[33] Sattahi bhikkhave aṅgehi samannāgato mitto sevitabbo.
Katamehi sattahi duddadaṁ dadāti dukkaraṁ karoti dukkhamaṁ khamati
guyhamassa 3 āvikaroti guyhamassa parigūhati āpadāsu na jahati khīṇena
nātimaññati. Imehi kho bhikkhave sattahaṅgehi samannāgato mitto
1-2 Ma. kālenāti. 3 Ma. guyhassa.
Sevitabboti.
Duddadaṁ dadati cittaṁ dukkarañcāpi kubbati
athopissa duruttāni khamati dukkhamānipi 1
guyhamassa ca 2 akkhāti guyhassa parigūhati
āpadāsu na jahāti khīṇena nātimaññati
yasmiṁ etāni ṭhānāni saṁvijjantīdha puggale
so mitto mittakāmena bhajitabbo tathāvidhoti.

[34] Sattahi bhikkhave dhammehi samannāgato bhikkhu mitto
sevitabbo bhajitabbo payirupāsitabbo api panujjamānenapi. Katamehi
sattahi piyo ca hoti manāpo ca garu ca bhāvanīyo ca vattā
ca vacanakkhamo ca gambhīrañca kathaṁ kattā hoti no ca aṭṭhāne
niyojeti. Imehi kho bhikkhave sattahi dhammehi samannāgato bhikkhu
mitto sevitabbo bhajitabbo payirupāsitabbo api panujjamānenapīti.
Piyo ca 3 garu bhāvanīyo vattā ca vacanakkhamo
gambhīrañca kathaṁ kattā no caṭṭhāne niyojaye 4
yasmiṁ etāni ṭhānāni saṁvijjantīdha puggale
so mitto mittakāmena atthakāmānukampako 5
api nāsiyamānena bhajitabbo tathāvidhoti.

[35] Sattahi bhikkhave dhammehi samannāgato bhikkhu nacirasseva
1 Ma. ... ca. 2 Ma. guyhañca tassa. 3 Ma. casaddo natthi. 4 Ma. niyojako.
5 Ma. ...kampato.
Catasso paṭisambhidā sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihareyya.
Katamehi sattahi idha bhikkhave bhikkhu idamme cetaso līnattanti
yathābhūtaṁ pajānāti ajjhattaṁ saṅkhittaṁ vā cittaṁ ajjhattaṁ me
saṅkhittaṁ cittanti yathābhūtaṁ pājānāti bahiddhā vikkhittaṁ vā cittaṁ
bahiddhā me vikkhittaṁ cittanti yathābhūtaṁ pajānāti tassa viditā
vedanā uppajjanti viditā upaṭṭhahanti viditā abbhatthaṁ gacchanti
viditā saññā uppajjanti viditā upaṭṭhahanti viditā abbhatthaṁ
gacchanti viditā vitakkā uppajjanti viditā upaṭṭhahanti viditā
abbhatthaṁ gacchanti sappāyāsappāyesu kho panassa dhammesu
hīnappaṇītesu kaṇhasukkasappaṭibhāgesu nimittaṁ suggahitaṁ hoti
sumanasikataṁ sūpadhāritaṁ suppaṭividdhaṁ paññāya. Imehi kho bhikkhave
sattahi dhammehi samannāgato bhikkhu nacirasseva catasso paṭisambhidā
sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihareyyāti.

[36] Sattahi bhikkhave dhammehi samannāgato sārīputto catasso
paṭisambhidā sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati. Katamehi
sattahi idha bhikkhave sārīputto idamme cetaso līnattanti
yathābhūtaṁ pajānāti ajjhattaṁ saṅkhittaṁ vā cittaṁ ajjhattaṁ me
saṅkhittaṁ cittanti yathābhūtaṁ pajānāti bahiddhā vā vikkhittaṁ cittaṁ
bahiddhā me vikkhittaṁ cittanti yathābhūtaṁ pajānāti tassa viditā
vedanā uppajjanti viditā upaṭṭhahanti viditā abbhatthaṁ gacchanti
Viditā saññā uppajjanti viditā upaṭṭhahanti viditā abbhatthaṁ
gacchanti viditā vitakkā uppajjanti viditā upaṭṭhahanti viditā
abbhatthaṁ gacchanti sappāyāsappāyesu kho panassa dhammesu
hīnappaṇītesu kaṇhasukkasappaṭibhāgesu cittaṁ 1 suggahitaṁ sumanasikataṁ
sūpadhāritaṁ suppaṭividdhaṁ paññāya. Imehi kho bhikkhave sattahi dhammehi
samannāgato sārīputto catasso paṭisambhidā sayaṁ abhiññā sacchikatvā
upasampajja viharatīti.

[37] Sattahi bhikkhave dhammehi samannāgato bhikkhu cittaṁ vase
vatteti no ca bhikkhu cittassa vasena vattati. Katamehi sattahi
idha bhikkhave bhikkhu samādhikusalo hoti samādhissa samāpattikusalo
hoti samādhissa ṭhitikusalo hoti samādhissa vuṭṭhānakusalo
hoti samādhissa kallitakusalo 2 hoti samādhissa gocarakusalo
hoti samādhissa abhinihārakusalo hoti. Imehi kho bhikkhave
sattahi dhammehi samannāgato bhikkhu cittaṁ vase vatteti no ca
bhikkhu cittassa vasena vattatīti.

[38] Sattahi bhikkhave dhammehi samannāgato sārīputto cittaṁ vase
vatteti no ca sārīputto cittassa vasena vattati. Katamehi sattahi
idha bhikkhave sārīputto samādhikusalo [3]- samādhissa samāpattikusalo
samādhissa ṭhitikusalo samādhissa vuṭṭhānakusalo samādhissa kallitakusalo 2
samādhissa gocarakusalo samādhissa abhinihārakusalo [3]- imehi kho
1 Ma. nimittaṁ. 2 Ma. kalyāṇakusalo. 3 Ma. hoti.
Bhikkhave sattahi dhammehi samannāgato sārīputto cittaṁ vase vatteti
no ca sārīputto cittassa vasena vattatīti.

[39] Athakho āyasmā sārīputto pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā
pattacīvaramādāya sāvatthiṁ piṇḍāya pāvisi. Athakho āyasmato
sārīputtassa etadahosi atippago kho tāva sāvatthiyaṁ piṇḍāya
carituṁ yannūnāhaṁ yena aññatitthiyānaṁ paribbājakānaṁ ārāmo
tenupasaṅkameyyanti. Athakho āyasmā sārīputto yena aññatitthiyānaṁ
paribbājakānaṁ ārāmo tenupasaṅkami upasaṅkamitvā tehi aññatitthiyehi
paribbājakehi saddhiṁ sammodi sammodanīyaṁ kathaṁ sārāṇīyaṁ
vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi. Tena kho pana samayena tesaṁ aññatitthiyānaṁ
paribbājakānaṁ sannisinnānaṁ sannipatitānaṁ ayamantarākathā
udapādi yo hi koci āvuso dvādasa vassāni paripuṇṇaṁ parisuddhaṁ
brahmacariyaṁ carati niddaso bhikkhūti alaṁ vacanāyāti. Athakho āyasmā
sārīputto tesaṁ aññatitthiyānaṁ paribbājakānaṁ bhāsitaṁ neva abhinandi
nappaṭikkosi anabhinanditvā appaṭikkositvā uṭṭhāyāsanā pakkāmi
bhagavato santike etassa bhāsitassa atthaṁ ājānissāmīti. Athakho
āyasmā sārīputto sāvatthiyaṁ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṁ
piṇḍapātapaṭikkanto yena bhagavā tenupasaṅkami upasaṅkamitvā
bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi ekamantaṁ nisinno kho
āyasmā sārīputto bhagavantaṁ etadavoca idhāhaṁ bhante pubbaṇhasamayaṁ
Nivāsetvā pattacīvaramādāya sāvatthiṁ piṇḍāya pāvisiṁ
tassa mayhaṁ bhante etadahosi atippago kho tāva sāvatthiyaṁ
piṇḍāya carituṁ yannūnāhaṁ yena aññatitthiyānaṁ paribbājakānaṁ
ārāmo tenupasaṅkameyyanti athakhvāhaṁ bhante yena aññatitthiyānaṁ
paribbājakānaṁ ārāmo tenupasaṅkamiṁ upasaṅkamitvā tehi aññatitthiyehi
paribbājakehi saddhiṁ sammodiṁ sammodanīyaṁ kathaṁ sārāṇīyaṁ
vītisāretvā ekamantaṁ nisīdiṁ tena kho pana bhante samayena
tesaṁ aññatitthiyānaṁ paribbājakānaṁ sannisinnānaṁ sannipatitānaṁ
ayamantarākathā udapādi yo hi koci āvuso dvādasa vassāni
paripuṇṇaṁ parisuddhaṁ brahmacariyaṁ carati niddaso bhikkhūti alaṁ vacanāyāti
athakhvāhaṁ bhante tesaṁ aññatitthiyānaṁ paribbājakānaṁ bhāsitaṁ neva
abhinandiṁ nappaṭikkosiṁ anabhinanditvā appaṭikkositvā uṭṭhāyāsanā
pakkāmiṁ 1 bhagavato santike etassa bhāsitassa 2 atthaṁ
ājānissāmīti sakkā nu kho bhante imasmiṁ dhammavinaye kevalaṁ
vassagaṇanamattena niddaso bhikkhu paññāpetunti. Na kho sārīputta
sakkā imasmiṁ dhammavinaye kevalaṁ vassagaṇanamattena niddaso bhikkhu
paññāpetuṁ satta kho imāni sārīputta niddasavatthūni mayā sayaṁ
abhiññā sacchikatvā paveditāni katamāni satta idha sārīputta
bhikkhu sikkhāsamādāne tibbacchando hoti āyatiñca sikkhāsamādāne
adhigatapemo 3 dhammanisantiyā tibbacchando hoti āyatiñca
1 Ma. pakkamiṁ. 2 Ma. ayaṁ pāṭho natthi. 3 Ma. avigatapemo. evamuparipi.
Dhammanisantiyā adhigatapemo icchāvinaye tibbacchando hoti āyatiñca
icchāvinaye adhigatapemo paṭisallāne tibbacchando hoti āyatiñca
paṭisallāne adhigatapemo viriyārambhe tibbacchando hoti āyatiñca
viriyārambhe adhigatapemo satinepakke tibbacchando hoti āyatiñca
satinepakke adhigatapemo diṭṭhipaṭivedhe tibbacchando hoti āyatiñca
diṭṭhipaṭivedhe adhigatapemo imāni kho sārīputta satta
niddasavatthūni mayā sayaṁ abhiññā sacchikatvā paveditāni imehi
kho sārīputta sattahi niddasavatthūhi samannāgato bhikkhu dvādasa [1]-
vassāni paripuṇṇaṁ parisuddhaṁ brahmacariyaṁ carati niddaso bhikkhūti
alaṁ vacanāya catuvīsati cepi vassāni paripuṇṇaṁ parisuddhaṁ brahmacariyaṁ
carati niddaso bhikkhūti alaṁ vacanāya chattiṁsati cepi
vassāni paripuṇṇaṁ parisuddhaṁ brahmacariyaṁ carati niddaso bhikkhūti
alaṁ vacanāya aṭṭhacattāḷīsañcepi vassāni paripuṇṇaṁ parisuddhaṁ
brahmacariyaṁ carati niddaso bhikkhūti alaṁ vacanāyāti.

[40] Ekaṁ samayaṁ bhagavā kosambiyaṁ viharati ghositārāme.
Athakho āyasmā ānando pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya
kosambiṁ piṇḍāya pāvisi. Athakho āyasmato ānandassa etadahosi
atippago kho tāva kosambiyaṁ piṇḍāya carituṁ yannūnāhaṁ yena
aññatitthiyānaṁ paribbājakānaṁ ārāmo tenupasaṅkameyyanti. Athakho
āyasmā ānando yena aññatitthiyānaṁ paribbājakānaṁ ārāmo
1 Ma. cepi.
Tenupasaṅkami upasaṅkamitvā tehi aññatitthiyehi paribbājakehi
saddhiṁ sammodi sammodanīyaṁ kathaṁ sārāṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ
nisīdi. Tena kho pana samayena tesaṁ aññatitthiyānaṁ paribbājakānaṁ
sannisinnānaṁ sannipatitānaṁ ayamantarākathā udapādi yo hi koci
āvuso dvādasa vassāni paripuṇṇaṁ parisuddhaṁ brahmacariyaṁ carati
niddaso bhikkhūti alaṁ vacanāyāti. Athakho āyasmā ānando tesaṁ
aññatitthiyānaṁ paribbājakānaṁ bhāsitaṁ neva abhinandi nappaṭikkosi
anabhinanditvā appaṭikkositvā uṭṭhāyāsanā pakkāmi bhagavato
santike etassa bhāsitassa atthaṁ ājānissāmīti athakho āyasmā
ānando kosambiyaṁ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṁ piṇḍapātapaṭikkanto
yena bhagavā tenupasaṅkami upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā
ekamantaṁ nisīdi ekamantaṁ nisinno kho āyasmā ānando
bhagavantaṁ etadavoca idhāhaṁ bhante pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā
pattacīvaramādāya kosambiṁ piṇḍāya pāvisiṁ tassa mayhaṁ bhante
etadahosi atippago kho tāva kosambiyaṁ piṇḍāya carituṁ yannūnāhaṁ
yena aññatitthiyānaṁ paribbājakānaṁ ārāmo tenupasaṅkameyyanti
athakhvāhaṁ bhante yena aññatitthiyānaṁ paribbājakānaṁ ārāmo
tenupasaṅkamiṁ upasaṅkamitvā tehi aññatitthiyehi paribbājakehi
saddhiṁ sammodiṁ sammodanīyaṁ kathaṁ sārāṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ
nisīdiṁ tena kho pana bhante samayena tesaṁ aññatitthiyānaṁ paribbājakānaṁ
Sannisinnānaṁ sannipatitānaṁ ayamantarākathā udapādi yo
hi koci āvuso dvādasa vassāni paripuṇṇaṁ parisuddhaṁ brahmacariyaṁ
carati niddaso bhikkhūti alaṁ vacanāyāti athakhvāhaṁ bhante tesaṁ
aññatitthiyānaṁ paribbājakānaṁ bhāsitaṁ neva abhinandiṁ nappaṭikkosiṁ
anabhinanditvā appakositvā uṭṭhāyāsanā pakkāmiṁ bhagavato
santike etassa bhāsitassa atthaṁ ājānissāmīti sakkā nu
kho bhante imasmiṁ dhammavinaye kevalaṁ vassagaṇanamattena niddaso
bhikkhu paññāpetunti. Na kho ānanda sakkā imasmiṁ dhammavinaye
kevalaṁ vassagaṇanamattena niddaso bhikkhu paññāpetuṁ satta kho
imāni ānanda niddasavatthūni mayā sayaṁ abhiññā sacchikatvā
paveditāni katamāni satta idhānanda bhikkhu saddho hoti hirimā hoti
ottappī hoti bahussuto hoti āraddhaviriyo hoti satimā hoti
paññavā hoti imāni kho ānanda satta niddasavatthūni mayā
sayaṁ abhiññā sacchikatvā paveditāni imehi kho ānanda sattahi
niddasavatthūhi samannāgato bhikkhu dvādasa cepi vassāni paripuṇṇaṁ
parisuddhaṁ brahmacariyaṁ carati niddaso bhikkhūti alaṁ vacanāya
catuvīsati cepi vassāni paripuṇṇaṁ parisuddhaṁ brahmacariyaṁ carati niddaso
bhikkhūti alaṁ vacanāya chattiṁsati cepi vassāni paripuṇṇaṁ parisuddhaṁ
brahmacariyaṁ carati niddaso bhikkhūti alaṁ vacanāya aṭṭhacattāḷīsañcepi
vassāni paripuṇṇaṁ parisuddhaṁ brahmacariyaṁ carati
Niddaso bhikkhūti alaṁ vacanāyāti.
Devatāvaggo catuttho.
Tassuddānaṁ
appamādo hirimā 1 ca dve suvacā duve sakhā 2
dvepaṭisambhidā dve vasā niddasavatthupare dveti 3 .
---------------
Mahāyaññavaggo pañcamo

[41] Sattimā bhikkhave viññāṇaṭṭhitiyo. Katamā satta
santi bhikkhave sattā nānattakāyā nānattasaññino seyyathāpi
manussā ekacce ca devā ekacce ca vinipātikā ayaṁ paṭhamā
viññāṇaṭṭhiti. Santi bhikkhave sattā nānattakāyā ekattasaññino
seyyathāpi devā brahmakāyikā paṭhamābhinibbattā ayaṁ dutiyā
viññāṇaṭṭhiti. Santi bhikkhave sattā ekattakāyā nānattasaññino
seyyathāpi devā ābhassarā ayaṁ tatiyā viññāṇaṭṭhiti. Santi
bhikkhave sattā ekattakāyā ekattasaññino seyyathāpi devā
subhakiṇhā ayaṁ catutthā viññāṇaṭṭhiti. Santi bhikkhave sattā
sabbaso rūpasaññānaṁ samatikkamā paṭighasaññānaṁ atthaṅgamā nānattasaññānaṁ
amanasikārā ananto ākāsoti ākāsānañcāyatanūpagā
ayaṁ pañcamā viññāṇaṭṭhiti. Santi bhikkhave sattā sabbaso
ākāsānañcāyatanaṁ samatikkamma anantaṁ viññāṇanti viññāṇañcāyatanūpagā
1 Ma. hirī ceva. 2 Ma. mittā. 3 Ma. duve nidudasavatthunāti.
Ayaṁ chaṭṭhā viññāṇaṭṭhiti. Santi bhikkhave sattā
sabbaso viññāṇañcāyatanaṁ samatikkamma natthi kiñcīti ākiñcaññāyatanūpagā
ayaṁ sattamā viññāṇaṭṭhiti. Imā kho bhikkhave
satta viññāṇaṭṭhitiyoti.

[42] Sattime bhikkhave samādhiparikkhārā. Katame satta sammādiṭṭhi
sammāsaṅkappo sammāvācā sammākammanto sammāājīvo
sammāvāyāmo sammāsati yā kho bhikkhave imehi sattahaṅgehi
cittassekaggatā parikkhatā ayaṁ vuccati bhikkhave ariyo samādhi 1
saupaniso itipi saparikkhāro itipīti.