[213] 9 Navayime bhikkhave puggalā santo saṁvijjamānā lokasmiṁ.
Katame nava. Arahā arahattāya paṭipanno anāgāmī anāgāmiphalasacchikiriyāya
paṭipanno sakadāgāmī sakadāgāmiphalasacchikiriyāya paṭipanno
sotāpanno sotāpattiphalasacchikiriyāya paṭipanno puthujjano. Ime
kho bhikkhave nava puggalā santo saṁvijjamānā lokasminti.

[214] 10 Navayime bhikkhave puggalā āhuneyyā pāhuneyyā
dakkhiṇeyyā añjalikaraṇīyā anuttaraṁ puññakkhettaṁ lokassa. Katame
nava. Arahā arahattāya paṭipanno anāgāmī anāgāmiphalasacchikiriyāya
paṭipanno sakadāgāmī sakadāgāmiphalasacchikiriyāya paṭipanno sotāpanno
sotāpattiphalasacchikiriyāya paṭipanno gotrabhū. Ime kho bhikkhave nava
puggalā āhuneyyā .pe. Anuttaraṁ puññakkhettaṁ lokassāti.
Sambodhavaggo paṭhamo.
Tassuddānaṁ
sambodhi nissayo ceva meghiyaṁ nandakaṁ balaṁ
sevanā sutavā sajjho puggalo āhuneyyo 1 cāti.
-----------
Sīhanādavaggo dutiyo

[215] 11 Ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane
anāthapiṇḍikassa ārāme. Athakho āyasmā sārīputto yena bhagavā
tenupasaṅkami upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi
ekamantaṁ nisinno kho āyasmā sārīputto bhagavantaṁ etadavoca
1 Ma. āhuneyyena.
Vuṭṭho me bhante sāvatthiyaṁ vassāvāso icchāmahaṁ bhante janapadacārikaṁ
pakkamitunti. Yassadāni tvaṁ sārīputta kālaṁ maññasīti. Athakho
āyasmā sārīputto uṭṭhāyāsanā bhagavantaṁ abhivādetvā padakkhiṇaṁ
katvā pakkāmi.
Athakho aññataro bhikkhu acirapakkante āyasmante sārīputte
bhagavantaṁ etadavoca āyasmā maṁ bhante sārīputto āsajja
appaṭinissajja cārikaṁ pakkantoti. Athakho bhagavā aññataraṁ bhikkhuṁ
āmantesi ehi tvaṁ bhikkhu mama vacanena sārīputtaṁ āmantehi
satthā taṁ āvuso sārīputta āmantetīti. Evaṁ bhanteti kho so
bhikkhu bhagavato paṭissutvā yenāyasmā sārīputto tenupasaṅkami
upasaṅkamitvā āyasmantaṁ sārīputtaṁ etadavoca satthā taṁ āvuso
sārīputta āmantetīti. Evamāvusoti kho āyasmā sārīputto tassa
bhikkhuno paccassosi. Tena kho pana samayena āyasmā ca mahāmoggallāno
āyasmā ca ānando apāpuraṇaṁ ādāya vihāraṁ āhiṇḍanti 1
abhikkhamathāyasmanto abhikkhamathāyasmanto 2 idānāyasmā sārīputto
bhagavato sammukhā sīhanādaṁ nadissatīti.
Athakho āyasmā sārīputto yena bhagavā tenupasaṅkami
upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinnaṁ
kho āyasmantaṁ sārīputtaṁ bhagavā etadavoca idha te sārīputta aññataro
sabrahmacārī khīyadhammaṁ āpanno āyasmā maṁ bhante sārīputto
1 Sī. Yu. vihārena vihāraṁ anvāhiṇḍanti. Ma. vihāre.
2 Ma. abhikkamathāyasmanto.
Āsajja appaṭinissajja cārikaṁ pakkantoti. Yassa nūna bhante kāye
kāyagatā sati anupaṭṭhitā assa so idha aññataraṁ sabrahmacāriṁ
āsajja appaṭinissajja cārikaṁ pakkameyya seyyathāpi bhante paṭhaviyaṁ
sucimpi nikkhipanti asucimpi nikkhipanti gūthagatampi nikkhipanti muttagatampi
nikkhipanti kheḷagatampi nikkhipanti pubbagatampi nikkhipanti lohitagatampi
nikkhipanti na ca tena paṭhavī aṭṭiyati vā harāyati vā jigucchati vā
evameva kho ahaṁ bhante paṭhavīsamena cetasā viharāmi vipulena mahaggatena
appamāṇena averena abyāpajjhena yassa nūna bhante kāye
kāyagatā sati anupaṭṭhitā assa so idha aññataraṁ sabrahmacāriṁ
āsajja appaṭinissajja cārikaṁ pakkameyya.
Seyyathāpi bhante āpasmiṁ sucimpi dhovanti asucimpi dhovanti
gūthagatampi muttagatampi kheḷagatampi pubbagatampi lohitagatampi dhovanti
na ca tena āpo aṭṭiyati vā harāyati vā jigucchati vā evameva
kho ahaṁ bhante āposamena cetasā viharāmi vipulena mahaggatena
appamāṇena averena abyāpajjhena yassa nūna bhante kāye kāyagatā
sati anupaṭṭhitā assa so idha aññataraṁ sabrahmacāriṁ āsajja
appaṭinissajja cārikaṁ pakkameyya.
Seyyathāpi bhante tejo sucimpi ḍahati asucimpi ḍahati
gūthagatampi muttagatampi kheḷagatampi pubbagatampi lohitagatampi ḍahati na ca
tena tejo aṭṭiyati vā harāyati vā jigucchati vā evameva kho
Ahaṁ bhante tejosamena cetasā viharāmi vipulena mahaggatena
appamāṇena averena abyāpajjhena yassa nūna bhante kāye
kāyagatā sati anupaṭṭhitā assa so idha aññataraṁ sabrahmacāriṁ
āsajja appaṭinissajja cārikaṁ pakkameyya.
Seyyathāpi bhante vāyo sucimpi upavāyati asucimpi upavāyati
gūthagatampi muttagatampi kheḷagatampi pubbagatampi lohitagatampi upavāyati
na ca tena vāyo aṭṭiyati vā harāyati vā jigucchati vā evameva
kho ahaṁ bhante vāyosamena cetasā viharāmi vipulena mahaggatena
appamāṇena averena abyāpajjhena yassa nūna bhante kāye
kāyagatā sati anupaṭṭhitā assa so idha aññataraṁ sabrahmacāriṁ
āsajja appaṭinissajja cārikaṁ pakkameyya.
Seyyathāpi bhante rajoharaṇaṁ sucimpi puñchati asucimpi puñchati
gūthagatampi muttagatampi kheḷagatampi pubbagatampi lohitagatampi puñchati
na ca tena rajoharaṇaṁ aṭṭiyati vā harāyati vā jigucchati vā
evameva kho ahaṁ bhante rajoharaṇasamena cetasā viharāmi vipulena
mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjhena yassa nūna bhante
kāye kāyagatā sati anupaṭṭhitā assa so idha aññataraṁ
sabrahmacāriṁ āsajja appaṭinissajja cārikaṁ pakkameyya.
Seyyathāpi bhante caṇḍālakumārako vā caṇḍālakumārikā vā
kaḷopihattho nantikavāsī 1 gāmaṁ vā nigamaṁ vā pavisanto nīcacittaṁyeva
1 Ma. nantakavāsī.
Upaṭṭhapetvā pavisati evameva kho ahaṁ bhante caṇḍālakumārakasamena
cetasā viharāmi vipulena mahaggatena appamāṇena averena
abyāpajjhena yassa nūna bhante kāye kāyagatā sati anupaṭṭhitā
assa so idha aññataraṁ sabrahmacāriṁ āsajja appaṭinissajja
cārikaṁ pakkameyya.
Seyyathāpi bhante usabho chinnavisāṇo surato sudanto susikkhito
rathiyāya rathiyaṁ siṅghāṭakena siṅghāṭakaṁ anvāhiṇḍanto na kiñci hiṁsati
pādena vā visāṇena vā evameva kho ahaṁ bhante usabhachinnavisāṇasamena
cetasā viharāmi vipulena mahaggatena appamāṇena averena
abyāpajjhena yassa nūna bhante kāye kāyagatā sati anupaṭṭhitā
assa so idha aññataraṁ sabrahmacāriṁ āsajja appaṭinissajja
cārikaṁ pakkameyya.
Seyyathāpi bhante itthī vā puriso vā daharo vā yuvā
maṇḍanakajātiko [1]- ahikuṇapena vā kukkurakuṇapena vā [2]- kaṇṭhe
ālaggena 3 aṭṭiyeyya harāyeyya jiguccheyya evameva kho ahaṁ
bhante iminā pūtikāyena aṭṭiyāmi harāyāmi jigucchāmi yassa nūna
bhante kāye kāyagatā sati anupaṭṭhitā assa so idha aññataraṁ
sabrahmacāriṁ āsajja appaṭinissajja cārikaṁ pakkameyya.
Seyyathāpi bhante puriso medakathālikaṁ parihareyya chiddāvachiddaṁ
uggharantaṁ paggharantaṁ evameva kho ahaṁ bhante imaṁ kāyaṁ pariharāmi
1 Ma. sīsaṁnahāto. 2 Ma. manussakuṇapena vā. 3 Ma. āsattena.
Chiddāvachiddaṁ uggharantaṁ paggharantaṁ yassa nūna bhante kāye kāyagatā
sati anupaṭṭhitā assa so idha aññataraṁ sabrahmacāriṁ āsajja
appaṭinissajja cārikaṁ pakkameyyāti.
Athakho so bhikkhu uṭṭhāyāsanā ekaṁsaṁ uttarāsaṅgaṁ karitvā
bhagavato pādesu sirasā nipatitvā bhagavantaṁ etadavoca accayo maṁ
bhante accagamā yathābālaṁ yathāmūḷhaṁ yathāakusalaṁ yo ahaṁ āyasmantaṁ
sārīputtaṁ asatā tucchā musā abhūtena abbhācikkhiṁ tassa me bhante
bhagavā accayaṁ accayato paṭiggaṇhātu āyatiṁ saṁvarāyāti. Taggha taṁ
bhikkhu accayo accagamā yathābālaṁ yathāmūḷhaṁ yathāakusalaṁ yo tvaṁ
sārīputtaṁ asatā tucchā musā abhūtena abbhācikkhi yato ca kho tvaṁ
bhikkhu accayaṁ accayato disvā yathādhammaṁ paṭikarosi tantaṁ mayaṁ
paṭiggaṇhāma vuḍḍhi hesā bhikkhu ariyassa vinaye yo accayaṁ
accayato disvā yathādhammaṁ paṭikaroti āyatī saṁvaraṁ āpajjatīti athakho
bhagavā āyasmantaṁ sārīputtaṁ āmantesi khama sārīputta imassa
moghapurisassa purā tassa tattheva sattadhā muddhā phalatīti. Khamāmahaṁ
bhante tassa āyasmato sace maṁ so āyasmā evamāha khamatu
ca me so āyasmāti.

[216] 12 Ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane
anāthapiṇḍikassa ārāme.
Athakho āyasmā sārīputto pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā
Pattacīvaramādāya sāvatthiṁ piṇḍāya pāvisi athakho āyasmato
sārīputtassa etadahosi atippago kho tāva sāvatthiyaṁ piṇḍāya
carituṁ yannūnāhaṁ yena aññatitthiyānaṁ paribbājakānaṁ ārāmo tenupasaṅkameyyanti
athakho āyasmā sārīputto yena aññatitthiyānaṁ paribbājakānaṁ
ārāmo tenupasaṅkami upasaṅkamitvā tehi aññatitthiyehi paribbājakehi
saddhiṁ sammodi sammodanīyaṁ kathaṁ sārāṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ
nisīdi. Tena kho pana samayena tesaṁ aññatitthiyānaṁ paribbājakānaṁ
sannisinnānaṁ sannipatitānaṁ ayamantarākathā udapādi yo hi koci
āvuso saupādiseso kālaṁ karoti sabbo so aparimutto nirayā
aparimutto tiracchānayoniyā aparimutto pittivisayā aparimutto
apāyaduggativinipātāti.
Athakho āyasmā sārīputto tesaṁ aññatitthiyānaṁ paribbājakānaṁ
bhāsitaṁ neva abhinandi nappaṭikkosi anabhinanditvā appaṭikkositvā
uṭṭhāyāsanā pakkāmi bhagavato santike etassa bhāsitassa atthaṁ
ājānissāmīti athakho āyasmā sārīputto sāvatthiyaṁ piṇḍāya
caritvā pacchābhattaṁ piṇḍapātapaṭikkanto yena bhagavā tenupasaṅkami
upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi ekamantaṁ
nisinno kho āyasmā sārīputto bhagavantaṁ etadavoca idhāhaṁ
bhante pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya sāvatthiṁ piṇḍāya
pāvisiṁ tassa mayhaṁ bhante etadahosi atippago kho tāva
Sāvatthiyaṁ piṇḍāya carituṁ yannūnāhaṁ yena aññatitthiyānaṁ paribbājakānaṁ
ārāmo tenupasaṅkameyyanti athakhohaṁ bhante yena aññatitthiyānaṁ
paribbājakānaṁ ārāmo tenupasaṅkamiṁ upasaṅkamitvā tehi aññatitthiyehi
paribbājakehi saddhiṁ sammodiṁ sammodanīyaṁ kathaṁ sārāṇīyaṁ
vītisāretvā ekamantaṁ nisīdiṁ tena kho pana samayena tesaṁ aññatitthiyānaṁ
paribbājakānaṁ sannisinnānaṁ sannipatitānaṁ ayamantarākathā
udapādi yo hi koci āvuso saupādiseso kālaṁ karoti sabbo
so aparimutto nirayā aparimutto tiracchānayoniyā aparimutto pittivisayā
aparimutto apāyaduggativinipātāti athakhohaṁ bhante tesaṁ aññatitthiyānaṁ
paribbājakānaṁ bhāsitaṁ neva abhinandiṁ nappaṭikkosiṁ anabhinanditvā
appaṭikkositvā uṭṭhāyāsanā pakkāmiṁ bhagavato santike
etassa bhāsitassa atthaṁ ājānissāmīti.
Keci 1 sārīputta aññatitthiyā paribbājakā bālā abyattā
keci 1 saupādisesaṁ vā saupādisesoti jānissanti anupādisesaṁ vā
anupādisesoti jānissanti navayime sārīputta puggalā saupādisesā
kālaṁ kurumānā parimuttā nirayā parimuttā tiracchānayoniyā parimuttā
pittivisayā parimuttā apāyaduggativinipātā. Katame nava.
Idha sārīputta ekacco puggalo sīlesu paripūrīkārī 2 hoti
samādhismiṁ paripūrīkārī paññāya mattasokārī so pañcannaṁ
orambhāgiyānaṁ saṁyojanānaṁ parikkhayā antarāparinibbāyī hoti ayaṁ
1 Ma. ke ca. evamuparipi. 2 Ma. paripūrakārī. evamuparipi.
Sārīputta paṭhamo puggalo saupādiseso kālaṁ kurumāno parimutto
nirayā parimutto tiracchānayoniyā parimutto pittivisayā parimutto
apāyaduggativinipātā.
Puna caparaṁ sārīputta idhekacco puggalo sīlesu paripūrīkārī
hoti samādhismiṁ paripūrīkārī paññāya mattasokārī so pañcannaṁ
orambhāgiyānaṁ saṁyojanānaṁ parikkhayā upahaccaparinibbāyī hoti
asaṅkhāraparinibbāyī hoti sasaṅkhāraparinibbāyī hoti uddhaṁsoto
hoti akaniṭṭhagāmī ayaṁ sārīputta pañcamo puggalo saupādiseso
kālaṁ kurumāno parimutto nirayā parimutto tiracchānayoniyā parimutto
pittivisayā parimutto apāyaduggativinipātā.
Puna caparaṁ sārīputta idhekacco puggalo sīlesu paripūrīkārī
hoti samādhismiṁ mattasokārī paññāya mattasokārī so tiṇṇaṁ
saṁyojanānaṁ parikkhayā rāgadosamohānaṁ tanuttā sakadāgāmī hoti
sakideva imaṁ lokaṁ āgantvā dukkhassantaṁ karoti ayaṁ sārīputta
chaṭṭho puggalo saupādiseso kālaṁ kurumāno parimutto nirayā .pe.
Parimutto apāyaduggativinipātā.
Puna caparaṁ sārīputta idhekacco puggalo sīlesu paripūrīkārī
hoti samādhismiṁ mattasokārī paññāya mattasokārī so tiṇṇaṁ
saṁyojanānaṁ parikkhayā ekabījī hoti ekaṁyeva mānusakaṁ bhavaṁ
nibbattetvā dukkhassantaṁ karoti ayaṁ sārīputta sattamo puggalo
Saupādiseso kālaṁ kurumāno parimutto nirayā .pe. Parimutto
apāyaduggativinipātā.
Puna caparaṁ sārīputta idhekacco puggalo sīlesu paripūrīkārī
hoti samādhismiṁ mattasokārī paññāya mattasokārī so tiṇṇaṁ
saṁyojanānaṁ parikkhayā kolaṁkolo hoti dve vā tīṇi vā kulāni
sandhāvitvā saṁsaritvā dukkhassantaṁ karoti ayaṁ sārīputta aṭṭhamo
puggalo saupādiseso kālaṁ kurumāno parimutto nirayā .pe.
Parimutto apāyaduggativinipātā.
Puna caparaṁ sārīputta idhekacco puggalo sīlesu paripūrīkārī
hoti samādhismiṁ mattasokārī paññāya mattasokārī so tiṇṇaṁ
saṁyojanānaṁ parikkhayā sattakkhattuṁparamo hoti sattakkhattuṁparamaṁ deve
ca manusse ca sandhāvitvā saṁsaritvā dukkhassantaṁ karoti ayaṁ sārīputta
navamo puggalo saupādiseso kālaṁ kurumāno parimutto nirayā parimutto
tiracchānayoniyā parimutto pittivisayā parimutto apāyaduggativinipātā
keci sārīputta aññatitthiyā paribbājakā bālā abyattā keci
saupādisesaṁ vā saupādisesoti jānissanti anupādisesaṁ vā
anupādisesoti jānissanti ime kho sārīputta nava puggalā saupādisesā
kālaṁ kurumānā parimuttā nirayā parimuttā tiracchānayoniyā parimuttā
pittivisayā parimuttā apāyaduggativinipātā na tāvāyaṁ sārīputta
dhammapariyāyo paṭibhāsi bhikkhūnaṁ bhikkhunīnaṁ upāsakānaṁ upāsikānaṁ taṁ
Kissa hetu māyimaṁ dhammapariyāyaṁ sutvā pamādaṁ āhariṁsūti api
ca mayā yo 1 pañhādhippāyena bhāsitoti.

[217] 13 Athakho āyasmā mahākoṭṭhito 2 yenāyasmā sārīputto
tenupasaṅkami upasaṅkamitvā āyasmatā sārīputtena saddhiṁ sammodi
sammodanīyaṁ kathaṁ sārāṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi ekamantaṁ
nisinno kho āyasmā mahākoṭṭhito āyasmantaṁ sārīputtaṁ etadavoca
kinnu kho āvuso sārīputta yaṁ kammaṁ diṭṭhadhammavedaniyaṁ taṁ
me kammaṁ samparāyavedaniyaṁ hotūti etassa atthāya bhagavati brahmacariyaṁ
vussatīti. No hidaṁ āvuso. Kiṁ panāvuso sārīputta yaṁ
kammaṁ samparāyavedaniyaṁ taṁ me kammaṁ diṭṭhadhammavedaniyaṁ hotūti etassa
atthāya bhagavati brahmacariyaṁ vussatīti. No hidaṁ āvuso. Kinnu
kho āvuso sārīputta yaṁ kammaṁ sukhavedaniyaṁ taṁ me kammaṁ dukkhavedaniyaṁ
hotūti etassa atthāya bhagavati brahmacariyaṁ vussatīti. No
hidaṁ āvuso kiṁ panāvuso sārīputta yaṁ kammaṁ dukkhavedaniyaṁ
taṁ me kammaṁ sukhavedaniyaṁ hotūti etassa atthāya bhagavati brahmacariyaṁ
vussatīti. No hidaṁ āvuso. Kinnukho āvuso sārīputta yaṁ
kammaṁ paripakkavedaniyaṁ taṁ me kammaṁ aparipakkavedaniyaṁ hotūti etassa
atthāya bhagavati brahmacariyaṁ vussatīti. No hidaṁ āvuso. Kiṁ
panāvuso sārīputta yaṁ kammaṁ aparipakkavedaniyaṁ taṁ me kammaṁ
paripakkavedaniyaṁ hotūti etassa atthāya bhagavati brahmacariyaṁ vussatīti.
1 Ma. sārīputta dhammapariyāyo. 2 Ma. mahākoṭṭhiko.
No hidaṁ āvuso. Kinnu kho āvuso sārīputta yaṁ kammaṁ
bahuvedaniyaṁ taṁ me kammaṁ appavedaniyaṁ hotūti etassa atthāya bhagavati
brahmacariyaṁ vussatīti. No hidaṁ āvuso. Kiṁ panāvuso sārīputta
yaṁ kammaṁ appavedaniyaṁ taṁ me kammaṁ bahuvedaniyaṁ hotūti etassa atthāya
bhagavati brahmacariyaṁ vussatīti. No hidaṁ āvuso. Kinnu kho
āvuso sārīputta yaṁ kammaṁ vedaniyaṁ taṁ me kammaṁ avedaniyaṁ hotūti
etassa atthāya bhagavati brahmacariyaṁ vussatīti. No hidaṁ āvuso.
Kiṁ panāvuso sārīputta yaṁ kammaṁ avedaniyaṁ taṁ me kammaṁ vedaniyaṁ
hotūti etassa atthāya bhagavati brahmacariyaṁ vussatīti. No hidaṁ
āvuso.
Kinnu kho āvuso sārīputta yaṁ kammaṁ diṭṭhadhammavedaniyaṁ taṁ
me kammaṁ samparāyavedaniyaṁ hotūti etassa atthāya bhagavati brahmacariyaṁ
vussatīti iti puṭṭho samāno no hidaṁ āvusoti vadesi kiṁ panāvuso
sārīputta yaṁ kammaṁ samparāyavedaniyaṁ taṁ me kammaṁ diṭṭhadhammavedaniyaṁ
hotūti etassa atthāya bhagavati brahmacariyaṁ vussatīti iti puṭṭho
samāno no hidaṁ āvusoti vadesi kinnu kho āvuso sārīputta
yaṁ kammaṁ sukhavedaniyaṁ taṁ me kammaṁ dukkhavedanīyaṁ hotūti etassa atthāya
bhagavati brahmacariyaṁ vussatīti iti puṭṭho samāno no hidaṁ āvusoti
vadesi kiṁ panāvuso sārīputta yaṁ kammaṁ dukkhavedaniyaṁ taṁ me
kammaṁ sukhavedaniyaṁ hotūti etassa atthāya bhagavati brahmacariyaṁ vussatīti
Iti puṭṭho samāno no hidaṁ āvusoti vadesi kinnu kho āvuso
sārīputta yaṁ kammaṁ paripakkavedaniyaṁ taṁ me kammaṁ aparipakkavedaniyaṁ
hotūti etassa atthāya bhagavati brahmacariyaṁ vussatīti iti puṭṭho
samāno no hidaṁ āvusoti vadesi kiṁ panāvuso sārīputta yaṁ
kammaṁ aparipakkavedaniyaṁ taṁ me kammaṁ paripakkavedaniyaṁ hotūti etassa
atthāya bhagavati brahmacariyaṁ vussatīti iti puṭṭho samāno no hidaṁ
āvusoti vadesi kinnu kho āvuso sārīputta yaṁ kammaṁ
bahuvedaniyaṁ taṁ me kammaṁ appavedaniyaṁ hotūti etassa atthāya bhagavati
brahmacariyaṁ vussatīti iti puṭṭho samāno no hidaṁ āvusoti vadesi
kiṁ panāvuso sārīputta yaṁ kammaṁ appavedaniyaṁ taṁ me kammaṁ
bahuvedaniyaṁ hotūti etassa atthāya bhagavati brahmacariyaṁ vussatīti iti
puṭṭho samāno no hidaṁ āvusoti vadesi kinnu kho āvuso
sārīputta yaṁ kammaṁ vedaniyaṁ taṁ me kammaṁ avedaniyaṁ hotūti etassa
atthāya bhagavati brahmacariyaṁ vussatīti iti puṭṭho samāno no
hidaṁ āvuso vadesi kiṁ panāvuso sārīputta yaṁ kammaṁ avedaniyaṁ
taṁ me kammaṁ vedaniyaṁ hotūti etassa atthāya bhagavati brahmacariyaṁ
vussatīti iti puṭṭho samāno no hidaṁ āvusoti vadesi atha
kimatthaṁ carahāvuso bhagavati brahmacariyaṁ vussatīti.
Yaṁ khossa 1 āvuso aññātaṁ adiṭṭhaṁ appattaṁ asacchikataṁ
anabhisametaṁ tassa ñāṇāya dassanāya pattiyā sacchikiriyāya abhisamayāya
1 Ma. khvassa. evamuparipi.
Bhagavati brahmacariyaṁ vussati 1 [2]- idaṁ dukkhanti khossa āvuso ayaṁ
dukkhasamudayoti khossa āvuso ayaṁ dukkhanirodhoti khossa āvuso ayaṁ
dukkhanirodhagāminī paṭipadāti khossa āvuso aññātaṁ adiṭṭhaṁ appattaṁ
asacchikataṁ anabhisametaṁ tassa ñāṇāya dassanāya pattiyā sacchikiriyāya
abhisamayāya bhagavati brahmacariyaṁ vussati idaṁ khossa āvuso aññātaṁ
adiṭṭhaṁ appattaṁ asacchikataṁ anabhisametaṁ tassa ñāṇāya dassanāya
pattiyā sacchikiriyāya abhisamathāya bhagavati brahmacariyaṁ vussatīti.

[218] 14 Athakho āyasmā samiddhi yenāyasmā sārīputto
tenupasaṅkami upasaṅkamitvā āyasmantaṁ sārīputtaṁ abhivādetvā ekamantaṁ
nisīdi. Ekamantaṁ nisinnaṁ kho āyasmantaṁ samiddhiṁ āyasmā sārīputto
etadavoca kimārammaṇā samiddhi purisassa saṅkappavitakkā uppajjantīti.
Nāmarūpārammaṇā bhanteti. Te pana samiddhi kva nānattaṁ
gacchantīti. Dhātūsu bhanteti. Te pana samiddhi kiṁsamudayāti. Phassasamudayā
bhanteti. Te pana samiddhi kiṁsamosaraṇāti. Vedanāsamosaraṇā
bhanteti. Te pana samiddhi kiṁpamukhāti. Samādhippamukhā bhanteti. Te
pana samiddhi kiṁādhipateyyāti. Satādhipateyyā bhanteti. Te pana
samiddhi kiṁuttarāti. Paññuttarā bhanteti. Te pana samiddhi kiṁsārāti.
Vimuttisārā bhanteti. Te pana samiddhi kiṁogadhāti. Amatogadhā
bhanteti. Kimārammaṇā samiddhi purisassa saṅkappavitakkā uppajjantīti
iti puṭṭho samāno nāmarūpārammaṇā bhanteti vadesi te pana samiddhi
1 Ma. vussatīti. 2 Ma. kiṁ panassāvuso aññātaṁ adiṭṭhaṁ appattaṁ asacchikataṁ
anabhisametaṁ, yassa ñāṇāya dassanāya pattiyā sacchikiriyāya abhisamayāya bhagavati
brahmacariyaṁ vussatīti.
Kva nānattaṁ gacchantīti iti puṭṭho samāno dhātūsu bhanteti vadesi
te pana samiddhi kiṁsamudayāti iti puṭṭho samāno phassasamudayā bhanteti
vadesi te pana samiddhi kiṁsamosaraṇāti iti puṭṭho samāno
vedanāsamosaraṇā bhanteti vadesi te pana samiddhi kiṁpamukhāti iti
puṭṭho samāno samādhippamukhā bhanteti vadesi te pana samiddhi
kiṁādhipateyyāti iti puṭṭho samāno satādhipateyyā bhanteti vadesi te
pana samiddhi kiṁuttarāti iti puṭṭho samāno paññuttarā bhanteti vadesi
te pana samiddhi kiṁsārāti iti puṭṭho samāno vimuttisārā bhanteti
vadesi te pana samiddhi kiṁogadhāti iti puṭṭho samāno amatogadhā
bhanteti vadesi sādhu sādhu samiddhi sādhu kho tvaṁ samiddhi pañhaṁ 1
puṭṭho vissajjesi tena vā mā maññīti.

[219] 15 Seyyathāpi bhikkhave gaṇḍo anekavassagaṇiko tassassu [2]-
nava vaṇamukhāni nava abhedanamukhāni tato yaṅkiñci pagghareyya asuciyeva
pagghareyya duggandhaṁyeva pagghareyya jegucchiyaṁyeva pagghareyya
yaṅkiñci pasaveyya asuciyeva pasaveyya duggandhaṁyeva pasaveyya
jegucchiyaṁyeva pasaveyya gaṇḍoti kho bhikkhave imassetaṁ cātummahābhūtikassa
kāyassa adhivacanaṁ mātāpettikasambhavassa odanakummāsūpacayassa
aniccucchādanaparimaddanabhedanaviddhaṁsanadhammassa tassa 3 nava
vaṇamukhāni nava abhedanamukhāni tato yaṅkiñci paggharati asuciyeva
paggharati duggandhaṁyeva paggharati jegucchiyaṁyeva pagagharati yaṅkiñci
1 Ma. ayaṁ pāṭho natthi. 2 na gaṇḍassa. 3 Ma. tassassu gaṇḍassa.
Pasavati asuciyeva pasavati duggandhaṁyeva pasavati jegucchiyaṁyeva
pasavati tasmātiha bhikkhave imasmiṁ kāye nibbindathāti.

[220] 16 Navayimā bhikkhave saññā bhāvitā bahulīkatā mahapphalā
honti mahānisaṁsā amatogadhā amatapariyosānā. Katamā nava asubhasaññā
maraṇasaññā āhāre paṭikkūlasaññā sabbaloke anabhiratasaññā 1
aniccasaññā anicce dukkhasaññā dukkhe anattasaññā pahānasaññā
virāgasaññā. Imā kho bhikkhave nava saññā bhāvitā bahulīkatā
mahapphalā honti mahānisaṁsā amatogadhā amatapariyosānāti.

[221] 17 Navahi bhikkhave aṅgehi samannāgataṁ kulaṁ anupagantvā
vā nālaṁ upagantuṁ upagantvā vā nālaṁ nisīdituṁ. Katamehi
navahi na manāpena paccuṭṭhenti na manāpena abhivādenti na
manāpena āsanaṁ denti santamassa parigūhanti bahukamhi thokaṁ
denti paṇītamhi lūkhaṁ denti asakkaccaṁ denti no sakkaccaṁ
na upanisīdanti dhammassavanāya bhāsitamassa na ramissanti 2 . Imehi
kho bhikkhave navahaṅgehi samannāgataṁ kulaṁ anupagantvā vā nālaṁ upagantuṁ
upagantvā vā nālaṁ nisīdituṁ.
Navahi bhikkhave aṅgehi samannāgataṁ kulaṁ anupagantvā vā alaṁ
upagantuṁ upagantvā vā alaṁ nisīdituṁ. Katamehi navahi manāpena
paccuṭṭhenti manāpena abhivādenti manāpena āsanaṁ denti
1 Ma. anabhiratisaññā. 2 Ma. sussūsanti.
Santamassa na parigūhanti bahukamhi bahukaṁ denti paṇītamhi
paṇītaṁ denti sakkaccaṁ denti no asakkaccaṁ upanisīdanti
dhammassavanāya bhāsitamassa ramissanti 1 . Imehi kho bhikkhave
navahaṅgehi samannāgataṁ kulaṁ anupagantvā vā alaṁ upagantuṁ upagantvā
vā alaṁ nisīditunti.

[222] 18 Navahaṅgehi samannāgato bhikkhave uposatho upavuttho
mahapphalo hoti mahānisaṁso mahājutiko mahāvipphāro. Kathaṁ upavuttho
ca bhikkhave navahaṅgehi samannāgato uposatho mahapphalo hoti
mahānisaṁso mahājutiko mahāvipphāro idha bhikkhave ariyasāvako iti
paṭisañcikkhati yāvajīvaṁ arahanto pāṇātipātaṁ pahāya pāṇātipātā
paṭiviratā nihitadaṇḍā nihitasatthā lajjī dayāpannā sabbapāṇabhūtahitānukampino
viharanti ahampajja imañca rattiṁ imañca divasaṁ
pāṇātipātaṁ pahāya pāṇātipātā paṭivirato nihitadaṇḍo nihitasattho
lajjī dayāpanno sabbapāṇabhūtahitānukampī viharāmi imināpaṅgena
arahataṁ anukaromi uposatho ca me upavuttho bhavissatīti iminā
paṭhamena aṅgena samannāgato hoti .pe. Yāvajīvaṁ arahanto
uccāsayanamahāsayanaṁ pahāya uccāsayanamahāsayanā paṭiviratā nīcaseyyaṁ
kappenti mañcake vā tiṇasantharake vā ahampajja imañca rattiṁ
imañca divasaṁ uccāsayanamahāsayanaṁ pahāya uccāsayanamahāsayanā paṭivirato
nīcaseyyaṁ kappemi mañcake vā tiṇasantharake vā imināpaṅgena
1 Ma. sussūsanti.
Arahataṁ anukaromi uposatho ca me upavuttho bhavissatīti iminā
aṭṭhamena aṅgena samannāgato hoti mettāsahagatena cetasā ekaṁ
disaṁ pharitvā viharati tathā dutiyaṁ tathā tatiyaṁ tathā catutthaṁ iti
uddhamadho tiriyaṁ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṁ lokaṁ mettāsahagatena
cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjhena pharitvā
viharati iti iminā navamena aṅgena samannāgato hoti. Evañca
upavuttho kho bhikkhave navaṅgasamannāgato uposatho mahapphalo hoti
mahānisaṁso mahājutiko mahāvipphāroti.