[183] 93 Aṭṭhime bhikkhave dhammā sekkhassa 1 bhikkhuno parihānāya
saṁvattanti. Katame aṭṭha. Kammārāmatā bhassārāmatā niddārāmatā
saṅgaṇikārāmatā indriyesu aguttadvāratā bhojane amattaññutā
saṁsaggārāmatā papañcārāmatā. Ime kho bhikkhave aṭṭha dhammā
sekkhassa bhikkhuno parihānāya saṁvattanti.
[184] 94 Aṭṭhime bhikkhave dhammā sekkhassa bhikkhuno aparihānāya
saṁvattanti. Katame aṭṭha. Nakammārāmatā nabhassārāmatā naniddārāmatā
nasaṅgaṇikārāmatā indriyesu guttadvāratā bhojane mattaññutā
asaṁsaggārāmatā nippapañcārāmatā. Ime kho bhikkhave aṭṭha dhammā
sekkhassa bhikkhuno aparihānāya saṁvattantīti.
[185] 95 Aṭṭhimāni bhikkhave kusītavatthūni. Katamāni aṭṭha.
Idha bhikkhave bhikkhunā kammaṁ kattabbaṁ hoti tassa evaṁ hoti
kammaṁ kho me kattabbaṁ bhavissati kammaṁ kho pana me karontassa kāyo
kilamissati handāhaṁ nipajjāmīti so nipajjati na viriyaṁ ārabhati
appattassa pattiyā anadhigatassa adhigamāya asacchikatassa sacchikiriyāya
idaṁ bhikkhave paṭhamaṁ kusītavatthu.
Puna caparaṁ bhikkhave bhikkhunā kammaṁ kataṁ hoti tassa evaṁ hoti
1 Ma. sekhassa. evamuparipi.
Ahaṁ kho kammaṁ akāsiṁ kammaṁ kho pana me karontassa kāyo kilanto
handāhaṁ nipajjāmīti so nipajjati na viriyaṁ ārabhati appattassa
pattiyā anadhigatassa adhigamāya asacchikatassa sacchikiriyāya idaṁ
bhikkhave dutiyaṁ kusītavatthu.
Puna caparaṁ bhikkhave bhikkhunā maggo gantabbo hoti tassa evaṁ
hoti maggo kho me gantabbo bhavissati maggaṁ kho pana me
gacchantassa kāyo kilamissati handāhaṁ nipajjāmīti so nipajjati
na viriyaṁ ārabhati appattassa pattiyā anadhigatassa adhigamāya asacchikatassa
sacchikiriyāya idaṁ bhikkhave tatiyaṁ kusītavatthu.
Puna caparaṁ bhikkhave bhikkhunā maggo gato hoti tassa evaṁ
hoti ahaṁ kho maggaṁ agamāsiṁ maggaṁ kho pana me gacchato kāyo
kilanto handāhaṁ nipajjāmīti so nipajjati na viriyaṁ ārabhati
appattassa pattiyā anadhigatassa adhigamāya asacchikatassa sacchikiriyāya
idaṁ bhikkhave catutthaṁ kusītavatthu.
Puna caparaṁ bhikkhave bhikkhu gāmaṁ vā nigamaṁ vā piṇḍāya caranto
na labhati lūkhassa vā paṇītassa vā bhojanassa yāvadatthaṁ pāripūriṁ
tassa evaṁ hoti ahaṁ kho gāmaṁ vā nigamaṁ vā piṇḍāya caranto
nālatthaṁ lūkhassa vā paṇītassa vā bhojanassa yāvadatthaṁ pāripūriṁ tassa
me kāyo kilanto akammañño handāhaṁ nipajjāmīti so nipajjati
na viriyaṁ ārabhati .pe. Idaṁ bhikkhave pañcamaṁ kusītavatthu.
Puna caparaṁ bhikkhave bhikkhu gāmaṁ vā nigamaṁ vā piṇḍāya caranto
labhati lūkhassa vā paṇītassa vā bhojanassa yāvadatthaṁ pāripūriṁ tassa
evaṁ hoti ahaṁ kho gāmaṁ vā nigamaṁ vā piṇḍāya caranto alatthaṁ
lūkhassa vā paṇītassa vā bhojanassa yāvadatthaṁ pāripūriṁ tassa me
kāyo garuko akammañño māsācitaṁ maññe handāhaṁ nipajjāmīti
so nipajjati na viriyaṁ ārabhati .pe. Idaṁ bhikkhave chaṭṭhaṁ kusītavatthu
puna caparaṁ bhikkhave bhikkhuno uppanno hoti appamattako ābādho
tassa evaṁ hoti uppanno kho me ayaṁ appamattako ābādho atthi
kappo nipajjituṁ handāhaṁ nipajjāmīti so nipajjati na viriyaṁ
ārabhati .pe. Idaṁ bhikkhave sattamaṁ kusītavatthu.
Puna caparaṁ bhikkhave bhikkhu gilānā vuṭṭhito hoti aciravuṭṭhito
gelaññā tassa evaṁ hoti ahaṁ kho gilānā vuṭṭhito aciravuṭṭhito
gelaññā tassa me kāyo dubbalo akammañño handāhaṁ nipajjāmīti
so nipajjati na viriyaṁ ārabhati appattassa pattiyā anadhigatassa
adhigamāya asacchikatassa sacchikiriyāya idaṁ bhikkhave aṭṭhamaṁ
kusītavatthu. Imāni kho bhikkhave aṭṭha kusītavatthūnīti.
[186] 96 Aṭṭhimāni bhikkhave ārabbhavatthūni. Katamāni aṭṭha.
Idha bhikkhave bhikkhunā kammaṁ kattabbaṁ hoti tassa evaṁ hoti
kammaṁ kho me kattabbaṁ bhavissati kammaṁ kho pana me karontena 1 na
sukaraṁ buddhānaṁ sāsanaṁ manasikātuṁ handāhaṁ paṭikacceva viriyaṁ ārabhāmi
1 Ma. kammaṁ kho mayā karontena.
Appattassa pattiyā anadhigatassa adhigamāya asacchikatassa sacchikiriyāyāti
so viriyaṁ ārabhati appattassa pattiyā anadhigatassa adhigamāya
asacchikatassa sacchikiriyāya idaṁ bhikkhave paṭhamaṁ ārabbhavatthu.
Puna caparaṁ bhikkhave bhikkhunā kammaṁ kataṁ hoti tassa evaṁ hoti
ahaṁ kho kammaṁ akāsiṁ kammaṁ kho panāhaṁ karonto nāsakkhiṁ buddhānaṁ
sāsanaṁ manasikātuṁ handāhaṁ viriyaṁ ārabhāmi appattassa pattiyā
anadhigatassa adhigamāya asacchikatassa sacchikiriyāyāti so viriyaṁ ārabhati
.pe. Idaṁ bhikkhave dutiyaṁ ārabbhavatthu.
Puna caparaṁ bhikkhave bhikkhunā maggo gantabbo hoti tassa evaṁ
hoti maggo kho me gantabbo bhavissati maggaṁ kho pana me
gacchantena na sukaraṁ buddhānaṁ sāsanaṁ manasikātuṁ handāhaṁ viriyaṁ ārabhāmi
.pe. Idaṁ bhikkhave tatiyaṁ ārabbhavatthu.
Puna caparaṁ bhikkhave bhikkhunā maggo gato hoti tassa evaṁ
hoti ahaṁ kho maggaṁ agamāsiṁ maggaṁ kho panāhaṁ gacchanto nāsakkhiṁ
buddhānaṁ sāsanaṁ manasikātuṁ handāhaṁ viriyaṁ ārabhāmi .pe. Idaṁ bhikkhave
catutthaṁ ārabbhavatthu.
Puna caparaṁ bhikkhave bhikkhu gāmaṁ vā nigamaṁ vā piṇḍāya caranto
na labhati lūkhassa vā paṇītassa vā bhojanassa yāvadatthaṁ pāripūriṁ
tassa evaṁ hoti ahaṁ kho gāmaṁ vā nigamaṁ vā piṇḍāya caranto
nālatthaṁ lūkhassa vā paṇītassa vā bhojanassa yāvadatthaṁ pāripūriṁ tassa
Me kāyo lahuko kammañño handāhaṁ viriyaṁ ārabhāmi .pe. Idaṁ
bhikkhave pañcamaṁ ārabbhavatthu.
Puna caparaṁ bhikkhave bhikkhu gāmaṁ vā nigamaṁ vā piṇḍāya caranto
labhati lūkhassa vā paṇītassa vā bhojanassa yāvadatthaṁ pāripūriṁ tassa
evaṁ hoti ahaṁ kho gāmaṁ vā nigamaṁ vā piṇḍāya caranto alatthaṁ
lūkhassa vā paṇītassa vā bhojanassa yāvadatthaṁ pāripūriṁ tassa me
kāyo lahuko kammañño handāhaṁ viriyaṁ ārabhāmi .pe. Idaṁ
bhikkhave chaṭṭhaṁ ārabbhavatthu.
Puna caparaṁ bhikkhave bhikkhuno uppanno hoti appamattako
ābādho tassa evaṁ hoti uppanno kho me ayaṁ appamattako
ābādho ṭhānaṁ kho panetaṁ vijjati yaṁ me ābādho pavaḍḍheyya handāhaṁ
paṭikacceva viriyaṁ ārabhāmi .pe. Idaṁ bhikkhave sattamaṁ ārabbhavatthu.
Puna caparaṁ bhikkhave bhikkhu gilānā vuṭṭhito hoti aciravuṭṭhito
gelaññā tassa evaṁ hoti ahaṁ kho gilānā vuṭṭhito aciravuṭṭhito
gelaññā ṭhānaṁ kho panetaṁ vijjati yaṁ me ābādho paccudāvatteyya
handāhaṁ paṭikacceva viriyaṁ ārabhāmi appattassa pattiyā
anadhigatassa adhigamāya asacchikatassa sacchikiriyāyāti so viriyaṁ ārabhati
appattassa pattiyā anadhigatassa adhigamāya asacchikatassa sacchikiriyāya
idaṁ bhikkhave aṭṭhamaṁ ārabbhavatthu. Imāni kho bhikkhave aṭṭha
ārabbhavatthūnīti.
Yamakavaggo tatiyo.
Tassuddānaṁ
deva 1 paṭipadā apare acchā lacchā parihānaṁ
kusītaṁ ārabbhavatthūnīti.
---------------
Sativaggo catuttho
[187] 97 Satisampajaññe bhikkhave asati satisampajaññavipannassa
hatūpanisaṁ hoti hirottappaṁ hirottappe asati hirottappavipannassa
hatūpaniso hoti indriyasaṁvaro indriyasaṁvare asati indriyasaṁvaravipannassa
hatūpanisaṁ hoti sīlaṁ sīle asati sīlavipannassa hatūpaniso
hoti sammāsamādhi sammāsamādhimhi asati sammāsamādhivipannassa hatūpanisaṁ
hoti yathābhūtañāṇadassanaṁ yathābhūtañāṇadassane asati yathābhūtañāṇadassanavipannassa
hatūpaniso hoti nibbidāvirāgo nibbidāvirāge asati
nibbidāvirāgavipannassa hatūpanisaṁ hoti vimuttiñāṇadassanaṁ seyyathāpi
bhikkhave rukkho sākhāpalāsavipanno tassa papaṭikāpi na pāripūriṁ gacchati
tacopi pheggupi sāropi na pāripūriṁ gacchati evameva kho bhikkhave
satisampajaññe asati satisampajaññavipannassa hatūpanisaṁ hoti hirottappaṁ
hirottappe asati hirottappavipannassa hatūpanisaṁ hoti .pe. Vimuttiñāṇadassanaṁ.
Satisampajaññe bhikkhave sati satisampajaññasampannassa
upanisasampannaṁ hoti hirottappaṁ hirottappe sati hirottappasampannassa
upanisasampanno hoti indriyasaṁvaro indriyasaṁvare sati indriyasaṁvarasampannassa
1 Ma. dve saddhā dve maraṇassatī dve sampadā athāpare
icchā alaṁ parihānaṁ kusītārabbhavatthūnīti.
Upanisasampannaṁ hoti sīlaṁ sīle sati sīlasampannassa
upanisasampanno hoti sammāsamādhi sammāsamādhimhi sati sammāsamādhisampannassa
upanisasampannaṁ hoti yathābhūtañāṇadassanaṁ yathābhūtañāṇadassane
sati yathābhūtañāṇadassanasampannassa upanisasampanno hoti
nibbidāvirāgo nibbidāvirāge sati nibbidāvirāgasampannassa upanisasampannaṁ
hota vimuttiñāṇadassanaṁ seyyathāpi bhikkhave rukkho sākhāpalāsasampanno
tassa papaṭikāpi pāripūriṁ gacchati tacopi pheggupi
sāropi pāripūriṁ gacchati evameva kho bhikkhave satisampajaññe sati
satisampajaññasampannassa upanisasampannaṁ hoti hirottappaṁ hirottappe
sati hirottappasampannassa upanisasampannaṁ hoti .pe. Vimuttiñāṇadassananti.
[188] 98 Athakho āyasmā puṇṇiyo yena bhagavā tenupasaṅkami
upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi ekamantaṁ
nisinno kho āyasmā puṇṇiyo bhagavantaṁ etadavoca ko nu kho
bhante hetu ko paccayo yena appekadā tathāgataṁ dhammadesanā
paṭibhāti appekadā na paṭibhātīti. Saddho [1]- puṇṇiya bhikkhu hoti
no upasaṅkamitā 2 neva tāva 3 tathāgataṁ dhammadesanā paṭibhāti yato ca
kho puṇṇiya bhikkhu saddho ca hoti upasaṅkamitā ca evaṁ tathāgataṁ
dhammadesanā paṭibhāti saddho ca puṇṇiya bhikkhu hoti upasaṅkamitā
ca no payirupāsitā .pe. Payirupāsitā ca no paripucchitā
1 Ma. ca. 2 Ma. cupasaṅkamitā. 3 Ma. tāvasaddo natthi.
Paripucchitā ca no ohitasoto dhammaṁ suṇāti ohitasoto ca dhammaṁ
suṇāti no sutvā dhāreti sutvā ca dhammaṁ dhāreti no dhatānañca
dhammānaṁ atthaṁ upaparikkhati dhatānañca dhammānaṁ atthaṁ upaparikkhati
no atthamaññāya dhammamaññāya dhammānudhammapaṭipanno hoti
neva tāva tathāgataṁ dhammadesanā paṭibhāti yato ca kho puṇṇiya bhikkhu
saddho ca hoti upasaṅkamitā ca payirupāsitā ca paripucchitā ca ohitasoto
ca dhammaṁ suṇāti sutvā ca dhammaṁ dhāreti dhatānañca dhammānaṁ
atthaṁ upaparikkhati atthamaññāya dhammamaññāya dhammānudhammapaṭipanno
ca hoti evaṁ tathāgataṁ dhammadesanā paṭibhāti. Imehi kho
puṇṇiya dhammehi samannāgato ekantapaṭibhāṇaṁ 1 tathāgataṁ dhammadesanā
hotīti.
[189] 99 Sace bhikkhave aññatitthiyā paribbājakā evaṁ
puccheyyuṁ kiṁmūlakā āvuso sabbe dhammā kiṁsambhavā sabbe dhammā
kiṁsamudayā sabbe dhammā kiṁsamosaraṇā sabbe dhammā kiṁpamukhā
sabbe dhammā kiṁādhipateyyā sabbe dhammā kiṁuttarā sabbe
dhammā kiṁsārā sabbe dhammāti evaṁ puṭṭhā tumhe bhikkhave
tesaṁ aññatitthiyānaṁ paribbājakānaṁ kinti byākareyyāthāti. Bhagavaṁmūlakā
no bhante dhammā bhagavaṁnettikā bhagavaṁpaṭisaraṇā sādhu bhante
bhagavantaṁyeva paṭibhātu etassa bhāsitassa attho bhagavato sutvā bhikkhū
dhāressantīti. Tenahi bhikkhave [2]- suṇātha sādhukaṁ manasikarotha
1 Ma. samannāgatā ekantapaṭikānā. 2 Ma. desessāmi taṁ.
Bhāsissāmīti. Evaṁ bhanteti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṁ.
Bhagavā etadavoca sace bhikkhave aññatitthiyā paribbājakā evaṁ
puccheyyuṁ kiṁmūlakā āvuso sabbe dhammā kiṁsambhavā sabbe dhammā
kiṁsamudayā sabbe dhammā kiṁsamosaraṇā sabbe dhammā kiṁpamukhā sabbe
dhammā kiṁādhipateyyā sabbe dhammā kiṁuttarā sabbe dhammā
kiṁsārā sabbe dhammāti evaṁ puṭṭhā tumhe bhikkhave tesaṁ
aññatitthiyānaṁ paribbājakānaṁ evaṁ byākareyyātha chandamūlakā āvuso
sabbe dhammā manasikārasambhavā sabbe dhammā phassasamudayā sabbe
dhammā vedanāsamosaraṇā sabbe dhammā samādhippamukhā sabbe dhammā
satādhipateyyā sabbe dhammā paññuttarā sabbe dhammā vimuttisārā
sabbe dhammāti evaṁ puṭṭhā tumhe bhikkhave tesaṁ aññatitthiyānaṁ
paribbājakānaṁ evaṁ byākareyyāthāti.
[190] 100 Aṭṭhahi bhikkhave aṅgehi samannāgato mahācoro khippaṁ
pariyāpajjati na ciraṭṭhitiko hoti. Katamehi aṭṭhahi. Appaharantassa
paharati anavasesaṁ ādiyati itthiṁ harati kumāriṁ dūseti pabbajitaṁ
vilumpati rājakosaṁ vilumpati accāsanne kammaṁ karoti na ca
nidhānakusalo hoti. Imehi kho bhikkhave aṭṭhahaṅgehi samannāgato
mahācoro khippaṁ pariyāpajjati na ciraṭṭhitiko hoti.
[191] 101 Aṭṭhahi bhikkhave aṅgehi samannāgato mahācoro na khippaṁ
pariyāpajjati ciraṭṭhitiko hoti. Katamehi aṭṭhahi. Na appaharantassa
Paharati na anavasesaṁ ādiyati na itthiṁ harati na kumāriṁ dūseti na
pabbajitaṁ vilumpati na rājakosaṁ vilumpati na accāsanne kammaṁ karoti
nidhānakusalo ca hoti. Imehi kho bhikkhave aṭṭhahaṅgehi samannāgato
mahācoro na khippaṁ pariyāpajjati ciraṭṭhitiko hotīti.
[192] 102 Samaṇoti bhikkhave tathāgatassetaṁ adhivacanaṁ arahato
sammāsambuddhassa brāhmaṇoti bhikkhave tathāgatassetaṁ adhivacanaṁ arahato
sammāsambuddhassa vedagūti bhikkhave tathāgatassetaṁ adhivacanaṁ arahato
sammāsambuddhassa bhisakkoti bhikkhave tathāgatassetaṁ adhivacanaṁ arahato
sammāsambuddhassa nimmaloti bhikkhave tathāgatassetaṁ adhivacanaṁ arahato
sammāsambuddhassa vimaloti bhikkhave tathāgatassetaṁ adhivacanaṁ arahato
sammāsambuddhassa ñāṇīti bhikkhave tathāgatassetaṁ adhivacanaṁ arahato
sammāsambuddhassa vimuttoti bhikkhave tathāgatassetaṁ adhivacanaṁ arahato
sammāsambuddhassāti.
Yaṁ samaṇena kattabbaṁ brāhmaṇena vusīmatā
yaṁ vedagunā pattabbaṁ bhisakkena anuttaraṁ
yaṁ nimmalena pattabbaṁ vimalena vusīmatā 1
yaṁ ñāṇinā ca pattabbaṁ vimuttena anuttaraṁ
sohaṁ vijitasaṅgāmo mutto mocemi bandhanā
nāgomhi paramaddanto asekkho parinibbutoti.