[175] Pañcahi bhikkhave dhammehi samannāgato upāsako upāsakacaṇḍālo
ca hoti upāsakamalañca upāsakapatikiṭṭho 2 ca katamehi
pañcahi assaddho hoti dussīlo hoti kotuhalamaṅgaliko 3 hoti
maṅgalaṁ pacceti no kammaṁ ito ca bahiddhā dakkhiṇeyyaṁ gavesati
tattha ca pubbakāraṁ karoti imehi kho bhikkhave pañcahi dhammehi
samannāgato upāsako upāsakacaṇḍālo ca hoti upāsakamalañca
upāsakapatikiṭṭho ca. Pañcahi bhikkhave dhammehi samannāgato upāsako
upāsakaratanañca hoti upāsakapadumañca upāsakapuṇḍarīkañca 4 katamehi
pañcahi saddho hoti sīlavā hoti akotuhalamaṅgaliko 3 hoti
kammaṁ pacceti no maṅgalaṁ na ito bahiddhā dakkhiṇeyyaṁ gavesati
idha ca pubbakāraṁ karoti imehi kho bhikkhave pañcahi dhammehi
samannāgato upāsako upāsakaratanañca hoti upāsakapadumañca
upāsakapuṇḍarīkañcāti.

[176] Athakho anāthapiṇḍiko gahapati pañcamattehi upāsakasatehi
parivuto yena bhagavā tenupasaṅkami upasaṅkamitvā bhagavantaṁ
abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi ekamantaṁ nisinnaṁ kho anāthapiṇḍikaṁ
gahapatiṁ bhagavā etadavoca tumhe kho gahapati bhikkhusaṅghaṁ paccupaṭṭhitā
cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārena na kho gahapati
tāvatakeneva tuṭṭhi karaṇīyā mayaṁ bhikkhusaṅghaṁ paccupaṭṭhitā
1 Po. Yu. so upapajjatīti. 2 Ma. upāsakapatikuṭṭho. 3 Ma. kotūhala ....
4 Po. Yu. upāsakapuṇḍarīko ca.
Cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārenāti tasmā tiha gahapati
evaṁ sikkhitabbaṁ kinti mayaṁ kālena kālaṁ pavivekaṁ pītiṁ upasampajja
vihareyyāmāti evaṁ hi vo gahapati sikkhitabbanti. Evaṁ vutte
āyasmā sārīputto bhagavantaṁ etadavoca acchariyaṁ bhante abbhutaṁ
bhante yāva subhāsitañcidaṁ bhante bhagavatā tumhe kho gahapati bhikkhusaṅghaṁ
paccupaṭṭhitā cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārena
na kho gahapati tāvatakeneva tuṭṭhi karaṇīyā mayaṁ bhikkhusaṅghaṁ paccupaṭṭhitā
cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārenāti tasmā
tiha gahapati evaṁ sikkhitabbaṁ kinti mayaṁ kālena kālaṁ pavivekaṁ pītiṁ
upasampajja vihareyyāmāti evaṁ hi vo gahapati sikkhitabbanti.
Yasmiṁ bhante samaye ariyasāvako pavivekaṁ pītiṁ upasampajja viharati
pañcassa ṭhānāni tasmiṁ samaye na honti yampissa kāmūpasañhitaṁ
dukkhaṁ domanassaṁ tampissa tasmiṁ samaye na hoti yampissa
kāmūpasañhitaṁ sukhaṁ somanassaṁ tampissa tasmiṁ samaye na hoti yampissa
akusalūpasañhitaṁ dukkhaṁ domanassaṁ tampissa tasmiṁ samaye na hoti
yampissa akusalūpasañhitaṁ sukhaṁ somanassaṁ tampissa tasmiṁ samaye na
hoti yampissa kusalūpasañhitaṁ dukkhaṁ domanassaṁ tampissa tasmiṁ
samaye na hoti yasmiṁ bhante samaye ariyasāvako pavivekaṁ pītiṁ
upasampajja viharati imāni 1 pañcassa ṭhānāni tasmiṁ samaye na
hontīti. Sādhu sādhu sārīputta yasmiṁ sārīputta samaye ariyasāvako
1 Ma. Yu. imānissa pañca.
Pavivekaṁ pītiṁ upasampajja viharati pañcassa ṭhānāni tasmiṁ samaye na
honti yampissa kāmūpasañhitaṁ dukkhaṁ domanassaṁ tampissa tasmiṁ
samaye na hoti yampissa kāmūpasañhitaṁ sukhaṁ somanassaṁ tampissa
tasmiṁ samaye na hoti yampissa akusalūpasañhitaṁ dukkhaṁ domanassaṁ
tampissa tasmiṁ samaye na hoti yampissa akusalūpasañhitaṁ sukhaṁ
somanassaṁ tampissa tasmiṁ samaye na hoti yampissa kusalūpasañhitaṁ
dukkhaṁ domanassaṁ tampissa tasmiṁ samaye na hoti yasmiṁ sārīputta
samaye ariyasāvako pavivekaṁ pītiṁ upasampajja viharati imāni pañcassa
ṭhānāni tasmiṁ samaye na hontīti.

[177] Pañcimā bhikkhave vaṇijjā upāsakena akaraṇīyā katamā
pañca satthavaṇijjā sattavaṇijjā maṁsavaṇijjā majjavaṇijjā visavaṇijjā
imā kho bhikkhave pañca vaṇijjā upāsakena akaraṇīyāti.

[178] Taṁ kiṁ maññatha bhikkhave apinu tumhehi diṭṭhaṁ vā
sutaṁ vā ayaṁ puriso pāṇātipātaṁ pahāya pāṇātipātā paṭivirato
hoti 1 tamenaṁ rājāno gahetvā pāṇātipātāveramaṇīhetu hananti
vā bandhanti vā pabbājenti vā yathāpaccayaṁ vā karontīti. No hetaṁ
bhante. Sādhu bhikkhave mayāpi kho etaṁ bhikkhave neva diṭṭhaṁ na
sutaṁ ayaṁ puriso pāṇātipātaṁ pahāya pāṇātipātā paṭivirato hoti 1
tamenaṁ rājāno gahetvā pāṇātipātāveramaṇīhetu hananti vā bandhanti
vā pabbājenti vā yathāpaccayaṁ vā karontīti apicakhvassa 2 tadeva 3
1 Ma. paṭiviratoti. 2 Ma. Yu. apicakhvāssa. 3 Ma. Yu. tameva.
Pāpakammaṁ pavedeti 1 ayaṁ puriso itthiṁ vā purisaṁ vā jīvitā voropetīti 2
tamenaṁ rājāno gahetvā pāṇātipātahetu hananti vā bandhanti
vā pabbājenti vā yathāpaccayaṁ vā karonti apinu tumhehi evarūpaṁ
diṭṭhaṁ vā sutaṁ vāti diṭṭhañca no bhante sutañca suyyissati cāti.
Taṁ kiṁ maññatha bhikkhave apinu tumhehi diṭṭhaṁ vā sutaṁ vā ayaṁ
puriso adinnādānaṁ pahāya adinnādānā paṭivirato hoti tamenaṁ
rājāno gahetvā adinnādānāveramaṇīhetu hananti vā bandhanti vā
pabbājenti vā yathāpaccayaṁ vā karontīti. No hetaṁ bhante. Sādhu
bhikkhave mayāpi kho etaṁ bhikkhave neva diṭṭhaṁ na sutaṁ ayaṁ puriso
adinnādānaṁ pahāya adinnādānā paṭivirato hoti tamenaṁ rājāno
gahetvā adinnādānāveramaṇīhetu hananti vā bandhanti vā pabbājenti
vā yathāpaccayaṁ vā karontīti apicakhvassa tadeva pāpakammaṁ pavedeti
ayaṁ puriso gāmā vā araññā vā adinnaṁ theyyasaṅkhātaṁ ādiyati 3
tamenaṁ rājāno gahetvā adinnādānahetu hananti vā bandhanti vā
pabbājenti vā yathāpaccayaṁ vā karonti apinu tumhehi evarūpaṁ
diṭṭhaṁ vā sutaṁ vāti diṭṭhañca no bhante sutañca suyyissati
cāti. Taṁ kiṁ maññatha bhikkhave apinu tumhehi diṭṭhaṁ vā sutaṁ vā
ayaṁ puriso kāmesu micchācāraṁ pahāya kāmesu micchācārā paṭivirato
hoti tamenaṁ rājāno gahetvā kāmesu micchācārāveramaṇīhetu hananti
vā bandhanti vā pabbājenti vā yathāpaccayaṁ vā karontīti. No
1 Ma. Yu. pavedenti. 2 Ma. Yu. voropesīti. 3 Ma. Yu. ādiyīti.
Hetaṁ bhante. Sādhu bhikkhave mayāpi kho etaṁ bhikkhave neva diṭṭhaṁ
na sutaṁ ayaṁ puriso kāmesu micchācāraṁ pahāya kāmesu micchācārā
paṭivirato hoti tamenaṁ rājāno gahetvā kāmesu micchācārāveramaṇīhetu
hananti vā bandhanti vā pabbājenti vā yathāpaccayaṁ vā karontīti
apicakhvassa tadeva pāpakammaṁ pavedeti ayaṁ puriso paritthīsu parakumārīsu
cārittaṁ āpajjati 1 tamenaṁ rājāno gahetvā kāmesu micchācārahetu
hananti vā bandhanti vā pabbājenti vā yathāpaccayaṁ vā karonti
apinu tumhehi evarūpaṁ diṭṭhaṁ vā sutaṁ vāti diṭṭhañca no bhante
sutañca suyyissati cāti. Taṁ kiṁ maññatha bhikkhave apinu tumhehi
diṭṭhaṁ vā sutaṁ vā ayaṁ puriso musāvādaṁ pahāya musāvādā paṭivirato
hoti tamenaṁ rājāno gahetvā musāvādāveramaṇīhetu hananti vā
bandhanti vā pabbājenti vā yathāpaccayaṁ vā karontīti. No hetaṁ
bhante. Sādhu bhikkhave mayāpi kho etaṁ bhikkhave neva diṭṭhaṁ na
sutaṁ ayaṁ puriso musāvādaṁ pahāya musāvādā paṭivirato hoti tamenaṁ
rājāno gahetvā musāvādāveramaṇīhetu hananti vā bandhanti vā
pabbājenti vā yathāpaccayaṁ vā karontīti apicakhvassa tadeva pāpakammaṁ
pavedeti ayaṁ puriso gahapatissa vā gahapatiputtassa vā musāvādena
atthaṁ bhañjati 2 tamenaṁ rājāno gahetvā musāvādahetu hananti vā
bandhanti vā pabbājenti vā yathāpaccayaṁ vā karonti apinu tumhehi
evarūpaṁ diṭṭhaṁ vā sutaṁ vāti diṭṭhañca no bhante sutañca suyyissati
1 Po. āpajjatīti. Ma. Yu. āpajjīti. aparaṁpi īdisameva.
2 Po. Yu. bhaṇjīti. Ma. pabhañjīti. ito paraṁ evaṁ ñātabbaṁ.
Cāti. Taṁ kiṁ maññatha bhikkhave apinu tumhehi diṭṭhaṁ vā sutaṁ vā
ayaṁ puriso surāmerayamajjapamādaṭṭhānaṁ pahāya surāmerayamajjapamādaṭṭhānā
paṭivirato hoti tamenaṁ rājāno gahetvā surāmerayamajjapamā-
daṭṭhānāveramaṇīhetu hananti vā bandhanti vā pabbājenti vā yathāpaccayaṁ
vā karontīti. No hetaṁ bhante. Sādhu bhikkhave mayāpi kho etaṁ
bhikkhave neva diṭṭhaṁ na sutaṁ ayaṁ puriso surāmerayamajjapamādaṭṭhānaṁ
pahāya surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭivirato hoti tamenaṁ rājāno
gahetvā surāmerayamajjapamādaṭṭhānāveramaṇīhetu hananti vā bandhanti
vā pabbājenti vā yathāpaccayaṁ vā karontīti apicakhvassa tadeva
pāpakammaṁ pavedeti ayaṁ puriso surāmerayamajjapamādaṭṭhānaṁ anuyutto
itthiṁ vā purisaṁ vā jīvitā voropeti 1 ayaṁ puriso surāmerayamajja-
pamādaṭṭhānaṁ anuyutto gāmā vā araññā vā adinnaṁ theyyasaṅkhātaṁ
ādiyati 2 ayaṁ puriso surāmerayamajjapamādaṭṭhānaṁ anuyutto paritthīsu
parakumārīsu cārittaṁ āpajjati ayaṁ puriso surāmerayamajjapamādaṭṭhānaṁ
anuyutto gahapatissa vā gahapatiputtassa vā musāvādena atthaṁ bhañjati
tamenaṁ rājāno gahetvā surāmerayamajjapamādaṭṭhānahetu hananti vā
bandhanti vā pabbājenti vā yathāpaccayaṁ vā karonti apinu tumhehi
evarūpaṁ diṭṭhaṁ vā sutaṁ vāti diṭṭhañca no bhante sutañca suyyissati
cāti.
1 Ma. Yu. voropesi. 2 Ma. Yu. ādiyi.

[179] Athakho anāthapiṇḍiko gahapati pañcamattehi upāsakasatehi
parivuto yena bhagavā tenupasaṅkami upasaṅkamitvā bhagavantaṁ
abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Athakho bhagavā āyasmantaṁ sārīputtaṁ
āmantesi yaṅkañci sārīputta jāneyyātha gihiṁ odātavasanaṁ pañcasu
sikkhāpadesu saṁvutakammantaṁ catunnañca ābhicetasikānaṁ diṭṭhadhammasukhavihārānaṁ
nikāmalābhiṁ akicchalābhiṁ akasiralābhiṁ so ākaṅkhamāno attanāva attānaṁ
byākareyya khīṇanirayomhi khīṇatiracchānayoni khīṇapittivisayo
khīṇāpāyaduggativinipāto sotāpannohamasmi avinipātadhammo niyato
sambodhiparāyanoti. Katamesu pañcasu sikkhāpadesu saṁvutakammanto hoti idha
sārīputta ariyasāvako pāṇātipātā paṭivirato hoti adinnādānā
paṭivirato hoti kāmesu micchācārā paṭivirato hoti musāvādā
paṭivirato hoti surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭivirato hoti. Imesu
pañcasu sikkhāpadesu saṁvutakammanto hoti. Katamesaṁ catunnaṁ ābhicetasikānaṁ
diṭṭhadhammasukhavihārānaṁ nikāmalābhī hoti akicchalābhī akasiralābhī.
Idha sārīputta ariyasāvako buddhe aveccappasādena samannāgato hoti
itipi so bhagavā arahaṁ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato
lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṁ buddho bhagavāti
ayamassa paṭhamo ābhicetasiko diṭṭhadhammasukhavihāro adhigato hoti avisuddhassa
cittassa visuddhiyā apariyodātassa cittassa pariyodapanāya.
Puna caparaṁ sārīputta ariyasāvako dhamme aveccappasādena samannāgato
Hoti svākkhāto bhagavatā dhammo sandiṭṭhiko akāliko ehipassiko
opanayiko paccattaṁ veditabbo viññūhīti ayamassa dutiyo ābhicetasiko
diṭṭhadhammasukhavihāro adhigato hoti avisuddhassa cittassa visuddhiyā
apariyodātassa cittassa pariyodapanāya. Puna caparaṁ sārīputta ariyasāvako
saṅghe aveccappasādena samannāgato hoti supaṭipanno bhagavato
sāvakasaṅgho ujupaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho ñāyapaṭipanno bhagavato
sāvakasaṅgho sāmīcipaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho yadidaṁ cattāri
purisayugāni aṭṭha purisapuggalā esa bhagavato sāvakasaṅgho āhuneyyo
pāhuneyyo dakkhiṇeyyo añjalikaraṇīyo anuttaraṁ puññakkhettaṁ
lokassāti ayamassa tatiyo ābhicetasiko diṭṭhadhammasukhavihāro adhigato
hoti avisuddhassa cittassa visuddhiyā apariyodātassa cittassa pariyodapanāya.
Puna caparaṁ sārīputta ariyasāvako ariyakantehi sīlehi samannāgato
hoti akhaṇḍehi acchiddehi asabalehi akammāsehi bhujissehi
viññūpasatthehi samādhisaṁvattanikehi ayamassa catuttho ābhicetasiko
diṭṭhadhammasukhavihāro adhigato hoti avisuddhassa cittassa visuddhiyā
apariyodātassa cittassa pariyodapanāya. Imesaṁ catunnaṁ ābhicetasikānaṁ
diṭṭhadhammasukhavihārānaṁ nikāmalābhī hoti akicchalābhī akasiralābhī. Yaṅkañci
sārīputta jāneyyātha gihiṁ odātavasanaṁ imesu pañcasu sikkhāpadesu
saṁvutakammantaṁ imesañca catunnaṁ ābhicetasikānaṁ diṭṭhadhammasukhavihārānaṁ
1 Ma. Yu. etthantare aparāmaṭṭhehīti atthi.
Nikāmalābhiṁ akicchalābhiṁ akasiralābhiṁ so ākaṅkhamāno attanāva attānaṁ
byākareyya khīṇanirayomhi khīṇatiracchānayoni khīṇapittivisayo 1 khīṇāpāya-
duggativinipāto sotāpannohamasmi avinipātadhammo niyato sambodhiparāyanoti.
Nirayesu bhayaṁ disvā pāpāni parivajjaye
ariyadhammaṁ samādāya paṇḍito parivajjaye
na hiṁse pāṇabhūtāni vijjamāne parakkame
musā ca na bhaṇe jānaṁ adinnaṁ na parāmase
sehi 2 dārehi santuṭṭho paradārañca nārame 3
merayaṁ vāruṇiṁ jantu na pive cittamohaniṁ
anussareyya sambuddhaṁ dhammaṁ cānuvitakkaye 4
abyāpajjhaṁ hitaṁ cittaṁ devalokāya bhāvaye
upaṭṭhite deyyadhamme puññatthassa jigiṁsato 5
santesu paṭhamaṁ dinnā vipulā hoti dakkhiṇā.
Santo have pavakkhāmi sārīputta suṇohi me
iti kaṇhāsu setāsu rohiṇīsu cārīsu vā
kammāsāsu sarūpāsu gosu pārevatāsu 6 vā
yāsukāsuci etāsu danto jāyati puṅgavo
dhoreyho balasampanno kalyāṇajavanikkamo
1 Ma. khīṇapetti .... 2 Po. sakehi. 3 Ma. Yu. ārame.
4 Po. dhammaṁ anuvi .... Ma. dhammañcānu .... 5 Ma. jigīsato.
6 Yu. pārāpatāsu.
Tameva bhāre yuñjanti nāssa vaṇṇaṁ parikkhare
evameva manussesu yasmiṁkasmiñci jātiye
khattiye brāhmaṇe vesse sudde caṇḍālapukkuse
yāsukāsuci 1 etāsu danto jāyati subbato
dhammaṭṭho sīlasampanno saccavādī hirīmano
pahīnajātimaraṇo brahmacariyassa kevalī
pannabhāro visaṁyutto katakicco anāsavo
pāragū sabbadhammānaṁ anupādāya nibbuto
tasmiñca viraje khette vipulā hoti dakkhiṇā.
Bālā ca avijānantā dummedhā assutāvino
bahiddhā denti 2 dānāni na hi sante upāsare.
Ye ca sante upāsanti sappaññe dhīrasammate
saddhā ca nesaṁ sugate mūlajātā patiṭṭhitā
devalokañca te yanti kule vā idha jāyare
anupubbena nibbānaṁ adhigacchanti paṇḍitāti.

[180] Ekaṁ samayaṁ bhagavā kosalesu cārikaṁ carati mahatā bhikkhusaṅghena
saddhiṁ addasā kho bhagavā addhānamaggapaṭipanno aññatarasmiṁ
padese mahantaṁ sālavanaṁ disvāna maggā okkamma yena taṁ sālavanaṁ
tenupasaṅkami upasaṅkamitvā taṁ sālavanaṁ ajjhogāhetvā aññatarasmiṁ
padese sitaṁ pātvākāsi. Athakho āyasamto ānandassa etadahosi
1 Po. Yu. kāsu ca. 2 Po. Ma. dadanti.
Ko nu kho hetu ko paccayo bhagavato sitassa pātukammāya na
akāraṇena tathāgatā sitaṁ pātukarontīti. Athakho āyasmā ānando
bhagavantaṁ etadavoca ko nu kho bhante hetu ko paccayo bhagavato
sitassa pātukammāya na akāraṇena tathāgatā sitaṁ pātukarontīti.
Bhūtapubbaṁ ānanda imasmiṁ padese nagaraṁ ahosi iddhañceva phītañca
bahujanaṁ ākiṇṇamanussaṁ taṁ kho panānanda nagaraṁ kassapo bhagavā
arahaṁ sammāsambuddho upanissāya viharati 1 kassapassa kho panānanda
bhagavato arahato sammāsambuddhassa bhavesī nāma upāsako ahosi
sīlesu aparipūrakārī bhavesinā kho ānanda upāsakena pañcamattāni
upāsakasatāni paṭidesitāni samādapitāni ahesuṁ sīlesu aparipūrakārino
athakho ānanda bhavesissa upāsakassa etadahosi ahaṁ kho imesaṁ
pañcannaṁ upāsakasatānaṁ bahūpakāro pubbaṅgamo samādapetā ahañcamhi
sīlesu aparipūrakārī imānipi pañca upāsakasatāni sīlesu
aparipūrakārino iccetaṁ samasamaṁ natthi kiñci atirekaṁ handāhaṁ
atirekāyāti. Athakho ānanda bhavesī 2 upāsako yena tāni
pañca upāsakasatāni tenupasaṅkami upasaṅkamitvā tāni pañca
upāsakasatāni etadavoca ajjatagge maṁ āyasmanto sīlesu paripūrakāriṁ
dhārethāti. Athakho ānanda tesaṁ pañcannaṁ upāsakasatānaṁ
etadahosi ayyo kho bhavesī amhākaṁ bahūpakāro pubbaṅgamo samādapetā
1 Ma. Yu. vihāsi. 2 Ma. Yu. gavesī.
Ayyo hi nāma bhavesī 1 sīlesu paripūrakārī bhavissati kimaṅgaṁ
pana mayanti. Athakho ānanda tāni pañca upāsakasatāni yena
bhavesī upāsako tenupasaṅkamiṁsu upasaṅkamitvā bhavesiṁ upāsakaṁ
etadavocuṁ ajjatagge ayyo bhavesī imānipi pañca upāsakasatāni
sīlesu paripūrakārino dhāretūti. Athakho ānanda bhavesissa
upāsakassa etadahosi ahaṁ kho imesaṁ pañcannaṁ upāsakasatānaṁ
bahūpakāro pubbaṅgamo samādapetā ahañcamhi sīlesu paripūrakārī
imānipi 2 pañca upāsakasatāni sīlesu paripūrakārino iccetaṁ samasamaṁ
natthi kiñci atirekaṁ handāhaṁ atirekāyāti. Athakho ānanda
bhavesī upāsako yena tāni pañca upāsakasatāni tenupasaṅkami
upasaṅkamitvā tāni pañca upāsakasatāni etadavoca ajjatagge
maṁ āyasmanto brahmacāriṁ dhāretha ārācāriṁ virataṁ methunā gāmadhammāti.
Athakho ānanda tesaṁ pañcannaṁ upāsakasatānaṁ etadahosi ayyo
kho bhavesī amhākaṁ bahūpakāro pubbaṅgamo samādapetā ayyo hi
nāma bhavesī brahmacārī bhavissati ārācārī virato methunā
gāmadhammā kimaṅgaṁ pana mayanti. Athakho ānanda tāni pañca
upāsakasatāni yena bhavesī upāsako tenupasaṅkamiṁsu upasaṅkamitvā
bhavesiṁ upāsakaṁ etadavocuṁ ajjatagge ayyo bhavesī imānipi
1 Ma. Yu. gavesī. sabbattha īdisameva. 2 Yu. imāni ca.
Pañca upāsakasatāni brahmacārino dhāretu ārācārino virate 1 methunā
gāmadhammāti. Athakho ānanda bhavesissa upāsakassa etadahosi
ahaṁ kho imesaṁ pañcannaṁ upāsakasatānaṁ bahūpakāro pubbaṅgamo
samādapetā ahañcamhi sīlesu paripūrakārī imānipi pañca
upāsakasatāni sīlesu paripūrakārino ahañcamhi brahmacārī ārācārī
virato methunā gāmadhammā imānipi pañca upāsakasatāni brahmacārino
ārācārino viratā methunā gāmadhammā iccetaṁ samasamaṁ natthi
kiñci atirekaṁ handāhaṁ atirekāyāti. Athakho ānanda
bhavesī upāsako yena tāni pañca upāsakasatāni tenupasaṅkami
upasaṅkamitvā tāni pañca upāsakasatāni etadavoca ajjatagge maṁ
āyasmanto ekabhattikaṁ dhāretha rattūparataṁ virataṁ vikālabhojanāti.
Athakho ānanda tesaṁ pañcannaṁ upāsakasatānaṁ etadahosi ayyo kho
bhavesī amhākaṁ 2 bahūpakāro pubbaṅgamo samādapetā ayyo hi
nāma bhavesī ekabhattiko bhavissati rattūparato virato vikālabhojanā
kimaṅgaṁ pana mayanti. Athakho ānanda tāni pañca upāsakasatāni
yena bhavesī upāsako tenupasaṅkamiṁsu upasaṅkamitvā bhavesiṁ
upāsakaṁ etadavocuṁ ajjatagge ayyo bhavesī imānipi pañca
upāsakasatāni ekabhattike dhāretu rattūparate virate vikālabhojanāti.
Athakho ānanda bhavesissa upāsakassa etadahosi ahaṁ kho imesaṁ
1 Po. ma viratā. 2 Ma. ayaṁ saddo natthi.
Pañcannaṁ upāsakasatānaṁ bahūpakāro pubbaṅgamo samādapetā
ahañcamhi sīlesu paripūrakārī imānipi pañca upāsakasatāni sīlesu
paripūrakārino ahañcamhi brahmacārī ārācārī virato methunā
gāmadhammā imānipi pañca upāsakasatāni brahmacārino ārācārino
viratā methunā gāmadhammā ahañcamhi ekabhattiko rattūparato
virato vikālabhojanā imānipi pañca upāsakasatāni ekabhattikā
rattūparatā viratā vikālabhojanā iccetaṁ samasamaṁ natthi kiñci
atirekaṁ handāhaṁ atirekāyāti. Athakho ānanda bhavesī upāsako
yena kassapo bhagavā arahaṁ sammāsambuddho tenupasaṅkami upasaṅkamitvā
kassapaṁ bhagavantaṁ arahantaṁ sammāsambuddhaṁ etadavoca labheyyāhaṁ
bhante bhagavato santike pabbajjaṁ labheyyaṁ upasampadanti.
Alattha kho ānanda bhavesī upāsako kassapassa bhagavato arahato
sammāsambuddhassa santike pabbajjaṁ alattha upasampadaṁ acirūpasampanno
kho panānanda bhavesī bhikkhu eko vūpakaṭṭho appamatto ātāpī
pahitatto viharanto nacirasseva yassatthāya kulaputtā sammadeva
agārasmā anagāriyaṁ pabbajanti tadanuttaraṁ brahmacariyapariyosānaṁ
diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihāsi khīṇā
jāti vusitaṁ brahmacariyaṁ kataṁ karaṇīyaṁ nāparaṁ itthattāyāti
abbhaññāsi aññataro ca panānanda bhavesī bhikkhu arahataṁ ahosi.
Athakho ānanda tesaṁ pañcannaṁ upāsakasatānaṁ etadahosi ayyo
kho bhavesī amhākaṁ bahūpakāro pubbaṅgamo samādapetā ayyo hi
nāma bhavesī kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā
agārasmā anagāriyaṁ pabbajissati kimaṅgaṁ pana mayanti. Athakho
ānanda tāni pañca upāsakasatāni yena kassapo bhagavā arahaṁ
sammāsambuddho tenupasaṅkamiṁsu upasaṅkamitvā kassapaṁ bhagavantaṁ
arahantaṁ sammāsambuddhaṁ etadavocuṁ labheyyāma mayaṁ bhante bhagavato
santike pabbajjaṁ labheyyāma upasampadanti alabhiṁsu kho ānanda
tāni pañca upāsakasatāni kassapassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa
santike pabbajjaṁ alabhiṁsu upasampadaṁ athakho ānanda bhavesissa
bhikkhuno etadahosi ahaṁ kho imassa anuttarassa vimuttisukhassa
nikāmalābhī [1]- akicchalābhī akasiralābhī ahovatimānipi pañca
bhikkhusatāni imassa anuttarassa vimuttisukhassa nikāmalābhino assu
akicchalābhino akasiralābhinoti athakho ānanda tāni pañca bhikkhusatāni
ekekā 2 vūpakaṭṭhā appamattā ātāpino pahitattā viharantā
nacirasseva yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṁ
pabbajanti tadanuttaraṁ brahmacariyapariyosānaṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ
abhiññā sacchikatvā upasampajja vihariṁsu khīṇā jāti vusitaṁ
brahmacariyaṁ kataṁ karaṇīyaṁ nāparaṁ itthattāyāti abbhaññiṁsu iti
1 Ma. hoti. 2 Ma. yu ayaṁ pāṭho natthi.
Kho ānanda tāni pañca bhikkhusatāni bhavesipamukhāni uttaruttariṁ 1
paṇītapaṇītaṁ vāyamamānā anuttaraṁ vimuttiṁ sacchākaṁsu. Tasmā tiha
ānanda evaṁ sikkhitabbaṁ uttaruttariṁ 1 paṇītapaṇītaṁ vāyamamānā
anuttaraṁ vimuttiṁ sacchikarissāmāti evaṁ hi vo ānanda sikkhitabbanti.
Upāsakavaggo tatiyo.
Tassuddānaṁ
sārajjaṁ visārado nirayaṁ evaṁ caṇḍālapañcamaṁ
pīti vaṇijjā rājāno gihī ceva bhavesināti.
--------------
Araññavaggo catuttho

[181] Pañcime bhikkhave āraññakā 3 katame pañca mandattā
momūhattā āraññako hoti pāpiccho icchāpakato āraññako
hoti ummādā cittakkhepā āraññako hoti vaṇṇitaṁ
buddhehi buddhasāvakehīti āraññako hoti appicchataññeva nissāya
santuṭṭhiññeva nissāya sallekhaññeva nissāya pavivekaññeva nissāya
idamatthitaññeva nissāya āraññako hoti ime kho bhikkhave pañca
āraññakā. Imesaṁ kho bhikkhave pañcannaṁ āraññakānaṁ yvāyaṁ āraññako
appicchataññeva nissāya santuṭṭhiññeva nissāya sallekhaññeva nissāya
pavivekaññeva nissāya idamatthitaññeva nissāya āraññako hoti
1 Po. Ma. uttaruttari. 2 Ma. āraññikā. sabbattha īdisameva.
Ayaṁ imesaṁ pañcannaṁ āraññakānaṁ aggo ca seṭṭho ca mokkho ca
uttamo ca pavaro ca seyyathāpi bhikkhave gavā khīraṁ khīramhā dadhi
dadhimhā navanītaṁ navanītamhā sappi sappimhā sappimaṇḍo
sappimaṇḍo 1 tattha aggamakkhāyati evameva kho bhikkhave imesaṁ pañcannaṁ
āraññakānaṁ yvāyaṁ āraññako appicchataññeva nissāya santuṭṭhiññeva
nissāya sallekhaññeva nissāya pavivekaññeva nissāya idamatthitaññeva
nissāya āraññako hoti ayaṁ imesaṁ pañcannaṁ āraññakānaṁ aggo
ca seṭṭho ca mokkho ca uttamo ca pavaro cāti.

[182] Pañcime bhikkhave paṁsukūlikā .pe.

[183] Pañcime bhikkhave rukkhamūlikā .pe.

[184] Pañcime bhikkhave sosānikā .pe.