[133] 43 Ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati pubbārāme
migāramātupāsāde. Athakho visākhā migāramātā yena bhagavā tenupasaṅkami
upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ
nisinnaṁ kho visākhaṁ migāramātaraṁ bhagavā etadavoca aṭṭhaṅgasamannāgato
visākhe [2]- uposatho upavuttho mahapphalo hoti mahānisaṁso mahājutiko
mahāvipphāro. Kathaṁ upavuttho ca visākhe aṭṭhaṅgasamannāgato
1 Ma. obhāsayaṁ anupariyanti. evamuparipi. 2 Ma. - ca. evamuparipi.
Uposatho mahapphalo hoti mahānisaṁso mahājutiko mahāvipphāro idha
visākhe ariyasāvako iti paṭisañcikkhati yāvajīvaṁ arahanto
pāṇātipātaṁ pahāya pāṇātipātā paṭiviratā nihitadaṇḍā nihitasatthā
lajjī dayāpannā sabbapāṇabhūtahitānukampino viharanti ahaṁpajja
imañca rattiṁ imañca divasaṁ pāṇātipātaṁ pahāya pāṇātipātā paṭivirato
nihitadaṇḍo nihitasattho lajjī dayāpanno sabbapāṇabhūtahitānukampī
viharāmi imināpaṅgena arahataṁ anukaromi uposatho ca me upavuttho
bhavissatīti iminā paṭhamena aṅgena samannāgato hoti .pe. Yāvajīvaṁ
arahanto uccāsayanamahāsayanaṁ pahāya uccāsayanamahāsayanā paṭiviratā
nīcaseyyaṁ kappenti mañcake vā tiṇasantharake vā ahaṁpajja imañca
rattiṁ imañca divasaṁ uccāsayanamahāsayanaṁ pahāya uccāsayanamahāsayanā
paṭivirato nīcaseyyaṁ kappemi mañcake vā tiṇasantharake vā imināpaṅgena
arahataṁ anukaromi uposatho ca me upavuttho bhavissatīti iminā
aṭṭhamena aṅgena samannāgato hoti. Evaṁ upavuttho kho visākhe
aṭṭhaṅgasamannāgato uposatho mahapphalo hoti mahānisaṁso mahājutiko
mahāvipphāro.
Kīvamahapphalo hoti kīvamahānisaṁso kīvamahājutiko kīvamahāvipphāro
seyyathāpi visākhe yo imesaṁ soḷasannaṁ mahājanapadānaṁ pahūtasattaratanānaṁ
issarādhipaccaṁ rajjaṁ kāreyya seyyathīdaṁ aṅgānaṁ magadhānaṁ kāsīnaṁ
kosalānaṁ vajjīnaṁ mallānaṁ cetīnaṁ vaṁsānaṁ kurūnaṁ pañcālānaṁ macchānaṁ
Sūrasenānaṁ assakānaṁ avantīnaṁ gandhārānaṁ kambojānaṁ aṭṭhaṅgasamannāgatassa
uposathassa etaṁ kalaṁ nāgghati soḷasiṁ taṁ kissa hetu
kapaṇaṁ visākhe mānusakaṁ rajjaṁ dibbaṁ sukhaṁ upanidhāya. Yāni visākhe
mānusakāni paññāsa vassāni cātummahārājikānaṁ devānaṁ eso eko
rattindivo tāya rattiyā tiṁsarattiyo māso tena māsena
dvādasamāsiyo saṁvaccharo tena saṁvaccharena dibbāni pañca vassasatāni
cātummahārājikānaṁ devānaṁ āyuppamāṇaṁ ṭhānaṁ kho panetaṁ visākhe
vijjati yaṁ idhekacco itthī vā puriso vā aṭṭhaṅgasamannāgataṁ uposathaṁ
upavasitvā kāyassa bhedā parammaraṇā cātummahārājikānaṁ devānaṁ
sahabyataṁ upapajjeyya idaṁ kho pana metaṁ visākhe sandhāya bhāsitaṁ
kapaṇaṁ mānusakaṁ rajjaṁ dibbaṁ sukhaṁ upanidhāya. Yaṁ visākhe mānusakaṁ
vassasataṁ tāvatiṁsānaṁ devānaṁ eso eko rattindivo tāya rattiyā
tiṁsarattiyo māso tena māsena dvādasamāsiyo saṁvaccharo tena saṁvaccharena
dibbaṁ vassasahassaṁ tāvatiṁsānaṁ devānaṁ āyuppamāṇaṁ ṭhānaṁ kho panetaṁ
visākhe vijjati yaṁ idhekacco itthī vā puriso vā aṭṭhaṅgasamannāgataṁ
uposathaṁ upavasitvā kāyassa bhedā parammaraṇā tāvatiṁsānaṁ devānaṁ
sahabyataṁ upapajjeyya idaṁ kho pana metaṁ visākhe sandhāya bhāsitaṁ
kapaṇaṁ mānusakaṁ rajjaṁ dibbaṁ sukhaṁ upanidhāya. Yāni visākhe mānusakāni
dve vassasatāni .pe. Cattāri vassasatāni .pe. Aṭṭha vassasatāni
.pe. Soḷasa vassasatāni paranimmitavasavattīnaṁ devānaṁ eso eko
Rattindivo tāya rattiyā tiṁsarattiyo māso tena māsena dvādasamāsiyo
saṁvaccharo tena saṁvaccharena dibbāni soḷasa vassasahassāni
paranimmitavasavattīnaṁ devānaṁ āyuppamāṇaṁ ṭhānaṁ kho panetaṁ visākhe
vijjati yaṁ idhekacco itthī vā puriso vā aṭṭhaṅgasamannāgataṁ uposathaṁ
upavasitvā kāyassa bhedā parammaraṇā paranimmitavasavattīnaṁ devānaṁ
sahabyataṁ upapajjeyya idaṁ kho pana metaṁ visākhe sandhāya bhāsitaṁ
kapaṇaṁ mānusakaṁ rajjaṁ dibbaṁ sukhaṁ upanidhāyāti.
Pāṇaṁ na haññe na cādinnamādiye
musā na bhāse na ca majjapo siyā
abrahmacariyā virameyya methunā
rattiṁ na bhuñjeyya vikālabhojanaṁ
mālaṁ na dhāraye na ca gandhamācare
mañce chamāyaṁva sayetha santhate
etañhi aṭṭhaṅgikamāhuposathaṁ
buddhena dukkhantagunā pakāsitaṁ
cando ca sūro ca ubho sudassanā
obhāsayantā anuyanti yāvatā
tamonudā te pana antalikkhagā
nabhe pabhāsanti disā virocanā
etamhi yaṁ vijjati antare dhanaṁ
Muttā maṇī veḷuriyañca bhaddakaṁ
siṅgī suvaṇṇaṁ athavāpi kāñcanaṁ
yaṁ jātarūpaṁ haṭakanti vuccati
aṭṭhaṅgupetassa uposathassa
kalampi te nānubhavanti soḷasiṁ
candappabhā tāragaṇāva sabbe
tasmā hi nārī ca naro ca sīlavā
aṭṭhaṅgupetaṁ upavassuposathaṁ
puññāni katvāna sukhudrayāni
aninditā saggamupenti ṭhānanti.

[134] 44 Ekaṁ samayaṁ bhagavā vesāliyaṁ viharati mahāvane
kūṭāgārasālāyaṁ. Athakho vāseṭṭho upāsako yena bhagavā tenupasaṅkami
upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ
nisinnaṁ kho vāseṭṭhaṁ upāsakaṁ bhagavā etadavoca aṭṭhaṅgasamannāgato
vāseṭṭha uposatho upavuttho mahapphalo hoti .pe. Aninditā
saggamupenti ṭhānanti.
Evaṁ vutte vāseṭṭho upāsako bhagavantaṁ etadavoca piyā
me bhante ñātisālohitā aṭṭhaṅgasamannāgataṁ uposathaṁ upavaseyyuṁ
piyānampi me assa ñātisālohitānaṁ dīgharattaṁ hitāya sukhāya sabbe
cepi bhante khattiyā aṭṭhaṅgasamannāgataṁ uposathaṁ upavaseyyuṁ
Sabbesampassa khattiyānaṁ dīgharattaṁ hitāya sukhāya sabbe cepi bhante
brāhmaṇā .pe. Vessā suddā aṭṭhaṅgasamannāgataṁ uposathaṁ upavaseyyuṁ
sabbesampassa suddānaṁ dīgharattaṁ hitāya sukhāyāti. [1]- Sabbe cepi
vāseṭṭha khattiyā aṭṭhaṅgasamannāgataṁ uposathaṁ upavaseyyuṁ sabbesampassa
khattiyānaṁ dīgharattaṁ hitāya sukhāya sabbe cepi vāseṭṭha
brāhmaṇā .pe. Vessā suddā aṭṭhaṅgasamannāgataṁ uposathaṁ
upavaseyyuṁ sabbesampassa suddānaṁ dīgharattaṁ hitāya sukhāya sadevako
cepi vāseṭṭha loko samārako sabrahmako sassamaṇabrāhmaṇī pajā
sadevamanussā aṭṭhaṅgasamannāgataṁ uposathaṁ upavaseyyuṁ sadevakassa 2
lokassa samārakassa sabrahmakassa sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya
dīgharattaṁ hitāya sukhāya ime cepi vāseṭṭha mahāsālā
aṭṭhaṅgasamannāgataṁ uposathaṁ upavaseyyuṁ imesampassa mahāsālānaṁ dīgharattaṁ
hitāya sukhāya sace ceteyyuṁ ko pana vādo manussabhūtassāti.

[135] 45 Ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane
anāthapiṇḍikassa ārāme. Athakho bojjhā upāsikā yena bhagavā
tenupasaṅkami upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi.
Ekamantaṁ nisinnaṁ kho bojjhaṁ upāsikaṁ bhagavā etadavoca aṭṭhaṅgasamannāgato
bojjhe uposatho upavuttho mahapphalo hoti mahānisaṁso
mahājutiko mahāvipphāro. Kathaṁ upavuttho ca bojjhe aṭṭhaṅgasamannāgato
uposatho mahapphalo hoti mahānisaṁso mahājutiko mahāvipphāro
1 Ma. evametaṁ evametaṁ. 2 Ma. sadevakassapissa.
Idha bojjhe ariyasāvako iti paṭisañcikkhati yāvajīvaṁ arahanto
pāṇātipātaṁ pahāya pāṇātipātā paṭiviratā nihitadaṇḍā nihitasatthā
lajjī dayāpannā sabbapāṇabhūtahitānukampino viharanti ahaṁpajja imañca
rattiṁ imañca divasaṁ pāṇātipātaṁ pahāya pāṇātipātā paṭivirato
nihitadaṇḍo nihitasattho lajjī dayāpanno sabbapāṇabhūtahitānukampī viharāmi
imināpaṅgena arahataṁ anukaromi uposatho ca me upavuttho bhavissatīti
iminā paṭhamena aṅgena samannāgato hoti .pe. Yāvajīvaṁ arahanto
uccāsayanamahāsayanaṁ pahāya uccāsayanamahāsayanā paṭiviratā nīcaseyyaṁ
kappenti mañcake vā tiṇasantharake vā ahaṁpajja imañca rattiṁ
imañca divasaṁ uccāsayanamahāsayanaṁ pahāya uccāsayanamahāsayanā paṭivirato
nīcaseyyaṁ kappemi mañcake vā tiṇasantharake vā imināpaṅgena
arahataṁ anukaromi uposatho ca me upavuttho bhavissatīti iminā
aṭṭhamena aṅgena samannāgato hoti. Evaṁ upavuttho kho bojjhe
aṭṭhaṅgasamannāgato uposatho mahapphalo hoti mahānisaṁso mahājutiko
mahāvipphāro.
Kīvamahapphalo hoti kīvamahānisaṁso kīvamahājutiko kīvamahāvipphāro
seyyathāpi bojjhe yo imesaṁ soḷasannaṁ mahājanapadānaṁ pahūtasattaratanānaṁ
issarādhipaccaṁ rajjaṁ kāreyya seyyathīdaṁ aṅgānaṁ magadhānaṁ
kāsīnaṁ kosalānaṁ vajjīnaṁ mallānaṁ cetīnaṁ vaṁsānaṁ kurūnaṁ pañcālānaṁ
macchānaṁ sūrasenānaṁ assakānaṁ avantīnaṁ gandhārānaṁ kambojānaṁ
Aṭṭhaṅgasamannāgatassa uposathassa etaṁ kalaṁ nāgghati soḷasiṁ taṁ
kissa hetu kapaṇaṁ bojjhe mānusakaṁ rajjaṁ dibbaṁ sukhaṁ upanidhāya
yāni bojjhe mānusakāni paññāsaṁ vassāni cātummahārājikānaṁ devānaṁ
eso eko rattindivo tāya rattiyā tiṁsarattiyo māso tena māsena
dvādasamāsiyo saṁvaccharo tena saṁvaccharena dibbāni pañca vassasatāni
cātummahārājikānaṁ devānaṁ āyuppamāṇaṁ ṭhānaṁ kho panetaṁ bojjhe
vijjati yaṁ idhekacco itthī vā puriso vā aṭṭhaṅgasamannāgataṁ uposathaṁ
upavasitvā kāyassa bhedā parammaraṇā cātummahārājikānaṁ devānaṁ
sahabyataṁ upapajjeyya idaṁ kho pana metaṁ bojjhe sandhāya bhāsitaṁ
kapaṇaṁ mānusakaṁ rajjaṁ dibbaṁ sukhaṁ upanidhāya. Yaṁ bojjhe mānusakaṁ
vassasataṁ .pe. Yāni bojjhe mānusakāni dve vassasatāni .pe.
Cattāri vassasatāni .pe. Aṭṭha vassasatāni .pe. Soḷasa vassasatāni
paranimmitavasavattīnaṁ devānaṁ eso eko rattindivo tāya rattiyā
tiṁsarattiyo māso tena māsena dvādasamāsiyo saṁvaccharo tena
saṁvaccharena dibbāni soḷasa vassasahassāni paranimmitavasavattīnaṁ devānaṁ
āyuppamāṇaṁ ṭhānaṁ kho panetaṁ bojjhe vijjati yaṁ idhekacco itthī
vā puriso vā aṭṭhaṅgasamannāgataṁ uposathaṁ upavasitvā kāyassa bhedā
parammaraṇā paranimmitavasavattīnaṁ devānaṁ sahabyataṁ upapajjeyya idaṁ
kho pana metaṁ bojjhe sandhāya bhāsitaṁ kapaṇaṁ mānusakaṁ rajjaṁ dibbaṁ
sukhaṁ upanidhāyāti.
Pāṇaṁ na haññe na cādinnamādiye
musā na bhāse na ca majjapo siyā
abrahmacariyā virameyya methunā
rattiṁ na bhuñjeyya vikālabhojanaṁ
mālaṁ na dhāraye na ca gandhamācare
mañce chamāyaṁva sayetha santhate
etañhi aṭṭhaṅgikamāhuposathaṁ
buddhena dukkhantagunā pakāsitaṁ
cando ca sūro ca ubho sudassanā
obhāsayantā anuyanti yāvatā
tamonudā te pana antalikkhagā
nabhe pabhāsanti disā virocanā
etamhi yaṁ vijjati antare dhanaṁ
muttā maṇī veḷuriyañca bhaddakaṁ
siṅgī suvaṇṇaṁ athavāpi kāñcanaṁ
yaṁ jātarūpaṁ haṭakanti vuccati
aṭṭhaṅgupetassa uposathassa
kalampi te nānubhavanti soḷasiṁ
candappabhā tāragaṇāva sabbe
tasmā hi nārī ca naro ca sīlavā
Aṭṭhaṅgupetaṁ upavassuposathaṁ
puññāni katvāna sukhudrayāni
aninditā saggamupenti ṭhānanti.

[136] 46 Ekaṁ samayaṁ bhagavā kosambiyaṁ viharati ghositārāme.
Tena kho pana samayena āyasmā anuruddho divāvihāraṁ gato hoti
paṭisallīno. Athakho sambahulā manāpakāyikā devatā yenāyasmā
anuruddho tenupasaṅkamiṁsu upasaṅkamitvā āyasmantaṁ anuruddhaṁ
abhivādetvā ekamantaṁ aṭṭhaṁsu ekamantaṁ ṭhitā kho tā devatā
āyasmantaṁ anuruddhaṁ etadavocuṁ mayaṁ bhante anuruddha manāpakāyikā
nāma devatā tīsu ṭhānesu issariyaṁ kārema vasaṁ vattema mayaṁ
bhante anuruddha yādisakaṁ vaṇṇaṁ ākaṅkhāma tādisakaṁ vaṇṇaṁ ṭhānaso
paṭilabhāma yādisakaṁ saddaṁ 1 ākaṅkhāma tādisakaṁ saddaṁ 1 ṭhānaso
paṭilabhāma yādisakaṁ sukhaṁ ākaṅkhāma tādisakaṁ sukhaṁ ṭhānaso paṭilabhāma
mayaṁ bhante anuruddha manāpakāyikā nāma devatā imesu tīsu ṭhānesu
issariyaṁ kārema vasaṁ vattemāti. Athakho āyasamto anuruddhassa
etadahosi aho vatimā devatā sabbāva nīlā assu nīlavaṇṇā
nīlavatthā nīlālaṅkārāti. Athakho tā devatā āyasmato anuruddhassa
cittamaññāya sabbāva nīlā ahesuṁ nīlavaṇṇā nīlavatthā nīlālaṅkārā.
Athakho āyasmato anuruddhassa etadahosi aho vatimā devatā
sabbāva pītā assu .pe. Sabbāva lohitakā assu sabbāva
1 Ma. saraṁ. evamuparipi.
Odātā assu odātavaṇṇā odātavatthā odātālaṅkārāti.
Athakho tā devatā āyasamto anuruddhassa cittamaññāya sabbāva
odātā ahesuṁ odātavaṇṇā odātavatthā odātālaṅkārā athakho tā
devatā ekāva 1 gāyi ekāva 1 nacci ekāva 1 accharikaṁ 2 vādesi
seyyathāpi nāma pañcaṅgikassa turiyassa 3 suvinītassa suppaṭippatāḷitassa
kusalehi susamannāhatassa saddo hoti vaggū ca rajaniyo ca kamaniyo
ca pemaniyo ca ramaṇiyo ca evameva tāsaṁ devatānaṁ alaṅkārānaṁ
saddo hoti vaggū ca rajaniyo ca kamaniyo ca pemaniyo ca ramaṇiyo
ca. Athakho āyasmā anuruddho indriyāni okkhipi. Athakho tā devatā
na khvayyo anuruddho sādiyatīti tattheva antaradhāyiṁsu.
Athakho āyasmā anuruddho sāyaṇhasamayaṁ paṭisallānā vuṭṭhito
yena bhagavā tenupasaṅkami upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā
ekamantaṁ nisīdi ekamantaṁ nisinno kho āyasmā anuruddho
bhagavantaṁ etadavoca idhāhaṁ bhante divāvihāraṁ gato homi paṭisallīno
athakho bhante sambahulā manāpakāyikā devatā yenāhaṁ tenupasaṅkamiṁsu
upasaṅkamitvā maṁ abhivādetvā ekamantaṁ aṭṭhaṁsu ekamantaṁ
ṭhitā kho bhante tā devatā maṁ etadavocuṁ mayaṁ bhante anuruddha
manāpakāyikā nāma devatā tīsu ṭhānesu issariyaṁ kārema vasaṁ vattema
mayaṁ bhante anuruddha yādisakaṁ vaṇṇaṁ ākaṅkhāma tādisakaṁ vaṇṇaṁ
ṭhānaso paṭilabhāma yādisakaṁ saddaṁ ākaṅkhāma tādisakaṁ saddaṁ
1 Ma. ekā ca. 2 Ma. accharaṁ. evamuparipi. 3 Ma. tūriyassa. evamuparipi.
Ṭhānaso paṭilabhāma yādisakaṁ sukhaṁ ākaṅkhāma tādisakaṁ sukhaṁ ṭhānaso
paṭilabhāma mayaṁ bhante anuruddha manāpakāyikā nāma devatā imesu
tīsu ṭhānesu issariyaṁ kārema vasaṁ vattemāti tassa mayhaṁ bhante
etadahosi aho vatimā devatā sabbāva nīlā assu nīlavaṇṇā
nīlavatthā nīlālaṅkārāti athakho bhante tā devatā mama cittamaññāya
sabbāva nīlā ahesuṁ nīlavaṇṇā nīlavatthā nīlālaṅkārā
tassa mayhaṁ bhante etadahosi aho vatimā devatā sabbāva pītā
assu .pe. Sabbāva lohitakā assu .pe. Sabbāva odātā
assu odātavaṇṇā odātavatthā odātālaṅkārāti athakho bhante
tā devatā mama cittamaññāya sabbāva odātā ahesuṁ odātavaṇṇā
odātavatthā odātālaṅkārā athakho bhante tā devatā ekāva
gāyi ekāva nacci ekāva accharikaṁ vādesi seyyathāpi nāma
pañcaṅgikassa turiyassa suvinītassa suppaṭippatāḷitassa kusalehi susamannāhatassa
saddo hoti vaggū ca rajaniyo ca kamaniyo ca pemaniyo
ca ramaṇiyo ca evameva tāsaṁ devatānaṁ alaṅkārānaṁ saddo hoti
vaggū ca rajaniyo ca kamaniyo ca pemaniyo ca ramaṇiyo ca athakhohaṁ
bhante indriyāni okkhipiṁ athakho bhante tā devatā na khvayyo
anuruddho sādiyatīti tattheva antaradhāyiṁsu katīhi nu kho bhante
dhammehi samannāgato mātugāmo kāyassa bhedā parammaraṇā
manāpakāyikānaṁ devānaṁ sahabyataṁ upapajjatīti.
Aṭṭhahi kho anuruddha dhammehi samannāgato mātugāmo kāyassa
bhedā parammaraṇā manāpakāyikānaṁ devānaṁ sahabyataṁ upapajjati.
Katamehi aṭṭhahi idha anuruddha mātugāmo yassa mātāpitaro bhattuno
denti atthakāmā hitesino anukampakā anukampaṁ upādāya tassa
hoti pubbuṭṭhāyinī pacchānipātinī kiṁkārapaṭissāvinī manāpacārinī piyavādinī
ye te bhattu garuno honti mātāti vā pitāti vā samaṇabrāhmaṇāti
vā te sakkaroti garukaroti māneti pūjeti abbhāgate ca āsanodakena
paṭipūjeti ye te bhattu abbhantarā kammantā uṇṇāti vā
kappāsāti vā tattha dakkhā hoti analasā tatrupāyāya vīmaṁsāya
samannāgatā alaṁ kātuṁ alaṁ saṁvidhātuṁ ye te bhattu abbhantarā
antojanā 1 dāsāti vā pessāti vā kammakarāti vā tesaṁ katañca
katato jānāti akatañca akatato jānāti gilānakānañca balābalaṁ
jānāti khādanīyabhojanīyañcassa paccayaṁsena 2 saṁvibhajati yaṁ bhattā āharati
dhanaṁ vā dhaññaṁ vā rajataṁ vā jātarūpaṁ vā taṁ ārakkhena guttiyā
sampādeti tattha ca hoti adhuttī athenī asoṇḍī avināsikā
upāsikā kho pana hoti buddhaṁ saraṇaṁ gatā dhammaṁ saraṇaṁ gatā saṅghaṁ
saraṇaṁ gatā sīlavatī kho pana hoti pāṇātipātā paṭiviratā
adinnādānā paṭiviratā kāmesu micchācārā paṭiviratā musāvādā
paṭiviratā surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭiviratā cāgavatī kho pana
hoti vigatamalamaccherena cetasā agāraṁ ajjhāvasati muttacāgī 3 payatapāṇī
1 Ma. yo so bhattu abbhantaro antojano. evamuparipi. 2 Ma. paccaṁsena.
3 Ma. muttacāgā payatapāṇinī. evamuparipi.
Vossaggaratā yācayogā dānasaṁvibhāgaratā. Imehi kho anuruddha
aṭṭhahi dhammehi samannāgato mātugāmo kāyassa bhedā parammaraṇā
manāpakāyikānaṁ devānaṁ sahabyataṁ upapajjatīti.
Yo naṁ bharati sabbadā niccaṁ ātāpi ussuko
taṁ sabbakāmaharaṁ posaṁ bhattāraṁ nātimaññati
na cāpi sotthi bhattāraṁ issāvādena 1 rosaye
bhattu ca garuno sabbe paṭipūjeti paṇḍitā
uṭṭhāhikā analasā saṅgahitaparijjanā
bhattu manāpañcarati sambhataṁ anurakkhati
yā evaṁ vattati nārī bhattu chandavasānugā
manāpā nāma te devā yattha sā upapajjatīti.

[137] 47 Ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati pubbārāme
migāramātupāsāde. Athakho visākhā migāramātā .pe. Ekamantaṁ nisīdi.
Ekamantaṁ nisinnaṁ kho visākhaṁ migāramātaraṁ bhagavā etadavoca aṭṭhahi
kho visākhe dhammehi samannāgato mātugāmo kāyassa bhedā parammaraṇā
manāpakāyikānaṁ devānaṁ sahabyataṁ upapajjati. Katamehi aṭṭhahi idha
visākhe mātugāmo yassa mātāpitaro bhattuno denti atthakāmā
hitesino anukampakā anukampaṁ upādāya tassa hoti pubbuṭṭhāyinī
pacchānipātinī kiṁkārapaṭissāvinī manāpacārinī piyavādinī .pe. Cāgavatī
1 Ma. issācārenātipi.
Kho pana hoti vigatamalamaccherena cetasā agāraṁ ajjhāvasati muttacāgī
payatapāṇī vossaggaratā yācayogā dānasaṁvibhāgaratā. Imehi kho visākhe
aṭṭhahi dhammehi samannāgato mātugāmo kāyassa bhedā parammaraṇā
manāpakāyikānaṁ devānaṁ sahabyataṁ upapajjatīti.
Yo naṁ bharati sabbadā niccaṁ ātāpi ussuko
taṁ sabbakāmaharaṁ posaṁ bhattāraṁ nātimaññati
na cāpi sotthi bhattāraṁ issāvādena rosaye
bhattu ca garuno sabbe paṭipūjeti paṇḍitā
uṭṭhāhikā analasā saṅgahitaparijjanā
bhattu manāpañcarati sambhataṁ anurakkhati
yā evaṁ vattati nārī bhattu chandavasānugā
manāpā nāma te devā yattha sā upapajjatīti.

[138] 48 Ekaṁ samayaṁ bhagavā bhaggesu viharati suṁsumāragire
bhesakaḷāvane migadāye. Athakho nakulamātā gahapatānī yena bhagavā
tenupasaṅkami upasaṅkamitvā .pe. Nisīdi. Ekamantaṁ nisinnaṁ kho
nakulamātaraṁ gahapatāniṁ bhagavā etadavoca aṭṭhahi kho nakulamāte
dhammehi samannāgato mātugāmo kāyassa bhedā parammaraṇā manāpakāyikānaṁ
devānaṁ sahabyataṁ upapajjati. Katamehi aṭṭhahi idha nakulamāte
mātugāmo yassa mātāpitaro bhattuno denti atthakāmā hitesino
anukampakā anukampaṁ upādāya tassa hoti pubbuṭṭhāyinī pacchānipātinī
Kiṁkārapaṭissāvinī manāpacārinī piyavādinī .pe. Cāgavatī kho pana
hoti vigatamalamaccherena cetasā agāraṁ ajjhāvasati muttacāgī payatapāṇī
vossaggaratā yācayogā dānasaṁvibhāgaratā. Imehi kho nakulamāte
aṭṭhahi dhammehi samannāgato mātugāmo kāyassa bhedā parammaraṇā
manāpakāyikānaṁ devānaṁ sahabyataṁ upapajjatīti.
Yo naṁ bharati sabbadā niccaṁ ātāpi ussuko
taṁ sabbakāmaharaṁ posaṁ bhattāraṁ nātimaññati
na cāpi sotthi bhattāraṁ issāvādena rosaye
bhattu ca garuno sabbe paṭipūjeti paṇḍitā
uṭṭhāhikā analasā saṅgahitaparijjanā
bhattu manāpañcarati sambhataṁ anurakkhati
yā evaṁ vattati nārī bhattu chandavasānugā
manāpā nāma te devā yattha sā upapajjatīti.

[139] 49 Ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati pubbārāme
migāramātupāsāde. Athakho visākhā migāramātā yena bhagavā tenupasaṅkami
upasaṅkamitvā .pe. Nisīdi. Ekamantaṁ nisinnaṁ kho visākhaṁ migāramātaraṁ
bhagavā etadavoca catūhi kho visākhe dhammehi samannāgato
mātugāmo idhalokavijayāya paṭipanno hoti ayaṁsa loko āraddho
hoti. Katamehi catūhi idha visākhe mātugāmo susaṁvihitakammanto
hoti saṅgahitaparijano bhattu manāpaṁ carati sambhataṁ anurakkhati.
Kathañca visākhe mātugāmo susaṁvihitakammanto hoti idha visākhe
mātugāmo ye te bhattu abbhantarā kammantā uṇṇāti vā
kappāsāti vā tattha dakkhā hoti analasā tatrupāyāya vīmaṁsāya
samannāgatā alaṁ kātuṁ alaṁ saṁvidhātuṁ evaṁ kho visākhe mātugāmo
susaṁvihitakammanto hoti.
Kathañca visākhe mātugāmo saṅgahitaparijano hoti idha
visākhe mātugāmo ye te bhattu abbhantarā antojanā dāsāti vā
pessāti vā kammakarāti vā tesaṁ katañca katato jānāti akatañca
akatato jānāti gilānakānañca balābalaṁ jānāti khādanīyabhojanīyañcassa
paccayena saṁvibhajati evaṁ kho visākhe mātugāmo
saṅgahitaparijano hoti.
Kathañca visākhe mātugāmo bhattu manāpaṁ carati idha visākhe
mātugāmo yaṁ bhattu amanāpasaṅkhātaṁ taṁ jīvitahetupi na ajjhācarati
evaṁ kho visākhe mātugāmo bhattu manāpaṁ carati.
Kathañca visākhe mātugāmo sambhataṁ anurakkhati idha visākhe
mātugāmo yaṁ bhattā āharati dhanaṁ vā dhaññaṁ vā rajataṁ vā jātarūpaṁ
vā taṁ ārakkhena guttiyā sampādeti tattha ca hoti adhuttī
athenī asoṇḍī avināsikā evaṁ kho visākhe mātugāmo sambhataṁ
anurakkhati. Imehi kho visākhe catūhi dhammehi samannāgato mātugāmo
idhalokavijayāya paṭipanno hoti ayaṁsa loko āraddho hoti.
Catūhi kho visākhe dhammehi samannāgato mātugāmo paralokavijayāya
paṭipanno hoti parassa loko āraddho hoti. Katamehi catūhi idha
visākhe mātugāmo saddhāsampanno hoti sīlasampanno hoti cāgasampanno
hoti paññāsampanno hoti.
Kathañca visākhe mātugāmo saddhāsampanno hoti idha
visākhe mātugāmo saddho hoti saddahati tathāgatassa bodhiṁ itipi so
bhagavā arahaṁ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū
anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṁ buddho bhagavāti evaṁ
kho visākhe mātugāmo saddhāsampanno hoti.
Kathañca visākhe mātugāmo sīlasampanno hoti idha visākhe mātugāmo
pāṇātipātā paṭivirato hoti .pe. Surāmerayamajjapamādaṭṭhānā
paṭivirato hoti evaṁ kho visākhe mātugāmo sīlasampanno hoti.
Kathañca visākhe mātugāmo cāgasampanno hoti idha visākhe
mātugāmo vigatamalamaccherena cetasā agāraṁ ajjhāvasati muttacāgī
payatapāṇī vossaggaratā yācayogā dānasaṁvibhāgaratā evaṁ kho
visākhe mātugāmo cāgasampanno hoti.
Kathañca visākhe mātugāmo paññāsampanno hoti idha
visākhe mātutāmo paññavā hoti udayatthagāminiyā paññāya
samannāgato ariyāya nibbedhikāya sammādukkhakkhayagāminiyā evaṁ kho
visākhe mātugāmo paññāsampanno hoti. Imehi kho visākhe
Catūhi dhammehi samannāgato mātugāmo paralokavijayāya paṭipanno hoti
parassa loko āraddho hotīti.
Susaṁvihitakammanto saṅgahitaparijjano
bhattu manāpaṁ carati sambhataṁ anurakkhati
saddhāsīlena sampanno vadaññū vītamaccharo
niccaṁ maggaṁ visodheti sotthānaṁ samparāyikaṁ
iccete aṭṭha dhammā ca yassā vijjanti nāriyā
tampi sīlavatiṁ āhu dhammaṭṭhaṁ saccavādiniṁ
soḷasākārasampannā aṭṭhaṅgasusamāgatā
tādisī sīlavatī upāsikā upapajjati devalokaṁ manāpanti.

[140] 50 Catūhi bhikkhave dhammehi samannāgato mātugāmo
idhalokavijayāya paṭipanno hoti ayaṁsa loko āraddho hoti. Katamehi
catūhi idha bhikkhave mātugāmo susaṁvihitakammanto hoti saṅgahitaparijano
bhattu manāpaṁ carati sambhataṁ anurakkhati.
Kathañca bhikkhave mātugāmo susaṁvihitakammanto hoti idha bhikkhave
mātugāmo ye te bhattu abbhantarā kammantā .pe. Evaṁ kho
bhikkhave mātugāmo susaṁvihitakammanto hoti.
Kathañca bhikkhave mātugāmo saṅgahitaparijano hoti idha
bhikkhave mātugāmo ye te bhattu abbhantarā antojanā .pe. Evaṁ
kho bhikkhave mātugāmo saṅgahitaparijano hoti.
Kathañca bhikkhave mātugāmo bhattu manāpaṁ carati idha bhikkhave
mātugāmo yaṁ bhattu amanāpasaṅkhātaṁ taṁ jīvitahetupi na ajjhācarati
evaṁ kho bhikkhave mātugāmo bhattu manāpaṁ carati.
Kathañca bhikkhave mātugāmo sambhataṁ anurakkhati idha bhikkhave
mātugāmo yaṁ bhattā āharati .pe. Evaṁ kho bhikkhave mātugāmo
sambhataṁ anurakkhati. Imehi kho bhikkhave catūhi dhammehi samannāgato
mātugāmo idhalokavijayāya paṭipanno hoti ayaṁsa loko āraddho hoti.
Catūhi bhikkhave dhammehi samannāgato mātugāmo paralokavijayāya
paṭipanno hoti parassa loko āraddho hoti. Katamehi catūhi idha
bhikkhave mātugāmo saddhāsampanno hoti sīlasampanno hoti
cāgasampanno hoti paññāsampanno hoti.
Kathañca bhikkhave mātugāmo saddhāsampanno hoti idha bhikkhave
mātugāmo saddho hoti .pe. Evaṁ kho bhikkhave mātugāmo
saddhāsampanno hoti.
Kathañca bhikkhave mātugāmo sīlasampanno hoti idha bhikkhave
mātugāmo pāṇātipātāpaṭivirato hoti .pe. Surāmerayamajjapamādaṭṭhānā
paṭivirato hoti evaṁ kho bhikkhave mātugāmo
sīlasampanno hoti.
Kathañca bhikkhave mātugāmo cāgasampanno hoti idha bhikkhave
mātugāmo vigatamalamaccherena cetasā agāraṁ ajjhāvasati .pe. Evaṁ
Kho bhikkhave mātugāmo cāgasampanno hoti.
Kathañca bhikkhave mātugāmo paññāsampanno hoti idha bhikkhave
mātugāmo paññavā hoti .pe. Evaṁ kho bhikkhave mātugāmo
paññāsampanno hoti. Imehi kho bhikkhave catūhi dhammehi samannāgato
mātugāmo paralokavijayāya paṭipanno hoti parassa loko āraddho
hotīti.
Susaṁvihitakammanto saṅgahitaparijjano
bhattu manāpaṁ carati sambhataṁ anurakkhati
saddhāsīlena sampanno vadaññū vītamaccharo
niccaṁ maggaṁ visodheti sotthānaṁ samparāyikaṁ
iccete aṭṭha dhammā ca yassā vijjanti nāriyā
tampi sīlavatiṁ āhu dhammaṭṭhaṁ saccavādiniṁ
soḷasākārasampannā aṭṭhaṅgasusamāgatā
tādisī sīlavatī upāsikā upapajjati devalokaṁ manāpanti.
Uposathavaggo pañcamo.
Tassuddānaṁ
saṅkhitte vitthate visākhe vāseṭṭho bojjhāya pañcamaṁ
anuruddhaṁ pana 1 visākhe nakulā idhalokikā dveti.
Paṇṇāsako samatto.
-------------
1 Ma. puna.
Paṇṇāsakāsaṅgahitā vaggā
sandhānavaggo paṭhamo

[141] 51 Ekaṁ samayaṁ bhagavā sakkesu viharati kapilavatthusmiṁ
nigrodhārāme. Athakho mahāpajāpati 1 gotamī yena bhagavā tenupasaṅkami
upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ aṭṭhāsi ekamantaṁ
ṭhitā kho mahāpajāpati gotamī bhagavantaṁ etadavoca sādhu bhante
labheyya mātugāmo tathāgatappavedite dhammavinaye agārasmā anagāriyaṁ
pabbajjanti. Alaṁ gotami mā te rucci mātugāmassa tathāgatappavedite
dhammavinaye agārasmā anagāriyaṁ pabbajjāti.
Dutiyampi kho mahāpajāpati gotamī bhagavantaṁ etadavoca sādhu
bhante labheyya mātugāmo tathāgatappavedite dhammavinaye agārasmā
anagāriyaṁ pabbajjanti. Alaṁ gotami mā te rucci mātugāmassa
tathāgatappavedite dhammavinaye agārasmā anagāriyaṁ pabbajjāti.
Tatiyampi kho mahāpajāpati gotamī bhagavantaṁ etadavoca sādhu
bhante labheyya mātugāmo tathāgatappavedite dhammavinaye agārasmā
anagāriyaṁ pabbajjanti. Alaṁ gotami mā te rucci mātugāmassa
tathāgatappavedite dhammavinaye agārasmā anagāriyaṁ pabbajjāti.
Athakho mahāpajāpati gotamī na bhagavā anujānāti mātugāmassa
1 Ma. mahāpajāpatī. evamuparipi.
Tathāgatappavedite dhammavinaye agārasmā anagāriyaṁ pabbajjanti dukkhī
dummanā assumukhī rudamānā bhagavantaṁ abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā
pakkāmi.
Athakho bhagavā kapilavatthusmiṁ yathābhirantaṁ viharitvā yena vesālī
tena cārikaṁ pakkāmi anupubbena cārikaṁ caramāno yena vesālī
tadavasari tatra suradaṁ bhagavā vesāliyaṁ viharati mahāvane kūṭāgārasālāyaṁ.
Athakho mahāpajāpati gotamī kese chedāpetvā kāsāyāni
vatthāni acchādetvā sambahulāhi sākiyāhi 1 saddhiṁ yena vesālī tena
pakkāmi anupubbena yena vesālī mahāvanaṁ kūṭāgārasālā tenupasaṅkami
athakho mahāpajāpati gotamī sūnehi pādehi rajokiṇṇena
gattena dukkhī dummanā assumukhī rudamānā bahidvārakoṭṭhake aṭṭhāsi.
Addasā kho āyasmā ānando mahāpajāpatiṁ gotamiṁ sūnehi pādehi
rajokiṇṇena gattena dukkhiṁ dummanaṁ assumukhiṁ rudamānaṁ bahidvārakoṭṭhake
ṭhitaṁ disvāna mahāpajāpatiṁ gotamiṁ etadavoca kiṁ nu
tvaṁ gotami sūnehi pādehi rajokiṇṇena gattena dukkhī dummanā
assumukhī rudamānā bahidvārakoṭṭhake ṭhitāti. Tathā hi pana bhante
ānanda na bhagavā anujānāti mātugāmassa tathāgatappavedite dhammavinaye
agārasmā anagāriyaṁ pabbajjanti. Tenahi gotami idheva tāva
hohi yāvāhaṁ bhagavantaṁ yācāmi mātugāmassa tathāgatappavedite
dhammavinaye agārasmā anagāriyaṁ pabbajjanti.
1 Ma. sākiyānīhi.
Athakho āyasmā ānando yena bhagavā tenupasaṅkami upasaṅkamitvā
bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi ekamantaṁ nisinno
kho āyasmā ānando bhagavantaṁ etadavoca esā bhante mahāpajāpati
gotamī sūnehi pādehi rajokiṇṇena gattena dukkhī dummanā assumukhī
rudamānā bahidvārakoṭṭhake ṭhitā na bhagavā anujānāti mātugāmassa
tathāgatappavedite dhammavinaye agārasmā anagāriyaṁ pabbajjanti sādhu
bhante labheyya mātugāmo tathāgatappavedite dhammavinaye agārasmā
anagāriyaṁ pabbajjanti. Alaṁ ānanda mā te rucci mātugāmassa
tathāgatappavedite dhammavinaye agārasmā anagāriyaṁ pabbajjāti. Dutiyampi
kho .pe.
Tatiyampi kho āyasmā ānando bhagavantaṁ etadavoca sādhu
bhante labheyya mātugāmo tathāgatappavedite dhammavinaye agārasmā
anagāriyaṁ pabbajjanti. Alaṁ ānanda mā te rucci mātugāmassa
tathāgatappavedite dhammavinaye agārasmā anagāriyaṁ pabbajjāti. Athakho
āyasmato ānandassa etadahosi na bhagavā anujānāti mātugāmassa
tathāgatappavedite dhammavinaye agārasmā anagāriyaṁ pabbajjaṁ yannūnāhaṁ
aññenapi pariyāyena bhagavantaṁ yāceyyaṁ mātugāmassa tathāgatappavedite
dhammavinaye agārasmā anagāriyaṁ pabbajjanti athakho āyasmā ānando
bhagavantaṁ etadavoca bhabbo nu kho bhante mātugāmo tathāgatappavedite
dhammavinaye agārasmā anagāriyaṁ pabbajitvā sotāpattiphalaṁ
Vā sakadāgāmiphalaṁ vā anāgāmiphalaṁ vā arahattaphalaṁ vā sacchikātunti.
Bhabbo ānanda mātugāmo tathāgatappavedite dhammavinaye agārasmā
anagāriyaṁ pabbajitvā sotāpattiphalampi sakadāgāmiphalampi anāgāmiphalampi
arahattaphalampi sacchikātunti. Sace bhante bhabbo mātugāmo tathāgatappavedite
dhammavinaye agārasmā anagāriyaṁ pabbajitvā sotāpattiphalampi
.pe. Arahattaphalampi sacchikātuṁ bahukārā bhante mahāpajāpati
gotamī bhagavato mātucchā āpādikā posikā khīrassa dāyikā bhagavantaṁ
janettiyā kālakatāya thaññaṁ pāyesi sādhu bhante labheyya mātugāmo
tathāgatappavedite dhammavinaye agārasmā anagāriyaṁ pabbajjanti. Sace
ānanda mahāpajāpati gotamī aṭṭha garudhamme paṭiggaṇhāti sāvassā
hotu upasampadā. Vassasatūpasampannāya bhikkhuniyā tadahupasampannassa
bhikkhuno abhivādanaṁ paccuṭṭhānaṁ añjalikammaṁ sāmīcikammaṁ kattabbaṁ
ayampi dhammo sakkatvā garukatvā mānetvā pūjetvā yāvajīvaṁ
anatikkamanīyo. Na bhikkhuniyā abhikkhuke āvāse vassaṁ upagantabbaṁ
ayampi dhammo sakkatvā garukatvā mānetvā pūjetvā yāvajīvaṁ
anatikkamanīyo. Anvaḍḍhamāsaṁ bhikkhuniyā bhikkhusaṅghato dve dhammā
paccāsiṁsitabbā uposathapucchakañca ovādūpasaṅkamanañca ayampi dhammo
sakkatvā garukatvā mānetvā pūjetvā yāvajīvaṁ anatikkamanīyo. Vassaṁ
vutthāya bhikkhuniyā ubhatosaṅghe tīhi ṭhānehi pavāretabbaṁ diṭṭhena vā
sutena vā parisaṅkāya vā ayampi dhammo sakkatvā garukatvā mānetvā
Pūjetvā yāvajīvaṁ anatikkamanīyo. Garudhammaṁ ajjhāpannāya bhikkhuniyā
ubhatosaṅghe pakkhamānattaṁ caritabbaṁ ayampi dhammo sakkatvā garukatvā
mānetvā pūjetvā yāvajīvaṁ anatikkamanīyo. Dve vassāni chasu
dhammesu sikkhitasikkhāya sikkhamānāya ubhatosaṅghe upasampadā pariyesitabbā
ayampi dhammo sakkatvā garukatvā mānetvā pūjetvā yāvajīvaṁ
anatikkamanīyo. Na bhikkhuniyā kenaci pariyāyena bhikkhu akkositabbo
paribhāsitabbo ayampi dhammo sakkatvā garukatvā mānetvā pūjetvā
yāvajīvaṁ anatikkamanīyo. Ajjatagge ovaṭo bhikkhunīnaṁ bhikkhūsu vacanapatho
anovaṭo bhikkhūnaṁ bhikkhunīsu vacanapatho ayampi dhammo sakkatvā garukatvā
mānetvā pūjetvā yāvajīvaṁ anatikkamanīyo. Sace ānanda mahāpajāpati
gotamī ime aṭṭha garudhamme paṭiggaṇhāti sāvassā hotu
upasampadāti.
Athakho āyasmā ānando bhagavato santike ime aṭṭha garudhamme
uggahetvā yena mahāpajāpati gotamī tenupasaṅkami upasaṅkamitvā
mahāpajāpatiṁ gotamiṁ etadavoca sace kho tvaṁ gotami aṭṭha garudhamme
paṭiggaṇheyyāsi sāva te bhavissati upasampadā vassasatūpasampannāya
bhikkhuniyā tadahupasampannassa bhikkhuno abhivādanaṁ paccuṭṭhānaṁ
añjalikammaṁ sāmīcikammaṁ kattabbaṁ ayampi dhammo sakkatvā garukatvā
mānetvā pūjetvā yāvajīvaṁ anatikkamanīyo .pe. Ajjatagge ovaṭo
bhikkhunīnaṁ bhikkhūsu vacanapatho anovaṭo bhikkhūnaṁ bhikkhunīsu vacanapatho ayampi
Dhammo sakkatvā garukatvā mānetvā pūjetvā yāvajīvaṁ anatikkamanīyo.
Sace kho tvaṁ gotami ime aṭṭha garudhamme paṭiggaṇheyyāsi sāva te
bhavissati upasampadāti. Seyyathāpi bhante ānanda itthī vā puriso
vā daharo yuvā maṇḍanakajātiko sīsanhāto 1 uppalamālaṁ vā vassikamālaṁ
vā adhimuttakamālaṁ vā labhitvā ubhohi hatthehi paṭiggahetvā
uttamaṅge sirasmiṁ patiṭṭhāpeyya evameva kho ahaṁ bhante [ānanda]
ime aṭṭha garudhamme paṭiggaṇhāmi yāvajīvaṁ anatikkamanīyeti.
Athakho āyasmā ānando yena bhagavā tenupasaṅkami upasaṅkamitvā
bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi ekamantaṁ nisinno
kho āyasmā ānando bhagavantaṁ etadavoca paṭiggahitā bhante
mahāpajāpatiyā gotamiyā aṭṭha garudhammā yāvajīvaṁ anatikkamanīyāti 2 .
Sace ānanda nālabhissa mātugāmo tathāgatappavedite dhammavinaye
agārasmā anagāriyaṁ pabbajjaṁ ciraṭṭhitikaṁ ānanda brahmacariyaṁ abhavissa
vassasahassameva saddhammo tiṭṭheyya yato ca kho ānanda mātugāmo
tathāgatappavedite dhammavinaye agārasmā anagāriyaṁ pabbajito nadāni
ānanda brahmacariyaṁ ciraṭṭhitikaṁ bhavissati pañcevadāni ānanda vassasatāni
saddhammo ṭhassati seyyathāpi ānanda yāni kānici kulāni bahuitthikāni 3
appapurisakāni tāni suppadhaṁsiyāni honti corehi kumbhatthenakehi
evameva kho ānanda yasmiṁ dhammavinaye labhati mātugāmo
agārasmā anagāriyaṁ pabbajjaṁ na taṁ brahmacariyaṁ ciraṭṭhitikaṁ *- hoti
1 sīsaṁnhātotipi. 2 aññattha ime dve pāṭhā natthi. upasampannā bhagavato
mātucchāti dissati. 3 Ma. bahutthikāni.
* mīkārkkhag cariṭṭhitikaṁ peḌna ciraṭṭhitikaṁ
Seyyathāpi ānanda sampanne sālikkhette setaṭṭhikā nāma rogajāti
nipatati evaṁ taṁ sālikkhettaṁ na ciraṭṭhitikaṁ hoti evameva kho ānanda
yasmiṁ dhammavinaye labhati mātugāmo agārasmā anagāriyaṁ pabbajjaṁ na
taṁ brahmacariyaṁ ciraṭṭhitikaṁ hoti seyyathāpi ānanda sampanne
ucchukkhette mañjeṭṭhikā 1 nāma rogajāti nipatati evaṁ taṁ ucchukkhettaṁ
na ciraṭṭhitikaṁ hoti evameva kho ānanda yasmiṁ dhammavinaye labhati
mātugāmo agārasmā anagāriyaṁ pabbajjaṁ na taṁ brahmacariyaṁ ciraṭṭhitikaṁ
hoti seyyathāpi ānanda puriso mahato taḷākassa paṭikacceva
pāḷiṁ bandheyya yāvadeva udakassa anatikkamanāya evameva kho
ānanda mayā paṭikacceva bhikkhunīnaṁ aṭṭha garudhammā paññattā yāvajīvaṁ
anatikkamanīyāti.

[142] 52 Ekaṁ samayaṁ bhagavā vesāliyaṁ viharati mahāvane
kūṭāgārasālāyaṁ. Athakho āyasmā ānando yena bhagavā tenupasaṅkami
upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi ekamantaṁ
nisinno kho āyasmā ānando bhagavantaṁ etadavoca katīhi nu kho
bhante dhammehi samannāgato bhikkhu bhikkhunovādako sammannitabboti.
Aṭṭhahi kho ānanda dhammehi samannāgato bhikkhu bhikkhunovādako
sammannitabbo katamehi aṭṭhahi idhānanda bhikkhu sīlavā hoti
.pe. Samādāya sikkhati sikkhāpadesu bahussuto hoti .pe. Diṭṭhiyā
suppaṭividdhā ubhayāni kho panassa pātimokkhāni vitthārena svāgatāni
1 Ma. mañjiṭṭhikā.
Honti suvibhattāni suppavattitāni 1 suvinicchitāni suttaso anubyañjanaso
kalyāṇavāco hoti kalyāṇavākkaraṇo poriyā vācāya samannāgato
vissaṭṭhāya anelagaḷāya atthassa viññāpaniyā paṭibalo hoti bhikkhunīsaṅghassa
dhammiyā kathāya sandassetuṁ samādapetuṁ samuttejetuṁ sampahaṁsetuṁ
yebhuyyena bhikkhunīnaṁ piyo hoti manāpo na kho panetaṁ bhagavantaṁ
uddissa pabbajitāya kāsāyavatthanivasanāya garudhammamajjhāpannapubbo hoti
vīsativasso vā hoti atirekavīsativasso vā. Imehi kho ānanda
aṭṭhahi dhammehi samannāgato bhikkhu bhikkhunovādako sammannitabboti.