[123] 33 Aṭṭhimāni bhikkhave dānavatthūni. Katamāni aṭṭha
chandā dānaṁ deti dosā dānaṁ deti mohā dānaṁ deti bhayā dānaṁ
deti dinnapubbaṁ katapubbaṁ pitupitāmahehi nārahāsiṁ 2 porāṇaṁ kulavaṁsaṁ
hāpetunti dānaṁ deti imāhaṁ dānaṁ datvā kāyassa bhedā parammaraṇā
1 Ma. ayaṁ pāṭho natthi. 2 Ma. nārahāmi.
Sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjissāmīti dānaṁ deti imaṁ me dānaṁ dadato
cittaṁ pasīdati attamanatā somanassaṁ upajāyatīti dānaṁ deti
cittālaṅkāracittaparikkhāratthaṁ dānaṁ deti. Imāni kho bhikkhave aṭṭha
dānavatthūnīti.

[124] 34 Aṭṭhaṅgasamannāgate bhikkhave khette bījaṁ vuttaṁ
namahapphalaṁ hoti namahassādaṁ naphātiseyyanti 1 . Kathaṁ aṭṭhaṅgasamannāgataṁ 2
idha bhikkhave khettaṁ unnamininnāmi 3 ca hoti pāsāṇasakkharillañca 4
hoti ūsarañca hoti na ca gambhīrasitaṁ hoti na āyasampannaṁ
hoti na apāyasampannaṁ hoti na mātikāsampannaṁ hoti na
mariyādasampannaṁ hoti evaṁ aṭṭhaṅgasamannāgate bhikkhave khette bījaṁ
vuttaṁ namahapphalaṁ hoti namahassādaṁ naphātiseyyanti. Evameva kho
bhikkhave aṭṭhaṅgasamannāgatesu samaṇabrāhmaṇesu dānaṁ dinnaṁ namahapphalaṁ
hoti namahānisaṁsaṁ namahājutikaṁ namahāvipphāraṁ. Kathaṁ aṭṭhaṅgasamannāgatā
idha bhikkhave samaṇabrāhmaṇā micchādiṭṭhikā honti micchāsaṅkappā
micchāvācā micchākammantā micchāājīvā micchāvāyāmā
micchāsatino micchāsamādhino evaṁ aṭṭhaṅgasamannāgatesu bhikkhave
samaṇabrāhmaṇesu dānaṁ dinnaṁ namahapphalaṁ hoti namahānisaṁsaṁ namahājutikaṁ
namahāvipphāraṁ.
Aṭṭhaṅgasamannāgate ca bhikkhave khette bījaṁ vuttaṁ mahapphalaṁ hoti
1-5 Ma. itisaddo natthi. 2 Ma. -samannāgate. 3 Ma. unnāmaninnāmi.
4 Ma. pāsāṇasakkharikañca.
Mahassādaṁ phātiseyyanti 1 . Kathaṁ aṭṭhaṅgasamannāgataṁ 2 idha bhikkhave khettaṁ
anunnamininnāmi 3 ca hoti apāsāṇasakkharillañca 4 hoti anūsarañca
hoti gambhīrasitaṁ hoti āyasampannaṁ hoti apāyasampannaṁ hoti
mātikāsampannaṁ hoti mariyādasampannaṁ hoti evaṁ aṭṭhaṅgasamannāgate
bhikkhave khette bījaṁ vuttaṁ mahapphalaṁ hoti mahassādaṁ phātiseyyanti 5 .
Evameva kho bhikkhave aṭṭhaṅgasamannāgatesu samaṇabrāhmaṇesu
dānaṁ dinnaṁ mahapphalaṁ hoti mahānisaṁsaṁ mahājutikaṁ mahāvipphāraṁ.
Kathaṁ aṭṭhaṅgasamannāgatā 6 idha bhikkhave samaṇabrāhmaṇā sammādiṭṭhikā
honti sammāsaṅkappā sammāvācā sammākammantā sammāājīvā
sammāvāyāmā sammāsatino sammāsamādhino evaṁ aṭṭhaṅgasamannāgatesu
bhikkhave samaṇabrāhmaṇesu dānaṁ dinnaṁ mahapphalaṁ hoti
mahānisaṁsaṁ mahājutikaṁ mahāvipphāranti.
Yathāpi khette sampanne pavuttā bījasampadā
deve sampādayantamhi hoti dhaññāya sampadā
anītisampadā hoti virūḷhi bhavati sampadā
vepullaṁ sampadā hoti phalaṁ ve hoti sampadā
evaṁ sampannasīlesu dinnā bhojanasampadā
sampadānaṁ upaneti sampannaṁ hissa taṁ kataṁ
tasmā sampadamākaṅkhī sampannatthūdha puggalo
1-5 Ma. itisaddo natthi. 2 Ma. -samannāgate. 3 Ma. anunnāmāninnāmi.
4 Ma. apāsāṇasakkharikañca. 6 Ma. -samannāgatesu.
Sampannapaññe sevetha evaṁ ijjhanti sampadā
vijjācaraṇasampanno laddhā cittassa sampadaṁ
karoti kammasampadaṁ labhati catthasampadaṁ
lokaṁ ñatvā yathābhūtaṁ pappuyya diṭṭhisampadaṁ
maggasampadamāgamma yāti sampannamānaso
odhunitvā malaṁ sabbaṁ patvā nibbānasampadaṁ
muccati sabbadukkhehi sā hoti sabbasampadāti.

[125] 35 Aṭṭhimā bhikkhave dānūpapattiyo. Katamā aṭṭha idha
bhikkhave ekacco dānaṁ deti samaṇassa vā brāhmaṇassa vā annaṁ pānaṁ
vatthaṁ yānaṁ mālāgandhavilepanaṁ seyyāvasathaṁ padīpeyyaṁ so yaṁ deti taṁ
paccāsiṁsati so passati khattiyamahāsāle vā brāhmaṇamahāsāle
vā gahapatimahāsāle vā pañcahi kāmaguṇehi samappite samaṅgibhūte
paricārayamāne tassa evaṁ hoti aho vatāhaṁ kāyassa bhedā
parammaraṇā khattiyamahāsālānaṁ vā brāhmaṇamahāsālānaṁ vā
gahapatimahāsālānaṁ vā sahabyataṁ upapajjeyyanti so taṁ cittaṁ padahati
taṁ cittaṁ adhiṭṭhāti taṁ cittaṁ bhāveti tassa taṁ cittaṁ
hīnedhimuttaṁ uttariṁ abhāvitaṁ [1]- kāyassa bhedā parammaraṇā khattiyamahāsālānaṁ
vā brāhmaṇamahāsālānaṁ vā gahapatimahāsālānaṁ vā sahabyataṁ
upapajjati tañca kho sīlavato vadāmi no dussīlassa ijjhati
bhikkhave sīlavato cetopaṇidhi suddhattā 2 . Idha pana bhikkhave ekacco
1 Ma. tatrūpapattiyā saṁvattati. evamīdisesu ṭhānesupi. 2 Ma. visuddhattā.
evamuparipi.
Dānaṁ deti samaṇassa vā brāhmaṇassa vā annaṁ pānaṁ vatthaṁ yānaṁ
mālāgandhavilepanaṁ seyyāvasathaṁ padīpeyyaṁ so yaṁ deti taṁ paccāsiṁsati
tassa sutaṁ hoti cātummahārājikā devā dīghāyukā vaṇṇavanto
sukhabahulāti tassa evaṁ hoti aho vatāhaṁ kāyassa bhedā
parammaraṇā cātummahārājikānaṁ devānaṁ sahabyataṁ upapajjeyyanti so
taṁ cittaṁ padahati taṁ cittaṁ adhiṭṭhāti taṁ cittaṁ bhāveti tassa
taṁ cittaṁ hīnedhimuttaṁ uttariṁ abhāvitaṁ kāyassa bhedā parammaraṇā
cātummahārājikānaṁ devānaṁ sahabyataṁ upapajjati tañca kho sīlavato
vadāmi no dussīlassa ijjhati bhikkhave sīlavato cetopaṇidhi
suddhattā. Idha pana bhikkhave ekacco dānaṁ deti samaṇassa vā
brāhmaṇassa vā annaṁ pānaṁ vatthaṁ yānaṁ mālāgandhavilepanaṁ seyyāvasathaṁ
padīpeyyaṁ so yaṁ deti taṁ paccāsiṁsati tassa sutaṁ hoti
tāvatiṁsā devā .pe. Yāmā devā tusitā devā nimmānaratī devā
paranimmitavasavattī devā dīghāyukā vaṇṇavanto sukhabahulāti tassa
evaṁ hoti aho vatāhaṁ kāyassa bhedā parammaraṇā paranimmitavasavattīnaṁ
devānaṁ sahabyataṁ upapajjeyyanti so taṁ cittaṁ padahati taṁ
cittaṁ adhiṭṭhāti taṁ cittaṁ bhāveti tassa taṁ cittaṁ hīnedhimuttaṁ
uttariṁ abhāvitaṁ kāyassa bhedā parammaraṇā paranimmitavasavattīnaṁ devānaṁ
sahabyataṁ upapajjati tañca kho sīlavato vadāmi no dussīlassa
ijjhati bhikkhave sīlavato cetopaṇidhi suddhattā. Idha pana bhikkhave
Ekacco dānaṁ deti samaṇassa vā brāhmaṇassa vā annaṁ pānaṁ
vatthaṁ yānaṁ mālāgandhavilepanaṁ seyyāvasathaṁ padīpeyyaṁ so yaṁ deti taṁ
paccāsiṁsati tassa sutaṁ hoti brahmakāyikā devā dīghāyukā
vaṇṇavanto sukhabahulāti tassa evaṁ hoti aho vatāhaṁ kāyassa
bhedā parammaraṇā brahmakāyikānaṁ devānaṁ sahabyataṁ upapajjeyyanti
so taṁ cittaṁ padahati taṁ cittaṁ adhiṭṭhāti taṁ cittaṁ bhāveti tassa
taṁ cittaṁ hīnedhimuttaṁ uttariṁ abhāvitaṁ kāyassa bhedā parammaraṇā
brahmakāyikānaṁ devānaṁ sahabyataṁ upapajjati tañca kho sīlavato
vadāmi no dussīlassa vītarāgassa no sarāgassa ijjhati bhikkhave
sīlavato cetopaṇidhi vītarāgattā. Imā kho bhikkhave aṭṭha
dānūpapattiyoti

[126] 36 Tīṇīmāni bhikkhave puññakiriyāvatthūni. Katamāni tīṇi dānamayaṁ
puññakiriyāvatthu 1 sīlamayaṁ puññakiriyāvatthu bhāvanāmayaṁ puññakiriyāvatthu.
Idha bhikkhave ekaccassa dānamayaṁ puññakiriyāvatthu parittaṁ
kataṁ hoti sīlamayaṁ puññakiriyāvatthu parittaṁ kataṁ hoti bhāvanāmayaṁ
puññakiriyāvatthu nābhisambhoti so kāyassa bhedā parammaraṇā
manussadobhagyaṁ upapajjati. Idha pana bhikkhave ekaccassa dānamayaṁ
puññakiriyāvatthu mattaso kataṁ hoti sīlamayaṁ puññakiriyāvatthu
mattaso kataṁ hoti bhāvanāmayaṁ puññakiriyāvatthu nābhisambhoti so
kāyassa bhedā parammaraṇā manussasobhagyaṁ upapajjati. Idha pana
1 Sī. Yu. puññakiriyāvatthuṁ. evamuparipi.
Bhikkhave ekaccassa dānamayaṁ puññakiriyāvatthu adhimattaṁ kataṁ hoti
sīlamayaṁ puññakiriyāvatthu adhimattaṁ kataṁ hoti bhāvanāmayaṁ puññakiriyāvatthu
nābhisambhoti so kāyassa bhedā parammaraṇā catummahārājikānaṁ
devānaṁ sahabyataṁ upapajjati tatra bhikkhave cattāro
mahārājāno dānamayaṁ puññakiriyāvatthuṁ atirekaṁ karitvā sīlamayaṁ puññakiriyāvatthu
atirekaṁ karitvā cātummahārājike deve dasahi ṭhānehi
adhiggaṇhanti dibbena āyunā dibbena vaṇṇena dibbena sukhena
dibbena yasena dibbena ādhipateyyena dibbehi rūpehi dibbehi saddehi
dibbehi gandhehi dibbehi rasehi dibbehi phoṭṭhabbehi. Idha pana
bhikkhave ekaccassa dānamayaṁ puññakiriyāvatthu adhimattaṁ kataṁ hoti
sīlamayaṁ puññakiriyāvatthu adhimattaṁ kataṁ hoti bhāvanāmayaṁ puññakiriyāvatthu
nābhisambhoti so kāyassa bhedā parammaraṇā tāvatiṁsānaṁ devānaṁ
sahabyataṁ upapajjati tatra bhikkhave sakko devānamindo dānamayaṁ
puññakiriyāvatthuṁ atirekaṁ karitvā sīlamayaṁ puññakiriyāvatthuṁ atirekaṁ
karitvā tāvatiṁse deve dasahi ṭhānehi adhiggaṇhāti dibbena
āyunā .pe. Dibbehi phoṭṭhabbehi. Idha pana bhikkhave ekaccassa
dānamayaṁ puññakiriyāvatthu adhimattaṁ kataṁ hoti sīlamayaṁ puññakiriyāvatthu
adhimattaṁ kataṁ hoti bhāvanāmayaṁ puññakiriyāvatthu nābhisambhoti so
kāyassa bhedā parammaraṇā yāmānaṁ devānaṁ sahabyataṁ upapajjati
tatra bhikkhave suyāmo devaputto dānamayaṁ puññakiriyāvatthuṁ atirekaṁ
Karitvā sīlamayaṁ puññakiriyāvatthuṁ atirekaṁ karitvā yāme deve dasahi
ṭhānehi adhiggaṇhāti dibbena āyunā .pe. Dibbehi phoṭṭhabbehi.
Idha pana bhikkhave ekaccassa dānamayaṁ puññakiriyāvatthu adhimattaṁ
kataṁ hoti sīlamayaṁ puññakiriyāvatthu adhimattaṁ kataṁ hoti bhāvanāmayaṁ
puññakiriyāvatthu nābhisambhoti so kāyassa bhedā parammaraṇā
tusitānaṁ devānaṁ sahabyataṁ upapajjati tatra bhikkhave santusito
devaputto dānamayaṁ puññakiriyāvatthuṁ atirekaṁ karitvā sīlamayaṁ puññakiriyāvatthuṁ
atirekaṁ karitvā tusite deve dasahi ṭhānehi adhiggaṇhāti
dibbena āyunā .pe. Dibbehi phoṭṭhabbehi. Idha pana bhikkhave
ekaccassa dānamayaṁ puññakiriyāvatthu adhimattaṁ kataṁ hoti sīlamayaṁ
puññakiriyāvatthu adhimattaṁ kataṁ hoti bhāvanāmayaṁ puññakiriyāvatthu
nābhisambhoti so kāyassa bhedā parammaraṇā nimmānaratīnaṁ devānaṁ
sahabyataṁ upapajjati tatra bhikkhave sunimmito devaputto dānamayaṁ
puññakiriyāvatthuṁ atirekaṁ karitvā sīlamayaṁ puññakiriyāvatthuṁ atirekaṁ karitvā
nimmānaratī deve dasahi ṭhānehi adhiggaṇhāti dibbena āyunā
.pe. Dibbehi phoṭṭhabbehi. Idha pana bhikkhave ekaccassa dānamayaṁ
puññakiriyāvatthu adhimattaṁ kataṁ hoti sīlamayaṁ puññakirayāvatthu
adhimattaṁ kataṁ hoti bhāvanāmayaṁ puññakiriyāvatthu nābhisambhoti so
kāyassa bhedā parammaraṇā paranimmitavasavattīnaṁ devānaṁ sahabyataṁ upapajjati
tatra bhikkhave paranimmitavasavattī devaputto dānamayaṁ puññakiriyāvatthuṁ
Atirekaṁ karitvā sīlamayaṁ puññakiriyāvatthuṁ atirekaṁ karitvā paranimmitavasavattī
deve dasahi ṭhānehi adhiggaṇhāti dibbena āyunā dibbena
vaṇṇena dibbena sukhena dibbena yasena dibbena ādhipateyyena
dibbehi rūpehi dibbehi saddehi dibbehi gandhehi dibbehi rasehi
dibbehi phoṭṭhabbehi. Imāni kho bhikkhave tīṇi puññakiriyāvatthūnīti.

[127] 37 Aṭṭhimāni bhikkhave sappurisadānāni. Katamāni aṭṭha
suciṁ deti paṇītaṁ deti kālena deti kappiyaṁ deti viceyya deti
abhiṇhaṁ deti dadaṁ cittaṁ pasādeti datvā attamano hoti. Imāni
kho bhikkhave aṭṭha sappurisadānānīti.
Suciṁ paṇītaṁ kālena kappiyaṁ pānabhojanaṁ
abhiṇhaṁ dadāti dānāni 1 sukhettesu 2 brahmacārisu
neva 3 vippaṭisāriyaṁ 4 cajitvā āmisaṁ bahuṁ
evaṁ dinnāni dānāni vaṇṇayanti vipassino
evaṁ yajitvā medhāvī saddho muttena cetasā
abyāpajjhaṁ sukhaṁ lokaṁ paṇḍito upapajjatīti.

[128] 38 Sappuriso bhikkhave kule jāyamāno bahuno janassa
atthāya hitāya sukhāya hoti mātāpitūnaṁ atthāya hitāya sukhāya
hoti puttadārassa atthāya hitāya sukhāya hoti dāsakammakaraporisassa
atthāya hitāya sukhāya hoti mittāmaccānaṁ atthāya
hitāya sukhāya hoti pubbapetānaṁ atthāya hitāya sukhāya hoti
1 Ma. dānaṁ. 2 Sī. Yu. sukhette. 3 Sī. Yu. na ca. 4 Ma. vippaṭisārassa.
Rañño atthāya hitāya sukhāya hoti devatānaṁ atthāya hitāya
sukhāya hoti samaṇabrāhmaṇānaṁ atthāya hitāya sukhāya hoti.
Seyyathāpi bhikkhave mahāmegho sabbasassāni sampādento bahuno janassa
atthāya hitāya .pe. Hoti evameva kho bhikkhave sappuriso
kule jāyamāno bahuno janassa atthāya hitāya sukhāya hoti mātāpitūnaṁ
atthāya hitāya sukhāya hoti puttadārassa atthāya hitāya
sukhāya hoti dāsakammakaraporisassa atthāya hitāya sukhāya hoti
mittāmaccānaṁ atthāya hitāya sukhāya hoti pubbapetānaṁ atthāya
hitāya sukhāya hoti rañño atthāya hitāya sukhāya hoti
devatānaṁ atthāya hitāya sukhāya hoti samaṇabrāhmaṇānaṁ atthāya
hitāya sukhāya hotīti.
Bahūnaṁ 1 vata atthāya sappañño gharamāvasaṁ
mātaraṁ pitaraṁ pubbe rattindivamatandito
pūjeti sahadhammena pubbe katamanussaraṁ
anāgāre pabbajite apāpe brahmacārino 2
niviṭṭhasaddho pūjeti ñatvā dhamme ca pesalo
rañño hito devahito ñātīnaṁ sakhīnaṁ hito
sabbesaṁ sa 3 hito hoti saddhamme supatiṭṭhito
vineyya maccheramalaṁ sa lokaṁ bhajate sivanti.

[129] 39 Aṭṭhime bhikkhave puññābhisandā kusalābhisandā
1 Sī. Yu. bahunnaṁ. 2 Ma. apace brahmacāriyo. 3 Ma. so.
Sukhassāhārā sovaggikā sukhavipākā saggasaṁvattanikā iṭṭhāya kantāya
manāpāya hitāya sukhāya saṁvattanti. Katame aṭṭha idha bhikkhave
ariyasāvako buddhaṁ saraṇaṁ gato hoti ayaṁ bhikkhave paṭhamo puññābhisando
kusalābhisando sukhassāhāro sovaggiko sukhavipāko saggasaṁvattaniko
iṭṭhāya kantāya manāpāya hitāya sukhāya saṁvattati.
Puna caparaṁ bhikkhave ariyasāvako dhammaṁ saraṇaṁ gato hoti ayaṁ
bhikkhave dutiyo puññābhisando .pe. Saṁvattati. Puna caparaṁ bhikkhave
ariyasāvako saṅghaṁ saraṇaṁ gato hoti ayaṁ bhikkhave tatiyo puññābhisando
kusalābhisando sukhassāhāro sovaggiko sukhavipāko saggasaṁvattaniko
iṭṭhāya kantāya manāpāya hitāya sukhāya saṁvattati.
Pañcimāni bhikkhave dānāni mahādānāni aggaññāni rattaññāni
vaṁsaññāni porāṇāni asaṅkiṇṇāni asaṅkiṇṇapubbāni na saṅkiyanti
na saṅkiyissanti appaṭikuṭṭhāni samaṇehi brāhmaṇehi viññūhi katamāni
pañca idha bhikkhave ariyasāvako pāṇātipātaṁ pahāya pāṇātipātā
paṭivirato hoti pāṇātipātā paṭivirato bhikkhave ariyasāvako
aparimāṇānaṁ sattānaṁ abhayaṁ deti averaṁ deti abyāpajjhaṁ deti
aparimāṇānaṁ sattānaṁ abhayaṁ datvā averaṁ datvā abyāpajjhaṁ datvā
aparimāṇassa abhayassa averassa abyāpajjhassa bhāgī hoti idaṁ
bhikkhave paṭhamaṁ dānaṁ mahādānaṁ aggaññaṁ rattaññaṁ vaṁsaññaṁ porāṇaṁ
asaṅkiṇṇaṁ asaṅkiṇṇapubbaṁ na saṅkiyati na saṅkiyissati appaṭikuṭṭhaṁ
Samaṇehi brāhmaṇehi viññūhi ayaṁ bhikkhave catuttho puññābhisando
kusalābhisando sukhassāhāro sovaggiko sukhavipāko saggasaṁvattaniko
iṭṭhāya kantāya manāpāya hitāya sukhāya saṁvattati. Puna
caparaṁ bhikkhave ariyasāvako adinnādānaṁ pahāya adinnādānā paṭivirato
hoti .pe. Kāmesu micchācāraṁ pahāya kāmesu micchācārā paṭivirato
hoti .pe. Musāvādaṁ pahāya musāvādā paṭivirato hoti .pe.
Surāmerayamajjapamādaṭṭhānaṁ pahāya surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭivirato
hoti surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭivirato bhikkhave ariyasāvako
aparimāṇānaṁ sattānaṁ abhayaṁ deti averaṁ deti abyāpajjhaṁ deti
aparimāṇānaṁ sattānaṁ abhayaṁ datvā averaṁ datvā abyāpajjhaṁ datvā
aparimāṇassa abhayassa averassa abyāpajjhassa bhāgī hoti idaṁ
bhikkhave pañcamaṁ dānaṁ mahādānaṁ aggaññaṁ rattaññaṁ vaṁsaññaṁ porāṇaṁ
asaṅkiṇṇaṁ asaṅkiṇṇapubbaṁ na saṅkiyati na saṅkiyissati appaṭikuṭṭhaṁ
samaṇehi brāhmaṇehi viññūhi ayaṁ [1]- bhikkhave aṭṭhamo puññābhisando
kusalābhisando sukhassāhāro sovaggiko sukhavipāko saggasaṁvattaniko
iṭṭhāya kantāya manāpāya hitāya sukhāya saṁvattati. Ime
kho bhikkhave aṭṭha puññābhisandā kusalābhisandā sukhassāhārā sovaggikā
sukhavipākā saggasaṁvattanikā iṭṭhāya kantāya manāpāya hitāya sukhāya
saṁvattantīti.

[130] 40 Pāṇātipāto bhikkhave āsevito bhāvito bahulīkato
1 Ma. kho.
Nirayasaṁvattaniko tiracchānayonisaṁvattaniko pittivisayasaṁvattaniko 1 yo
sabbalahuso pāṇātipātassa vipāko manussabhūtassa appāyukasaṁvattaniko
hoti. Adinnādānaṁ bhikkhave āsevitaṁ bhāvitaṁ bahulīkataṁ nirayasaṁvattanikaṁ
tiracchānayonisaṁvattanikaṁ pittivisayasaṁvattanikaṁ yo sabbalahuso adinnādānassa
vipāko manussabhūtassa bhogabyasanasaṁvattaniko hoti. Kāmesu
micchācāro bhikkhave āsevito bhāvito bahulīkato nirayasaṁvattaniko
tiracchānayonisaṁvattaniko pittivisayasaṁvattaniko yo sabbalahuso kāmesu
micchācārassa vipāko manussabhūtassa sapattaverasaṁvattaniko hoti.
Musāvādo bhikkhave āsevito bhāvito bahulīkato nirayasaṁvattaniko
tiracchānayonisaṁvattaniko pittivisayasaṁvattaniko yo sabbalahuso musāvādassa
vipāko manussabhūtassa abhūtabbhakkhānasaṁvattaniko hoti. Pisuṇā
bhikkhave vācā āsevitā bhāvitā bahulīkatā nirayasaṁvattanikā
tiracchānayonisaṁvattanikā pittivisayasaṁvattanikā yo sabbalahuso pisuṇāya vācāya
vipāko manussabhūtassa mittehi bhedanasaṁvattaniko hoti. Pharusā bhikkhave
vācā āsevitā bhāvitā bahulīkatā nirayasaṁvattanikā tiracchānayonisaṁvattanikā
pittivisayasaṁvattanikā yo sabbalahuso pharusāya vācāya
vipāko manussabhūtassa amanāpasaddasaṁvattaniko hoti. Samphappalāpo
bhikkhave āsevito bhāvito bahulīkato nirayasaṁvattaniko tiracchānayonisaṁvattaniko
pittivisayasaṁvattaniko yo sabbalahuso samphappalāpassa
vipāko manussabhūtassa anādeyyavācāsaṁvattaniko hoti. Surāmerayapānaṁ
1 Ma. pettisaṁvattaniko. evamuparipi.
Bhikkhave āsevitaṁ bhāvitaṁ bahulīkataṁ nirayasaṁvattanikaṁ tiracchānayonisaṁvattanikaṁ
pittivisayasaṁvattanikaṁ yo sabbalahuso surāmerayapānassa vipāko manussabhūtassa
ummattakasaṁvattaniko hotīti.
Dānavaggo catuttho.
Tassuddānaṁ
dve dānāni vatthuñca khettaṁ dānūpapatti 1 kiriyaṁ
dve sappurisā sabbalahuso abhisando ca vattatīti 2 .
-------------
Uposathavaggo pañcamo

[131] 41 Evamme sutaṁ. Ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati
jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tatra kho bhagavā bhikkhū
āmantesi bhikkhavoti. Bhadanteti te bhikkhū bhagavato paccassosuṁ.
Bhagavā etadavoca aṭṭhaṅgasamannāgato bhikkhave uposatho upavuttho
mahapphalo hoti mahānisaṁso mahājutiko mahāvipphāro. Kathaṁ upavuttho ca
bhikkhave aṭṭhaṅgasamannāgato uposatho mahapphalo hoti mahānisaṁso
mahājutiko mahāvipphāro idha bhikkhave ariyasāvako iti paṭisañcikkhati
yāvajīvaṁ arahanto pāṇātipātaṁ pahāya pāṇātipātā paṭiviratā
nihitadaṇḍā nihitasatthā lajjī dayāpannā sabbapāṇabhūtahitānukampino
viharanti ahaṁpajja imañca rattiṁ imañca divasaṁ pāṇātipātaṁ pahāya
pāṇātipātā paṭivirato nihitadaṇḍo nihitasattho lajjī dayāpanno
1 Ma. nānūpapattiyo. 2 Ma. kiriyaṁ dve sappurisā abhisando vipāko cāti.
Sabbapāṇabhūtahitānukampī viharāmi imināpaṅgena 1 arahataṁ anukaromi
uposatho ca me upavuttho bhavissatīti iminā paṭhamena aṅgena
samannāgato hoti .pe. Yāvajīvaṁ arahanto adinnādānaṁ pahāya
adinnādānā paṭiviratā dinnādāyī dinnapāṭikaṅkhī athenena sucibhūtena
attanā viharanti ahaṁpajja imañca rattiṁ imañca divasaṁ adinnādānaṁ
pahāya adinnādānā paṭivirato dinnādāyī dinnapāṭikaṅkhī athenena
sucibhūtena attanā viharāmi imināpaṅgena arahataṁ anukaromi uposatho
ca me upavuttho bhavissatīti iminā dutiyena aṅgena samannāgato
hoti .pe. Yāvajīvaṁ arahanto abrahmacariyaṁ pahāya brahmacārino
ārācārino viratā methunā gāmadhammā ahaṁpajja imañca rattiṁ
imañca divasaṁ abrahmacariyaṁ pahāya brahmacārī ārācārī virato methunā
gāmadhammā imināpaṅgena arahataṁ anukaromi uposatho ca me upavuttho
bhavissatīti iminā tatiyena aṅgena samannāgato hoti .pe.
Yāvajīvaṁ arahanto musāvādaṁ pahāya musāvādā paṭiviratā saccavādino
saccasandhā ṭhetā paccayikā avisaṁvādakā lokassa ahaṁpajja imañca
rattiṁ imañca divasaṁ musāvādaṁ pahāya musāvādā paṭivirato saccavādī
saccasandho ṭheto paccayiko avisaṁvādako lokassa imināpaṅgena arahataṁ
anukaromi uposatho ca me upavuttho bhavissatīti iminā catutthena
aṅgena samannāgato hoti .pe. Yāvajīvaṁ arahanto surāmerayamajjapamādaṭṭhānaṁ
pahāya surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭiviratā
1 Sī. Yu. imināpi aṅgena. evamuparipi.
Ahaṁpajja imañca rattiṁ imañca divasaṁ surāmerayamajjapamādaṭṭhānaṁ pahāya
surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭivirato imināpaṅgena arahataṁ anukaromi
uposatho ca me upavuttho bhavissatīti iminā pañcamena aṅgena
samannāgato hoti .pe. Yāvajīvaṁ arahanto ekabhattikā rattūparatā
viratā vikālabhojanā ahaṁpajja imañca rattiṁ imañca divasaṁ
ekabhattiko rattūparato virato vikālabhojanā imināpaṅgena arahataṁ
anukaromi uposatho ca me upavuttho bhavissatīti iminā chaṭṭhena
aṅgena samannāgato hoti .pe. Yāvajīvaṁ arahanto
naccagītavāditavisūkadassanamālāgandhavilepanadhāraṇamaṇḍanavibhūsanaṭṭhānaṁ 1 pahāya
naccagītavāditavisūkadassanamālāgandhavilepanadhāraṇamaṇḍanavibhūsanaṭṭhānā paṭiviratā
ahaṁpajja imañca rattiṁ imañca divasaṁ naccagītavāditavisūkadassanamālāgandha-
vilepanadhāraṇamaṇḍanavibhūsanaṭṭhānaṁ pahāya naccagītavāditavisūkadassana-
mālāgandhavilepanadhāraṇamaṇḍanavibhūsanaṭṭhānā paṭivirato imināpaṅgena
arahataṁ anukaromi uposatho ca me upavuttho bhavissatīti iminā sattamena
aṅgena samannāgato hoti .pe. Yāvajīvaṁ arahanto uccāsayanamahāsayanaṁ
pahāya uccāsayanamahāsayanā paṭiviratā nīcaseyyaṁ kappenti
mañcake vā tiṇasantharake vā ahaṁpajja imañca rattiṁ imañca
divasaṁ uccāsayanamahāsayanaṁ pahāya uccāsayanamahāsayanā paṭivirato nīcaseyyaṁ
kappemi mañcake vā tiṇasantharake vā imināpaṅgena arahataṁ
anukaromi uposatho ca me upavuttho bhavissatīti iminā aṭṭhamena
aṅgena samannāgato hoti. Evaṁ upavuttho kho bhikkhave aṭṭhaṅgasamannāgato
uposatho mahapphalo hoti mahānisaṁso mahājutiko mahāvipphāroti.
1 aṅ. tika. 20/272 nacca... dassanā mālā....

[132] 42 Aṭṭhaṅgasamannāgato bhikkhave uposatho upavuttho
mahapphalo hoti mahānisaṁso mahājutiko mahāvipphāro. Kathaṁ upavuttho
ca bhikkhave aṭṭhaṅgasamannāgato uposatho mahapphalo hoti mahānisaṁso
mahājutiko mahāvipphāro idha bhikkhave ariyasāvako iti paṭisañcikkhati
yāvajīvaṁ arahanto pāṇātipātaṁ pahāya pāṇātipātā paṭiviratā
nihitadaṇḍā nihitasatthā lajjī dayāpannā sabbapāṇabhūtahitānukampino
viharanti ahaṁpajja imañca rattiṁ imañca divasaṁ pāṇātipātaṁ pahāya
pāṇātipātā paṭivirato nihitadaṇḍo nihitasattho lajjī dayāpanno
sabbapāṇabhūtahitānukampī viharāmi imināpaṅgena arahataṁ anukaromi
upasatho ca me upavuttho bhavissatīti iminā paṭhamena aṅgena samannāgato
hoti .pe. Yāvajīvaṁ arahanto uccāsayanamahāsayanaṁ pahāya uccāsayanamahāsayanā
paṭiviratā nīcaseyyaṁ kappenti mañcake vā tiṇasantharake
vā ahaṁpajja imañca rattiṁ imañca divasaṁ uccāsayanamahāsayanaṁ pahāya
uccāsayanamahāsayanā paṭivirato nīcaseyyaṁ kappemi mañcake vā tiṇasantharake
vā imināpaṅgena arahataṁ anukaromi uposatho ca me
upavuttho bhavissatīti iminā aṭṭhamena aṅgena samannāgato hoti.
Evaṁ upavuttho kho bhikkhave aṭṭhaṅgasamannāgato uposatho mahapphalo
hoti mahānisaṁso mahājutiko mahāvipphāro.
Kīvamahapphalo hoti kīvamahānisaṁso kīvamahājutiko kīvamahāvipphāro
seyyathāpi bhikkhave yo imesaṁ soḷasannaṁ mahājanapadānaṁ pahūtasattanānaṁ 1
1 Ma. pahūtarattaratanānaṁ. evamuparipi.
Issarādhipaccaṁ rajjaṁ kāreyya seyyathīdaṁ aṅgānaṁ magadhānaṁ
kāsīnaṁ kosalānaṁ vajjīnaṁ mallānaṁ cetīnaṁ vaṁsānaṁ kurūnaṁ pañcālānaṁ macchānaṁ
sūrasenānaṁ assakānaṁ avantīnaṁ gandhārānaṁ kambojānaṁ aṭṭhaṅgasamannāgatassa
uposathassa etaṁ kalaṁ nāgghati soḷasiṁ taṁ kissa hetu
kapaṇaṁ bhikkhave mānusakaṁ rajjaṁ dibbaṁ sukhaṁ upanidhāya. Yāni bhikkhave
mānusakāni paññāsaṁ vassāni cātummahārājikānaṁ devānaṁ eso eko
rattindivo tāya rattiyā tiṁsarattiyo māso tena māsena dvādasamāsiyo
saṁvaccharo tena saṁvaccharena dibbāni pañca vassasatāni cātummahārājikānaṁ
devānaṁ āyuppamāṇaṁ ṭhānaṁ kho panetaṁ bhikkhave vijjati
yaṁ idhekacco itthī vā puriso vā aṭṭhaṅgasamannāgataṁ uposathaṁ
upavasitvā kāyassa bhedā parammaraṇā cātummahārājikānaṁ devānaṁ sahabyataṁ
upapajjeyya idaṁ kho pana metaṁ 1 bhikkhave sandhāya bhāsitaṁ kapaṇaṁ
mānusakaṁ rajjaṁ dibbaṁ sukhaṁ upanidhāya. Yaṁ bhikkhave mānusakaṁ vassasataṁ 2
tāvatiṁsānaṁ devānaṁ eso eko rattindivo tāya rattiyā tiṁsarattiyo
māso tena māsena dvādasamāsiyo saṁvaccharo tena saṁvaccharena dibbaṁ
vassasahassaṁ tāvatiṁsānaṁ devānaṁ āyuppamāṇaṁ ṭhānaṁ kho panetaṁ
bhikkhave vijjati yaṁ idhekacco itthī vā puriso vā aṭṭhaṅgasamannāgataṁ
uposathaṁ upavasitvā kāyassa bhedā parammaraṇā tāvatiṁsānaṁ devānaṁ
sahabyataṁ upapajjeyya idaṁ kho pana metaṁ bhikkhave sandhāya bhāsitaṁ
1 Ma. panetaṁ. evamuparipi. 2 Ma. yāni bhikkhave mānusakāni vassasatāni.
Kapaṇaṁ mānusakaṁ rajjaṁ dibbaṁ sukhaṁ upanidhāya. Yāni bhikkhave mānusakāni
dve vassasatāni yāmānaṁ devānaṁ eso eko rattindivo tāya rattiyā
tiṁsarattiyo māso tena māsena dvādasamāsiyo saṁvaccharo tena
saṁvaccharena dibbāni dve vassasahassāni yāmānaṁ devānaṁ āyuppamāṇaṁ
ṭhānaṁ kho panetaṁ bhikkhave vijjati yaṁ idhekacco itthī vā puriso vā
aṭṭhaṅgasamannāgataṁ uposathaṁ upavasitvā kāyassa bhedā parammaraṇā yāmānaṁ
devānaṁ sahabyataṁ upapajjeyya idaṁ kho pana metaṁ bhikkhave sandhāya
bhāsitaṁ kapaṇaṁ mānusakaṁ rajjaṁ dibbaṁ sukhaṁ upanidhāya. Yāni bhikkhave
mānusakāni cattāri vassasatāni tusitānaṁ devānaṁ eso eko rattindivo
tāya rattiyā tiṁsarattiyo māso tena māsena dvādasamāsiyo saṁvaccharo
tena saṁvaccharena dibbāni cattāri vassasahassāni tusitānaṁ devānaṁ
āyuppamāṇaṁ ṭhānaṁ kho panetaṁ bhikkhave vijjati yaṁ idhekacco itthī
vā puriso vā aṭṭhaṅgasamannāgataṁ uposathaṁ upavasitvā kāyassa
bhedā parammaraṇā tusitānaṁ devānaṁ sahabyataṁ upapajjeyya idaṁ kho
pana metaṁ bhikkhave sandhāya bhāsitaṁ kapaṇaṁ mānusakaṁ rajjaṁ dibbaṁ sukhaṁ
upanidhāya. Yāni bhikkhave mānusakāni aṭṭha vassasatāni nimmānaratīnaṁ
devānaṁ eso eko rattindivo tāya rattiyā tiṁsarattiyo māso tena
māsena dvādasamāsiyo saṁvaccharo tena saṁvaccharena dibbāni aṭṭha vassasahassāni
nimmānaratīnaṁ devānaṁ āyuppamāṇaṁ ṭhānaṁ kho panetaṁ bhikkhave
vijjati yaṁ idhekacco itthī vā puriso vā aṭṭhaṅgasamannāgataṁ uposathaṁ
Upavasitvā kāyassa bhedā parammaraṇā nimmānaratīnaṁ devānaṁ sahabyataṁ
upapajjeyya idaṁ kho pana metaṁ bhikkhave sandhāya bhāsitaṁ kapaṇaṁ
mānusakaṁ rajjaṁ dibbaṁ sukhaṁ upanidhāya. Yāni bhikkhave mānusakāni soḷasa
vassasatāni paranimmitavasavattīnaṁ devānaṁ eso eko rattindivo tāya
rattiyā tiṁsarattiyo māso tena māsena dvādasamāsiyo saṁvaccharo tena
saṁvaccharena dibbāni soḷasa vassasahassāni paranimmitavasavattīnaṁ devānaṁ
āyuppamāṇaṁ ṭhānaṁ kho panetaṁ bhikkhave vijjati yaṁ idhekacco itthī
vā puriso vā aṭṭhaṅgasamannāgataṁ uposathaṁ upavasitvā kāyassa bhedā
parammaraṇā paranimmitavasavattīnaṁ devānaṁ sahabyataṁ upapajjeyya idaṁ
kho pana metaṁ bhikkhave sandhāya bhāsitaṁ kapaṇaṁ mānusakaṁ rajjaṁ dibbaṁ
sukhaṁ upanidhāyāti.
Pāṇaṁ na haññe na cādinnamādiye
musā na bhāse na ca majjapo siyā
abrahmacariyā virameyya methunā
rattiṁ na bhuñjeyya vikālabhojanaṁ
mālaṁ na dhāraye na ca gandhamācare
mañce chamāyaṁva sayetha santhate
etañhi aṭṭhaṅgikamāhuposathaṁ
buddhena dukkhantagunā pakāsitaṁ
cando ca sūro 1 ca ubho sudassanā
1 Ma. suriyo. evamuparipi.
Obhāsayantā anuyanti 1 yāvatā
tamonudā te pana antalikkhagā
nabhe pabhāsanti disā virocanā
etamhi yaṁ vijjati antare dhanaṁ
muttā maṇī veḷuriyañca bhaddakaṁ
siṅgī suvaṇṇaṁ athavāpi kāñcanaṁ
yaṁ jātarūpaṁ haṭakanti vuccati
aṭṭhaṅgupetassa uposathassa
kalampi te nānubhavanti soḷasiṁ
candappabhā tāragaṇāva 2 sabbe
tasmā hi nārī ca naro ca sīlavā
aṭṭhaṅgupetaṁ upavassuposathaṁ
puññāni katvāna sukhudrayāni
aninditā saggamupenti ṭhānanti.