nerañjarāya tīre muccalindamūle paṭhamābhisambuddho.
Tena kho pana samayena bhagavā sattāhaṁ ekapallaṅkena nisinno
hoti vimuttisukhaṁ paṭisaṁvedī. Tena kho pana samayena mahāakālamegho
1 Po. paccuppādi. 2 Ma. Yu. maṁ. 3 Po. vihesati. Ma. vihesesi.
4 Po. Ma. Yu. ayampi udāno vutto bhagavatā iti me sutanti. 5 Ma. tayo
bodhī ca huṁhuṅko brāhmaṇā kassapena ca ajasaṅgāmajaṭilā bāhiyenāti terasāti.
6 Yu. pāteḷī.
Udapādi. Sattāhavaddalikā sītavātā duddanī 1 . Atha kho
muccalindo nāgarājā sakabhavanā nikkhamitvā bhagavato kāyaṁ
sattakkhattuṁ bhogehi parikkhipitvā upari muddhani mahantaṁ phaṇaṁ
vihacca aṭṭhāsi mā bhagavantaṁ sītaṁ mā bhagavantaṁ uṇhaṁ mā
bhagavantaṁ ḍaṁsamakasavātātapasiriṁsapasamphassāti 2 . Atha kho bhagavā
tassa sattāhassa accayena tamhā samādhimhā vuṭṭhāsi. Atha
kho muccalindo nāgarājā viddhaṁ vigatabalāhakaṁ devaṁ viditvā
bhagavato kāyaṁ 3 bhogehi niveṭhetvā sakavaṇṇaṁ abhinimmitvā bhagavato
purato va aṭṭhāsi pañjaliko bhagavantaṁ namassamāno. Atha kho
bhagavā etamatthaṁ viditvā tāyaṁ velāyaṁ imaṁ udānaṁ udānesi
sukho viveko tuṭṭhassa sutadhammassa passato
abyāpajjaṁ sukhaṁ loke pāṇabhūtesu saññamo 4
sukhā virāgatā loke kāmānaṁ samatikkamo
asmimānassa [5]- vinayo etaṁ ve paramaṁ sukhanti. Paṭhamaṁ.

[52] 2 Evamme sutaṁ. Ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ
viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana
samayena sambahulānaṁ bhikkhūnaṁ pacchābhattaṁ piṇḍapātapaṭikkantānaṁ
upaṭṭhānasālāyaṁ sannisinnānaṁ sannipatitānaṁ ayamantarākathā udapādi
ko nukho āvuso imesaṁ dvinnaṁ rājūnaṁ mahaddhanataro vā mahābhogataro
vā mahākosataro vā mahāvijitataro vā mahāvāhanataro
1 Ma. Yu. duddinī. 2 Ma. ... sarīsapasamphassoti. 3 Ma. Yu. kāyā
bhoge viniveṭhetvā sakavaṇṇaṁ paṭisaṁharitvā māṇavakavaṇṇaṁ abhinimminitvā. 4 Ma.
4 Ma. Yu. saṁyamo. 5 Ma. Yu. yo.
Vā mahabbalataro vā mahiddhikataro vā mahānubhāvataro vā rājā
vā māgadho seniyo bimbisāro rājā vā pasenadi kosaloti.
Ayañcarahi tesaṁ bhikkhūnaṁ antarākathā 1 vippakatā. Atha kho bhagavā
sāyaṇhasamayaṁ paṭisallānā vuṭṭhito yena upaṭṭhānasālā
tenupasaṅkami upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi. Nisajja
kho bhagavā bhikkhū āmantesi kāya nuttha bhikkhave etarahi kathāya
sannisinnā sannipatitā kā ca pana vo antarākathā vippakatāti.
Idha bhante amhākampi pacchābhattaṁ piṇḍapātapaṭikkantānaṁ
upaṭṭhānasālāyaṁ sannisinnānaṁ sannipatitānaṁ ayamantarākathā udapādi
ko nu kho āvuso imesaṁ dvinnaṁ rājūnaṁ mahaddhanataro vā
mahābhogataro vā mahākosataro vā mahāvijitataro vā mahāvāhanataro
vā mahabbalataro vā mahiddhikataro vā mahānubhāvataro vā rājā
vā māgadho seniyo bimbisāro rājā vā pasenadi kosaloti
ayaṁ kho no bhante antarākathā vippakatā atha bhagavā anuppattoti.
Na khvetaṁ bhikkhave tumhākaṁ paṭirūpaṁ kulaputtānaṁ saddhā 2 agārasmā
anagāriyaṁ pabbajitānaṁ yaṁ tumhe evarūpaṁ 3 kathaṁ katheyyātha
sannipatitānaṁ vo bhikkhave dvayaṁ karaṇīyaṁ dhammī 4 vā kathā ariyo
vā tuṇhībhāvoti. Atha kho bhagavā etamatthaṁ viditvā tāyaṁ
velāyaṁ imaṁ udānaṁ udānesi
yañca kāmasukhaṁ loke yañcidaṁ diviyaṁ sukhaṁ
1 Ma. Yu. hoti. 2 Po. yu saddhāya. 3 Ma. Yu. evarūpiṁ.
4 Po. Yu. dhammikathā vā.
Taṇhakkhayasukhassa 1 te kalaṁ nagghanti soḷasinti. Dutiyaṁ.

[53] 3 Evamme sutaṁ. Ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ
viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena
sambahulā kumārakā antarā ca sāvatthiṁ 2 antarā ca jetavanaṁ ahiṁ
daṇḍena hananti. Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā
pattacīvaramādāya sāvatthiṁ piṇḍāya pāvisi. Addasā kho bhagavā
te 3 sambahule kumārake antarā ca sāvatthiṁ antarā ca jetavanaṁ
ahiṁ daṇḍena hanante. Atha kho bhagavā etamatthaṁ viditvā tāyaṁ
velāyaṁ imaṁ udānaṁ udānesi
sukhakāmāni bhūtāni yo daṇḍena vihiṁsati
attano sukhamesāno pecca so na labhate sukhaṁ.
Sukhakāmāni bhūtāni yo daṇḍena na hiṁsati
attano sukhamesāno pecca so labhate sukhanti. Tatiyaṁ.

[54] 4 Evamme sutaṁ. Ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ
viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana
samayena bhagavā sakkato hoti garukato mānito pūjito apacito
lābhī cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārānaṁ.
Bhikkhusaṅghopi sakkato hoti garukato mānito pūjito apacito lābhī
cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārānaṁ. Aññatitthiyā
pana paribbājakā asakkatā honti agarukatā amānitā
1 Ma. taṇhakkhayasukhassete kalaṁ nāgghanti. 2 Po. sāvatthiyaṁ antarā ca jetavane
ahiṁ daṇḍehi. 3 Ma. Yu. ayaṁ pāṭho natthi.
Apūjitā na 1 apacitā na lābhino cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccaya-
bhesajjaparikkhārānaṁ. Atha kho te aññatitthiyā paribbājakā bhagavato
sakkāraṁ asahamānā bhikkhusaṅghassa ca gāme ca araññe ca
bhikkhū disvā asabbhāhi pharusāhi vācāhi akkosanti paribhāsanti
rosenti vihesanti 2 . Atha kho sambahulā bhikkhū yena bhagavā
tenusapaṅkamiṁsu upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ
nisīdiṁsu. Ekamantaṁ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṁ etadavocuṁ
etarahi bhante bhagavā sakkato hoti 3 garukato mānito pūjito
apacito lābhī cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārānaṁ.
Bhikkhusaṅghopi sakkato hoti garukato mānito pūjito apacito lābhī
cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārānaṁ. Aññatitthiyā
pana paribbājakā asakkatā honti agarukatā amānitā
apūjitā na apacitā na lābhino cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccaya-
bhesajjaparikkhārānaṁ. Atha kho te bhante aññatitthiyā paribbājakā
bhagavato sakkāraṁ asahamānā bhikkhusaṅghassa ca gāme ca araññe
ca bhikkhusaṅghaṁ 4 disvā asabbhāhi pharusāhi vācāhi akkosanti
paribhāsanti rosenti vihesanti 5 . Atha kho bhagavā etamatthaṁ
viditvā tāyaṁ velāyaṁ imaṁ udānaṁ udānesi
gāme araññe sukhadukkhaphuṭṭhā 6
nevattato no parato dahetha
1 Ma. anapacitā. 2 Ma. vihesenti. 3 Po. Ma. Yu. ayaṁ pāṭho natthi.
4 Ma. bhikkhū. 5 Ma. yu vihesentīti. 6 Ma. Yu. phuṭṭho.
Phusanti phassā upadhiṁ paṭicca
nirūpadhiṁ kena phuseyyu 1 phassāti. Catutthaṁ.

[55] 5 Evamme sutaṁ. Ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ
viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana
samayena aññataro icchānaṅgalako upāsako sāvatthiṁ anuppatto
hoti kenacideva karaṇīyena. Atha kho so upāsako sāvatthiyaṁ
taṁ karaṇīyaṁ tīretvā yena bhagavā tenupasaṅkami upasaṅkamitvā
bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinnaṁ kho
taṁ upāsakaṁ bhagavā etadavoca cirassaṁ kho tvaṁ upāsaka imaṁ
pariyāyamakāsi yadidaṁ idhāgamanāyāti. Cirapaṭikāhaṁ bhante bhagavantaṁ
dassanāya upasaṅkamitukāmo apicāhaṁ kehici 2 kiccakaraṇīyehi byāvaṭo
evāhaṁ nāsakkhiṁ bhagavantaṁ dassanāya upasaṅkamitunti. Atha kho
bhagavā etamatthaṁ viditvā tāyaṁ velāyaṁ imaṁ udānaṁ udānesi
sukhaṁ vata tassa na hoti kiñci
saṅkhātadhammassa bahussutassa
sakiñcanaṁ passa vihaññamānaṁ
jano janamhi 3 paṭibandharūpoti. Pañcamaṁ.

[56] 6 Evamme sutaṁ. Ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ
viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena
aññatarassa paribbājakassa daharā māṇavikā pajāpatī hoti
1 Yu. phuseyyuṁ. 2 Ma. āmeṇḍitaṁ. 3 Po. Ma. janasmiṁ.
Gabbhinī upavijaññā 1 . Atha kho sā paribbājikā [2]- paribbājakaṁ
etadavoca gaccha tvaṁ brāhmaṇa telaṁ āhara yaṁ me vijātāya
bhavissatīti. Evaṁ vutte so paribbājako paribbājikaṁ etadavoca
kuto panāhaṁ bhotiyā 3 telaṁ āharāmīti. Dutiyampi kho sā
paribbājikā taṁ paribbājakaṁ etadavoca gaccha tvaṁ brāhmaṇa
telaṁ āhara yaṁ me vijātāya bhavissatīti. Dutiyampi kho so
paribbājako taṁ paribbājikaṁ etadavoca kuto panāhaṁ bhotiyā telaṁ
āharāmīti. Tatiyampi kho sā paribbājikā taṁ paribbājakaṁ
etadavoca gaccha tvaṁ brāhmaṇa telaṁ āhara yaṁ me vijātāya
bhavissatīti