[143] 53 Ekaṁ samayaṁ bhagavā vesāliyaṁ viharati mahāvane
kūṭāgārasālāyaṁ. Athakho mahāpajāpati gotamī yena bhagavā tenupasaṅkami
upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ aṭṭhāsi ekamantaṁ
ṭhitā kho [2]- mahāpajāpati gotamī bhagavantaṁ etadavoca sādhu me bhante
bhagavā saṅkhittena dhammaṁ desetu yamahaṁ bhagavato dhammaṁ sutvā ekā
vūpakaṭṭhā appamattā ātāpinī pahitattā vihareyyanti. Ye kho tvaṁ
gotami dhamme jāneyyāsi ime dhammā sarāgāya saṁvattanti no
virāgāya saṁyogāya saṁvattanti no visaṁyogāya ācayāya saṁvattanti no
apacayāya mahicchatāya saṁvattanti no appicchatāya asantuṭṭhiyā
saṁvattanti no santuṭṭhiyā saṅgaṇikāya saṁvattanti no pavivekāya kosajjāya
saṁvattanti no viriyārambhāya dubbharatāya saṁvattanti no subharatāyāti ekaṁsena
gotami dhāreyyāsi neso dhammo neso vinayo netaṁ satthusāsananti.
1 Ma. suppavattīni. 2 Ma. sā.
Ye ca kho tvaṁ gotami dhamme jāneyyāsi ime dhammā
virāgāya saṁvattanti no sarāgāya visaṁyogāya saṁvattanti no saṁyogāya
apacayāya saṁvattanti no ācayāya appicchatāya saṁvattanti no
mahicchatāya santuṭṭhiyā saṁvattanti no asantuṭṭhiyā pavivekāya
saṁvattanti no saṅgaṇikāya viriyārambhāya saṁvattanti no kosajjāya
subharatāya saṁvattanti no dubbharatāyāti ekaṁsena gotami dhāreyyāsi
eso dhammo eso vinayo etaṁ satthusāsananti.

[144] 54 Ekaṁ samayaṁ bhagavā koḷiyesu viharati kakkarapattaṁ nāma
koḷiyānaṁ nigamo. Athakho dīghajāṇu koḷiyaputto yena bhagavā tenupasaṅkami
upasaṅkamatvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi ekamantaṁ
nisinno kho dīghajāṇu koḷiyaputto bhagavantaṁ etadavoca mayaṁ bhante
gihī kāmabhogī 1 puttasambādhasayanaṁ ajjhāvasāma kāsikacandanaṁ paccanubhoma
mālāgandhavilepanaṁ dhārayāma jātarūparajataṁ sādiyāma tesaṁ no bhante
bhagavā amhākaṁ tathā dhammaṁ desetu ye amhākaṁ assu dhammā
diṭṭhadhammahitāya diṭṭhadhammasukhāya samparāyahitāya samparāyasukhāyāti.
Cattārome byagghapajja dhammā kulaputtassa diṭṭhadhammahitāya
saṁvattanti diṭṭhadhammasukhāya. Katame cattāro uṭṭhānasampadā
ārakkhasampadā kalyāṇamittatā samajīvitā.
1 Ma. kāmabhogino.
Katamā ca byagghapajja uṭṭhānasampadā idha byagghapajja
kulaputto yena kammuṭṭhānena 1 jīvikaṁ kappeti yadi kasiyā yadi vaṇijjāya
yadi gorakkhena yadi issatthena yadi rājaporisena yadi sippaññatarena
tattha dakkho hoti analaso tatrupāyāya vīmaṁsāya samannāgato
alaṁ kātuṁ alaṁ saṁvidhātuṁ ayaṁ vuccati byagghapajja uṭṭhānasampadā.
Katamā ca byagghapajja ārakkhasampadā idha byagghapajja
kulaputtassa bhogā honti uṭṭhānaviriyādhigatā bāhābalaparicitā
sedāvakkhittā dhammikā dhammaladdhā te ārakkhena guttiyā sampādeti
kinti me ime bhoge neva rājāno hareyyuṁ na corā hareyyuṁ na aggi
ḍaheyya na udakaṁ vaheyya na appiyā dāyādā hareyyunti ayaṁ
vuccati byagghapajja ārakkhasampadā.
Katamā ca byagghapajja kalyāṇamittatā idha byagghapajja
kulaputto yasmiṁ gāme vā nigame vā paṭivasati tatra ye te
honti gahapati vā gahapatiputtā vā daharā vā vuḍḍhasīlino vuḍḍhā
vā vuḍḍhasīlino saddhāsampannā sīlasampannā cāgasampannā paññāsampannā
tehi saddhiṁ santiṭṭhati sallapati sākacchaṁ samāpajjati
yathārūpānaṁ saddhāsampannānaṁ saddhāsampadaṁ anusikkhati yathārūpānaṁ sīlasampannānaṁ
sīlasampadaṁ anusikkhati yathārūpānaṁ cāgasampannānaṁ cāgasampadaṁ
anusikkhati yathārūpānaṁ paññāsampannānaṁ paññāsampadaṁ anusikkhati
ayaṁ vuccati byagghapajja kalyāṇamittatā.
1 Ma. ammaṭṭhānena. evamuparipi.
Katamā ca byagghapajja samajīvitā idha byagghapajja kulaputto
āyañca bhogānaṁ viditvā vayañca bhogānaṁ viditvā samajīvikaṁ kappeti
nāccogāḷhaṁ nātihīnaṁ evaṁ me āyo vayaṁ pariyādāya ṭhassati na
ca me vayo āyaṁ pariyādāya ṭhassatīti seyyathāpi byagghapajja
tulādhāro vā tulādhārantevāsī vā tulaṁ paggahetvā jānāti
ettakena vā onataṁ ettakena vā unnatanti evameva kho byagghapajja
kulaputto āyañca bhogānaṁ viditvā vayañca bhogānaṁ viditvā
samajīvikaṁ kappeti nāccogāḷhaṁ nātihīnaṁ evaṁ me āyo vayaṁ
pariyādāya ṭhassati na ca me vayo āyaṁ pariyādāya ṭhassatīti sacāyaṁ
byagghapajja kulaputto appāyo samāno uḷāraṁ jīvikaṁ kappeti tassa
bhavanti vattāro udumbarakhādīvāyaṁ 1 kulaputto bhoge khādatīti
sace panāyaṁ byagghapajja kulaputto mahāyo samāno kasiraṁ jīvikaṁ kappeti
tassa bhavanti vattāro addhamārakañcāyaṁ 2 kulaputto marissatīti
yato ca khoyaṁ byagghapajja kulaputto āyañca bhogānaṁ viditvā
vayañca bhogānaṁ viditvā samajīvikaṁ kappeti nāccogāḷhaṁ nātihīnaṁ
evaṁ me āyo vayaṁ pariyādāya ṭhassati na ca me vayo āyaṁ
pariyādāya ṭhassatīti ayaṁ vuccati byagghapajja samajīvitā.
Evaṁ samuppannānaṁ byagghapajja bhogānaṁ cattāri apāyamukhāni
honti itthīdhutto surādhutto akkhadhutto pāpamitto pāpasahāyo
pāpasampavaṅko seyyathāpi byagghapajja mahato taḷākassa cattāri
1 Ma. udumbarakhādikañcāyantaṁpi pāṭho. evamuparipi. 2 Sī. Yu. ajaddhumārikaṁ
vāyaṁ. Ma. ajeṭṭhamaraṇaṁvāyaṁ.
Ceva āyamukhāni cattāri ca apāyamukhāni tassa puriso yāni ceva
āyamukhāni tāni pidaheyya yāni ca apāyamukhāni tāni vivareyya devo ca
na sammā dhāraṁ anuppaveccheyya evañhi tassa byagghapajja mahato
taḷākassa parihāniyeva pāṭikaṅkhā no vuḍḍhi evameva kho
byagghapajja evaṁ samuppannānaṁ bhogānaṁ cattāri apāyamukhāni honti
itthīdhutto surādhutto akkhadhutto pāpamitto pāpasahāyo pāpasampavaṅko.
Evaṁ samuppannānaṁ byagghapajja bhogānaṁ cattāri āyamukhāni honti
naitthīdhutto nasurādhutto nākkhadhutto kalyāṇamitto kalyāṇasahāyo
kalyāṇasampavaṅko seyyathāpi byagghapajja mahato taḷākassa cattāri
ceva āyamukhāni cattāri ca apāyamukhāni tassa puriso yāni ceva
āyamukhāni tāni vivareyya yāni ca apāyamukhāni tāni pidaheyya devo
ca sammā dhāraṁ anuppaveccheyya evañhi tassa byagghapajja mahato
taḷākassa vuḍḍhiyeva pāṭikaṅkhā no parihāni evameva kho
byagghapajja evaṁ samuppannānaṁ bhogānaṁ cattāri āyamukhāni honti
naitthīdhutto nasurādhutto nākkhadhutto kalyāṇamitto kalyāṇasahāyo
kalyāṇasampavaṅko. Ime kho byagghapajja cattāro dhammā kulaputtassa
diṭṭhadhammahitāya saṁvattanti diṭṭhadhammasukhāya.
Cattārome byagghapajja dhammā kulaputtassa samparāyahitāya
saṁvattanti samparāyasukhāya. Katame cattāro saddhāsampadā
Sīlasampadā cāgasampadā paññāsampadā.
Katamā ca byagghapajja saddhāsampadā idha byagghapajja kulaputto
saddho hoti saddahati tathāgatassa bodhiṁ itipi so bhagavā .pe.
Satthā devamanussānaṁ buddho bhagavāti ayaṁ vuccati byagghapajja
saddhāsampadā.
Katamā ca byagghapajja sīlasampadā idha byagghapajja kulaputto
pāṇātipātā paṭivirato hoti .pe. Surāmerayamajjapamādaṭṭhānā
paṭivirato hoti ayaṁ vuccati byagghapajja sīlasampadā.
Katamā ca byagghapajja cāgasampadā idha byagghapajja kulaputto
vigatamalamaccherena cetasā agāraṁ ajjhāvasati muttacāgo payatapāṇi
vossaggarato yācayogo dānasaṁvibhāgarato ayaṁ vuccati byagghapajja
cāgasampadā.
Katamā ca byagghapajja paññāsampadā idha byagghapajja
kulaputto paññavā hoti udayatthagāminiyā paññāya samannāgato
ariyāya nibbedhikāya sammādukkhakkhayagāminiyā ayaṁ vuccati byagghapajja
paññāsampadā. Ime kho byagghapajja cattāro dhammā
kulaputtassa samparāyahitāya saṁvattanti samparāyasukhāyāti.
Uṭṭhātā kammadheyyesu appamatto vidhānavā
samaṁ kappeti jīvitaṁ 1 sambhataṁ anurakkhati
saddho sīlena sampanno vadaññū vītamaccharo
1 Ma. jīvikaṁ.
Niccaṁ maggaṁ visodheti sotthānaṁ samparāyikaṁ
iccete aṭṭha dhammā ca saddhassa gharamesino
akkhātā saccanāmena ubhayattha sukhāvahā
diṭṭhadhammahitatthāya samparāyasukhāya ca
evametaṁ gahaṭṭhānaṁ cāgo puññaṁ pavaḍḍhatīti.

[145] 55 Athakho ujjayo brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami
upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṁ sammodi sammodanīyaṁ kathaṁ sārāṇīyaṁ
vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi ekamantaṁ nisinno kho ujjayo brāhmaṇo
bhagavantaṁ etadavoca mayaṁ bho gotama pavāsaṁ gantukāmā tesanno
bhavaṁ gotamo amhākaṁ tathā dhammaṁ desetu ye amhākaṁ assu dhammā
diṭṭhadhammahitāya diṭṭhadhammasukhāya samparāyahitāya samparāyasukhāyāti.
Cattārome brāhmaṇa dhammā kulaputtassa diṭṭhadhammahitāya
saṁvattanti diṭṭhadhammasukhāya. Katame cattāro uṭṭhānasampadā
ārakkhasampadā kalyāṇamittatā samajīvitā.
Katamā ca brāhmaṇa uṭṭhānasampadā idha brāhmaṇa kulaputto
yena kammuṭṭhānena jīvikaṁ kappeti yadi kasiyā yadi vaṇijjāya yadi
gorakkhena yadi issatthena yadi rājaporisena yadi sippaññatarena tattha
dakkho hoti analaso tatrupāyāya vīmaṁsāya samannāgato alaṁ kātuṁ alaṁ
saṁvidhātuṁ ayaṁ vuccati brāhmaṇa uṭṭhānasampadā.
Katamā ca brāhmaṇa ārakkhasampadā idha brāhmaṇa
Kulaputtassa bhogā honti uṭṭhānaviriyādhigatā bāhābalaparicitā
sedāvakkhittā dhammikā dhammaladdhā te ārakkhena guttiyā sampādeti
kinti me ime bhoge neva rājāno hareyyuṁ na corā hareyyuṁ
na aggi ḍaheyya na udakaṁ vaheyya na appiyā dāyādā hareyyunti
ayaṁ vuccati brāhmaṇa ārakkhasampadā.
Katamā ca brāhmaṇa kalyāṇamittatā idha brāhmaṇa kulaputto
yasmiṁ gāme vā nigame vā paṭivasati tatra ye te honti gahapati
vā gahapatiputtā vā daharā vā vuḍḍhasīlino vuḍḍhā vā vuḍḍhasīlino
saddhāsampannā sīlasampannā cāgasampannā paññāsampannā tehi
saddhiṁ santiṭṭhati sallapati sākacchaṁ samāpajjati yathārūpānaṁ saddhāsampannānaṁ
saddhāsampadaṁ anusikkhati yathārūpānaṁ sīlasampannānaṁ sīlasampadaṁ
anusikkhati yathārūpānaṁ cāgasampannānaṁ cāgasampadaṁ anusikkhati
yathārūpānaṁ paññāsampannānaṁ paññāsampadaṁ anusikkhati ayaṁ vuccati
brāhmaṇa kalyāṇamittatā.
Katamā ca brāhmaṇa samajīvitā idha brāhmaṇa kulaputto
āyañca bhogānaṁ viditvā vayañca bhogānaṁ viditvā samajīvikaṁ kappeti
nāccogāḷhaṁ nātihīnaṁ evaṁ me āyo vayaṁ pariyādāya ṭhassati na
ca me vayo āyaṁ pariyādāya ṭhassatīti seyyathāpi brāhmaṇa tulādhāro
vā tulādhārantevāsī vā tulaṁ paggahetvā jānāti ettakena vā
onataṁ ettakena vā unnatanti evameva kho brāhmaṇa kulaputto
Āyañca bhogānaṁ viditvā vayañca bhogānaṁ viditvā samajīvikaṁ kappeti
nāccogāḷhaṁ nātihīnaṁ evaṁ me āyo vayaṁ pariyādāya ṭhassati na
ca me vayo āyaṁ pariyādāya ṭhassatīti sacāyaṁ brāhmaṇa kulaputto
appāyo samāno uḷāraṁ jīvikaṁ kappeti tassa bhavanti vattāro
udumbarakhādīvāyaṁ kulaputto bhoge khādatīti sace panāyaṁ brāhmaṇa
kulaputto mahāyo samāno kasiraṁ jīvikaṁ kappeti tassa bhavanti vattāro
addhamārakañcāyaṁ kulaputto marissatīti yato ca khoyaṁ brāhmaṇa
kulaputto āyañca bhogānaṁ viditvā vayañca bhogānaṁ viditvā samajīvikaṁ
kappeti nāccogāḷhaṁ nātihīnaṁ evaṁ me āyo vayaṁ pariyādāya
ṭhassati na ca me vayo āyaṁ pariyādāya ṭhassatīti ayaṁ vuccati
brāhmaṇa samajīvitā.
Evaṁ samuppannānaṁ brāhmaṇa bhogānaṁ cattāri apāyamukhāni
honti itthīdhutto surādhutto akkhadhutto pāpamitto pāpasahāyo
pāpasampavaṅko seyyathāpi brāhmaṇa mahato taḷākassa cattāri
ceva āyamukhāni cattāri ca apāyamukhāni tassa puriso yāni ceva āyamukhāni
tāni pidaheyya yāni ca apāyamukhāni tāni vivareyya devo ca na sammā
dhāraṁ anuppaveccheyya evañhi tassa brāhmaṇa mahato taḷākassa
parihāniyeva pāṭikaṅkhā no vuḍḍhi evameva kho brāhmaṇa evaṁ
samuppannānaṁ bhogānaṁ cattāri apāyamukhāni honti itthīdhutto
surādhutto akkhadhutto pāpamitto pāpasahāyo pāpasampavaṅko.
Evaṁ samuppannānaṁ brāhmaṇa bhogānaṁ cattāri āyamukhāni honti
naitthīdhutto nasurādhutto nākkhadhutto kalyāṇamitto kalyāṇasahāyo
kalyāṇasampavaṅko seyyathāpi brāhmaṇa mahato taḷākassa cattāri ceva
āyamukhāni cattāri ca apāyamukhāni tassa puriso yāni ceva āyamukhāni
tāni vivareyya yāni ca apāyamukhāni tāni pidaheyya devo ca sammā
dhāraṁ anuppaveccheyya evañhi tassa brāhmaṇa mahato taḷākassa
vuḍḍhiyeva pāṭikaṅkhā no parihāni evameva kho brāhmaṇa
evaṁ samuppannānaṁ bhogānaṁ cattāri āyamukhāni honti naitthīdhutto
.pe. Kalyāṇasampavaṅko. Ime kho brāhmaṇa cattāro dhammā
kulaputtassa diṭṭhadhammahitāya saṁvattanti diṭṭhadhammasukhāya.
Cattārome brāhmaṇa dhammā kulaputtassa samparāyahitāya
saṁvattanti samparāyasukhāya. Katame cattāro saddhāsampadā sīlasampadā
cāgasampadā paññāsampadā.
Katamā ca brāhmaṇa saddhāsampadā idha brāhmaṇa kulaputto
saddho hoti saddahati tathāgatassa bodhiṁ itipi so bhagavā .pe.
Satthā devamanussānaṁ buddho bhagavāti ayaṁ vuccati brāhmaṇa
saddhāsampadā.
Katamā ca brāhmaṇa sīlasampadā idha brāhmaṇa kulaputto
pāṇātipātā paṭivirato hoti .pe. Surāmerayamajjapamādaṭṭhānā
paṭivirato hoti ayaṁ vuccati brāhmaṇa sīlasampadā.
Katamā ca brāhmaṇa cāgasampadā idha brāhmaṇa kulaputto
vigatamalamaccherena cetasā agāraṁ ajjhāvasati muttacāgo payatapāṇi
vossaggarato yācayogo dānasaṁvibhāgarato ayaṁ vuccati brāhmaṇa
cāgasampadā.
Katamā ca brāhmaṇa paññāsampadā idha brāhmaṇa kulaputto
paññavā hoti .pe. Sammādukkhakkhayagāminiyā ayaṁ vuccati brāhmaṇa
paññāsampadā. Ime kho brāhmaṇa cattāro dhammā kulaputtassa
samparāyahitāya saṁvattanti samparāyasukhāyāti.
Uṭṭhātā kammadheyyesu appamatto vidhānavā
samaṁ kappeti jīvitaṁ sambhataṁ anurakkhati
saddho sīlena sampanno vadaññū vītamaccharo
niccaṁ maggaṁ visodheti sotthānaṁ samparāyikaṁ
iccete aṭṭha dhammā ca saddhassa gharamesino
akkhātā saccanāmena ubhayattha sukhāvahā
diṭṭhadhammahitatthāya samparāyasukhāya ca
evametaṁ gahaṭṭhānaṁ cāgo puññaṁ pavaḍḍhatīti.

[146] 56 Bhayanti bhikkhave kāmānametaṁ adhivacanaṁ dukkhanti bhikkhave
kāmānametaṁ adhivacanaṁ rogoti bhikkhave kāmānametaṁ adhivacanaṁ gaṇḍoti
bhikkhave kāmānametaṁ adhivacanaṁ sallanti bhikkhave kāmānametaṁ adhivacanaṁ
saṅgoti bhikkhave kāmānametaṁ adhivacanaṁ paṅkoti bhikkhave kāmānametaṁ
Adhivacanaṁ gabbhoti bhikkhave kāmānametaṁ adhivacanaṁ.
Kasmā ca bhikkhave bhayanti kāmānametaṁ adhivacanaṁ yasmā ca
kāmarāgarattāyaṁ bhikkhave chandarāgavinibaddho diṭṭhadhammikāpi bhayā na
parimuccati samparāyikāpi bhayā na parimuccati tasmā bhayanti
kāmānametaṁ adhivacanaṁ kasmā ca bhikkhave dukkhanti .pe. Rogoti
gaṇḍoti sallanti saṅgoti paṅkoti.
Kasmā ca bhikkhave gabbhoti kāmānametaṁ adhivacanaṁ yasmā ca
kāmarāgarattāyaṁ bhikkhave chandarāgavinibaddho diṭṭhadhammikāpi gabbhā na
parimuccati samparāyikāpi gabbhā na parimuccati tasmā gabbhoti
kāmānametaṁ adhivacananti 1 .
Bhayaṁ dukkhañca rogo ca gaṇḍo sallañca saṅgo ca
paṅko gabbho ca ubhayaṁ
ete kāmā pavuccanti yattha satto puthujjano
otiṇṇo sātarūpena puna gabbhāya gacchati
yato ca bhikkhu ātāpī sampajaññaṁ na riñcati
so imaṁ palipathaṁ duggaṁ atikkamma tathāvidho
pajaṁ jātijarūpetaṁ phandamānaṁ avekkhatīti.

[147] 57 Aṭṭhahi bhikkhave dhammehi samannāgato bhikkhu
āhuneyyo hoti pāhuneyyo dakkhiṇeyyo añjalikaraṇīyo anuttaraṁ
puññakkhettaṁ lokassa. Katamehi aṭṭhahi idha bhikkhave bhikkhu sīlavā
1 Ma. itisaddo natthi.
Hoti .pe. Samādāya sikkhati sikkhāpadesu bahussuto hoti .pe.
Diṭṭhiyā suppaṭividdhā kalyāṇamitto hoti kalyāṇasahāyo kalyāṇasampavaṅko
sammādiṭṭhiko hoti sammādassanena samannāgato catunnaṁ
jhānānaṁ ābhicetasikānaṁ diṭṭhadhammasukhavihārānaṁ nikāmalābhī hoti akicchalābhī
akasiralābhī anekavihitaṁ pubbenivāsaṁ anussarati seyyathīdaṁ ekampi
jātiṁ dvepi jātiyo .pe. Iti sākāraṁ sauddesaṁ anekavihitaṁ
pubbenivāsaṁ anussarati dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena
.pe. Yathākammūpage satte pajānāti āsavānaṁ khayā .pe.
Sacchikatvā upasampajja viharati. Imehi kho bhikkhave aṭṭhahi dhammehi
samannāgato bhikkhu āhuneyyo hoti .pe. Anuttaraṁ puññakkhettaṁ
lokassāti.

[148] 58 Aṭṭhahi bhikkhave dhammehi samannāgato bhikkhu
āhuneyyo hoti .pe. Anuttaraṁ puññakkhettaṁ lokassa. Katamehi
aṭṭhahi idha bhikkhave bhikkhu sīlavā hoti .pe. Samādāya sikkhati
sikkhāpadesu bahussuto hoti .pe. Diṭṭhiyā suppaṭividdhā āraddhaviriyo
hoti thāmavā daḷhaparakkamo anikkhittadhuro kusalesu dhammesu
āraññako hoti pantasenāsano aratiratisaho hoti uppannaṁ
aratiṁ abhibhuyya 1 viharati bhayabheravasaho hoti uppannaṁ bhayabheravaṁ
abhibhuyya viharati catunnaṁ jhānānaṁ ābhicetasikānaṁ diṭṭhadhammasukhavihārānaṁ
nikāmalābhī hoti akicchalābhī akasiralābhī āsavānaṁ khayā .pe.
1 Ma. āmeṇḍitaṁ.
Sacchikatvā upasampajja viharati. Imehi kho bhikkhave aṭṭhahi dhammehi
samannāgato bhikkhu āhuneyyo hoti .pe. Anuttaraṁ puññakkhettaṁ
lokassāti.

[149] 59 Aṭṭhime bhikkhave puggalā āhuneyyā pāhuneyyā
dakkhiṇeyyā añjalikaraṇīyā anuttaraṁ puññakkhettaṁ lokassa. Katame
aṭṭha sotāpanno sotāpattiphalasacchikiriyāya paṭipanno sakadāgāmī
sakadāgāmiphalasacchikiriyāya paṭipanno anāgāmī anāgāmiphalasacchikiriyāya
paṭipanno arahā arahattāya paṭipanno. Ime kho bhikkhave aṭṭha
puggalā āhuneyyā .pe. Anuttaraṁ puññakkhettaṁ lokassāti.
Cattāro ca paṭipannā cattāro ca phale ṭhitā
esa saṅgho ujubhūto paññāsīlasamāhito
yajamānānaṁ manussānaṁ puññapekkhānapāṇinaṁ
karotaṁ opadhikaṁ puññaṁ saṅghe dinnaṁ mahapphalanti.

[150] 60 Aṭṭhime bhikkhave puggalā āhuneyyā .pe. Anuttaraṁ
puññakkhettaṁ lokassa. Katame aṭṭha sotāpanno sotāpattiphalasacchikiriyāya
paṭipanno sakadāgāmī sakadāgāmiphalasacchikiriyāya
paṭipanno anāgāmī anāgāmiphalasacchikiriyāya paṭipanno arahā
arahattāya paṭipanno. Ime kho bhikkhave aṭṭha puggalā āhuneyyā .pe.
Anuttaraṁ puññakkhettaṁ lokassāti.
Cattāro ca paṭipannā cattāro ca phale ṭhitā
Esa saṅgho samukkaṭṭho sattānaṁ aṭṭha puggalā
yajamānānaṁ manussānaṁ puññapekkhānapāṇinaṁ
karotaṁ opadhikaṁ puññaṁ ettha dinnaṁ mahapphalanti.
Sandhānavaggo paṭhamo.
Tassuddānaṁ
gotamī ovādaṁ saṅkhittaṁ dīghajāṇuñca 1 ujjayo
bhayā dve āhuneyyā [ca] dve ca aṭṭhapuggalāti.
-----------
Cālavaggo dutiyo

[151] 61 Aṭṭhime bhikkhave puggalā santo saṁvijjamānā lokasmiṁ.
Katame aṭṭha idha bhikkhave bhikkhuno pavivittassa viharato nirāyattavuttino
icchā uppajjati lābhāya so uṭṭhahati ghaṭati vāyamati
lābhāya tassa uṭṭhahato ghaṭato vāyamato lābhāya lābho nuppajjati
so tena alābhena socati kilamati paridevati urattāḷī 2 kandati sammohaṁ
āpajjati ayaṁ vuccati bhikkhave bhikkhu iccho viharati lābhāya
uṭṭhahati ghaṭati vāyamati lābhāya na ca lābhī soci ca paridevi 3 ca
cuto ca saddhammā. Idha pana bhikkhave bhikkhuno pavivittassa viharato
nirāyattavuttino icchā uppajjati lābhāya so uṭṭhahati ghaṭati
vāyamati lābhāya tassa uṭṭhahato ghaṭato vāyamato lābhāya lābho
uppajjati so tena lābhena majjati pamajjati pamādamāpajjati
1 Ma. ḍīghajāṇu. 2 Ma. urattāḷiṁ. evamuparipi. 3 Ma. socī ca paridevī ca.
evamuparipi.
Ayaṁ vuccati bhikkhave bhikkhu iccho viharati lābhāya uṭṭhahati ghaṭati
vāyamati lābhāya lābhī ca madī pamādī ca cuto ca saddhammā.
Idha pana bhikkhave bhikkhuno pavivittassa viharato nirāyattavuttino
icchā uppajjati lābhāya so na uṭṭhahati na ghaṭati na vāyamati
lābhāya tassa anuṭṭhahato aghaṭato avāyamato lābhāya lābho nuppajjati
so tena alābhena socati kilamati paridevati urattāḷī kandati sammohaṁ
āpajjati ayaṁ vuccati bhikkhave bhikkhu iccho viharati lābhāya na
uṭṭhahati na ghaṭati na vāyamati lābhāya na ca lābhī soci ca paridevi
ca cuto ca saddhammā. Idha pana bhikkhave bhikkhuno pavivittassa viharato
nirāyattavuttino icchā uppajjati lābhāya so na uṭṭhahati na
ghaṭati na vāyamati lābhāya tassa anuṭṭhahato aghaṭato avāyamato
lābhāya lābho uppajjati so tena lābhena majjati pamajjati
pamādamāpajjati ayaṁ vuccati bhikkhave bhikkhu iccho viharati lābhāya
na uṭṭhahati na ghaṭati na vāyamati lābhāya lābhī ca madī ca pamādī
ca cuto ca saddhammā. Idha pana bhikkhave bhikkhuno pavivittassa
viharato nirāyattavuttino icchā uppajjati lābhāya so uṭṭhahati
ghaṭati vāyamati lābhāya tassa uṭṭhahato ghaṭato vāyamato lābhāya
lābho nuppajjati so tena alābhena na socati na kilamati na
paridevati na urattāḷī kandati na sammohaṁ āpajjati ayaṁ vuccati
bhikkhave bhikkhu iccho viharati lābhāya uṭṭhahati ghaṭati vāyamati lābhāya
Na ca lābhī na ca soci na ca paridevi accuto ca saddhammā.
Idha pana bhikkhave bhikkhuno pavivittassa viharato nirāyattavuttino
icchā uppajjati lābhāya so uṭṭhahati ghaṭati vāyamati lābhāya tassa
uṭṭhahato ghaṭato vāyamato lābhāya lābho uppajjati so tena
lābhena na majjati na pamajjati na pamādamāpajjati ayaṁ vuccati
bhikkhave bhikkhu iccho viharati lābhāya uṭṭhahati ghaṭati vāyati lābhāya
lābhī ca na ca madī na ca pamādī accuto ca saddhammā. Idha pana
bhikkhave bhikkhuno pavivittassa viharato nirāyattavuttino icchā uppajjati
lābhāya so na uṭṭhahati na ghaṭati na vāyamati lābhāya tassa
anuṭṭhahato aghaṭato avāyamato lābhāya lābho nuppajjati so tena
alābhena na socati na kilamati na paridevati na urattāḷī kandati na
sammohaṁ āpajjati ayaṁ vuccati bhikkhave bhikkhu iccho viharati
lābhāya na uṭṭhahati na ghaṭati na vāyamati lābhāya na ca lābhī na
ca soci na ca paridevi accuto ca saddhammā. Idha pana bhikkhave
bhikkhuno pavivittassa viharato nirāyattavuttino icchā uppajjati
lābhāya so na uṭṭhahati na ghaṭati na vāyamati lābhāya tassa
anuṭṭhahato aghaṭato avāyamato lābhāya lābho uppajjati so tena
lābhena na majjati na pamajjati na pamādamāpajjati ayaṁ vuccati
bhikkhave bhikkhu iccho viharati lābhāya na uṭṭhahati na ghaṭati na
vāyamati lābhāya lābhī ca na ca madī na ca pamādī accuto ca
Saddhammā. Ime kho bhikkhave aṭṭha puggalā santo saṁvijjamānā
lokasminti.

[152] 62 Chahi bhikkhave dhammehi samannāgato bhikkhu alaṁ attano
alaṁ paresaṁ. Katamehi chahi idha bhikkhave bhikkhu khippanisanti
ca hoti kusalesu dhammesu sutānañca dhammānaṁ dhārakajātiko 1 hoti
dhatānañca dhammānaṁ atthupaparikkhī hoti atthamaññāya dhammamaññāya
dhammānudhammapaṭipanno ca hoti kalyāṇavāco ca hoti kalyāṇavākkaraṇo
poriyā vācāya samannāgato vissaṭṭhāya anelagaḷāya
atthassa viññāpaniyā sandassako ca hoti samādapako samuttejako
sampahaṁsako sabrahmacārīnaṁ. Imehi kho bhikkhave chahi dhammehi samannāgato
bhikkhu alaṁ attano alaṁ paresaṁ.