พุทธธรรมสงฆ์
บันทึกแบบเก่าจะเลิกใช้งานใน 15/08/2026 สํารองข้อมูลไว้ด้วยครับ
Suttantapiṭake aṅguttaranikāyassa tatiyo bhāgo (เล่ม 22)

[185] Pañcime bhikkhave abbhokāsikā .pe.

Suttantapiṭake aṅguttaranikāyassa tatiyo bhāgo (เล่ม 22)

[186] Pañcime bhikkhave nesajjikā .pe.

Suttantapiṭake aṅguttaranikāyassa tatiyo bhāgo (เล่ม 22)

[187] Pañcime bhikkhave yathāsanthatikā .pe.

Suttantapiṭake aṅguttaranikāyassa tatiyo bhāgo (เล่ม 22)

[188] Pañcime bhikkhave ekāsanikā .pe.

Suttantapiṭake aṅguttaranikāyassa tatiyo bhāgo (เล่ม 22)

[189] Pañcime bhikkhave khalupacchābhattikā .pe.

Suttantapiṭake aṅguttaranikāyassa tatiyo bhāgo (เล่ม 22)

[190] Pañcime bhikkhave pattapiṇḍikā katame pañca
mandattā momūhattā pattapiṇḍiko hoti pāpiccho icchāpakato
pattapiṇḍiko hoti ummādā cittakkhepā pattapiṇḍiko hoti
vaṇṇitaṁ buddhehi buddhasāvakehīti pattapiṇḍiko hoti appicchataññeva
1 Po. Ma. Yu. ayaṁ pāṭho natthi.
Nissāya santuṭṭhiññeva nissāya sallekhaññeva nissāya
pavivekaññeva nissāya idamatthitaññeva nissāya pattapiṇḍiko hoti
ime kho bhikkhave pañca pattapiṇḍikā imesaṁ kho bhikkhave pañcannaṁ
pattapiṇḍikānaṁ yvāyaṁ pattapiṇḍiko appicchataññeva nissāya
santuṭṭhiññeva nissāya sallekhaññeva nissāya pavivekaññeva nissāya
idamatthitaññeva nissāya pattapiṇḍiko hoti ayaṁ imesaṁ
pañcannaṁ pattapiṇḍikānaṁ aggo ca seṭṭho ca mokkho ca uttamo ca
pavaro ca seyyathāpi bhikkhave gavā khīraṁ khīramhā dadhi dadhimhā navanītaṁ
navanītamhā sappi sappimhā sappimaṇḍo sappimaṇḍo tattha
aggamakkhāyati evameva kho bhikkhave imesaṁ pañcannaṁ pattapiṇḍikānaṁ
yvāyaṁ pattapiṇḍiko appicchataññeva nissāya santuṭṭhiññeva nissāya
sallekhaññeva nissāya pavivekaññeva nissāya idamatthitaññeva nissāya
pattapiṇḍiko hoti ayaṁ imesaṁ pañcannaṁ pattapiṇḍikānaṁ aggo
ca seṭṭho ca mokkho ca uttamo ca pavaro cāti.
Araññavaggo catuttho.
Tassuddānaṁ
araññaṁ cīvaraṁ rukkha- susānaṁ abbhokāsakaṁ 1
nesajjaṁ santhataṁ ekaṁ 2 khalupacchā piṇḍikena cāti.
-----------
1 Ma. abbhokāsikaṁ. Yu. araññaṁ paṁsurukkhasusānena .... 2 Ma. ekāsanikaṁ.
Yu. ekāsanikā ....
Brāhmaṇavaggo pañcamo

Suttantapiṭake aṅguttaranikāyassa tatiyo bhāgo (เล่ม 22)

[191] Pañcime bhikkhave porāṇā brāhmaṇadhammā etarahi
sunakhesu sandissanti no brāhmaṇesu katame pañca pubbe sudaṁ
bhikkhave brāhmaṇā brāhmaṇiṁ 1 gacchanti no abrāhmaṇiṁ etarahi
bhikkhave brāhmaṇā brāhmaṇimpi gacchanti abrāhmaṇimpi gacchanti
etarahi bhikkhave sunakhā sunakhiññeva gacchanti no asunakhiṁ ayaṁ
bhikkhave paṭhamo porāṇo brāhmaṇadhammo etarahi sunakhesu sandissati
no brāhmaṇesu. Pubbe sudaṁ bhikkhave brāhmaṇā brāhmaṇiṁ
utuniññeva gacchanti no anutuniṁ etarahi bhikkhave brāhmaṇā brāhmaṇiṁ
utunimpi gacchanti anutunimpi gacchanti etarahi bhikkhave sunakhā
sunakhiṁ utuniññeva gacchanti no anutuniṁ ayaṁ bhikkhave dutiyo porāṇo
brāhmaṇadhammo etarahi sunakhesu sandissati no brāhmaṇesu. Pubbe
sudaṁ bhikkhave brāhmaṇā brāhmaṇiṁ neva kīṇanti no vikkīṇanti
sampiyeneva saṁvāsaṁ sambandhāya 2 sampavattenti etarahi bhikkhave brāhmaṇā
brāhmaṇiṁ kīṇantipi vikkīṇantipi sampiyeneva saṁvāsaṁ sambandhāya 2
sampavattenti etarahi bhikkhave sunakhā sunakhiṁ neva kīṇanti no
vikkīṇanti sampiyeneva saṁvāsaṁ sambandhāya 2 sampavattenti ayaṁ bhikkhave
tatiyo porāṇo brāhmaṇadhammo etarahi sunakhesu sandissati no
brāhmaṇesu. Pubbe sudaṁ bhikkhave brāhmaṇā sannidhiṁ na karonti
1 Ma. Yu. brāhmaṇiṁyeva. 2 Yu. saṁsaggatthāya.
Dhanassapi dhaññassapi rajatassapi jātarūpassapi etarahi bhikkhave brāhmaṇā
sannidhiṁ karonti dhanassapi dhaññassapi rajatassapi jātarūpassapi etarahi
bhikkhave sunakhā na sannidhiṁ karonti dhanassapi dhaññassapi rajatassapi
jātarūpassapi ayaṁ bhikkhave catuttho porāṇo brāhmaṇadhammo etarahi
sunakhesu sandissati no brāhmaṇesu. Pubbe sudaṁ bhikkhave brāhmaṇā
sāyaṁ sāyamāsāya pāto pātarāsāya bhikkhaṁ pariyesanti etarahi
bhikkhave brāhmaṇā yāvadatthaṁ udarāvadehakaṁ bhuñjitvā avasesaṁ ādāya
pakkamanti etarahi bhikkhave sunakhā sāyaṁ sāyamāsāya pāto pātarāsāya
bhikkhaṁ pariyesanti ayaṁ bhikkhave pañcamo porāṇo brāhmaṇadhammo
etarahi sunakhesu sandissati no brāhmaṇesu. Ime kho
bhikkhave pañca porāṇā brāhmaṇadhammā etarahi sunakhesu sandissanti
no brāhmaṇesūti.

Suttantapiṭake aṅguttaranikāyassa tatiyo bhāgo (เล่ม 22)

[192] Athakho doṇo brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami
upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṁ sammodi sammodanīyaṁ kathaṁ sārāṇīyaṁ 1
vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi ekamantaṁ nisinno kho doṇo brāhmaṇo
bhagavantaṁ etadavoca sutaṁ metaṁ bho gotama na samaṇo
gotamo brāhmaṇe jiṇṇe vuḍḍhe mahallake addhagate vayoanuppatte
abhivādeti vā paccuṭṭheti vā āsanena vā nimantetīti.
Tayidaṁ bho gotama tatheva na hi bhavaṁ gotamo brāhmaṇe jiṇṇe
vuḍḍhe mahallake addhagate vayoanuppatte abhivādeti vā paccuṭṭheti
1 Ma. sāraṇīyaṁ. sabbattha īdisameva.
Vā āsanena vā nimanteti 1 . Tayidaṁ bho gotama na sampannamevāti.
Tvaṁpi no doṇa brāhmaṇo paṭijānāsīti. Yaṁ hi taṁ bho gotama
sammā vadamāno vadeyya brāhmaṇo ubhato sujāto mātito ca
pitito ca saṁsuddhagahaṇiko yāva sattamā pitāmahayugā akkhitto
anupakuṭṭho jātivādena ajjhāyiko 2 mantadharo tiṇṇaṁ vedānaṁ pāragū
sanighaṇḍukeṭubhānaṁ sākkharappabhedānaṁ itihāsapañcamānaṁ padako veyyākaraṇo
lokāyatamahāpurisalakkhaṇesu anavayoti mameva taṁ bho gotama sammā
vadamāno vadeyya ahaṁ hi bho gotama brāhmaṇo ubhato sujāto
mātito ca pitito ca saṁsuddhagahaṇiko yāva sattamā pitāmahayugā
akkhitto anupakuṭṭho jātivādena ajjhāyiko mantadharo tiṇṇaṁ vedānaṁ
pāragū sanighaṇḍukeṭubhānaṁ sākkharappabhedānaṁ itihāsapañcamānaṁ padako
veyyākaraṇo lokāyatamahāpurisalakkhaṇesu anavayoti ye kho te doṇa
brāhmaṇānaṁ pubbakā isiyo mantānaṁ kattāro mantānaṁ pavattāro
yesamidaṁ etarahi brāhmaṇā porāṇaṁ mantapadaṁ gītaṁ pavuttaṁ samihitaṁ
tadanugāyanti tadanubhāsanti bhāsitamanubhāsanti [3]- vācitamanuvācenti
seyyathīdaṁ aṭṭhako vāmako vāmadevo vessāmitto yamadaggi aṅgīraso
bhāradvājo vāseṭṭho kassapo bhagu tyassume pañca brāhmaṇe
paññāpenti brahmasamaṁ devasamaṁ mariyādaṁ sambhinnamariyādaṁ brāhmaṇacaṇḍālaññeva
pañcamaṁ tesaṁ tvaṁ doṇa katamoti. Na kho mayaṁ
bho gotama ime 4 pañca brāhmaṇe jānāma athakho mayaṁ
1 Ma. nimantetīti. 2 Po. Ma. Yu. ajjhāyako. 3 Ma. sajjhāyitamanusajjhāyanti ....
4 Ma. ayaṁ pāṭho natthi.
Brāhmaṇātveva jānāma sādhu me bhavaṁ gotamo tathā dhammaṁ desetu
yathā ahaṁ ime pañca brāhmaṇe jāneyyanti. Tenahi doṇa 1 suṇāhi
sādhukaṁ manasikarohi bhāsissāmīti evaṁ bhoti kho doṇo brāhmaṇo
bhagavato paccassosi. Bhagavā etadavoca kathañca doṇa brāhmaṇo
brahmasamo hoti idha doṇa brāhmaṇo ubhato sujāto hoti
mātito ca pitito ca saṁsuddhagahaṇiko yāva sattamā pitāmahayugā
akkhitto anupakuṭṭho jātivādena so aṭṭhacattāḷīsavassāni komāraṁ
brahmacariyaṁ carati mante adhīyamāno aṭṭhacattāḷīsavassāni komāraṁ
brahmacariyaṁ caritvā mante adhīyitvā ācariyassa ācariyadhanaṁ pariyesati
dhammeneva no adhammena tattha ca doṇa ko dhammo neva kasiyā
na vaṇijjāya na gorakkhena na issatthena na rājaporisena na
sippaññatarena kevalaṁ bhikkhācariyāya kapālaṁ anatimaññamāno so
ācariyassa ācariyadhanaṁ niyyādetvā kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni
vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbajati so evaṁ
pabbajito samāno mettāsahagatena cetasā ekaṁ disaṁ pharitvā viharati
tathā dutiyaṁ tathā tatiyaṁ tathā catutthaṁ iti uddhamadho tiriyaṁ sabbadhi
sabbattatāya sabbāvantaṁ lokaṁ mettāsahagatena cetasā vipulena
mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjhena pharitvā viharati
karuṇāsahagatena cetasā ... Muditāsahagatena cetasā ... Upekkhāsahagatena
cetasā ekaṁ disaṁ pharitvā viharati tathā dutiyaṁ tathā tatiyaṁ tathā
1 Ma. Yu. brāhmaṇa.
Catutthaṁ iti uddhamadho tiriyaṁ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṁ lokaṁ
upekkhāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena
abyāpajjhena pharitvā viharati so ime cattāro brahmavihāre
bhāvetvā kāyassa bhedā parammaraṇā sugatiṁ brahmalokaṁ upapajjati evaṁ
kho doṇa brāhmaṇo brahmasamo hoti. Kathañca doṇa brāhmaṇo
devasamo hoti idha doṇa brāhmaṇo ubhato sujāto hoti mātito
ca pitito ca saṁsuddhagahaṇiko yāva sattamā pitāmahayugā akkhitto
anupakuṭṭho jātivādena so aṭṭhacattāḷīsavassāni komāraṁ brahmacariyaṁ
carati mante adhīyamāno aṭṭhacattāḷīsavassāni komāraṁ brahmacariyaṁ
caritvā mante adhīyitvā ācariyassa ācariyadhanaṁ pariyesati dhammeneva
no adhammena tattha ca doṇa ko dhammo neva kasiyā na
vaṇijjāya na gorakkhena na issatthena na rājaporisena na sippaññatarena
kevalaṁ bhikkhācariyāya kapālaṁ anatimaññamāno so ācariyassa
ācariyadhanaṁ niyyādetvā dāraṁ pariyesati dhammeneva no adhammena tattha
ca doṇa ko dhammo neva kayena na vikkayena brāhmaṇiṁyeva
udakūpasaṭṭhaṁ so brāhmaṇiṁyeva gacchati na khattiyiṁ na vessiṁ na suddiṁ
na caṇḍāliṁ na nesādiṁ na veṇiṁ na rathakāriṁ na pukkusiṁ gacchati
na gabbhiniṁ gacchati na pāyamānaṁ gacchati na anutuniṁ gacchati
kasmā ca doṇa brāhmaṇo na gabbhiniṁ gacchati sace doṇa brāhmaṇo
gabbhiniṁ gacchati atimiḷhajo nāma so hoti māṇavako vā māṇavikā
Vā tasmā doṇa brāhmaṇo na gabbhiniṁ gacchati kasmā ca doṇa
brāhmaṇo na pāyamānaṁ gacchati sace doṇa brāhmaṇo pāyamānaṁ
gacchati asucipaṭipīto 1 nāma so hoti māṇavako vā māṇavikā vā
tasmā doṇa brāhmaṇo na pāyamānaṁ gacchati [2]- tassa sā hoti
brāhmaṇī neva kāmatthā na davatthā na ratatthā pajatthāva 3 brāhmaṇassa
brāhmaṇī hoti so methunaṁ uppādetvā kesamassuṁ ohāretvā
kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbajati
so evaṁ pabbajito samāno vivicceva kāmehi .pe. Catutthaṁ jhānaṁ
upasampajja viharati so ime cattāro jhāne bhāvetvā kāyassa
bhedā parammaraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjati evaṁ kho doṇa
brāhmaṇo devasamo hoti. Kathañca doṇa brāhmaṇo mariyādo
hoti idha doṇa brāhmaṇo ubhato sujāto hoti mātito ca
pitito ca saṁsuddhagahaṇiko yāva sattamā pitāmahayugā akkhitto
anupakuṭṭho jātivādena so aṭṭhacattāḷīsavassāni komāraṁ brahmacariyaṁ
carati mante adhīyamāno aṭṭhacattāḷīsavassāni komāraṁ brahmacariyaṁ
caritvā mante adhīyitvā ācariyassa ācariyadhanaṁ pariyesati dhammeneva
no adhammena tattha ca doṇa ko dhammo neva kasiyā na
vaṇijjāya na gorakkhena na issatthena na rājaporisena na sippaññatarena
kevalaṁ bhikkhācariyāya kapālaṁ anatimaññamāno so ācariyassa ācariyadhanaṁ
niyyādetvā dāraṁ pariyesati dhammeneva no adhammena tattha ca
1 Ma. asucipaṭipīḷito. 2 Yu. kasmā ca doṇa brāhmaṇo na anutuniṁ gacchati sace
doṇa brāhmaṇo anutuniṁ gacchatīti dissanti. 3 Po. na majkhatthā ca.
Doṇa ko dhammo neva kayena na vikkayena brāhmaṇiṁyeva
udakūpasaṭṭhaṁ so brāhmaṇiṁyeva gacchati na khattiyiṁ na vessiṁ na suddiṁ
na caṇḍāliṁ na nesādiṁ na veṇiṁ na rathakāriṁ na pukkusiṁ gacchati na
gabbhiniṁ gacchati na pāyamānaṁ gacchati na anutuniṁ gacchati kasmā
ca doṇa brāhmaṇo na gabbhiniṁ gacchati sace doṇa brāhmaṇo
gabbhiniṁ gacchati atimiḷhajo nāma so hoti māṇavako vā māṇavikā
vā tasmā doṇa brāhmaṇo neva gabbhiniṁ gacchati kasmā
ca doṇa brāhmaṇo na pāyamānaṁ gacchati sace doṇa brāhmaṇo
pāyamānaṁ gacchati asucipaṭipīto nāma so hoti māṇavako vā
māṇavikā vā tasmā doṇa brāhmaṇo na pāyamānaṁ gacchati
tassa sā hoti brāhmaṇī neva kāmatthā na davatthā na ratatthā
pajatthāva brāhmaṇassa brāhmaṇī hoti so methunaṁ uppādetvā
tameva puttassādaṁ nikāmayamāno kuṭumbaṁ ajjhāvasati na agārasmā
anagāriyaṁ pabbajati yāva porāṇānaṁ brāhmaṇānaṁ mariyādo 1 tattha
tiṭṭhati taṁ na vītikkamati yāva porāṇānaṁ brāhmaṇānaṁ mariyādo
tattha brāhmaṇo ṭhito taṁ na vītikkamatīti kho doṇa tasmā brāhmaṇo
mariyādoti vuccati evaṁ kho doṇa brāhmaṇo mariyādo
hoti. Kathañca doṇa brāhmaṇo sambhinnamariyādo hoti idha
doṇa brāhmaṇo ubhato sujāto hoti mātito ca pitito ca
saṁsuddhagahaṇiko yāva sattamā pitāmahayugā akkhitto anupakuṭṭho
1 Po. Yu. mariyādā. ito paraṁ īdisameva.
Jātivādena [1]- aṭṭhacattāḷīsavassāni komāraṁ brahmacariyaṁ carati mante
adhīyamāno aṭṭhacattāḷīsavassāni komāraṁ brahmacariyaṁ caritvā mante
adhīyitvā ācariyassa ācariyadhanaṁ pariyesati dhammeneva no adhammena tattha
ca doṇa ko dhammo neva kasiyā na vaṇijjāya na gorakkhena na
issatthena na rājaporisena na sippaññatarena kevalaṁ bhikkhācariyāya
kapālaṁ anatimaññamāno so ācariyassa ācariyadhanaṁ niyyādetvā
dāraṁ pariyesati dhammenapi adhammenapi kayenapi vikkayenapi [2]- udakūpasaṭṭhaṁ
so brāhmaṇimpi gacchati khattiyimpi gacchati vessimpi gacchati
suddimpi gacchati caṇḍālimpi gacchati nesādimpi gacchati veṇimpi
gacchati rathakārimpi gacchati pukkusimpi gacchati gabbhinimpi gacchati
pāyamānampi gacchati utunimpi gacchati anutunimpi gacchati tassa
sā hoti brāhmaṇī kāmatthāpi davatthāpi ratatthāpi pajatthāpi
brāhmaṇassa brāhmaṇī hoti yāva porāṇānaṁ brāhmaṇānaṁ mariyādo
tattha na tiṭṭhati taṁ vītikkamati yāva porāṇānaṁ brāhmaṇānaṁ
mariyādo tattha brāhmaṇo na ṭhito taṁ vītikkamatīti kho doṇa
tasmā brāhmaṇo sambhinnamariyādoti vuccati evaṁ kho doṇa
brāhmaṇo sambhinnamariyādo hoti. Kathañca doṇa brāhmaṇo
brāhmaṇacaṇḍālo hoti idha doṇa brāhmaṇo ubhato sujāto hoti
mātito ca pitito ca saṁsuddhagahaṇiko yāva sattamā pitāmahayugā
1 Ma. Yu. so. 2 Ma. Yu. brāhmaṇimpi
Akkhitto anupakuṭṭho jātivādena so aṭṭhacattāḷīsavassāni komāraṁ
brahmacariyaṁ carati mante adhīyamāno aṭṭhacattāḷīsavassāni komāraṁ
brahmacariyaṁ caritvā mante adhīyitvā ācariyassa ācariyadhanaṁ pariyesati
dhammenapi adhammenapi kasiyāpi vaṇijjāyapi gorakkhenapi issatthenapi
sippaññatarenapi rājaporisenapi kevalaṁ bhikkhācariyāya kapālaṁ
anatimaññamāno so ācariyassa ācariyadhanaṁ niyyādetvā dāraṁ pariyesati
dhammenapi adhammenapi kayenapi vikkayenapi udakūpasaṭṭhaṁ so
brāhmaṇimpi gacchati khattiyimpi gacchati vessimpi gacchati suddimpi
gacchati caṇḍālimpi gacchati nesādimpi gacchati veṇimpi gacchati
rathakārimpi gacchati pukkusimpi gacchati gabbhinimpi gacchati
pāyamānampi gacchati utunimpi gacchati anutunimpi gacchati tassa sā
hoti brāhmaṇī kāmatthāpi davatthāpi ratatthāpi pajatthāpi brāhmaṇassa
brāhmaṇī hoti so sabbakammehi jīvitaṁ kappeti tamenaṁ
brāhmaṇā evamāhaṁsu kasmā bhavaṁ brāhmaṇo paṭijānamāno
sabbakammehi jīvitaṁ kappetīti so evamāha seyyathāpi bho aggi
sucimpi dahati asucimpi dahati na ca tena aggi upalippati evameva
kho bho sabbakammehi cepi brāhmaṇo jīvitaṁ kappeti na ca
tena brāhmaṇo upalippati sabbakammehi jīvitaṁ kappetīti kho doṇa
tasmā brāhmaṇo brāhmaṇacaṇḍāloti vuccati evaṁ kho doṇa
brāhmaṇo brāhmaṇacaṇḍālo hoti ye kho te doṇa brāhmaṇānaṁ
Pubbakā isiyo mantānaṁ kattāro mantānaṁ pavattāro yesamidaṁ 1
etarahi brāhmaṇā porāṇaṁ mantapadaṁ gītaṁ pavuttaṁ samihitaṁ tadanugāyanti
tadanubhāsanti bhāsitamanubhāsanti [2]- vācitamanuvācenti seyyathīdaṁ
aṭṭhako vāmako vāmadevo vessāmitto yamadaggi aṅgīraso bhāradvājo
vāseṭṭho kassapo bhagu tyassume pañca brāhmaṇe paññāpenti
brahmasamaṁ devasamaṁ mariyādaṁ sambhinnamariyādaṁ brāhmaṇacaṇḍālaññeva
pañcamaṁ tesaṁ tvaṁ doṇa katamoti. Evaṁ sante bho gotama
brāhmaṇacaṇḍālampi na pūrema abhikkantaṁ bho gotama .pe. Upāsakaṁ maṁ
bhavaṁ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṁ saraṇaṁ gatanti.

Suttantapiṭake aṅguttaranikāyassa tatiyo bhāgo (เล่ม 22)

[193] Athakho saṅgāravo brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami
upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṁ sammodi sammodanīyaṁ kathaṁ sārāṇīyaṁ
vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi ekamantaṁ nisinno kho saṅgāravo brāhmaṇo
bhagavantaṁ etadavoca ko nu kho bho gotama hetu ko paccayo
yenekadā 3 dīgharattaṁ sajjhāyakatāpi mantā nappaṭibhanti pageva
asajjhāyakatā. Ko pana bho gotama hetu ko paccayo yenekadā
dīgharattaṁ asajjhāyakatāpi mantā paṭibhanti pageva sajjhāyakatāti.
Yasmiṁ brāhmaṇa samaye kāmarāgapariyuṭṭhitena cetasā viharati
kāmarāgaparetena uppannassa ca kāmarāgassa nissaraṇaṁ yathābhūtaṁ nappajānāti
attatthampi tasmiṁ samaye yathābhūtaṁ nappajānāti na passati paratthampi
1 Yu. yesañcidaṁ. 2 Ma. sajjhāyitamanusajjhāyantīti dissati. 3 Ma. yena kadāci.
Tasmiṁ samaye yathābhūtaṁ nappajānāti na passati ubhayatthampi tasmiṁ
samaye yathābhūtaṁ nappajānāti na passati dīgharattaṁ sajjhāyakatāpi
mantā nappaṭibhanti pageva asajjhāyakatā. Seyyathāpi brāhmaṇa
udapatto saṁsaṭṭho lākhāya vā haliddiyā vā nīliyā vā mañjiṭṭhāya
vā tattha cakkhumā puriso sakaṁ mukhanimittaṁ paccavekkhamāno yathābhūtaṁ
nappajāneyya na passeyya evameva kho brāhmaṇa yasmiṁ samaye
kāmarāgapariyuṭṭhitena cetasā viharati kāmarāgaparetena uppannassa
ca kāmarāgassa nissaraṇaṁ yathābhūtaṁ nappajānāti attatthampi tasmiṁ
samaye yathābhūtaṁ nappajānāti na passati paratthampi tasmiṁ samaye
yathābhūtaṁ nappajānāti na passati ubhayatthampi tasmiṁ samaye yathābhūtaṁ
nappajānāti na passati dīgharattaṁ sajjhāyakatāpi mantā nappaṭibhanti
pageva asajjhāyakatā. Puna caparaṁ brāhmaṇa yasmiṁ samaye byāpādapariyuṭṭhitena
cetasā viharati byāpādaparetena uppannassa ca byāpādassa
nissaraṇaṁ yathābhūtaṁ nappajānāti .pe. Dīgharattaṁ sajjhāyakatāpi
mantā nappaṭibhanti pageva asajjhāyakatā seyyathāpi brāhmaṇa
udapatto agginā santatto ukkuṭṭhito 1 ussadakajāto 2 tattha cakkhumā
puriso sakaṁ mukhanimittaṁ paccavekkhamāno yathābhūtaṁ nappajāneyya na
passeyya evameva kho brāhmaṇa yasmiṁ samaye byāpādapariyuṭṭhitena
cetasā viharati byāpādaparetena uppannassa ca byāpādassa
nissaraṇaṁ yathābhūtaṁ nappajānāti .pe. Dīgharattaṁ sajjhāyakatāpi mantā
1 Ma. ukkudhito. Yu. ukkaṭṭhito. 2 Ma. usumakajāto.
Nappaṭibhanti pageva asajjhāyakatā. Puna caparaṁ brāhmaṇa yasmiṁ
samaye thīnamiddhapariyuṭṭhitena cetasā viharati thīnamiddhaparetena uppannassa
ca thīnamiddhassa nissaraṇaṁ yathābhūtaṁ nappajānāti .pe. Dīgharattaṁ
sajjhāyakatāpi mantā nappaṭibhanti pageva asajjhāyakatā seyyathāpi
brāhmaṇa udapatto sevālapaṇakapariyonaddho tattha cakkhumā puriso
sakaṁ mukhanimittaṁ paccavekkhamāno yathābhūtaṁ nappajāneyya na passeyya
evameva kho brāhmaṇa yasmiṁ samaye thīnamiddhapariyuṭṭhitena cetasā viharati
thīnamiddhaparetena uppannassa ca thīnamiddhassa nissaraṇaṁ yathābhūtaṁ
nappajānāti .pe. Dīgharattaṁ sajjhāyakatāpi mantā nappaṭibhanti pageva
asajjhāyakatā. Puna caparaṁ brāhmaṇa yasmiṁ samaye uddhaccakukkuccapariyuṭṭhitena
cetasā viharati uddhaccakukkuccaparetena uppannassa ca
uddhaccakukkuccassa nissaraṇaṁ yathābhūtaṁ nappajānāti .pe. Dīgharattaṁ
sajjhāyakatāpi mantā nappaṭibhanti pageva asajjhāyakatā seyyathāpi
brāhmaṇa udapatto vāterito calito bhanto ūmijāto tattha
cakkhumā puriso sakaṁ mukhanimittaṁ paccavekkhamāno yathābhūtaṁ nappajāneyya
na passeyya evameva kho brāhmaṇa yasmiṁ samaye uddhaccakukkuccapariyuṭṭhitena
cetasā viharati uddhaccakukkuccaparetena uppannassa ca
uddhaccakukkuccassa nissaraṇaṁ yathābhūtaṁ nappajānāti .pe. Dīgharattaṁ
sajjhāyakatāpi mantā nappaṭibhanti pageva asajjhāyakatā. Puna
caparaṁ brāhmaṇa yasmiṁ samaye vicikicchāpariyuṭṭhitena cetasā viharati
Vicikicchāparetena uppannāya ca vicikicchāya nissaraṇaṁ yathābhūtaṁ
nappajānāti .pe. Dīgharattaṁ sajjhāyakatāpi mantā nappaṭibhanti pageva
asajjhāyakatā seyyathāpi brāhmaṇa udapatto āvilo luḷito kalalībhūto
andhakāre nikkhitto tattha cakkhumā puriso sakaṁ mukhanimittaṁ
paccavekkhamāno yathābhūtaṁ nappajāneyya na passeyya evameva kho
brāhmaṇa yasmiṁ samaye vicikicchāpariyuṭṭhitena cetasā viharati vicikicchāparetena
uppannāya ca vicikicchāya nissaraṇaṁ yathābhūtaṁ nappajānāti
.pe. Dīgharattaṁ sajjhāyakatāpi mantā nappaṭibhanti pageva
asajjhāyakatā yasmiñca kho brāhmaṇa samaye na kāmarāgapariyuṭṭhitena
cetasā viharati na kāmarāgaparetena uppannassa ca kāmarāgassa
nissaraṇaṁ yathābhūtaṁ pajānāti attatthampi tasmiṁ samaye yathābhūtaṁ
pajānāti passati paratthampi tasmiṁ samaye yathābhūtaṁ pajānāti passati
ubhayatthampi tasmiṁ samaye yathābhūtaṁ pajānāti passati dīgharattaṁ
asajjhāyakatāpi mantā paṭibhanti pageva sajjhāyakatā seyyathāpi
brāhmaṇa udapatto asaṁsaṭṭho lākhāya vā haliddiyā vā nīliyā vā
mañjiṭṭhāya vā tattha cakkhumā puriso sakaṁ mukhanimittaṁ paccavekkhamāno
yathābhūtaṁ pajāneyya 1 passeyya evameva kho brāhmaṇa yasmiṁ samaye
na kāmarāgapariyuṭṭhitena cetasā viharati na kāmarāgaparetena uppannassa
ca kāmarāgassa yathābhūtaṁ pajānāti attatthampi tasmiṁ samaye
yathābhūtaṁ pajānāti passati paratthampi tasmiṁ samaye yathābhūtaṁ pajānāti
1 Po. jāneyya.
Passati ubhayatthampi tasmiṁ samaye yathābhūtaṁ pajānāti passati dīgharattaṁ
asajjhāyakatāpi mantā paṭibhanti pageva sajjhāyakatā. Puna
caparaṁ brāhmaṇa yasmiṁ samaye na byāpādapariyuṭṭhitena cetasā viharati
na byāpādaparetena uppannassa ca byāpādassa nissaraṇaṁ yathābhūtaṁ
pajānāti .pe. Dīgharattaṁ asajjhāyakatāpi mantā paṭibhanti pageva
sajjhāyakatā seyyathāpi brāhmaṇa udapatto agginā asantatto
anukkuṭṭhito anussadakajāto tattha cakkhumā puriso sakaṁ mukhanimittaṁ
paccavekkhamāno yathābhūtaṁ pajāneyya passeyya evameva kho brāhmaṇa
yasmiṁ samaye na byāpādapariyuṭṭhitena cetasā viharati na byāpādaparetena
uppannassa ca byāpādassa nissaraṇaṁ yathābhūtaṁ pajānāti .pe.
Dīgharattaṁ asajjhāyakatāpi mantā paṭibhanti pageva asajjhāyakatā.
Puna caparaṁ brāhmaṇa yasmiṁ samaye na thīnamiddhapariyuṭṭhitena cetasā
viharati na thīnamiddhaparetena uppannassa ca thīnamiddhassa nissaraṇaṁ
yathābhūtaṁ pajānāti .pe. Dīgharattaṁ asajjhāyakatāpi mantā paṭibhanti
pageva sajjhāyakatā seyyathāpi brāhmaṇa udapatto na sevālapaṇakapariyonaddho
tattha cakkhumā puriso sakaṁ mukhanimittaṁ paccavekkhamāno
yathābhūtaṁ pajāneyya passeyya evameva kho brāhmaṇa yasmiṁ samaye
na thīnamiddhapariyuṭṭhitena cetasā viharati na thīnamiddhaparetena uppannassa
ca thīnamiddhassa nissaraṇaṁ yathābhūtaṁ pajānāti .pe. Dīgharattaṁ
asajjhāyakatāpi mantā paṭibhanti pageva sajjhāyakatā. Puna caparaṁ
Brāhmaṇa yasmiṁ samaye na uddhaccakukkuccapariyuṭṭhitena cetasā viharati
na uddhaccakukkuccaparetena uppannassa ca uddhaccakukkuccassa nissaraṇaṁ
yathābhūtaṁ pajānāti .pe. Dīgharattaṁ asajjhāyakatāpi mantā paṭibhanti
pageva sajjhāyakatā seyyathāpi brāhmaṇa udapatto na vāterito
na calito na bhanto na ūmijāto tattha cakkhumā puriso sakaṁ
mukhanimittaṁ paccavekkhamāno yathābhūtaṁ pajāneyya passeyya evameva
kho brāhmaṇa yasmiṁ samaye na uddhaccakukkuccapariyuṭṭhitena cetasā
viharati na uddhaccakukkuccaparetena uppannassa ca uddhaccakukkuccassa
nissaraṇaṁ yathābhūtaṁ pajānāti .pe. Dīgharattaṁ asajjhāyakatāpi mantā
paṭibhanti pageva sajjhāyakatā. Puna caparaṁ brāhmaṇa yasmiṁ samaye
na vicikicchāpariyuṭṭhitena cetasā viharati na vicikicchāparetena uppannāya
ca vicikicchāya nissaraṇaṁ yathābhūtaṁ pajānāti .pe. Dīgharattaṁ
asajjhāyakatāpi mantā paṭibhanti pageva sajjhāyakatā seyyathāpi
brāhmaṇa udapatto accho vippasanno anāvilo āloke nikkhitto
tattha cakkhumā puriso sakaṁ mukhanimittaṁ paccavekkhamāno yathābhūtaṁ pajāneyya
passeyya evameva kho brāhmaṇa yasmiṁ samaye na vicikicchāpariyuṭṭhitena
cetasā viharati na vicikicchāparetena uppannāya ca vicikicchāya
nissaraṇaṁ yathābhūtaṁ pajānāti .pe. Dīgharattaṁ asajjhāyakatāpi mantā
paṭibhanti pageva sajjhāyakatā. Ayaṁ kho brāhmaṇa hetu ayaṁ
paccayo yenekadā dīgharattaṁ sajjhāyakatāpi mantā nappaṭibhanti pageva
Asajjhāyakatā ayaṁ pana brāhmaṇa hetu ayaṁ paccayo yenekadā
dīgharattaṁ asajjhāyakatāpi mantā paṭibhanti pageva sajjhāyakatāti.
Abhikkantaṁ bho gotama .pe. Upāsakaṁ maṁ bhavaṁ gotamo dhāretu
ajjatagge pāṇupetaṁ saraṇaṁ gatanti.

Suttantapiṭake aṅguttaranikāyassa tatiyo bhāgo (เล่ม 22)

[194] Ekaṁ samayaṁ bhagavā vesāliyaṁ viharati mahāvane
kūṭāgārasālāyaṁ. Tena kho pana samayena kāraṇapālī brāhmaṇo licchavīnaṁ
kammantaṁ kāreti addasā kho kāraṇapālī brāhmaṇo piṅgiyāniṁ
brāhmaṇaṁ dūratova āgacchantaṁ disvāna piṅgiyāniṁ brāhmaṇaṁ etadavoca
handa kuto nu bhavaṁ piṅgiyānī āgacchati divā divassāti. Idhāhaṁ 1
bho āgacchāmi samaṇassa gotamassa santikāti taṁ kiṁ maññati bhavaṁ
piṅgiyānī samaṇassa gotamassa paññāveyyattiyaṁ paṇḍito maññeti
kocāhaṁ bho ko ca samaṇassa gotamassa paññāveyyattiyaṁ jānissāmi
sopi nūnassa tādisova yo samaṇassa gotamassa paññāveyyattiyaṁ
jāneyyāti uḷārāya khalu bhavaṁ piṅgiyānī samaṇaṁ gotamaṁ pasaṁsāya
pasaṁsatīti kocāhaṁ bho ko ca samaṇaṁ gotamaṁ pasaṁsissāmi pasaṭṭhapasaṭṭho
ca 2 so bhavaṁ gotamo seṭṭho devamanussānanti kiṁ pana
bhavaṁ piṅgiyānī atthavasaṁ sampassamāno samaṇe gotame evaṁ abhippasannoti
seyyathāpi bho puriso aggarasaparititto na aññesaṁ
hīnānaṁ rasānaṁ piheti evameva kho bho yato yato tassa bhoto
1 Ma. Yu. itohaṁ. 2 Ma. Yu. pasatthappasatthova.
Gotamassa dhammaṁ suṇāti yadi suttaso yadi geyyaso yadi veyyākaraṇaso
yadi abbhutadhammaso tato tato na aññesaṁ puthusamaṇappavādānaṁ 1
piheti seyyathāpi bho puriso jighacchādubbalyapareto madhupiṇḍikaṁ
adhigaccheyya so yato yato sāyetha labhateva 2 sādurasaṁ asecanakaṁ
evameva kho bho yato yato tassa bhoto gotamassa dhammaṁ suṇāti
yadi suttaso yadi geyyaso yadi veyyākaraṇaso yadi abbhutadhammaso
tato tato labhateva 2 attamanataṁ labhati cetaso pasādaṁ. Seyyathāpi bho
puriso candanaghaṭikaṁ adhigaccheyya haricandanassa vā lohitacandanassa vā
[3]- Yato yato ghāyetha yadi mūlato yadi majjhato yadi aggato
adhigacchateva surabhigandhaṁ asecanakaṁ evameva kho bho yato yato tassa
bhoto gotamassa dhammaṁ suṇāti yadi suttaso yadi geyyaso yadi
veyyākaraṇaso yadi abbhutadhammaso tato tato adhigacchati pāmujjaṁ
adhigacchati somanassaṁ. Seyyathāpi bho puriso ābādhiko dukkhito
bāḷhagilāno tassa kusalo bhisako ṭhānaso ābādhaṁ nīhareyya evameva
kho bho yato yato tassa bhoto gotamassa dhammaṁ suṇāti yadi suttaso
yadi geyyaso yadi veyyākaraṇaso yadi abbhutadhammaso tato tato
sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā abbhatthaṁ gacchanti. Seyyathāpi bho
pokkharaṇī acchodakā sātodakā sītodakā setodakā 4 supatiṭṭhā ramaṇīyā
atha puriso āgaccheyya ghammābhitatto ghammapareto kilanto tasito
1 Ma. Yu. puthusamaṇabrāhmaṇappavādānaṁ. 2 Po. labhetheva. 3 Ma. Yu. soti atthi.
4 Ma. setakā.
Pipāsito so taṁ pokkharaṇiṁ ogāhetvā nhātvā ca pivitvā ca
sabbadarathakilamathapariḷāhaṁ paṭippassambheyya evameva kho bho yato
yato tassa bhoto gotamassa dhammaṁ suṇāti yadi suttaso yadi geyyaso
yadi veyyākaraṇaso yadi abbhutadhammaso tato tato sabbadarathakilamathapariḷāhā
paṭippassambhantīti. Evaṁ vutte kāraṇapālī brāhmaṇo
uṭṭhāyāsanā ekaṁsaṁ uttarāsaṅgaṁ karitvā dakkhiṇajānumaṇḍalaṁ paṭhaviyaṁ
nihantvā yena bhagavā tenañjaliṁ paṇāmetvā tikkhattuṁ udānaṁ
udānesi namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa namo
tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa namo tassa bhagavato arahato
sammāsambuddhassa. Abhikkantaṁ bho piṅgiyāni abhikkantaṁ bho piṅgiyāni
seyyathāpi bho piṅgiyāni nikkujjitaṁ vā ukkujjeyya paṭicchannaṁ vā
vivareyya mūḷhassa vā maggaṁ ācikkheyya andhakāre vā telappajjotaṁ
dhāreyya cakkhumanto rūpāni dakkhantīti evameva 1 bhotā
piṅgiyāninā anekapariyāyena dhammo pakāsito. Esāhaṁ bho piṅgiyāni
taṁ bhavantaṁ gotamaṁ saraṇaṁ gacchāmi dhammañca bhikkhusaṅghañca upāsakaṁ
maṁ bhavaṁ piṅgayānī dhāretu ajjatagge pāṇupetaṁ saraṇaṁ gatanti.