[55] Ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane
anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena sāvatthiyaṁ ubho
mātāputtā vassāvāsaṁ upagamiṁsu 2 bhikkhu ca bhikkhunī ca. Te
aññamaññassa abhiṇhaṁ dassanakāmā ahesuṁ mātāpi puttassa abhiṇhaṁ
dassanakāmā ahosi puttopi mātaraṁ abhiṇhaṁ dassanakāmo ahosi.
Tesaṁ abhiṇhaṁ dassanā saṁsaggo ahosi saṁsagge sati vissāso
ahosi vissāse sati otāro ahosi te otiṇṇacittā sikkhaṁ
1 Po. Yu. pariccajanā. 2 Po. upagacchiṁsu.
Appaccakkhāya dubbalyaṁ anāvikatvā methunaṁ dhammaṁ paṭiseviṁsu. Athakho
sambahulā bhikkhū yena bhagavā tenupasaṅkamiṁsu upasaṅkamitvā
bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdiṁsu ekamantaṁ nisinnā kho te bhikkhū
bhagavantaṁ etadavocuṁ idha bhante sāvatthiyaṁ ubho mātāputtā
vassāvāsaṁ upagamiṁsu bhikkhu ca bhikkhunī ca te aññamaññassa abhiṇhaṁ
dassanakāmā ahesuṁ mātāpi puttassa abhiṇhaṁ dassanakāmā ahosi
puttopi mātaraṁ abhiṇhaṁ dassanakāmo ahosi tesaṁ abhiṇhaṁ dassanā
saṁsaggo ahosi saṁsagge sati vissāso ahosi vissāse sati
otāro ahosi te otiṇṇacittā sikkhaṁ appaccakkhāya dubbalyaṁ
anāvikatvā methunaṁ dhammaṁ paṭiseviṁsūti kinnu so bhikkhave moghapuriso
maññati na mātā putte sārajjati putto vā pana mātarīti
nāhaṁ bhikkhave aññaṁ ekarūpaṁpi samanupassāmi evaṁ rajanīyaṁ evaṁ kamanīyaṁ
evaṁ madanīyaṁ evaṁ bandhanīyaṁ evaṁ mucchanīyaṁ evaṁ antarāyakaraṁ anuttarassa
yogakkhemassa adhigamāya yathayidaṁ bhikkhave itthīrūpaṁ itthīrūpe
bhikkhave sattā rattā giddhā gadhitā 1 mucchitā ajjhopannā 2 te
dīgharattaṁ socanti itthīrūpavasānugā. Nāhaṁ bhikkhave aññaṁ ekasaddaṁpi
... Ekagandhaṁpi ... Ekarasaṁpi ... Ekaphoṭṭhabbaṁpi samanupassāmi evaṁ
rajanīyaṁ evaṁ kamanīyaṁ evaṁ madanīyaṁ evaṁ bandhanīyaṁ evaṁ mucchanīyaṁ evaṁ
antarāyakaraṁ anuttarassa yogakkhemassa adhigamāya yathayidaṁ bhikkhave
1 Ma. gathitā. ito paraṁ evaṁ ñātabbaṁ. 2 Po. ajjhāpannā. aparaṁpi īdisameva.
Itthīphoṭṭhabbo. Itthīphoṭṭhabbe bhikkhave sattā rattā giddhā gadhitā
mucchitā ajjhopannā te dīgharattaṁ socanti itthīphoṭṭhabbavasānugā.
Itthī bhikkhave gacchantīpi purisassa cittaṁ 1 pariyādāya tiṭṭhati ṭhitāpi .pe.
Nisinnāpi sayanāpi nipannāpi 2 hasantīpi bhaṇantīpi 3 gāyantīpi rodantīpi
ugghāṭitāpi matāpi purisassa cittaṁ pariyādāya tiṭṭhati. Yañhi taṁ
bhikkhave sammā vadamāno vadeyya samantapāso mārassāti
mātugāmaññeva sammā vadamāno vadeyya samantapāso mārassāti.
Sallape asihatthena pisācenapi sallape
āsīvisampi āsadde 4 yena daṭṭho na jīvati
natveva eko ekāya mātugāmena sallape.
Muṭṭhassatiṁ tā bandhanti pekkhitena mhitena 5 ca
athopi dunnivatthena mañjunā bhaṇitena ca
neso jano svāsaddo 6 api ugghāṭito 7 mato.
Pañca kāmaguṇā ete itthīrūpasmi dassare
rūpā saddā rasā gandhā phoṭṭhabbā ca manoramā.
Tesaṁ kāmoghavūḷhānaṁ kāme aparijānataṁ
kālaṁ gatiṁ bhavābhavaṁ saṁsārasmiṁ purakkhatā
1 Yu. citaṁ. 2 Ma. Yu. ayaṁ pāṭho na dissati. 3 Po. bhāsantīpi.
4 Ma. Yu. āsīde. 5 Ma. sitena ca. 6 Ma. svāsīsado. Yu. svāsīsadado.
7 Ma. Yu. ugghātito.
Ye ca kāme pariññāya caranti akutobhayā
te ve pāragatā 1 loke ye pattā āsavakkhayanti.

[56] Athakho aññataro bhikkhu yena sako upajjhāyo
tenupasaṅkami upasaṅkamitvā sakaṁ upajjhāyaṁ etadavoca etarahi me
bhante madhurakajāto ceva kāyo disā ca me na pakkhāyanti dhammā
ca maṁ nappaṭibhanti thīnamiddhañca me cittaṁ pariyādāya tiṭṭhati
anabhirato ca brahmacariyaṁ carāmi atthi ca me dhammesu vicikicchāti.
Athakho so bhikkhu taṁ saddhivihārikaṁ bhikkhuṁ ādāya yena bhagavā
tenupasaṅkami upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi
ekamantaṁ nisinno kho so bhikkhu bhagavantaṁ etadavoca ayaṁ bhante
bhikkhu evamāha etarahi me bhante madhurakajāto ceva kāyo disā
ca me 2 na pakkhāyanti dhammā ca maṁ 3 nappaṭibhanti thīnamiddhañca me
cittaṁ pariyādāya tiṭṭhati anabhirato ca brahmacariyaṁ carāmi atthi ca
me dhammesu vicikicchāti. Evañhetaṁ bhikkhu hoti indriyesu aguttadvārassa
bhojane amattaññuno jāgariyaṁ ananuyuttassa avipassakassa
kusalānaṁ dhammānaṁ pubbarattāpararattaṁ bodhipakkhikānaṁ 4 dhammānaṁ bhāvanānuyogaṁ
ananuyuttassa viharato yaṁ madhurakajāto ceva kāyo hoti
disā cassa na pakkhāyanti dhammā ca 5 taṁ nappaṭibhanti thīnamiddhañcassa
cittaṁ pariyādāya tiṭṭhati anabhirato ca brahmacariyaṁ carati
1 Ma. pāraṅgatā. 2 Ma. maṁ. 3 Ma. me. 4 Ma. bodhipakkhiyānaṁ. ito paraṁ
evaṁ ñātabbaṁ. 5 Po. cassa.
Hoti cassa dhammesu vicikicchā tasmā tiha te bhikkhu evaṁ sikkhitabbaṁ
indriyesu guttadvāro bhavissāmi bhojane mattaññū jāgariyaṁ
anuyutto vipassako kusalānaṁ dhammānaṁ pubbarattāpararattaṁ bodhipakkhikānaṁ
dhammānaṁ bhāvanānuyogaṁ anuyutto viharissāmīti evaṁ hi te bhikkhu
sikkhitabbanti. Athakho so bhikkhu bhagavatā iminā ovādena ovadito
uṭṭhāyāsanā bhagavantaṁ abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā pakkāmi athakho
so bhikkhu eko vūpakaṭṭho appamatto ātāpī pahitatto viharanto
nacirasseva yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṁ
pabbajanti tadanuttaraṁ brahmacariyapariyosānaṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā
sacchikatvā upasampajja vihāsi khīṇā jāti vusitaṁ brahmacariyaṁ
kataṁ karaṇīyaṁ nāparaṁ itthattāyāti abbhaññāsi aññataro ca 1 pana
so bhikkhu arahataṁ ahosi athakho so bhikkhu arahattappatto yena
sako upajjhāyo tenupasaṅkami upasaṅkamitvā sakaṁ upajjhāyaṁ
etadavoca etarahi me bhante na ceva madhurakajāto kāyo disā
ca me pakkhāyanti dhammā ca maṁ paṭibhanti thīnamiddhañca me
cittaṁ na pariyādāya tiṭṭhati abhirato ca brahmacariyaṁ carāmi natthi
ca me dhammesu vicikicchāti. Athakho so bhikkhu taṁ saddhivihārikaṁ
bhikkhuṁ ādāya yena bhagavā tenupasaṅkami upasaṅkamitvā bhagavantaṁ
abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi ekamantaṁ nisinno kho so bhikkhu
bhagavantaṁ etadavoca ayaṁ bhante bhikkhu evamāha etarahi me
1 Ma. casaddo natthi.
Bhante na ceva madhurakajāto kāyo disā ca me pakkhāyanti dhammā
ca maṁ paṭibhanti thīnamiddhañca me cittaṁ na pariyādāya tiṭṭhati
abhirato ca brahmacariyaṁ carāmi natthi ca me dhammesu vicikicchāti.
Evañhetaṁ bhikkhu hoti indriyesu guttadvārassa bhojane mattaññuno
jāgariyaṁ anuyuttassa vipassakassa kusalānaṁ dhammānaṁ pubbarattāpararattaṁ
bodhipakkhikānaṁ dhammānaṁ bhāvanānuyogaṁ anuyuttassa viharato yaṁ na ceva
madhurakajāto kāyo hoti disā cassa pakkhāyanti dhammā ca 1 taṁ
paṭibhanti thīnamiddhañcassa cittaṁ na pariyādāya tiṭṭhati abhirato
ca brahmacariyaṁ carati na cassa hoti dhammesu vicikicchā tasmā
tiha vo bhikkhave evaṁ sikkhitabbaṁ indriyesu guttadvārā bhavissāma
bhojane mattaññuno jāgariyaṁ anuyuttā vipassakā kusalānaṁ dhammānaṁ
pubbarattāpararattaṁ bodhipakkhikānaṁ dhammānaṁ bhāvanānuyogaṁ anuyuttā
viharissāmāti evaṁ hi vo bhikkhave sikkhitabbanti.

[57] Pañcimāni bhikkhave ṭhānāni abhiṇhaṁ paccavekkhitabbāni
itthiyā vā purisena vā gahaṭṭhena vā pabbajitena vā katamāni
pañca jarādhammomhi jaraṁ anatītoti abhiṇhaṁ paccavekkhitabbaṁ itthiyā
vā purisena vā gahaṭṭhena vā pabbajitena vā byādhidhammomhi
byādhiṁ anatītoti abhiṇhaṁ paccavekkhitabbaṁ itthiyā vā purisena vā
gahaṭṭhena vā pabbajitena vā maraṇadhammomhi maraṇaṁ anatītoti abhiṇhaṁ
1 Po. cassa.
Paccavekkhitabbaṁ itthiyā vā purisena vā gahaṭṭhena vā pabbajitena
vā sabbehi me piyehi manāpehi nānābhāvo vinābhāvoti abhiṇhaṁ
paccavekkhitabbaṁ itthiyā vā purisena vā gahaṭṭhena vā pabbajitena
vā kammassakomhi kammadāyādo kammayoni kammabandhu kammapaṭisaraṇo
yaṁ kammaṁ karissāmi kalyāṇaṁ vā pāpakaṁ vā tassa dāyādo
bhavissāmīti abhiṇhaṁ paccavekkhitabbaṁ itthiyā vā purisena vā gahaṭṭhena
vā pabbajitena vā. Kiñca 1 bhikkhave atthavasaṁ paṭicca jarādhammomhi
jaraṁ anatītoti abhiṇhaṁ paccavekkhitabbaṁ itthiyā vā purisena vā
gahaṭṭhena vā pabbajitena vā atthi bhikkhave sattānaṁ yobbane yobbanamado
yena madena sattā 2 kāyena duccaritaṁ caranti vācāya duccaritaṁ caranti
manasā duccaritaṁ caranti tassa taṇṭhānaṁ abhiṇhaṁ paccavekkhato yo
yobbane yobbanamado so sabbaso vā pahīyati tanu vā pana hoti
idaṁ kho bhikkhave atthavasaṁ paṭicca jarādhammomhi jaraṁ anatītoti
abhiṇhaṁ paccavekkhitabbaṁ itthiyā vā purisena vā gahaṭṭhena vā pabbajitena
vā. Kiñca 1 bhikkhave atthavasaṁ paṭicca byādhidhammomhi byādhiṁ
anatītoti abhiṇhaṁ paccavekkhitabbaṁ itthiyā vā purisena vā gahaṭṭhena
vā pabbajitena vā atthi bhikkhave sattānaṁ ārogye ārogyamado
yena madena sattā kāyena duccaritaṁ caranti vācāya duccaritaṁ caranti
manasā duccaritaṁ caranti tassa taṇṭhānaṁ abhiṇhaṁ paccavekkhato yo
ārogye ārogyamado so sabbaso vā pahīyati tanu vā pana
1 Po. kañca. Yu. kathañca. aparaṁpi evaṁ ñātabbaṁ. 2 Ma. Yu. mattā. aparaṁpi
evaṁ ñātabbaṁ.
Hoti idaṁ kho bhikkhave atthavasaṁ paṭicca byādhidhammomhi byādhiṁ
anatītoti abhiṇhaṁ paccavekkhitabbaṁ itthiyā vā purisena vā gahaṭṭhena
vā pabbajitena vā. Kiñca bhikkhave atthavasaṁ paṭicca maraṇadhammomhi
maraṇaṁ anatītoti abhiṇhaṁ paccavekkhitabbaṁ itthiyā vā purisena
vā gahaṭṭhena vā pabbajitena vā atthi bhikkhave sattānaṁ jīvite jīvitamado
yena madena sattā kāyena duccaritaṁ caranti vācāya duccaritaṁ caranti manasā
duccaritaṁ caranti tassa taṇṭhānaṁ abhiṇhaṁ paccavekkhato yo jīvite
jīvitamado so sabbaso vā pahīyati tanu vā pana hoti idaṁ kho
bhikkhave atthavasaṁ paṭicca maraṇadhammomhi maraṇaṁ anatītoti abhiṇhaṁ
paccavekkhitabbaṁ itthiyā vā purisena vā gahaṭṭhena vā pabbajitena
vā. Kiñca bhikkhave atthavasaṁ paṭicca sabbehi me piyehi manāpehi
nānābhāvo vinābhāvoti abhiṇhaṁ paccavekkhitabbaṁ itthiyā vā purisena
vā gahaṭṭhena vā pabbajitena vā atthi bhikkhave sattānaṁ piyesu
chandarāgo 1 yena rāgena sattā kāyena duccaritaṁ caranti vācāya
duccaritaṁ caranti manasā duccaritaṁ caranti tassa taṇṭhānaṁ abhiṇhaṁ
paccavekkhato yo piyesu [2]- chandarāgo so sabbaso vā pahīyati
tanu vā pana hoti idaṁ kho bhikkhave atthavasaṁ paṭicca sabbehi
me piyehi manāpehi nānābhāvo vinābhāvoti abhiṇhaṁ paccavekkhitabbaṁ
itthiyā vā purisena vā gahaṭṭhena vā pabbajitena vā. Kiñca bhikkhave
atthavasaṁ paṭicca kammassakomhi kammadāyādo kammayoni kammabandhu
1 Ma. piyesu manāpesu yo chandarāgo. 2 Ma. manāpesu.
Kammapaṭisaraṇo yaṁ kammaṁ karissāmi kalyāṇaṁ vā pāpakaṁ vā tassa
dāyādo bhavissāmīti abhiṇhaṁ paccavekkhitabbaṁ itthiyā vā purisena vā
gahaṭṭhena vā pabbajitena vā atthi bhikkhave sattānaṁ kāyaduccaritaṁ
vacīduccaritaṁ manoduccaritaṁ tassa taṇṭhānaṁ abhiṇhaṁ paccavekkhato
sabbaso vā duccaritaṁ pahīyati tanu vā pana hoti idaṁ kho bhikkhave
atthavasaṁ paṭicca kammassakomhi kammadāyādo kammayoni kammabandhu
kammapaṭisaraṇo yaṁ kammaṁ karissāmi kalyāṇaṁ vā pāpakaṁ vā
tassa dāyādo bhavissāmīti abhiṇhaṁ paccavekkhitabbaṁ itthiyā vā
purisena vā gahaṭṭhena vā pabbajitena vā. Sa 1 kho so bhikkhave
ariyasāvako iti paṭisañcikkhati na kho ahaññeveko 2 jarādhammo
jaraṁ anatīto athakho yāvatā sattānaṁ āgati gati cuti upapatti
sabbe sattā jarādhammā jaraṁ anatītāti tassa taṇṭhānaṁ abhiṇhaṁ
paccavekkhato maggo sañjāyati so taṁ maggaṁ āsevati bhāveti
bahulīkaroti tassa taṁ maggaṁ āsevato bhāvayato bahulīkaroto
saññojanāni pahīyanti anusayā byantī honti. Na kho ahaññeveko
byādhidhammo byādhiṁ anatīto athakho yāvatā sattānaṁ āgati gati
cuti upapatti sabbe sattā byādhidhammā byādhiṁ anatītāti tassa
taṇṭhānaṁ abhiṇhaṁ paccavekkhato maggo sañjāyati so taṁ maggaṁ
āsevati bhāveti bahulīkaroti tassa taṁ maggaṁ āsevato bhāvayato
1 Yu. sa ce so. 2 Ma. Yu. ahañceveko. aparaṁpi evaṁ īdisameva.
Bahulīkaroto saññojanāni pahīyanti anusayā byantī honti. Na kho
ahaññeveko maraṇadhammo maraṇaṁ anatīto athakho yāvatā sattānaṁ
āgati gati cuti upapatti sabbe sattā maraṇadhammā maraṇaṁ
anatītāti tassa taṇṭhānaṁ abhiṇhaṁ paccavekkhato maggo sañjāyati
so taṁ maggaṁ āsevati bhāveti bahulīkaroti tassa taṁ maggaṁ āsevato
bhāvayato bahulīkaroto saññojanāni pahīyanti anusayā byantī
honti. Na kho mayhevekassa sabbehi piyehi manāpehi nānābhāvo
vinābhāvo athakho yāvatā sattānaṁ āgati gati cuti upapatti
sabbesaṁ sattānaṁ piyehi manāpehi nānābhāvo vinābhāvoti tassa
taṇṭhānaṁ abhiṇhaṁ paccavekkhato maggo sañjāyati so taṁ maggaṁ
āsevati bhāveti bahulīkaroti tassa taṁ maggaṁ āsevato bhāvayato
bahulīkaroto saññojanāni pahīyanti anusayā byantī honti. Na
kho ahaññeveko kammassakomhi kammadāyādo kammayoni kammabandhu
kammapaṭisaraṇo yaṁ kammaṁ karissāmi kalyāṇaṁ vā pāpakaṁ vā tassa
dāyādo bhavissāmi athakho yāvatā sattānaṁ āgati gati cuti upapatti
sabbe sattā kammassakā kammadāyādā kammayonī kammabandhū
kammapaṭisaraṇā yaṁ kammaṁ karissanti kalyāṇaṁ vā pāpakaṁ vā
tassa dāyādā bhavissantīti tassa taṇṭhānaṁ abhiṇhaṁ paccavekkhato
maggo sañjāyati so taṁ maggaṁ āsevati bhāveti bahulīkaroti
Tassa taṁ maggaṁ āsevato bhāvayato bahulīkaroto saññojanāni
pahīyanti anusayā byantī hontīti.
Byādhidhammā jarādhammā atho maraṇadhammino
yathā dhammā tathā santā 1 jigucchanti puthujjanā.
Ahañcetaṁ jiguccheyyaṁ evaṁdhammesu pāṇisu
na metaṁ 2 paṭirūpassa mama evaṁ vihārino.
Sohaṁ evaṁ viharanto ñatvā dhammaṁ nirūpadhiṁ
ārogye yobbanasmiṁ 3 jīvitasmiñca yo mado 4
sabbe made abhibhosmi nekkhammaṁ daṭṭhu khemato.
Tassa me ahu ussāho nibbānaṁ abhipassato
nāhaṁ bhabbo etarahi kammāni paṭisevituṁ
anivatti bhavissāmi brahmaceraparāyanoti 5 .

[58] Ekaṁ samayaṁ bhagavā vesāliyaṁ viharati mahāvane kūṭāgārasālāyaṁ.
Athakho bhagavā pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya
vesāliṁ piṇḍāya pāvisi vesāliyaṁ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṁ
piṇḍapātapaṭikkanto mahāvanaṁ ajjhogāhetvā aññatarasmiṁ rukkhamūle
divā vihāraṁ nisīdi. Tena kho pana samayena sambulā licchavikumārakā
sajjāni dhanūni ādāya kukkurasaṅghaparivutā mahāvane anucaṅkamamānā
anuvicaramānā addasaṁsu bhagavantaṁ aññatarasmiṁ rukkhamūle nisinnaṁ disvā
1 Ma. Yu. sattā. 2 Yu. tametaṁ. 3 Ma. ārogye yobbanasmiṁ ca. Yu. ārogye ca.
4 Ma. ye madā. 5 Ma. Yu. brahmacariyaparāyanoti.
Sajjāni dhanūni nikkhipitvā kukkurasaṅghaṁ ekamantaṁ uyyojetvā yena
bhagavā tenupasaṅkamiṁsu upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā
tuṇhībhūtā tuṇhībhūtā pañjalikā bhagavantaṁ payirupāsanti tena kho pana
samayena mahānāmo licchavī 1 mahāvane jaṅghavihāraṁ 2 anucaṅkamamāno
anuvicaramāno addasa te licchavikumārake tuṇhībhūte tuṇhībhūte pañjalike
bhagavantaṁ payirupāsante disvā yena bhagavā tenupasaṅkami upasaṅkamitvā
bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi ekamantaṁ nisinno
kho mahānāmo licchavī udānaṁ udānesi bhavissanti vajjī bhavissanti
vajjīti kiṁ pana tvaṁ mahānāma evaṁ vadesi bhavissanti vajjī
bhavissanti vajjīti ime bhante licchavikumārakā caṇḍā pharusā
apāṭubhā 3 yānipi tāni kulesu pahiṇakāni pahīyanti ucchūti vā
badarāti vā pūvāti vā modakāti vā saṅkulikāti 5 vā tāni
vilumpitvā vilumpitvā khādanti kulitthīnaṁpi kulakumārīnaṁpi pacchāliyaṁ khipanti
tedānime tuṇhībhūtā tuṇhībhūtā pañjalikā bhagavantaṁ payirupāsantīti.
Yassakassaci mahānāma kulaputtassa pañca dhammā saṁvijjanti yadi vā
rañño khattiyassa muddhābhisittassa 6 yadi vā raṭṭhikassa pettanikassa
yadi vā senāya senāpatikassa yadi vā gāmagāmikassa 7 yadi vā
pūgagāmaṇikassa ye vā pana kulesu paccekādhipaccaṁ kārenti
vuḍḍhiyeva pāṭikaṅkhā no parihāni katame pañca idha mahānāma
1 Ma. sabbattha vāresu licchavi. 2 ma jaṅghāvihāraṁ. 3 Ma. apānubhā. Yu. apajahā.
4 Po. pahiṇikāni. Ma. paheṇakāni. Yu. pahiṇakāni. 5 Yu. sakkhalakāti.
6 Po. sī muddhāvasittassa. 7 Ma. gāmagāmaṇikasasa.
Kulaputto uṭṭhānaviriyādhigatehi bhogehi bāhābalaparicitehi sedāvakkhittehi 1
dhammikehi dhammaladdhehi mātāpitaro sakkaroti garukaroti māneti
pūjeti tamenaṁ mātāpitaro sakkatā garukatā mānitā pūjitā
kalyāṇena manasā anukampanti ciraṁ jīva dīghamāyuṁ pālehīti mātāpitānukampitassa
mahānāma kulaputtassa vuḍḍhiyeva pāṭikaṅkhā no parihāni.
Puna caparaṁ mahānāma kulaputto uṭṭhānaviriyādhigatehi bhogehi
bāhābalaparicitehi sedāvakkhittehi dhammikehi dhammaladdhehi puttadāra-
dāsakammakaraporise sakkaroti garukaroti māneti pūjeti tamenaṁ
puttadāradāsakammakaraporisā sakkatā garukatā mānitā pūjitā kalyāṇena
manasā anukampanti ciraṁ jīva dīghamāyuṁ pālehīti puttadāradāsa-
kammakaraporisānukampitassa mahānāma kulaputtassa vuḍḍhiyeva pāṭikaṅkhā
no parihāni. Puna caparaṁ mahānāma kulaputto uṭṭhānaviriyādhigatehi
bhogehi bāhābalaparicitehi sedāvakkhittehi dhammikehi dhammaladdhehi
khettakammantasāmantasabyohāre 2 sakkaroti garukaroti māneti pūjeti tamenaṁ
khettakammantasāmantasabyohārā 2 sakkatā garukatā mānitā pūjitā
kalyāṇena manasā anukampanti ciraṁ jīva dīghamāyuṁ pālehīti
khettakammantasāmantasabyohārānukampitassa mahānāma kulaputtassa vuḍḍhiyeva
pāṭikaṅkhā no parihāni. Puna caparaṁ mahānāma kulaputto
uṭṭhānaviriyādhigatehi bhogehi bāhābalaparicitehi sedāvakkhittehi dhammikehi
dhammaladdhehi yā tā 3 balipaṭiggāhikā devatā taṁ 4 sakkaroti garukaroti
1 Po. sabbattha vāresu sedāpakkhittehi. 2 yu ...sāmantasaṁvohāre.
3 Ma. yāvatā. 4 Ma. ayaṁ pāṭho natthi.
Māneti pūjeti tamenaṁ balipaṭiggāhikā devatā sakkatā garukatā
mānitā pūjitā kalyāṇena manasā anukampanti ciraṁ jīva dīghamāyuṁ
pālehīti devatānukampitassa mahānāma kulaputtassa vuḍḍhiyeva pāṭikaṅkhā
no parihāni. Puna caparaṁ mahānāma kulaputto uṭṭhānaviriyādhigatehi
bhogehi bāhābalaparicitehi sedāvakkhittehi dhammikehi
dhammaladdhehi samaṇabrāhmaṇe sakkaroti garukaroti māneti pūjeti tamenaṁ
samaṇabrāhmaṇā sakkatā garukatā mānitā pūjitā kalyāṇena manasā
anukampanti ciraṁ jīva dīghāmāyuṁ pālehīti samaṇabrāhmaṇānukampitassa
mahānāma kulaputtassa vuḍḍhiyeva pāṭikaṅkhā no parihāni. Yassakassaci
mahānāma kulaputtassa ime pañca dhammā saṁvijjanti yadi vā
rañño khattiyassa muddhābhisittassa yadi vā raṭṭhikassa pettanikassa
yadi vā senāya senāpatikassa yadi vā gāmagāmikassa yadi vā
pūgagāmaṇikassa ye vā pana kulesu paccekādhipaccaṁ kārenti
vuḍḍhiyeva pāṭikaṅkhā no parihānīti.
Mātāpitukiccakaro puttadārahito sadā
antojanassa atthāya ye cassa anujīvino
ubhinnaññeva 1 atthāya vadaññū hoti sīlavā
ñātīnaṁ pubbapetānaṁ diṭṭhe dhamme ca jīvitaṁ 2
samaṇānaṁ brāhmaṇānaṁ devatānañca paṇḍito
vittisañjanano 3 hoti dhammena gharamāvasaṁ
1 Ma. ubhinnañceva. Yu. ubhinnaṁ yeva. 2 Po. dhammeva jīvataṁ. Ma. jīvataṁ.
3 Po. pītisañ ....
So karitvāna kalyāṇaṁ pujjo hoti pasaṁsiyo
idheva naṁ pasaṁsanti pecca sagge pamodatīti.

[59] Pañcahi bhikkhave dhammehi samannāgato dullabho vuḍḍhapabbajito
katamehi pañcahi dullabho bhikkhave vuḍḍhapabbajito
nipuṇo dullabho ākappasampanno dullabho bahussuto dullabho
dhammakathiko dullabho vinayadharo imehi kho bhikkhave pañcahi
dhammehi samannāgato dullabho vuḍḍhapabbajitoti.

[60] Pañcahi bhikkhave dhammehi samannāgato dullabho vuḍḍhapabbajito
katamehi pañcahi dullabho bhikkhave vuḍḍhapabbajito
suvaco dullabho suggahitaggāhī dullabho padakkhiṇaggāhī dullabho
dhammakathiko dullabho vinayadharo imehi kho bhikkhave pañcahi dhammehi
samannāgato dullabho vuḍḍhapabbajitoti.
Nīvaraṇavaggo paṭhamo.
Tassuddānaṁ
āvaraṇaṁ rāsi aṅgāni samayaṁ [1]- mātuputtikā
upajjhāṭṭhānakumārā 2 licchavī apare duveti.
------------
Saññāvaggo dutiyo

[61] Pañcimā bhikkhave saññā bhāvitā bahulīkatā mahapphalā
1 Yu. casaddo atthi. 2 Po. Yu. upajjhāṭṭhānā .... Ma. upajjhāṭhānā licchavi
kumārā apare dveti.
Honti mahānisaṁsā amatogadhā amatapariyosānā katamā pañca aniccasaññā 1
anattasaññā 1 maraṇasaññā āhāre paṭikkūlasaññā sabbaloke
anabhiratasaññā 2 imā kho bhikkhave pañca saññā bhāvitā
bahulīkatā mahapphalā honti mahānisaṁsā amatogadhā amatapariyosānāti.

[62] Pañcimā bhikkhave saññā bhāvitā bahulīkatā mahapphalā
honti mahānisaṁsā amatogadhā amatapariyosānā katamā pañca aniccasaññā
anattasaññā maraṇasaññā āhāre paṭikkūlasaññā sabbaloke
anabhiratasaññā 2 imā kho bhikkhave pañca saññā bhāvitā
bahulīkatā mahapphalā honti mahānisaṁsā amatogadhā amatapariyosānāti.

[63] Pañcahi bhikkhave vaḍḍhīhi vaḍḍhamāno ariyasāvako
ariyāya vaḍḍhiyā vaḍḍhati sārādāyī ca hoti varādāyī ca kāyassa
katamāhi pañcahi saddhāya vaḍḍhati sīlena vaḍḍhati sutena vaḍḍhati
cāgena vaḍḍhati paññāya vaḍḍhati imāhi kho bhikkhave pañcahi
vaḍḍhīhi vaḍḍhamāno ariyasāvako ariyāya vaḍḍhiyā vaḍḍhati sārādāyī
ca hoti varādāyī ca kāyassāti.
Saddhāya sīlena ca yo pavaḍḍhati 3
paññāya cāgena sutena cūbhayaṁ
so tādiso sappuriso vicakkhaṇo
ādīyati sāramidheva attanoti.
1 Ma. Yu. asubhasaññā ādīnavasaññā. 2 Ma. anabhiratisaññā. 3 Po. yo ca
vaḍḍhati. Sī. yodha vaḍḍhati.

[64] Pañcahi bhikkhave vaḍḍhīhi vaḍḍhamānā ariyasāvikā
ariyāya vaḍḍhiyā vaḍḍhati sārādāyinī ca hoti varādāyinī ca kāyassa
katamāhi pañcahi saddhāya vaḍḍhati sīlena vaḍḍhati sutena
vaḍḍhati cāgena vaḍḍhati paññāya vaḍḍhati imāhi kho bhikkhave
pañcahi vaḍḍhīhi vaḍḍhamānā ariyasāvikā ariyāya vaḍḍhiyā vaḍḍhati
sārādāyinī ca hoti varādāyinī ca kāyassāti.
Saddhāya sīlena ca yā pavaḍḍhati
paññāya cāgena sutena cūbhayaṁ
sā tādisī sīlavatī upāsikā
ādīyati sāramidheva attanoti.