[165] Tatra kho āyasmā sārīputto bhikkhū āmantesi .pe.
Yo hi koci āvuso paraṁ pañhaṁ pucchati sabbo so
pañcahi ṭhānehi etesaṁ vā aññatarena katamehi pañcahi
mandattā momūhattā paraṁ pañhaṁ pucchati pāpiccho icchāpakato paraṁ
pañhaṁ pucchati paribhavaṁ paraṁ pañhaṁ pucchati ñātukāmo 2 paraṁ pañhaṁ
pucchati athavā panevaṁcitto 3 paraṁ pañhaṁ pucchati sace me pañhaṁ
puṭṭho sammadeva byākarissati iccetaṁ kusalaṁ no ce me pañhaṁ
puṭṭho sammadeva byākarissati ahamassa sammadeva byākarissāmīti
yo hi koci āvuso paraṁ pañhaṁ pucchati sabbo so imehi
pañcahi ṭhānehi etesaṁ vā aññatarena ahaṁ kho panāvuso evaṁcitto
paraṁ pañhaṁ pucchāmi sace me pañhaṁ puṭṭho sammadeva
1 Ma. āgataṁ. sabbatthavāresu īdisameva. 2 Ma. Yu. aññātukāmo.
3 Yu. atha vā pakuppanto.
Byākarissati iccetaṁ kusalaṁ no ce me pañhaṁ puṭṭho sammadeva
byākarissati ahamassa sammadeva byākarissāmīti.

[166] Tatra kho āyasmā sārīputto bhikkhū āmantesi .pe.
Idhāvuso bhikkhu sīlasampanno samādhisampanno paññāsampanno
saññāvedayitanirodhaṁ samāpajjeyyapi vuṭṭhaheyyapi 1 atthetaṁ ṭhānaṁ no
ce diṭṭheva dhamme aññaṁ ārādheyya atikkammeva kabaḷiṁ kārāhārabhakkhānaṁ
devānaṁ sahabyataṁ aññataraṁ manomayaṁ kāyaṁ upapanno saññāvedayitanirodhaṁ
samāpajjeyyapi vuṭṭhaheyyapi atthetaṁ ṭhānanti. Evaṁ
vutte āyasmā udāyi āyasmantaṁ sārīputtaṁ etadavoca aṭṭhānaṁ
kho etaṁ āvuso sārīputta anavakāso yaṁ so bhikkhu atikkammeva
kabaḷiṁ kārāhārabhakkhānaṁ devānaṁ sahabyataṁ aññataraṁ manomayaṁ
kāyaṁ upapanno saññāvedayitanirodhaṁ samāpajjeyyapi vuṭṭhaheyyapi
natthetaṁ ṭhānanti. Dutiyampi kho .pe. Tatiyampi kho āyasmā
sārīputto bhikkhū āmantesi idhāvuso bhikkhu sīlasampanno
samādhisampanno paññāsampanno saññāvedayitanirodhaṁ samāpajjeyyapi
vuṭṭhaheyyapi atthetaṁ ṭhānaṁ no ce diṭṭheva dhamme aññaṁ
ārādheyya atikkammeva kabaḷiṁ kārāhārabhakkhānaṁ devānaṁ sahabyataṁ
aññataraṁ manomayaṁ kāyaṁ upapanno saññāvedayitanirodhaṁ samāpajjeyyapi
vuṭṭhaheyyapi atthetaṁ ṭhānanti. Tatiyampi kho āyasmā udāyi
āyasmantaṁ sārīputtaṁ etadavoca aṭṭhānaṁ kho etaṁ āvuso
1 Po. Ma. samāpajjeyyāpi vuṭṭhaheyyāpi. ito paraṁ evaṁ ñātabbaṁ.
Sārīputta anavakāso yaṁ so bhikkhu atikkammeva kabaḷiṁ kārāhārabhakkhānaṁ
devānaṁ sahabyataṁ aññataraṁ manomayaṁ kāyaṁ upapanno saññāvedayitanirodhaṁ
samāpajjeyyapi vuṭṭhaheyyapi natthetaṁ ṭhānanti. Athakho
āyasmato sārīputtassa etadahosi yāvatatiyampi kho me āyasmā udāyi
paṭikkosati na ca me koci bhikkhu anumodati yannūnāhaṁ yena
bhagavā tenupasaṅkameyyanti. Athakho āyasmā sārīputto yena
bhagavā tenupasaṅkami upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ
nisīdi ekamantaṁ nisinno kho āyasmā sārīputto bhikkhū āmantesi
idhāvuso bhikkhu sīlasampanno samādhisampanno paññāsampanno
saññāvedayitanirodhaṁ samāpajjeyyapi vuṭṭhaheyyapi atthetaṁ ṭhānaṁ no ce
diṭṭheva dhamme aññaṁ ārādheyya atikkammeva kabaḷiṁ kārāhārabhakkhānaṁ
devānaṁ sahabyataṁ aññataraṁ manomayaṁ kāyaṁ upapanno saññāvedayitanirodhaṁ
samāpajjeyyapi vuṭṭhaheyyapi atthetaṁ ṭhānanti. Evaṁ vutte
āyasmā udāyi āyasmantaṁ sārīputtaṁ etadavoca aṭṭhānaṁ kho
etaṁ āvuso sārīputta anavakāso yaṁ so bhikkhu atikkammeva kabaḷiṁ
kārāhārabhakkhānaṁ devānaṁ sahabyataṁ aññataraṁ manomayaṁ kāyaṁ upapanno
saññāvedayitanirodhaṁ samāpajjeyyapi vuṭṭhaheyyapi natthetaṁ ṭhānanti.
Dutiyampi kho .pe. Tatiyampi kho āyasmā sārīputto bhikkhū
āmantesi idhāvuso bhikkhu sīlasampanno samādhisampanno paññāsampanno
saññāvedayitanirodhaṁ samāpajjeyyapi vuṭṭhaheyyapi atthetaṁ
Ṭhānaṁ no ce diṭṭheva dhamme aññaṁ ārādheyya atikkammeva
kabaḷiṁ kārāhārabhakkhānaṁ devānaṁ sahabyataṁ aññataraṁ manomayaṁ kāyaṁ
upapanno saññāvedayitanirodhaṁ samāpajjeyyapi vuṭṭhaheyyapi atthetaṁ
ṭhānanti. Tatiyampi kho āyasmā udāyi āyasmantaṁ sārīputtaṁ
etadavoca aṭṭhānaṁ kho etaṁ āvuso sārīputta anavakāso yaṁ so
bhikkhu atikkammeva kabaḷiṁ kārāhārabhakkhānaṁ devānaṁ sahabyataṁ aññataraṁ
manomayaṁ kāyaṁ upapanno saññāvedayitanirodhaṁ samāpajjeyyapi
vuṭṭhaheyyapi natthetaṁ ṭhānanti. Athakho āyasmato sārīputtassa etadahosi
bhagavatopi kho me sammukhā āyasmā udāyi yāvatiyakaṁ paṭikkosati
na ca me koci bhikkhu anumodati yannūnāhaṁ tuṇhī assanti.
Athakho āyasmā sārīputto tuṇhī ahosi. Athakho bhagavā
āyasmantaṁ udāyiṁ āmantesi kaṁ pana tvaṁ udāyi manomayaṁ kāyaṁ paccesīti.
Ye te bhante devā arūpino saññāmayāti kiṁ nu kho
tuyhaṁ udāyi bālassa abyattassa bhaṇitena tvaṁpi nāma bhaṇitabbaṁ
maññasīti. Athakho bhagavā āyasmantaṁ ānandaṁ āmantesi atthi
nāma ānanda theraṁ bhikkhuṁ vihesiyamānaṁ ajjhupekkhissatha na hi nāma
ānanda kāruññaṁpi bhavissati byattamhi [1]- bhikkhumhi vihesiyamānamhīti.
Athakho bhagavā bhikkhū āmantesi idha bhikkhave bhikkhu sīlasampanno
samādhisampanno paññāsampanno saññāvedayitanirodhaṁ samāpajjeyyapi
vuṭṭhaheyyapi atthetaṁ ṭhānaṁ no ce diṭṭheva dhamme aññaṁ
1 Ma. Yu. theramhi.
Ārādheyya atikkammeva kabaḷiṁ kārāhārabhakkhānaṁ devānaṁ sahabyataṁ aññataraṁ
manomayaṁ kāyaṁ upapanno saññāvedayitanirodhaṁ samāpajjeyyapi
vuṭṭhaheyyapi atthetaṁ ṭhānanti. Idamavoca bhagavā idaṁ vatvāna sugato
uṭṭhāyāsanā vihāraṁ pāvisi. Athakho āyasmā ānando acirapakkantassa
bhagavato yenāyasmā upavāno tenupasaṅkami upasaṅkamitvā
āyasmantaṁ upavānaṁ etadavoca idhāvuso upavāna aññe there 1
bhikkhū vihesenti mayante 2 na pucchāma anacchariyaṁ kho panetaṁ
āvuso upavāna yaṁ bhagavā sāyaṇhasamayaṁ paṭisallānā vuṭṭhito
etadeva ārabbha udāhareyya yathā āyasmantaññevettha upavānaṁ
paṭibhāseyya idāneva amhākaṁ sārajjaṁ okkantanti. Athakho bhagavā
sāyaṇhasamayaṁ paṭisallānā vuṭṭhito yena upaṭṭhānasālā tenupasaṅkami
upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi nisajja kho
bhagavā āyasmantaṁ upavānaṁ etadavoca katīhi nu kho upavāna
dhammehi samannāgato thero bhikkhu sabrahmacārīnaṁ piyo ca hoti manāpo
ca garu ca bhāvanīyo cāti. Pañcahi bhante dhammehi samannāgato
thero bhikkhu sabrahmacārīnaṁ piyo ca hoti manāpo ca garu ca bhāvanīyo ca
katamehi pañcahi idha bhante thero bhikkhu sīlavā hoti .pe.
Sikkhati sikkhāpadesu bahussuto hoti .pe. Diṭṭhiyā suppaṭividdhā 3
kalyāṇavāco hoti kalyāṇavākkaraṇo poriyā vācāya samannāgato
1 Yu. theraṁ bhikkhuṁ. 2 Ma. mayaṁ tena na muccāma. 3 Yu. suppaṭividdho.
Vissaṭṭhāya anelagaḷāya 1 atthassa viññāpaniyā catunnaṁ jhānānaṁ
ābhicetasikānaṁ diṭṭhadhammasukhavihārānaṁ nikāmalābhī hoti akicchalābhī
akasiralābhī āsavānaṁ khayā anāsavaṁ cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ
diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati imehi
kho bhante pañcahi dhammehi samannāgato thero bhikkhu sabrahmacārīnaṁ
piyo ca hoti manāpo ca garu ca bhāvanīyo cāti. Sādhu sādhu
upavāna imehi kho upavāna pañcahi dhammehi samannāgato thero
bhikkhu sabrahmacārīnaṁ piyo ca hoti manāpo ca garu ca bhāvanīyo ca
ime ce upavāna pañca dhammā therassa bhikkhuno na saṁvijjeyyuṁ
kena naṁ sabrahmacārī sakkareyyuṁ garukareyyuṁ māneyyuṁ pūjeyyuṁ 2 khaṇḍiccena
pāliccena vallittacatāya 3 yasmā ca kho upavāna ime pañca
dhammā therassa bhikkhuno saṁvijjanti tasmā taṁ sabrahmacārī
sakkaronti garukaronti mānenti pūjentīti.

[167] Tatra kho āyasmā sārīputto bhikkhū āmantesi codakena
āvuso bhikkhunā paraṁ codetukāmena pañca dhamme ajjhattaṁ
upaṭṭhāpetvā 4 paro codetabbo katame pañca kālena vakkhāmi
no akālena bhūtena vakkhāmi no abhūtena saṇhena vakkhāmi no
pharusena atthasañhitena vakkhāmi no anatthasañhitena mettacitto 5
vakkhāmi no dosantaro 6 codakena āvuso bhikkhunā paraṁ codetukāmena
ime pañca dhamme ajjhattaṁ upaṭṭhāpetvā paro codetabbo.
1 Ma. Yu. anelagalāya. 2 Ma. na saṁvijjeyyuṁ na taṁ sabrahmacārī sakkareyyuṁ na garuṁ
kareyyuṁ na māneyyuṁ na pūjeyyuṁ. 3 Ma. valittacatāya. 4 Yu. upaṭṭhapetvā
5 Po. Yu. mettacittena. 6 Po. Yu. dosantarena.
Idhāhaṁ āvuso ekaccaṁ puggalaṁ passāmi akālena codiyamānaṁ no
kālena kupitaṁ abhūtena codiyamānaṁ no bhūtena kupitaṁ pharusena
codiyamānaṁ no saṇhena kupitaṁ anatthasañhitena codiyamānaṁ no
atthasañhitena kupitaṁ dosantarena codiyamānaṁ no mettacittena
kupitaṁ. Adhammacuditassa āvuso bhikkhuno pañcahākārehi avippaṭisāro
upadahitabbo 1 akālenāyasmā cudito no kālena alante
avippaṭisārāya abhūtenāyasmā cudito no bhūtena alante
avippaṭisārāya pharusenāyasmā cudito no saṇhena alante
avippaṭisārāya anatthasañhitenāyasmā cudito no atthasañhitena alante
avippaṭisārāya dosantarenāyasmā cudito no mettacittena alante
avippaṭisārāyāti. Adhammacuditassa āvuso bhikkhuno imehi
pañcahākārehi avippaṭisāro upadahitabbo. Adhammacodakassa āvuso
bhikkhuno pañcahākārehi vippaṭisāro upadahitabbo akālena te āvuso
cudito no kālena alante vippaṭisārāya abhūtena te āvuso
cudito no bhūtena alante vippaṭisārāya pharusena te āvuso
cudito no saṇhena alante vippaṭisārāya anatthasañhitena
te āvuso cudito no atthasañhitena alante vippaṭisārāya
dosantarena te āvuso cudito no mettacittena alante
vippaṭisārāyāti. Adhammacodakassa āvuso bhikkhuno imehi pañcahākārehi
vippaṭisāro upadahitabbo taṁ kissa hetu yathā nāññopi
1 Po. Yu. upadahātabbo. sabbattha evaṁ ñātabbaṁ.
Bhikkhu abhūtena codetabbaṁ maññeyyāti. Idha panāhaṁ āvuso ekaccaṁ
puggalaṁ passāmi kālena codiyamānaṁ no akālena kupitaṁ bhūtena
codiyamānaṁ no abhūtena kupitaṁ saṇhena codiyamānaṁ no pharusena
kupitaṁ atthasañhitena codiyamānaṁ no anatthasañhitena kupitaṁ mettacittena
codiyamānaṁ no dosantarena kupitaṁ. Dhammacuditassa āvuso
bhikkhuno pañcahākārehi vippaṭisāro upadahitabbo kālenāyasmā
cudito no akālena alante vippaṭisārāya bhūtenāyasmā cudito
no abhūtena alante vippaṭisārāya saṇhenāyasmā cudito no
pharusena alante vippaṭisārāya atthasañhitenāyasmā cudito no
anatthasañhitena alante vippaṭisārāya mettacittenāyasmā cudito
no dosantarena alante vippaṭisārāyāti. Dhammacuditassa āvuso
bhikkhuno imehi pañcahākārehi vippaṭisāro upadahitabbo. Dhammacodakassa
āvuso bhikkhuno pañcahākārehi avippaṭisāro upadahitabbo
kālena te āvuso cudito no akālena alante avippaṭisārāya
bhūtena te āvuso cudito no abhūtena alante avippaṭisārāya
saṇhena te āvuso cudito no pharusena alante avippaṭisārāya
atthasañhitena te āvuso cudito no anatthasañhitena alante
avippaṭisārāya mettacittena te āvuso cudito no dosantarena
alante avippaṭisārāyāti. Dhammacodakassa āvuso bhikkhuno imehi
pañcahākārehi avippaṭisāro upadahitabbo taṁ kissa hetu yathā
Aññopi bhikkhu bhūtena coditabbaṁ maññeyyāti. Cuditena āvuso
puggalena dvīsu dhammesu patiṭṭhātabbaṁ sacce ca akuppe ca.
Pañcahi [1]- āvuso pare codeyyuṁ kālena vā akālena vā bhūtena vā
abhūtena vā saṇhena vā pharusena vā atthasañhitena vā anatthasañhitena
vā mettacittā vā dosantarā vā 2 . Ahaṁpi dvīsuyeva
dhammesu patiṭṭhaheyyaṁ sacce ca akuppe ca. Sace jāneyyaṁ attheso
mayi dhammoti atthīti naṁ vadeyyaṁ saṁvijjate eso mayi
dhammoti sace jāneyyaṁ nattheso mayi dhammoti natthīti naṁ
vadeyyaṁ neso dhammo mayi saṁvijjatīti [3]-.
Evaṁpi kho te sārīputta vuccamānā atha ca panidhekacce
moghapurisā na padakkhiṇaṁ gaṇhantīti. Ye te bhante puggalā assaddhā
jīvikatthā na saddhā agārasmā anagāriyaṁ pabbajitā saṭhā māyāvino
keṭubhino uddhatā unnaḷā capalā mukharā vikiṇṇavācā indriyesu
aguttadvārā bhojane amattaññuno jāgariyaṁ ananuyuttā sāmaññe
anapekkhavanto sikkhāya na tibbagāravā bāhullikā sāthalikā okkamane
pubbaṅgamā paviveke nikkhittadhurā kusītā hīnaviriyā muṭṭhassatino
asampajānā asamāhitā vibbhantacittā duppaññā eḷamūgā te mayā
evaṁ vuccamānā na pakkhiṇaṁ gaṇhanti ye pana te bhante kulaputtā
1 Ma. Yu. maṁ cepi. 2 Po. Yu. mettacittena vā dosantarena vā.
3 ito paraṁ sabbesu dissamānapotthakesu īdisameva paññāyati taṁ vicāretabbayuttakaṁ
hoti.
Saddhā agārasmā anagāriyaṁ pabbajitā asaṭhā amāyāvino akeṭubhino
anuddhatā anunnaḷā acapalā amukharā avikiṇṇavācā indriyesu guttadvārā
bhojane mattaññuno jāgariyaṁ anuyuttā sāmaññe apekkhavanto
sikkhāya tibbagāravā na bāhullikā na sāthalikā okkamane nikkhittadhurā
paviveke pubbaṅgamā āraddhaviriyā pahitattā upaṭṭhitassatino sampajānā
samāhitā ekaggacittā paññavanto aneḷamūgā te mayā evaṁ
vuccamānā padakkhiṇaṁ gaṇhantīti. Ye te sārīputta puggalā
assaddhā jīvikatthā na saddhā agārasmā anagāriyaṁ pabbajitā saṭhā
māyāvino keṭubhino uddhatā unnaḷā capalā mukharā vikiṇṇavācā
indriyesu aguttadvārā bhojane amattaññuno jāgariyaṁ ananuyuttā
sāmaññe anapekkhavanto sikkhāya na tibbagāravā bāhullikā sāthalikā
okkamane pubbaṅgamā paviveke nikkhittadhurā kusītā hīnaviriyā muṭṭhassatino
asampajānā asamāhitā vibbhantacittā duppaññā eḷamūgā
tiṭṭhatu [1]- ye pana te sārīputta kulaputtā saddhā agārasmā anāgāriyaṁ
pabbajitā asaṭhā amāyāvino akeṭubhino anuddhatā anunnaḷā acapalā
amukharā avikiṇṇavācā indriyesu guttadvārā bhojane mattaññuno
jāgariyaṁ anuyuttā sāmaññe apekkhavanto sikkhāya tibbagāravā na
bāhullikā na sāthalikā okkamane nikkhittadhurā paviveke pubbaṅgamā
āraddhaviriyā pahitattā upaṭṭhitassatino sampajānā samāhitā ekaggacittā
paññavanto aneḷamūgā te tvaṁ sārīputta vadeyyāsi ovada
[1] Po. Ma. Yu. te.
Sārīputta sabrahmacārī anusāsa sārīputta sabrahmacārī asaddhammā
vuṭṭhāpetvā saddhamme patiṭṭhāpessāmi sabrahmacārīti evaṁ hi te
sārīputta sikkhitabbanti.

[168] Tatra kho āyasmā sārīputto bhikkhū āmantesi .pe.
Dussīlassa āvuso sīlavipannassa hatūpaniso hoti sammāsamādhi sammāsamādhimhi
asati sammāsamādhivipannassa hatūpanisaṁ hoti yathābhūtañāṇadassanaṁ
yathābhūtañāṇadassane asati yathābhūtañāṇadassanavipannassa
hatūpaniso hoti nibbidāvirāgo nibbidāvirāge asati nibbidāvirāgavipannassa
hatūpanisaṁ hoti vimuttiñāṇadassanaṁ seyyathāpi āvuso rukkho
sākhāpalāsavipanno tassa papaṭikāpi na pāripūriṁ gacchati tacopi
pheggupi sāropi na pāripūriṁ gacchati evameva kho āvuso dussīlassa
sīlavipannassa hatūpaniso hoti sammāsamādhi sammāsamādhimhi asati
sammāsamādhivipannassa hatūpanisaṁ hoti yathābhūtañāṇadassanaṁ yathābhūtañāṇadassane
asati yathābhūtañāṇadassanavipannassa hatūpaniso hoti
nibbidāvirāgo nibbidāvirāge asati nibbidāvirāgavipannassa hatūpanisaṁ
hoti vimuttiñāṇadassanaṁ. Sīlavato āvuso sīlasampannassa upanisasampanno
hoti sammāsamādhi sammāsamādhimhi sati sammāsamādhisampannassa
upanisasampannaṁ hoti yathābhūtañāṇadassanaṁ yathābhūtañāṇadassane
sati yathābhūtañāṇadassanasampannassa upanisasampanno hoti
nibbidāvirāgo nibbidāvirāge sati nibbidāvirāgasampannassa upanisasampannaṁ
Hoti vimuttiñāṇadassanaṁ seyyathāpi āvuso rukkho sākhāpalāsasampanno
tassa papaṭikā pāripūriṁ gacchati tacopi pheggupi
sāropi pāripūriṁ gacchati evameva kho āvuso sīlavato sīlasampannassa
upanisasampanno hoti sammāsamādhi sammāsamādhimhi sati sammāsamādhisampannassa
upanisasampannaṁ hoti yathābhūtañāṇadassanaṁ yathābhūtañāṇadassane
sati yathābhūtañāṇadassanasampannassa upanisasampanno hoti
nibbidāvirāgo nibbidāvirāge sati nibbidāvirāgasampannassa upanisasampannaṁ
hoti vimuttiñāṇadassananti.

[169] Athakho āyasmā ānando yenāyasmā sārīputto
tenusaṅkami upasaṅkamitvā āyasmatā sārīputtena saddhiṁ sammodi
sammodanīyaṁ kathaṁ sārāṇīyaṁ 1 vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi ekamantaṁ
nisinno kho āyasmā ānando āyasmantaṁ sārīputtaṁ etadavoca
kittāvatā nu kho āvuso sārīputta bhikkhu khippanisanti ca hoti kusalesu
dhammesu suggahitaggāhī ca bahuñca gaṇhāti gahitañcassa
nappamussatīti āyasmā kho ānando bahussuto paṭibhātu
āyasmantaññeva ānandanti. Tenahāvuso sārīputta suṇāhi sādhukaṁ
manasikarohi bhāsissāmīti. Evamāvusoti kho āyasmā sārīputto
āyasmato ānandassa paccassosi. Āyasmā ānando etadavoca
idhāvuso sārīputta bhikkhu atthakusalo ca hoti dhammakusalo ca
byañjanakusalo ca niruttikusalo ca pubbāparakusalo ca ettāvatā
1 Ma. sāraṇīyaṁ. sabbattha idisameva.
Kho āvuso sārīputta bhikkhu khippanisanti ca hoti kusalesu dhammesu
suggahitaggāhī ca bahuñca gaṇhāti gahitañcassa nappamussatīti
acchariyaṁ āvuso abbhutaṁ āvuso yāva subhāsitañcidaṁ āyasmatā
ānandena imehi ca mayaṁ pañcahi dhammehi samannāgataṁ āyasmantaṁ
ānandaṁ dhārema āyasmā ānando atthakusalo dhammakusalo byañjanakusalo
niruttikusalo pubbāparakusaloti.

[170] Ekaṁ samayaṁ āyasmā ānando kosambiyaṁ viharati
ghositārāme. Athakho āyasmā bhaddaji yenāyasmā ānando tenupasaṅkami
upasaṅkamitvā āyasmatā ānandena saddhiṁ sammodi sammodanīyaṁ kathaṁ
sārāṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi ekamantaṁ nisinnaṁ kho
āyasmantaṁ bhaddajiṁ āyasmā ānando etadavoca kiṁ nu kho āvuso
bhaddaji dassanānaṁ aggaṁ kiṁ savanānaṁ aggaṁ kiṁ sukhānaṁ aggaṁ kiṁ
saññānaṁ aggaṁ kiṁ bhavānaṁ agganti. Atthāvuso brahmā abhibhū
anabhibhūto aññadatthudaso vasavattī yo taṁ brahmānaṁ passati idaṁ
dassanānaṁ aggaṁ atthāvuso ābhassarā nāma devā sukhena abhisannā
parisannā te kadāci karahaci udānaṁ udānenti aho sukhaṁ aho
sukhanti yo taṁ saddaṁ suṇāti idaṁ savanānaṁ aggaṁ atthāvuso
subhakiṇhā nāma devā te santaññeva tusitā sukhaṁ paṭisaṁvedenti
idaṁ sukhānaṁ aggaṁ atthāvuso ākiñcaññāyatanūpagā devā idaṁ
Saññānaṁ aggaṁ atthāvuso nevasaññānāsaññāyatanūpagā devā idaṁ
bhavānaṁ agganti sameti kho idaṁ āyasmato bhaddajissa yadidaṁ
bahunā janenāti. Āyasmā kho ānando bahussuto paṭibhātu
āyasmantaññeva ānandanti. Tenahāvuso bhaddaji suṇāhi sādhukaṁ
manasikarohi bhāsissāmīti. Evamāvusoti kho āyasmā bhaddaji
āyasmato ānandassa paccassosi. Āyasmā ānando etadavoca
yathā passato kho āvuso anantarā āsavānaṁ khayo hoti idaṁ
dassanānaṁ aggaṁ yathā suṇato anantarā āsavānaṁ khayo hoti idaṁ
savanānaṁ aggaṁ yathā sukhitassa anantarā āsavānaṁ khayo hoti idaṁ
sukhānaṁ aggaṁ yathāsaññissa anantarā āsavānaṁ khayo hoti idaṁ
saññānaṁ aggaṁ yathābhūtassa anantarā āsavānaṁ khayo hoti idaṁ
bhavānaṁ agganti.
Āghātavaggo dutiyo.
Tassuddānaṁ
dve āghātavinayā sākacchā sājīvato pañhaṁ
pucchā nirodho codanā sīlaṁ nisanti bhaddajīti.
-----------
Upāsakavaggo tatiyo

[171] [1]- Ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane
anāthapiṇḍikassa ārāme. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi bhikkhavoti.
1 Ma. evaṁ me sutaṁ.
Bhadanteti te bhikkhū bhagavato paccassosuṁ. Bhagavā etadavoca pañcahi
bhikkhave dhammehi samannāgato upāsako sārajjaṁ okkanto hoti
katamehi pañcahi pāṇātipātī hoti adinnādāyī hoti kāmesu
micchācārī hoti musāvādī hoti surāmerayamajjapamādaṭṭhāyī hoti
imehi kho bhikkhave pañcahi dhammehi samannāgato upāsako sārajjaṁ
okkanto hoti. Pañcahi bhikkhave dhammehi samannāgato upāsako
visārado hoti katamehi pañcahi pāṇātipātā paṭivirato hoti
adinnādānā paṭivirato hoti kāmesu micchācārā paṭivirato hoti
musāvādā paṭivirato hoti surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭivirato
hoti imehi kho bhikkhave pañcahi dhammehi samannāgato upāsako
visārado hotīti.

[172] Pañcahi bhikkhave dhammehi samannāgato upasako avisārado
agāraṁ ajjhāvasati katamehi pañcahi pāṇātipātī hoti .pe.
Surāmerayamajjapamādaṭṭhāyī hoti imehi kho bhikkhave pañcahi dhammehi
samannāgato upāsako avisārado agāraṁ ajjhāvasati. Pañcahi bhikkhave
dhammehi samannāgato upāsako visārado agāraṁ ajjhāvasati katamehi
pañcahi pāṇātipātā paṭivirato hoti .pe. Surāmerayamajjapamādaṭṭhānā
paṭivirato hoti imehi kho bhikkhave pañcahi dhammehi
samannāgato upāsako visārado agāraṁ ajjhāvasatīti.

[173] Pañcahi bhikkhave dhammehi samannāgato upāsako yathābhataṁ
Nikkhitto evaṁ niraye katamehi pañcahi pāṇātipātī hoti .pe.
Surāmerayamajjapamādaṭṭhāyī hoti imehi kho bhikkhave pañcahi dhammehi
samannāgato upāsako yathābhataṁ nikkhitto evaṁ niraye. Pañcahi
bhikkhave dhammehi samannāgato upāsako yathābhataṁ nikkhitto evaṁ sagge
katamehi pañcahi pāṇātipātā paṭivirato hoti .pe. Surāmeraya-
majjapamādaṭṭhānā paṭivirato hoti imehi kho bhikkhave pañcahi dhammehi
samannāgato upāsako yathābhataṁ nikkhitto evaṁ saggeti.

[174] Athakho anāthapiṇḍiko gahapati yena bhagavā tenupasaṅkami
upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi ekamantaṁ
nisinnaṁ kho anāthapiṇḍikaṁ gahapatiṁ bhagavā etadavoca pañca
gahapati bhayāni verāni appahāya dussīlo iti vuccati nirayañca
upapajjati katamāni pañca pāṇātipātaṁ adinnādānaṁ kāmesu
micchācāraṁ musāvādaṁ surāmerayamajjapamādaṭṭhānaṁ imāni kho gahapati
pañca bhayāni verāni appahāya dussīlo iti vuccati nirayañca
upapajjati. Pañca gahapati bhayāni verāni pahāya sīlavā iti
vuccati sugatiñca upapajjati katamāna pañca pāṇātipātaṁ adinnādānaṁ
kāmesu micchācāraṁ musāvādaṁ surāmerayamajjapamādaṭṭhānaṁ imāni
kho gahapati pañca bhayāni verāni pahāya sīlavā iti vuccati
sugatiñca upapajjati. Yaṁ gahapati pāṇātipātī 1 pāṇātipātapaccayā
diṭṭhadhammikampi bhayaṁ veraṁ pasavati samparāyikampi bhayaṁ veraṁ pasavati
1 Yu. ayaṁ pāṭho natthi.
Cetasikampi dukkhaṁ domanassaṁ paṭisaṁvedeti pāṇātipātā paṭivirato
neva diṭṭhadhammikaṁ bhayaṁ veraṁ pasavati na samparāyikaṁ bhayaṁ veraṁ pasavati
na cetasikaṁ dukkhaṁ domanassaṁ paṭisaṁvedeti pāṇātipātā paṭiviratassa
evantaṁ bhayaṁ veraṁ vūpasantaṁ hoti. Yaṁ gahapati adinnādāyī ... Yaṁ
gahapati kāmesu micchācārī ... Yaṁ gahapati musāvādī ... Yaṁ gahapati
surāmerayamajjapamādaṭṭhāyī surāmerayamajjapamādaṭṭhānapaccayā diṭṭhadhammikampi
bhayaṁ veraṁ pasavati samparāyikampi bhayaṁ veraṁ pasavati cetasikampi
dukkhaṁ domanassaṁ paṭisaṁvedeti surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭivirato
neva diṭṭhadhammikaṁ bhayaṁ veraṁ pasavati na samparāyikaṁ bhayaṁ veraṁ pasavati
na cetasikaṁ dukkhaṁ domanassaṁ paṭisaṁvedeti. Surāmerayamajjapamādaṭṭhānā
paṭiviratassa evantaṁ bhayaṁ veraṁ vūpasantaṁ hotīti.
Yo pāṇamatipāteti 1 musāvādañca bhāsati
loke adinnaṁ ādiyati paradārañca gacchati
surāmerayapānañca yo naro anuyuñjati
appahāya pañca verāni dussīlo iti vuccati
kāyassa bhedā duppañño nirayaṁ sopapajjati 2 .
Yo pāṇaṁ nātipāteti musāvādaṁ na bhāsati
loke adinnaṁ nādiyati paradāraṁ na gacchati
surāmerayapānañca yo naro nānuyuñjati
pahāya pañca verāni sīlavā iti vuccati
1 Yu. pāṇamatimāteti. 2 Po. Yu. so upapajjati.
Kāyassa bhedā sappañño sugatiṁ sopapajjatīti 1 .