[193] 103 Ekaṁ samayaṁ bhagavā kosambīsu 2 cārikaṁ caramāno mahatā
1 Ma. sucīmatā. 2 Ma. Yu. kosalesu.
Bhikkhusaṅghena saddhiṁ yena icchānaṅgalaṁ nāma kosalānaṁ brāhmaṇagāmo
tadavasari tatra sudaṁ bhagavā icchānaṅgale viharati icchānaṅgalavanasaṇḍe.
Assosuṁ kho icchānaṅgalakā brāhmaṇagahapatikā samaṇo
khalu bho gotamo sakyaputto sakyakulā pabbajito icchānaṅgalaṁ anuppatto
icchānaṅgale viharati icchānaṅgalavanasaṇḍe taṁ kho pana bhavantaṁ
gotamaṁ evaṁkalyāṇo kittisaddo abbhuggato itipi so bhagavā arahaṁ
sammāsambuddho .pe. Sādhu kho pana tathārūpānaṁ arahataṁ dassanaṁ
hotīti athakho icchānaṅgalakā brāhmaṇagahapatikā tassā rattiyā
accayena pahūtaṁ khādanīyaṁ bhojanīyaṁ ādāya yena icchānaṅgalavanasaṇḍo
tenupasaṅkamiṁsu upasaṅkamitvā bahidvārakoṭṭhake aṭṭhaṁsu uccāsaddā
mahāsaddā.
Tena kho pana samayena āyasmā nāgito bhagavato upaṭṭhāko
hoti. Athakho bhagavā āyasmantaṁ nāgitaṁ āmantesi ke pana te
nāgita uccāsaddā mahāsaddā kevaṭṭā maññe macchaṁ vilopentīti 1 .
Ete bhante icchānaṅgalakā brāhmaṇagahapatikā pahūtaṁ khādanīyaṁ
bhojanīyaṁ ādāya bahidvārakoṭṭhake ṭhitā bhagavantañceva uddissa
bhikkhusaṅghañcāti. Mā 2 tvaṁ nāgita yasena samāgama 3 mā ca mayā
yaso yo kho nāgita na yimassa nekkhammasukhassa pavivekasukhassa upasamasukhassa
sambodhasukhassa nikāmalābhī assa akicchalābhī akasiralābhī yassāhaṁ
nekkhammasukhassa .pe. Nikāmalābhī assaṁ 4 akicchalābhī akasiralābhī
1 Ma. macchavilopeti. 2 Ma. māhaṁ. 3 Ma. samāgamaṁ. 4 Ma. ayaṁ pāṭho natthi.
evamuparipi.
So taṁ miḷhasukhaṁ middhasukhaṁ lābhasakkārasilokasukhaṁ sādiyeyyāti.
Adhivāsetu dāni bhante bhagavā adhivāsetu sugato adhivāsanakālodāni
bhante bhagavato yena yenapi dāni bhante bhagavā gamissati tanninnā ca 1
bhavissanti brāhmaṇagahapatikā negamā ceva jānapadā ca seyyathāpi
bhante thullaphusitake deve vassante yathāninnaṁ udakāni pavattanti
evameva kho bhante yena yenapi dāni bhagavā gamissati tanninnā ca 1
bhavissanti brāhmaṇagahapatikā negamā ceva jānapadā ca taṁ kissa
hetu tathā hi bhante bhagavato sīlapaññāṇanti mā 2 tvaṁ nāgita
yasena samāgama 3 mā ca mayā yaso yo kho nāgita na yimassa nekkhammasukhassa
.pe. Nikāmalābhī assa .pe. Yassāhaṁ nekkhammasukhassa
.pe. Sambodhasukhassa nikāmalābhī assaṁ .pe. So taṁ miḷhasukhaṁ
middhasukhaṁ lābhasakkārasilokasukhaṁ sādiyeyya. Devatāpi kho nāgita
ekaccā nayimassa nekkhammasukhassa .pe. Nikāmalābhiniyo assu
akicchalābhiniyo akasiralābhiniyo yassāhaṁ nekkhammasukhassa .pe.
Nikāmalābhī assaṁ akicchalābhī akasiralābhī tumhākampi kho nāgita saṁgamma
samāgamma saṅgaṇikavihāraṁ anuyuttānaṁ viharataṁ evaṁ hoti naha nūname
āyasmanto imassa nekkhammasukhassa .pe. Nikāmalābhino assu
akicchalābhino akasiralābhino yassāhaṁ nekkhammasukhassa .pe.
Nikāmalābhī assaṁ akicchalābhī akasiralābhī tathā hi paname āyasmanto
saṁgamma samāgamma saṅgaṇikavihāraṁ anuyuttā viharanti.
1 Ma. - va. 2 Ma. māhaṁ. 3 Ma. samāgamaṁ.
Idhāhaṁ nāgita bhikkhū passāmi aññamaññaṁ aṅgulipaṭodakena 1
sañjagghante saṁkīḷante tassa mayhaṁ nāgita evaṁ hoti naha nūname
āyasmanto imassa nekkhammasukhassa .pe. Nikāmalābhino assu
akicchalābhino akasiralābhino yassāhaṁ nekkhammasukhassa .pe.
Nikāmalābhī assaṁ .pe. Tathā hi paname āyasmanto aññamaññaṁ
aṅgulipaṭodakena 1 sañjagghanti saṁkīḷanti.
Idha panāhaṁ nāgita bhikkhū passāmi yāvadatthaṁ udarāvadehakaṁ
bhuñjitvā seyyasukhaṁ passasukhaṁ middhasukhaṁ anuyutte viharante tassa mayhaṁ nāgita
evaṁ hoti naha nūname āyasmanto imassa nekkhammasukhassa .pe.
Nikāmalābhino assu akicchalābhino akasiralābhino yassāhaṁ
nekkhammasukhassa .pe. Nikāmalābhī assaṁ .pe. Tathā hi
paname āyasmanto yāvadatthaṁ udarāvadehakaṁ bhuñjitvā seyyasukhaṁ passasukhaṁ
middhasukhaṁ anuyuttā viharanti.
Idhāhaṁ nāgita bhikkhuṁ passāmi gāmantavihāre 2 samāhitaṁ nisinnaṁ
tassa mayhaṁ nāgita evaṁ hoti idāni imaṁ āyasmantaṁ ārāmiko
vā upaṭṭhahissati samaṇuddeso vā taṁ tamhā samādhimhā
gamissatīti tenāhaṁ nāgita tassa bhikkhuno na attamano homi
gāmantavihārena.
Idha panāhaṁ nāgita bhikkhuṁ passāmi araññe capalāyamānaṁ
nisinnaṁ tassa mayhaṁ nāgita evaṁ hoti idāni ayamāyasmā
imaṁ niddākilamathaṁ paṭivinodetvā araññasaññaṁyeva manasikarissati
1 Sī. Yu. aṅgulipaṭodakehi. 2 Ma. gāmantaravihāriṁ.
Ettakanti tenāhaṁ nāgita tassa bhikkhuno attamano homi
araññavihārena.
Idha panāhaṁ nāgita bhikkhuṁ passāmi āraññakaṁ araññe
asamāhitaṁ nisinnaṁ tassa mayhaṁ nāgita evaṁ hoti idāni
ayamāyasmā asamāhitaṁ vā cittaṁ samādahissati samāhitaṁ vā cittaṁ
anurakkhissatīti tenāhaṁ nāgita tassa bhikkhuno attamano homi araññavihārena.
Idha panāhaṁ nāgita bhikkhuṁ passāmi āraññakaṁ araññe samāhitaṁ
nisinnaṁ tassa mayhaṁ nāgita evaṁ hoti idāni ayamāyasmā
avimuttaṁ vā cittaṁ vimuñcissati vimuttaṁ vā cittaṁ anurakkhissatīti tenāhaṁ
nāgita tassa bhikkhuno attamano homi araññavihārena.
Idha panāhaṁ nāgita bhikkhuṁ passāmi gāmantavihāriṁ lābhiṁ
cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārānaṁ. So taṁ
lābhasakkārasilokaṁ nikkāmayamāno riñcati paṭisallānaṁ riñcati
araññavanapatthāni pantāni senāsanāni gāmanigamarājadhāniṁ osaritvā
vāsaṁ kappeti. Tenāhaṁ nāgita tassa bhikkhuno na attamano homi
gāmantavihārena.
Idha panāhaṁ nāgita bhikkhuṁ passāmi āraññakaṁ lābhiṁ
cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārānaṁ. So taṁ
lābhasakkārasilokaṁ paṭipaṇāmetvā na riñcati paṭisallānaṁ
na riñcati araññavanapatthāni pantāni senāsanāni. Tenāhaṁ
nāgita tassa bhikkhuno attamano homi araññavihārena.
Yasmāhaṁ nāgita samaye addhānamaggapaṭipanno na kiñci
passāmi purato vā pacchato vā phāsu me nāgita tasmiṁ samaye
hoti antamaso uccārapassāvakammassāti.

[194] 104 Aṭṭhahi bhikkhave aṅgehi samannāgatassa upāsakassa
ākaṅkhamāno saṅgho pattaṁ nikkujjeyya. Katamehi aṭṭhahi. Bhikkhūnaṁ
alābhāya parisakkati bhikkhūnaṁ anatthāya parisakkati bhikkhūnaṁ anāvāsāya
parisakkati bhikkhū akkosati paribhāsati bhikkhū bhikkhūhi vibhedeti 1 buddhassa
avaṇṇaṁ bhāsati dhammassa avaṇṇaṁ bhāsati saṅghassa avaṇṇaṁ bhāsati.
Imehi kho bhikkhave aṭṭhahaṅgehi samannāgatassa upāsakassa ākaṅkhamāno
saṅgho pattaṁ nikkujjeyya.

[195] 105 Aṭṭhahi bhikkhave aṅgehi samannāgatassa upāsakassa
ākaṅkhamāno saṅgho pattaṁ ukkujjeyya. Katamehi aṭṭhahi. Na bhikkhūnaṁ
alābhāya parisakkati na bhikkhūnaṁ anatthāya parisakkati na bhikkhūnaṁ anāvāsāya 2
parisakkati na bhikkhū akkosati paribhāsati na bhikkhū bhikkhūhi vibhedeti 3
buddhassa vaṇṇaṁ bhāsati dhammassa vaṇṇaṁ bhāsati saṅghassa vaṇṇaṁ
bhāsati. Imehi kho bhikkhave aṭṭhahaṅgehi samannāgatassa upāsakassa
ākaṅkhamāno saṅgho pattaṁ ukkujjeyyāti.

[196] 106 Aṭṭhahi bhikkhave dhammehi samannāgatassa bhikkhuno
ākaṅkhamānā upāsakā appasādaṁ pavedeyyuṁ. Katamehi aṭṭhahi.
Gihīnaṁ alābhāya parisakkati gihīnaṁ anatthāya parisakkati gihī akkosati
paribhāsati gihī gihīhi vibhedeti buddhassa avaṇṇaṁ bhāsati dhammassa
avaṇṇaṁ bhāsati saṅghassa avaṇṇaṁ bhāsati agocare ca naṁ 4 passanti.
1-3 Ma. bhedeti. evamuparipi. 2 Ma. avāsāya. 4 Po. tato ca devā naṁ.
Imehi kho bhikkhave aṭṭhahi dhammehi samannāgatassa bhikkhuno ākaṅkhamānā
upāsakā appasādaṁ pavedeyyuṁ.

[197] 107 Aṭṭhahi bhikkhave dhammehi samannāgatassa bhikkhuno
ākaṅkhamānā upāsakā pasādaṁ pavedeyyuṁ. Katamehi aṭṭhahi. Na gihīnaṁ
alābhāya parisakkati na gihīnaṁ anatthāya parisakkati na gihī akkosati paribhāsati
na gihī gihīhi vibhedeti buddhassa vaṇṇaṁ bhāsati dhammassa vaṇṇaṁ
bhāsati saṅghassa vaṇṇaṁ bhāsati gocare ca naṁ 1 passanti. Imehi
kho bhikkhave aṭṭhahi dhammehi samannāgatassa bhikkhuno ākaṅkhamānā
upāsakā pasādaṁ pavedeyyunti.

[198] 108 Aṭṭhahi bhikkhave dhammehi samannāgatassa bhikkhuno
ākaṅkhamāno saṅgho paṭisāraṇīyakammaṁ kareyya. Katamehi aṭṭhahi.
Gihīnaṁ alābhāya parisakkati gihīnaṁ anatthāya parisakkati gihī akkosati
paribhāsati gihī gihīhi vibhedeti buddhassa avaṇṇaṁ bhāsati dhammassa
avaṇṇaṁ bhāsati saṅghassa avaṇṇaṁ bhāsati dhammikañca gihipaṭissavaṁ na
saccāpeti. Imehi kho bhikkhave aṭṭhahi dhammehi samannāgatassa
bhikkhuno ākaṅkhamāno saṅgho paṭisāraṇīyakammaṁ kareyya.

[199] 109 Aṭṭhahi bhikkhave dhammehi samannāgatassa bhikkhuno
ākaṅkhamāno saṅgho paṭisāraṇīyakammaṁ paṭippassambheyya. Katamehi aṭṭhahi.
Na gihīnaṁ alābhāya parisakkati na gihīnaṁ anatthāya parisakkati na gihī
akkosati paribhāsati na gihī gihīhi vibhedeti buddhassa vaṇṇaṁ bhāsati
dhammassa vaṇṇaṁ bhāsati saṅghassa vaṇṇaṁ bhāsati dhammikañca gihipaṭissavaṁ
1 Po. tato ca devā naṁ.
Saccāpeti. Imehi kho bhikkhave aṭṭhahi dhammehi samannāgatassa
bhikkhuno ākaṅkhamāno saṅgho paṭisāraṇīyakammaṁ paṭippassambheyyāti.

[200] 110 Tassapāpiyyasikākammakatena 1 bhikkhave bhikkhunā aṭṭhasu
dhammesu sammāvattitabbaṁ na upasampādetabbaṁ na nissayo dātabbo
na sāmaṇero upaṭṭhāpetabbo na bhikkhunovādakasammati sāditabbā
sammatenapi bhikkhuniyo na ovaditabbā na kāci saṅghasammati sāditabbā
na kismiñci paccekaṭṭhāne niyametabbā 2 na ca tena mūlena
vuṭṭhāpetabbaṁ. Tassapāpiyyasikākammakatena bhikkhave bhikkhunā imesu
aṭṭhasu dhammesu sammāvattitabbanti.
Sativaggo samatto.
Tassuddānaṁ
sati puṇṇiyamūlena corasamaṇena pañcamaṁ
yaso pattāpasādena paṭisāraṇīyañca vattatīti 3 .
-----------
Sāmaññavaggo
bojjhā sirimā padumā sudhammā 4 maṇujā uttarā muttā khemā
rucī 5 cundī bimbī sumanā mallikā tissamātā 6 soṇamātā 7 kāṇamātā
uttaramātā 8 visākhā migāramātā khujjuttarā upāsikā sāmāvatī 9
upāsikā suppavāsā koḷiyadhītā suppiyā upāsikā nakulamātā
gahapatānīti.
Sāmaññavaggo pañcamo
-------------
1 Ma. tassapāpiyasikakammakatena. evamuparipi. 2 Ma. ṭhapetabbo. 3 Ma. vattananti.
4 Ma. sutanā. Yu. sudhanā. 5 Yu. rūpī. 6 Yu. tissāya mātā. 7 Yu. soṇāya
mātā. 8 Ma. uttarā nandamātā. Yu. uttarā. 9 Yu. sāmavatī.

[201] 111 Rāgassa bhikkhave abhiññāya aṭṭha dhammā bhāvetabbā.
Katame aṭṭha. Sammādiṭṭhi sammāsaṅkappo sammāvācā sammākammanto
sammāājīvo sammāvāyāmo sammāsati sammāsamādhi.
Rāgassa bhikkhave abhiññāya ime aṭṭha dhammā bhāvetabbā.

[202] 112 Rāgassa bhikkhave abhiññāya aṭṭha dhammā bhāvetabbā.
Katame aṭṭha. Ajjhattaṁ rūpasaññī bahiddhā rūpāni passati parittāni
suvaṇṇadubbaṇṇāni tāni abhibhuyya jānāmi passāmīti evaṁsaññī
hoti ajjhattaṁ rūpasaññī bahiddhā rūpāni passati appamāṇāni
suvaṇṇadubbaṇṇāni tāni abhibhuyya jānāmi passāmīti evaṁsaññī
hoti ajjhattaṁ arūpasaññī bahiddhā rūpāni passati parittāni
suvaṇṇadubbaṇṇāni tāni abhibhuyya jānāmi passāmīti evaṁsaññī
hoti ajjhattaṁ arūpasaññī bahiddhā rūpāni passati appamāṇāni
suvaṇṇadubbaṇṇāni tāni abhibhuyya jānāmi passāmīti evaṁsaññī
hoti ajjhattaṁ arūpasaññī vā bahiddhā rūpāni passati nīlāni
nīlavaṇṇāni nīlanidassanāni nīlanibhāsāni .pe. Pītāni pītavaṇṇāni
pītanidassanāni pītanibhāsāni .pe. Lohitakāni lohitakavaṇṇāni
lohitakanidassanāni lohitakanibhāsāni .pe. Odātāni odātavaṇṇāni
odātanidassanāni odātanibhāsāni tāni abhibhuyya jānāmi
passāmīti evaṁsaññī hoti. Rāgassa bhikkhave abhiññāya ime aṭṭha
dhammā bhāvetabbā.