[540] 101 Yo kho 1 bhikkhave evaṁ vadeyya yathā yathāyaṁ puriso
kammaṁ karoti tathā tathā taṁ paṭisaṁvediyatīti 2 evaṁ santaṁ bhikkhave
brahmacariyavāso na hoti okāso na paññāyati sammā dukkhassa
antakiriyāya. Yo ca kho bhikkhave evaṁ vadeyya yathā yathā vedaniyaṁ
ayaṁ puriso kammaṁ karoti tathā tathāssa vipākaṁ paṭisaṁvediyatīti evaṁ
santaṁ bhikkhave brahmacariyavāso hoti okāso paññāyati sammā
1 Ma. Yu. khosaddo natthi. 2 Ma. paṭisaṁvedetīti. ito paraṁ īdisameva.
Dukkhassa antakiriyāya. Idha bhikkhave ekaccassa puggalassa appamattakampi
pāpakammaṁ kataṁ tamenaṁ nirayaṁ upaneti. Idha pana bhikkhave
ekaccassa puggalassa tādisaṁyeva appamattakaṁ pāpakammaṁ kataṁ diṭṭhadhammavedanīyaṁ
hoti nānupi khāyati [1]- bahudeva. Kathaṁrūpassa bhikkhave
puggalassa appamattakampi pāpakammaṁ kataṁ tamenaṁ nirayaṁ upaneti.
Idha bhikkhave ekacco puggalo abhāvitakāyo hoti abhāvitasīlo
abhāvitacitto abhāvitapañño paritto appatumo 2 appadukkhavihārī
evarūpassa bhikkhave puggalassa appamattakampi pāpakammaṁ kataṁ tamenaṁ
nirayaṁ upaneti. Kathaṁrūpassa bhikkhave puggalassa tādisaṁyeva appamattakaṁ
pāpakammaṁ kataṁ diṭṭhadhammavedanīyaṁ hoti nānupi khāyati bahudeva. Idha
bhikkhave ekacco puggalo bhāvitakāyo hoti bhāvitasīlo bhāvitacitto
bhāvitapañño aparitto mahattā 3 appamāṇavihārī evarūpassa bhikkhave
puggalassa tādisaṁyeva appamattakaṁ pāpakammaṁ kataṁ diṭṭhadhammavedanīyaṁ hoti
nānupi khāyati bahudeva. Seyyathāpi bhikkhave puriso loṇaphalaṁ 4 paritte
udakamallake 5 pakkhipeyya taṁ kiṁ maññatha bhikkhave apinu taṁ parittaṁ
udakamallake udakaṁ amunā loṇaphalena 6 loṇaṁ assa apeyyanti. Evaṁ
bhante. Taṁ kissa hetu. Aduṁ hi bhante parittaṁ udakamallake udakaṁ
taṁ amunā loṇaphalena loṇaṁ assa apeyyanti. Seyyathāpi bhikkhave
1 Ma. kiṁ. ito paraṁ īdisameva. 2 Ma. Yu. appātumo. ito paraṁ īdisameva.
3 Ma. mahatto. 4 Ma. loṇakapalalaṁ. 5 Ma. udakakapallake. ito paraṁ īdisameva.
6 Ma. loṇakapallena. ito paraṁ īdisameva.
Puriso loṇaphalaṁ gaṅgāya nadiyā pakkhipeyya taṁ kiṁ maññatha bhikkhave
apinu sā gaṅgā nadī amunā loṇaphalena loṇaṁ 1 assa apeyyanti.
Nohetaṁ bhante. Taṁ kissa hetu. Asu hi bhante gaṅgāya nadiyā
mahāudakakkhandho so amunā loṇaphalena loṇo [2]- assa apeyyoti.
Evameva kho bhikkhave idhekaccassa puggalassa appamattakampi pāpakammaṁ
kataṁ tamenaṁ nirayaṁ upaneti. Idha pana bhikkhave ekaccassa puggalassa
tādisaṁyeva appamattakaṁ pāpakammaṁ kataṁ diṭṭhadhammavedanīyaṁ hoti nānupi
khāyati bahudeva. Kathaṁrūpassa bhikkhave puggalassa appamattakampi pāpakammaṁ
kataṁ tamenaṁ nirayaṁ upaneti. Idha bhikkhave ekacco puggalo
abhāvitakāyo hoti abhāvitasīlo abhāvitacitto abhāvitapañño
paritto appatumo appadukkhavihārī evarūpassa bhikkhave puggalassa
appamattakampi pāpakammaṁ kataṁ tamenaṁ nirayaṁ upaneti. Kathaṁrūpassa bhikkhave
puggalassa tādisaṁyeva appamattakaṁ pāpakammaṁ kataṁ diṭṭhadhammavedanīyaṁ hoti
nānupi khāyati bahudeva. Idha bhikkhave ekacco puggalo bhāvitakāyo
hoti bhāvitasīlo bhāvitacitto bhāvitapañño aparitto mahattā 3
appamāṇavihārī evarūpassa bhikkhave puggalassa tādisaṁyeva appamattakaṁ
pāpakammaṁ kataṁ diṭṭhadhammavedanīyaṁ hoti nānupi khāyati bahudeva. Idha
bhikkhave ekacco aḍḍhakahāpaṇenapi bandhanaṁ nigacchati kahāpaṇenapi
bandhanaṁ nigacchati kahāpaṇasatenapi bandhanaṁ nigacchati. Idha pana
bhikkhave ekacco aḍḍhakahāpaṇenapi na bandhanaṁ nigacchati kahāpaṇenapi
1 Yu. loṇā. 2 Ma. Yu. na. 3 Ma. mahatto.
Na bandhanaṁ nigacchati kahāpaṇasatenapi na bandhanaṁ nigacchati. Kathaṁrūpo
bhikkhave aḍḍhakahāpaṇenapi bandhanaṁ nigacchati kahāpaṇenapi bandhanaṁ
nigacchati kahāpaṇasatenapi bandhanaṁ nigacchati. Idha bhikkhave ekacco
daḷiddo hoti appassako appabhogo evarūpo bhikkhave aḍḍhakahāpaṇenapi
bandhanaṁ nigacchati kahāpaṇenapi bandhanaṁ nigacchati kahāpaṇasatenapi
bandhanaṁ nigacchati. Kathaṁrūpo bhikkhave aḍḍhakahāpaṇenapi na bandhanaṁ nigacchati
kahāpaṇenapi na bandhanaṁ nigacchati kahāpaṇasatenapi na bandhanaṁ nigacchati.
Idha bhikkhave ekacco aḍḍhohoti mahaddhano mahābhogo evarūpo bhikkhave
aḍḍhakahāpaṇenapi na bandhanaṁ nigacchati kahāpaṇenapi na bandhanaṁ nigacchati
kahāpaṇasatenapi na bandhanaṁ nigacchati. Evameva kho bhikkhave
idhekaccassa puggalassa appamattakampi pāpakammaṁ kataṁ tamenaṁ nirayaṁ
upaneti. Idha pana bhikkhave ekaccassa puggalassa tādisaṁyeva appamattakaṁ
pāpakammaṁ kataṁ diṭṭhadhammavedanīyaṁ hoti nānupi khāyati bahudeva .pe.
Seyyathāpi bhikkhave orabbhiko vā urabbhaghātako vā appekacco 1
urabbhaṁ adinnaṁ ādiyamānaṁ pahoti hantuṁ vā bandhituṁ vā jhāpetuṁ
vā yathāpaccayaṁ vā kātuṁ appekacco 2 urabbhaṁ adinnaṁ ādiyamānaṁ
nappahoti hantuṁ vā bandhituṁ vā jhāpetuṁ vā yathāpaccayaṁ vā kātuṁ.
Kathaṁrūpo 3 bhikkhave orabbhiko vā urabbhaghātako vā urabbhaṁ adinnaṁ
ādiyamānaṁ pahoti hantuṁ va bandhituṁ vā jhāpetuṁ vā yathāpaccayaṁ vā
kātuṁ. Idha bhikkhave ekacco daḷiddo hoti appassako appabhogo
1-2 Ma. Yu. appekaccaṁ. 3 Ma. Yu. kathaṁrūpaṁ.
Evarūpo 1 bhikkhave orabbhiko vā urabbhaghātako vā urabbhaṁ adinnaṁ
ādiyamānaṁ pahoti hantuṁ vā bandhituṁ vā jhāpetuṁ vā yathāpaccayaṁ vā
kātuṁ. Kathaṁrūpo 2 bhikkhave orabbhiko vā urabbhaghātako vā urabbhaṁ
adinnaṁ ādiyamānaṁ nappahoti hantuṁ vā bandhituṁ vā jhāpetuṁ vā
yathāpaccayaṁ vā kātuṁ. Idha bhikkhave ekacco aḍḍho hoti mahaddhano
mahābhogo rājā vā rājamahāmatto vā evarūpo 3 bhikkhave orabbhiko
vā urabbhaghātako vā urabbhaṁ adinnaṁ ādiyamānaṁ nappahoti hantuṁ vā
bandhituṁ vā jhāpetuṁ vā yathāpaccayaṁ vā kātuṁ. Aññadatthu
pañjalikova naṁ yācati dehi me mārisa urabbhaṁ vā urabbhadhanaṁ vāti.
Evameva kho bhikkhave idhekaccassa puggalassa appamattakaṁpi pāpakammaṁ
kataṁ tamenaṁ nirayaṁ upaneti. Idha pana bhikkhave ekaccassa puggalassa
tādisaṁyeva appamattakaṁ pāpakammaṁ kataṁ diṭṭhadhammavedanīyaṁ hoti nānupi
khāyati bahudeva .pe. Yo kho bhikkhave evaṁ vadeyya yathā
yathāyaṁ puriso kammaṁ karoti tathā tathā taṁ paṭisaṁvediyatīti evaṁ
santaṁ bhikkhave brahmacariyavāso na hoti okāso na paññāyati
sammā dukkhassa antakiriyāya. Yo ca kho bhikkhave evaṁ vadeyya
yathā yathā vedanīyaṁ ayaṁ puriso kammaṁ karoti tathā tathāssa vipākaṁ
paṭisaṁvediyatīti evaṁ santaṁ bhikkhave brahmacariyavāso hoti okāso
paññāyati sammā dukkhassa antakiriyāyāti.

[541] 102 Santi bhikkhave jātarūpassa oḷārikā upakkilesā
1-3 Ma. Yu. evarūpaṁ. 2 Ma. Yu. kathaṁrūpaṁ.
Paṁsuvālikā 1 sakkharakathalā tamenaṁ paṁsudhovako vā paṁsudhovakantevāsī vā
doṇiyaṁ ākiritvā dhovati sandhovati niddhovati tasmiṁ pahīne tasmiṁ
byantīkate santi jātarūpassa majjhimasahagatā upakkilesā sukhumasakkharā
thullavālikā 2 tamenaṁ paṁsudhovako vā paṁsudhovakantevāsī vā dhovati sandhovati
niddhovati tasmiṁ pahīne tasmiṁ byantīkate santi jātarūpassa sukhumasahagatā
upakkilesā sukhumavālikā kāḷijallikā 3 tamenaṁ paṁsudhovako vā
paṁsudhovakantevāsī vā dhovati sandhovati niddhovati tasmiṁ pahīne tasmiṁ
bayantīkate athāparaṁ suvaṇṇasikatāvasissanti. Tamenaṁ suvaṇṇakāro vā
suvaṇṇakārantevāsī vā jātarūpaṁ musāyaṁ 4 pakkhipitvā dhamati sandhamati
niddhamati. Taṁ hoti jātarūpaṁ adhantaṁ asandhantaṁ 5 aniddhantaṁ anihitaṁ
aninnītakasāvaṁ 6 na ceva muduṁ hoti na ca kammaniyaṁ na ca pabhassaraṁ
pabhaṅgu ca na ca sammā upeti kammāya. Hoti so bhikkhave
samayo yaṁ so suvaṇṇakāro vā suvaṇṇakārantevāsī vā taṁ jātarūpaṁ
dhamati sandhamati niddhamati taṁ hoti jātarūpaṁ dhantaṁ sandhantaṁ niddhantaṁ
nihitaṁ ninnītakasāvaṁ muduṁ ca hoti kammaniyañca pabhassarañca na
ca pabhaṅgu sammā upeti kammāya yassā yassā ca pilandhanavikatiyā
ākaṅkhati yadi paṭṭikāya yadi kuṇḍalāya yadi gīveyyake 7 yadi suvaṇṇamālāya
tañcassa atthaṁ anubhoti. Evameva kho bhikkhave santi
adhicittamanuyuttassa bhikkhuno oḷārikā upakkilesā kāyaduccaritaṁ
vacīduccaritaṁ manoduccaritaṁ tamenaṁ sacetaso bhikkhu dabbajātiko pajahati
1 Ma. paṁsuvālukā. 2 Ma. thūlavālukā. 3 Ma. kāḷajallikā. 4 mūsāyaṁ. 5 Yu.
dhantaṁ sandhantaṁ. 6 Ma. dhantaṁ sandhantaṁ niddhantaṁ aniddhantakasāvaṁ.
7 Ma. gīveyyakena.
Vinodeti byantīkaroti anabhāvaṁ gameti tasmiṁ pahīne tasmiṁ byantīkate
santi adhicittamanuyuttassa bhikkhuno majjhimasahagatā upakkilesā kāmavitakko
byāpādavitakko vihiṁsāvitakko tamenaṁ sacetaso bhikkhu
dabbajātiko pajahati vinodeti byantīkaroti anabhāvaṁ gameti tasmiṁ pahīne
tasmiṁ byantīkate santi adhicittamanuyuttassa bhikkhuno sukhumasahagatā upakkilesā
jātivitakko janapadavitakko anavaññattipaṭisaṁyutto vitakko
tamenaṁ sacetaso bhikkhu dabbajātiko pajahati vinodeti byantīkaroti
anabhāvaṁ gameti tasmiṁ pahīne tasmiṁ byanatīkate athāparaṁ dhammavitakkā-
vasissanti. 1 So hoti samādhi na ceva santo nappaṇīto nappaṭip-
passaddhaladdho 3 na ekodibhāvādhigato sasaṅkhāraniggayhavāritavato 4 .
Hoti so bhikkhave samayo yantaṁ cittaṁ ajjhattaṁyeva santiṭṭhati sannisīdati
ekodibhāvo 5 hoti samādhiyati. So hoti samādhi santo paṇīto
paṭippassaddhaladdho ekodibhāvādhigato na sasaṅkhāraniggayhavāritavato yassa
yassa ca abhiññāsacchikaraṇīyassa dhammassa cittaṁ abhininnāmeti abhiññāsacchikiriyāya
tatra tatreva sakkhibhabbataṁ pāpuṇāti sati sati āyatane
so sace ākaṅkhati anekavihitaṁ iddhividhaṁ paccanubhaveyyaṁ
ekopi hutvā bahudhā assaṁ bahudhāpi hutvā eko assaṁ āvibhāvaṁ
tirobhāvaṁ tirokuḍḍaṁ tiropākāraṁ tiropabbataṁ asajjamāno gaccheyyaṁ
seyyathāpi ākāse paṭhaviyāpi ummujjanimujjaṁ kareyyaṁ seyyathāpi udake
udakepi abhijjamāne gaccheyyaṁ seyyathāpi paṭhaviyaṁ ākāsepi pallaṅkena
1 Ma. dhammavitakkovasissati. Ma. na ca paṇīto. 3 Ma. nappaṭippassaddhiladdho.
4 Ma. sasaṅkhāraniggayhavāritagato. 5 Ma. Yu. ekodi.
Kameyyaṁ seyyathāpi pakkhisakuṇo imepi candimasuriye evaṁ mahiddhike
evaṁmahānubhāve pāṇinā parimaseyyaṁ parimajjeyyaṁ yāva brahmalokāpi
kāyena vasaṁ vatteyyanti tatra tatreva sakkhibhabbataṁ pāpuṇāti sati
sati āyatane. So sace ākaṅkhati dibbāya sotadhātuyā visuddhāya
atikkantamānusikāya ubho sadde suṇeyyaṁ dibbe ca mānuse ca ye
dūre santike cāti 1 tatra tatreva sakkhibhabbataṁ pāpuṇāti sati sati
āyatane. So sace ākaṅkhati parasattānaṁ parapuggalānaṁ cetasā
ceto paricca pajāneyyaṁ sarāgaṁ vā cittaṁ sarāgaṁ cittanti pajāneyyaṁ
vītarāgaṁ vā cittaṁ vītarāgaṁ cittanti pajāneyyaṁ sadosaṁ vā cittaṁ
sadosaṁ cittanti pajāneyyaṁ vītadosaṁ vā cittaṁ vītadosaṁ cittanti
pajāneyyaṁ samohaṁ vā cittaṁ samohaṁ cittanti pajāneyyaṁ vītamohaṁ
vā cittaṁ vītamohaṁ cittanti pajāneyyaṁ saṅkhittaṁ vā cittaṁ saṅkhittaṁ
cittanti pajāneyyaṁ vikkhittaṁ vā cittaṁ vikkhittaṁ cittanti pajāneyyaṁ
mahaggataṁ vā cittaṁ mahaggataṁ cittanti pajāneyyaṁ amahaggataṁ vā
cittaṁ amahaggataṁ cittanti pajāneyyaṁ sauttaraṁ vā cittaṁ sauttaraṁ
cittanti pajāneyyaṁ anuttaraṁ vā cittaṁ anuttaraṁ cittanti pajāneyyaṁ
samāhitaṁ vā cittaṁ samāhitaṁ cittanti pajāneyyaṁ asamāhitaṁ vā cittaṁ
asamāhitaṁ cittanti pajāneyyaṁ vimuttaṁ vā cittaṁ vimuttaṁ cittanti
pajāneyyaṁ avimuttaṁ vā cittaṁ avimuttaṁ cittanti pajāneyyanti
tatra tatreva sakkhibhabbataṁ pāpuṇāti sati sati āyatane. So sace
1 Yu. dūre vā santike vāti.
Ākaṅkhati anekavihitaṁ pubbenivāsaṁ anussareyyaṁ seyyathīdaṁ ekampi
jātiṁ dvepi jātiyo tissopi jātiyo catassopi jātiyo pañcapi
jātiyo dasampi jātiyo vīsampi jātiyo tiṁsampi jātiyo cattāḷīsampi
jātiyo paññāsampi jātiyo jātisatampi jātisahassampi jātisatasahassampi
anekepi saṁvaṭṭakappe anekepi vivaṭṭakappe anekepi saṁvaṭṭavivaṭṭakappe
amutrāsiṁ evaṁnāmo evaṁgotto evaṁvaṇṇo evamāhāro
evaṁsukhadukkhapaṭisaṁvedī evamāyupariyanto so tato cuto
amutra udapādī tatrāpāsiṁ evaṁnāmo evaṁgotto evaṁvaṇṇo
evamāhāro evaṁsukhadukkhapaṭisaṁvedī evamāyupariyanto so tato cuto
idhūpapannoti iti sākāraṁ sauddesaṁ anekavihitaṁ pubbenivāsaṁ anussareyyanti
tatra tatreva sakkhibhabbataṁ pāpuṇāti sati sati āyatane.
So sace ākaṅkhati dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena
satte passeyyaṁ cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe
sugate duggate yathākammūpage satte pajāneyyaṁ ime vata
bhonto sattā kāyaduccaritena samannāgatā vacīduccaritena samannāgatā
manoduccaritena samannāgatā ariyānaṁ upavādakā micchādiṭṭhikā
micchādiṭṭhikammasamādānā te kāyassa bhedā parammaraṇā apāyaṁ duggatiṁ
vinipātaṁ nirayaṁ upapannā ime vā pana bhonto sattā kāyasucaritena
samannāgatā vacīsucaritena samannāgatā manosucaritena samannāgatā ariyānaṁ
anupavādakā sammādiṭṭhikā sammādiṭṭhikammasamādānā te kāyassa
Bhedā parammaraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapannāti iti dibbena
cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passeyyaṁ cavamāne
upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe sugate duggate
yathākammūpage satte pajāneyyanti tatra tatreva sakkhibhabbataṁ
pāpuṇāti sati sati āyatane. So sace ākaṅkhati āsavānaṁ khayā
anāsavaṁ cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā
sacchikatvā upasampajja vihareyyanti tatra tatreva sakkhibhabbataṁ
pāpuṇāti sati sati āyataneti.

[542] 103 Adhicittamanuyuttena bhikkhave bhikkhunā tīṇi nimittāni
kālena kālaṁ manasikātabbāni kālena kālaṁ samādhinimittaṁ manasikātabbaṁ
kālena kālaṁ paggāhanimittaṁ manasikātabbaṁ kālena kālaṁ
upekkhānimittaṁ manasikātabbaṁ. Sace bhikkhave adhicittamanuyutto bhikkhu
ekantaṁ samādhinimittaṁyeva manasikareyya ṭhānantaṁ cittaṁ kosajjāya
saṁvatteyya. Sace bhikkhave adhicittamanuyutto bhikkhu ekantaṁ paggāhanimittaṁyeva
manasikareyya ṭhānantaṁ cittaṁ uddhaccāya saṁvatteyya. Sace
bhikkhave adhicittamanuyutto bhikkhu ekantaṁ upekkhānimittaṁyeva manasikareyya
ṭhānantaṁ cittaṁ na sammā samādhiyeyya āsavānaṁ khayāya. Yato [1]- kho
bhikkhave adhicittamanuyutto bhikkhu kālena kālaṁ samādhinimittaṁ manasikaroti kālena
kālaṁ paggāhanimittaṁ manasikaroti kālena kālaṁ upekkhānimittaṁ manasikaroti
taṁ hoti cittaṁ muduñca kammaniyañca pabhassarañca na
1 Po. Ma. Yu. ca. ito paraṁ īdisameva.
Ca pabhaṅgu sammā samādhiyati āsavānaṁ khayāya. Seyyathāpi bhikkhave
suvaṇṇakāro vā suvaṇṇakārantevāsī vā ukkaṁ bandhati 1 ukkaṁ
bandhitvā ukkāmukhaṁ ālimpeti 2 ukkāmukhaṁ ālimpetvā saṇḍāsena
jātarūpaṁ gahetvā [3]- ukkāmukhe pakkhipitvā kālena kālaṁ abhidhamati
kālena kālaṁ udakena paripphoseti kālena kālaṁ ajjhupekkhati.
Sace bhikkhave suvaṇṇakāro vā suvaṇṇakārantevāsī vā taṁ jātarūpaṁ
ekantaṁ abhidhameyya ṭhānantaṁ jātarūpaṁ ḍaheyya. Sace bhikkhave
suvaṇṇakāro vā suvaṇṇakārantevāsī vā taṁ jātarūpaṁ ekantaṁ udakena
paripphoseyya ṭhānantaṁ jātarūpaṁ nibbāpeyya. Sace bhikkhave suvaṇṇakāro
vā suvaṇṇakārantevāsī vā taṁ jātarūpaṁ ekantaṁ ajjhupekkheyya
ṭhānantaṁ jātarūpaṁ na sammā paripākaṁ gaccheyya. Yato kho
bhikkhave suvaṇṇakāro vā suvaṇṇakārantevāsī vā taṁ jātarūpaṁ kālena
kālaṁ abhidhamati kālena kālaṁ udakena paripphoseti kālena kālaṁ
ajjhupekkhati taṁ hoti jātarūpaṁ muduñca kammaniyañca pabhassarañca
na ca pabhaṅgu sammā upeti kammāya yassā yassā ca pilandhanavikatiyā
ākaṅkhati yadi paṭṭikāya 4 yadi kuṇḍalāya yadi gīveyyake
yadi suvaṇṇamālāya tañcassa atthaṁ anubhoti. Evameva kho bhikkhave
adhicittamanuyuttena bhikkhunā tīṇi nimittāni kālena kālaṁ manasikātabbāni
kālena kālaṁ samādhinimittaṁ manasikātabbaṁ kālena kālaṁ paggāhanimittaṁ
manasikātabbaṁ kālena kālaṁ upekkhānimittaṁ manasikātabbaṁ. Sace bhikkhave
1 Ma. bandheyya. 2 Ma. ālimpeyya. 3 Ma. ukkāmukhe pakkhipeyya.
4 Po. Yu. paṭṭakāya.
Adhicittamanuyutto bhikkhu ekantaṁ samādhinimittaṁyeva manasikareyya ṭhānantaṁ
cittaṁ kosajjāya saṁvatteyya. Sace bhikkhave adhicittamanuyutto bhikkhu
ekantaṁ paggāhanimittaṁyeva manasikareyya ṭhānantaṁ cittaṁ uddhaccāya
saṁvatteyya. Sace bhikkhave adhicittamanuyutto bhikkhu ekantaṁ upekkhānimittaṁyeva
manasikareyya ṭhānantaṁ cittaṁ na sammā samādhiyeyya āsavānaṁ
khayāya. Yato kho bhikkhave adhicittamanuyutto bhikkhu kālena kālaṁ
samādhinimittaṁ manasikaroti kālena kālaṁ paggāhanimittaṁ manasikaroti
kālena kālaṁ upekkhānimittaṁ manasikaroti taṁ hoti cittaṁ muduñca
kammaniyañca pabhassarañca na ca pabhaṅgu sammā samādhiyati āsavānaṁ
khayāya yassa yassa ca abhiññāsacchikaraṇīyassa dhammassa cittaṁ abhininnāmeti
abhiññāsacchikiriyāya tatra tatreva sakkhibhabbataṁ pāpuṇāti
sati sati āyatane so sace ākaṅkhati anekavihitaṁ iddhividhaṁ paccanubhaveyyaṁ
.pe. Āsavānaṁ khayā ... Sacchikatvā upasampajja vihareyyanti
tatra tatreva sakkhibhabbataṁ pāpuṇāti sati sati āyataneti.
Loṇaphalavaggo 1 pañcamo.
Tassuddānaṁ
accāyikaṁ vivittañca saradā parisā tisso
tayo ājāniyā ve loṇake saṅghasamuggatāti.
Dutiyo paṇṇāsako samatto.
--------
1 Ma. loṇakapallavaggo.
Tatiyapaṇṇāsako
sambodhivaggo paṭhamo

[543] 104 Pubbeva me bhikkhave sambodhā anabhisambuddhassa
bodhisattasseva sato etadahosi ko nu kho loke assādo ko
ādīnavo kiṁ nissaraṇanti. Tassa mayhaṁ bhikkhave etadahosi yaṁ
kho loke 1 paṭicca uppajjati sukhaṁ somanassaṁ ayaṁ loke assādo
yaṁ loko anicco dukkho vipariṇāmadhammo ayaṁ loke ādīnavo yo
loke chandarāgapaṭivinayo chandarāgappahānaṁ idaṁ loke nissaraṇanti.
Yāvakīvañcāhaṁ bhikkhave evaṁ lokassa assādañca assādato ādīnavañca
ādīnavato nissaraṇañca nissaraṇato yathābhūtaṁ nābbhaññāsiṁ neva
tāvāhaṁ bhikkhave sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā
pajāya sadevamanussāya anuttaraṁ sammāsambodhiṁ abhisambuddho 2
paccaññāsiṁ. Yato ca khohaṁ bhikkhave evaṁ lokassa assādañca
assādato ādīnavañca ādīnavato nissaraṇañca nissaraṇato yathābhūtaṁ
abbhaññāsiṁ athāhaṁ bhikkhave sadevake loke samārake sabrahmake
sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya anuttaraṁ sammāsambodhiṁ
abhisambuddho paccaññāsiṁ. Ñāṇañca pana me dassanaṁ udapādi
akuppā me vimutti ayamantimā jāti natthidāni punabbhavoti.
1 Po. Ma. lokaṁ. 2 Ma. abhisambuddhoti. ito paraṁ īdisameva.

[544] 105 Lokassāhaṁ bhikkhave assādapariyesanaṁ ācariṁ 1 yo
loke assādo tadajjhagamaṁ yāvatako loke assādo paññāya me so
sudiṭṭho. Lokassāhaṁ bhikkhave ādīnavapariyesanaṁ ācariṁ yo loke
ādīnavo tadajjhagamaṁ yāvatako loke ādīnavo paññāya me
so sudiṭṭho. Lokassāhaṁ bhikkhave nissaraṇapariyesanaṁ ācariṁ yaṁ loke
nissaraṇaṁ tadajjhagamaṁ yāvatakaṁ loke nissaraṇaṁ paññāya me taṁ
sudiṭṭhaṁ. Yāvakīvañcāhaṁ bhikkhave lokassa assādañca assādato
ādīnavañca ādīnavato nissaraṇañca nissaraṇato yathābhūtaṁ nābbhaññāsiṁ
neva tāvāhaṁ bhikkhave sadevake loke samārake sabrahmake
sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya anuttaraṁ sammāsambodhiṁ abhisambuddho
paccaññāsiṁ. Yato ca khohaṁ bhikkhave lokassa assādañca
assādato ādīnavañca ādīnavato nissaraṇañca nissaraṇato yathābhūtaṁ
abbhaññāsiṁ athāhaṁ bhikkhave sadevake loke samārake sabrahmake
sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya anuttaraṁ sammāsambodhiṁ
abhisambuddho paccaññāsiṁ. Ñāṇañca pana me dassanaṁ udapādi akuppā
me vimutti ayamantimā jāti natthidāni punabbhavoti.

[545] 106 No cetaṁ 2 bhikkhave loke assādo abhavissa nayidaṁ
sattā loke sārajjeyyuṁ yasmā ca kho bhikkhave atthi loke
assādo tasmā sattā loke sārajjanti. No cetaṁ bhikkhave loke
1 Ma. acariṁ. ito paraṁ īdisameva. 2 Ma. cedaṁ. ito paraṁ īdisameva.
Ādīnavo abhavissa nayidaṁ sattā loke nibbindeyyuṁ yasmā ca
kho bhikkhave atthi loke ādīnavo tasmā sattā loke
nibbindanti. No cetaṁ bhikkhave loke nissaraṇaṁ abhavissa nayidaṁ sattā
lokamhā nissareyyuṁ yasmā ca kho bhikkhave atthi loke nissaraṇaṁ
tasmā sattā lokamhā nissaranti. Yāvakīvañca bhikkhave sattā
lokassa assādañca assādato ādīnavañca ādīnavato nissaraṇañca
nissaraṇato yathābhūtaṁ nābbhaññāsuṁ neva tāva bhikkhave sattā sadevakā
lokā samārakā sabrahmakā sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya
nissaṭā visaṁyuttā vippamuttā vimariyādīkatena cetasā vihariṁsu. Yato
ca kho bhikkhave sattā lokassa assādañca assādato ādīnavañca
ādīnavato nissaraṇañca nissaraṇato yathābhūtaṁ abbhaññāsuṁ atha
bhikkhave sattā sadevakā lokā samārakā sabrahmakā sassamaṇabrāhmaṇiyā
pajāya sadevamanussāya nissaṭā visaṁyuttā vippamuttā
vimariyādīkatena cetasā viharantīti.

[546] 107 Yekeci bhikkhave samaṇā vā brāhmaṇā vā lokassa
assādañca assādato ādīnavañca ādīnavato nissaraṇañca nissaraṇato
yathābhūtaṁ nappajānanti na me te bhikkhave samaṇā vā brāhmaṇā
vā samaṇesu vā samaṇasammatā brāhmaṇesu vā brāhmaṇasammatā na
ca pana te āyasmanto sāmaññatthañca 1 brahmaññatthañca 2 diṭṭheva
dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharanti. Ye ca kho
1-2 Ma. vā.
Keci bhikkhave samaṇā vā brāhmaṇā vā lokassa assādañca
assādato ādīnavañca ādīnavato nissaraṇañca nissaraṇato yathābhūtaṁ
pajānanti te khome bhikkhave samaṇā vā brāhmaṇā vā samaṇesu
vā samaṇasammatā brāhmaṇesu vā brāhmaṇasammatā te ca
panāyasmanto sāmaññatthañca brahmaññatthañca diṭṭheva dhamme sayaṁ
abhiññā sacchikatvā upasampajja viharantīti.

[547] 108 Ruṇṇamidaṁ bhikkhave ariyassa vinaye yadidaṁ gītaṁ ummattakamidaṁ
bhikkhave ariyassa vinaye yadidaṁ naccaṁ komārikamidaṁ 1 bhikkhave
ariyassa vinaye yadidaṁ ativelaṁ dantavidaṁsakahasitaṁ tasmā tiha bhikkhave
setughāto gīte setughāto nacce alaṁ vo dhammapamoditānaṁ sataṁ
sitaṁ sitamattāyāti.

[548] 109 Tiṇṇaṁ bhikkhave paṭisevanāya natthi titti katamesaṁ
tiṇṇaṁ suppassa 2 bhikkhave paṭisevanāya natthi tatti surāmerayapānassa
bhikkhave paṭisevanāya natthi titti methunadhammasamāpattiyā bhikkhave
paṭisevanāya natthi titti imesaṁ kho bhikkhave tiṇṇaṁ paṭisevanāya
natthi tittīti.

[549] 110 Athakho anāthapiṇḍiko gahapati yena bhagavā tenupasaṅkami
upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi
ekamantaṁ nisinnaṁ kho anāthapiṇḍikaṁ gahapatiṁ bhagavā etadavoca citte
gahapati arakkhite kāyakammampi arakkhitaṁ hoti vacīkammampi arakkhitaṁ
1 Ma. Yu. komārakamidaṁ. 2 Ma. Yu. soppassa.
Hoti manokammampi arakkhitaṁ hoti tassa arakkhitakāyakammassa 1
arakkhitavacīkammassa 2 arakkhitamanokammassa 3 kāyakammampi avassutaṁ hoti
vacīkammampi avassutaṁ hoti manokammampi avassutaṁ hoti tassa
avassutakāyakammassa 4 avassutavacīkammassa 5 avassutamanokammassa 6
kāyakammampi pūtikaṁ hoti vacīkammampi pūtikaṁ hoti manokammampi
pūtikaṁ hoti tassa pūtikāyakammassa pūtivacīkammassa pūtimanokammassa na
bhaddakaṁ maraṇaṁ hoti na bhaddikā kālakiriyā seyyathāpi gahapati
kūṭāgāre ducchanne kūṭampi arakkhitaṁ hoti gopāṇasiyopi arakkhitā
honti bhittipi arakkhitā hoti kūṭampi avassutaṁ hoti
gopāṇasiyopi avassutā honti bhittipi avassutā hoti kūṭampi pūtikaṁ
hoti gopāṇasiyopi pūtikā honti bhittipi pūtikā hoti evameva
kho gahapati citte arakkhite .pe. Na bhaddakaṁ maraṇaṁ hoti na
bhaddikā kālakiriyā citte gahapati rakkhite kāyakammampi rakkhitaṁ hoti
vacīkammampi rakkhitaṁ hoti manokammampi rakkhitaṁ hoti tassa rakkhitakāyakammassa
rakkhitavacīkammassa rakkhitamanokammassa kāyakammampi
anavassutaṁ hoti vacīkammampi anavassutaṁ hoti manokammampi anavassutaṁ
hoti tassa anavassutakāyakammassa anavassutavacīkammassa anavassutamanokammassa
kāyakammampi apūtikaṁ hoti vacīkammampi apūtikaṁ hoti
manokammampi apūtikaṁ hoti tassa apūtikāyakammassa apūtivacīkammassa
apūtimanokammassa bhaddakaṁ maraṇaṁ hoti bhaddikā kālakiriyā seyyathāpi
1-2-3-4-5-6 Po. Ma. Yu. ...kammantassa. ito paraṁ īdisameva.
Gahapati kūṭāgāre succhanne kūṭampi rakkhitaṁ hoti gopāṇasiyopi
rakkhitā honti bhittipi rakkhitā hoti kūṭampi anavassutaṁ hoti
gopāṇasiyopi anavassutā honti bhittipi anavassutā hoti kūṭampi
apūtikaṁ hoti gopāṇasiyopi apūtikā honti bhittipi apūtikā hoti
evameva kho gahapati citte rakkhite .pe. Bhaddakaṁ maraṇaṁ hoti
bhaddikā kālakiriyāti.