[732] Tena kho pana samayena rājā pasenadi kosalo
uparipāsādavaragato hoti. Addasā kho rājā pasenadi kosalo taṁ
upāsakaṁ rathiyāya 1 chattapāṇiṁ gacchantaṁ disvāna pakkosāpetvā
etadavoca tvaṁ kira upāsaka bahussuto āgatāgamo sādhu
upāsaka amhākaṁ itthāgāraṁ dhammaṁ vācehīti. Yamahaṁ 2 deva jānāmi
ayyānaṁ vāhasā ayyā va devassa itthāgāraṁ dhammaṁ
vācessantīti. Athakho rājā pasenadi kosalo saccaṁ kho upāsako
āhāti yena bhagavā tenupasaṅkami upasaṅkamitvā bhagavantaṁ
1 Ma. rathikāya. 2 Sī. yampāhaṁ.
Abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho rājā
pasenadi kosalo bhagavantaṁ etadavoca sādhu bhante bhagavā ekaṁ
bhikkhuṁ āṇāpetu yo amhākaṁ itthāgāraṁ dhammaṁ vācessatīti.
Athakho bhagavā rājānaṁ pasenadiṁ kosalaṁ dhammiyā kathāya sandassesi
samādapesi samuttejesi sampahaṁsesi. Athakho rājā pasenadi
kosalo bhagavatā dhammiyā kathāya sandassito samādapito samuttejito
sampahaṁsito uṭṭhāyāsanā bhagavantaṁ abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā
pakkāmi. Athakho bhagavā āyasmantaṁ ānandaṁ āmantesi
tenahānanda rañño itthāgāraṁ dhammaṁ vācehīti. Evaṁ bhanteti kho
āyasmā ānando bhagavato paṭissuṇitvā kālena kālaṁ pavisitvā
rañño itthāgāraṁ dhammaṁ vācesi. Athakho āyasmā ānando
pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya yena rañño
pasenadissa kosalassa nivesanaṁ tenupasaṅkami. Tena kho pana samayena
rājā pasenadi kosalo mallikāya deviyā saddhiṁ sayanagato hoti.
Addasā kho mallikā devī āyasmantaṁ ānandaṁ dūrato va āgacchantaṁ
disvāna sahasā vuṭṭhāsi. Pītakamaṭṭhaṁ dussaṁ pabhassittha. Athakho
āyasmā ānando tato va paṭinivattitvā ārāmaṁ gantvā bhikkhūnaṁ
etamatthaṁ ārocesi. Ye te bhikkhū appicchā .pe. Te
ujjhāyanti khīyanti vipācenti kathaṁ hi nāma āyasmā ānando
pubbe appaṭisaṁvidito rañño antepuraṁ pavisissatīti .pe.
Saccaṁ kira tvaṁ ānanda pubbe appaṭisaṁvidito rañño antepuraṁ
pavisasīti. Saccaṁ bhagavāti. Vigarahi buddho bhagavā kathaṁ hi nāma
tvaṁ ānanda pubbe appaṭisaṁvidito rañño antepuraṁ pavisissasi
netaṁ ānanda appasannānaṁ vā pasādāya pasannānaṁ vā
bhiyyobhāvāya .pe. Vigarahitvā dhammiṁ kathaṁ katvā bhikkhū āmantesi.

[733] Dasayime 1 bhikkhave ādīnavā rājantepurappavesane.
Katame dasa. Idha bhikkhave rājā mahesiyā saddhiṁ sayanagato 2 hoti.
Tattha bhikkhu pavisati. Mahesī vā bhikkhuṁ disvā sitaṁ pātukaroti
bhikkhu vā mahesiṁ disvā sitaṁ pātukaroti. Tattha rañño evaṁ
hoti addhā imesaṁ kataṁ vā karissanti vāti. Ayaṁ bhikkhave
paṭhamo ādīnavo rājantepurappavesane. Puna caparaṁ bhikkhave
rājā bahukicco bahukaraṇīyo aññataraṁ itthiṁ gantvā nassarati.
Sā tena gabbhaṁ gaṇhāti 3 . Tattha rañño evaṁ hoti na kho
idha añño koci pavisati aññatra pabbajitena siyā nu kho
pabbajitassa kammanti. Ayaṁ bhikkhave dutiyo ādīnavo rājantepurappavesane.
Puna caparaṁ bhikkhave rañño antepure aññataraṁ
ratanaṁ nassati. Tattha rañño evaṁ hoti na kho idha añño
koci pavisati aññatra pabbajitena siyā nu kho pabbajitassa
kammanti. Ayaṁ bhikkhave tatiyo ādīnavo rājantepurappavesane.
1 Ma. Yu. dasime. 2 Ma. Yu. nisinno. 3 Ma. Yu. gaṇhi.
Puna caparaṁ bhikkhave rañño antepure abbhantarā guyhamantā
bahiddhā sambhedaṁ gacchanti. Tattha rañño evaṁ hoti na kho
idha añño koci pavisati aññatra pabbajitena siyā nu kho
pabbajitassa kammanti. Ayaṁ bhikkhave catuttho ādīnavo rājantepurappavesane.
Puna caparaṁ bhikkhave rañño antepure putto
vā pitaraṁ pattheti pitā vā puttaṁ pattheti. Tesaṁ evaṁ hoti
na kho idha añño koci pavisati aññatra pabbajitena siyā
nu kho pabbajitassa kammanti. Ayaṁ bhikkhave pañcamo ādīnavo
rājantepurappavesane. Puna caparaṁ bhikkhave rājā nīcaṭṭhāniyaṁ
ucce ṭhāne 1 ṭhapeti. Yesantaṁ amanāpaṁ tesaṁ evaṁ hoti
rājā kho pabbajitena saṁsaṭṭho siyā nu kho pabbajitassa
kammanti. Ayaṁ bhikkhave chaṭṭho ādīnavo rājantepurappavesane.
Puna caparaṁ bhikkhave rājā uccaṭṭhāniyaṁ nīce ṭhāne 2 ṭhapeti.
Yesantaṁ amanāpaṁ tesaṁ evaṁ hoti rājā kho pabbajitena
saṁsaṭṭho siyā nu kho pabbajitassa kammanti. Ayaṁ bhikkhave
sattamo ādīnavo rājantepurappavesane. Puna caparaṁ bhikkhave
rājā akāle senaṁ uyyojeti. Yesantaṁ amanāpaṁ tesaṁ evaṁ
hoti rājā kho pabbajitena saṁsaṭṭho siyā nu kho pabbajitassa
kammanti. Ayaṁ bhikkhave aṭṭhamo ādīnavo rājantepurappavesane.
1 Ma. Yu. uccaṭṭhāne. 2 Yu. nīcaṭṭhāne.
Puna caparaṁ bhikkhave rājā kāle senaṁ uyyojetvā antarāmaggato
nivattāpeti. Yesantaṁ amanāpaṁ tesaṁ evaṁ hoti rājā kho
pabbajitena saṁsaṭṭho siyā nu kho pabbajitassa kammanti. Ayaṁ
bhikkhave navamo ādīnavo rājantepurappavesane. Puna caparaṁ bhikkhave [1]-
rājantepuraṁ hatthisammaddaṁ assasammaddaṁ rathasammaddaṁ rajaniyāni 2
rūpasaddagandharasaphoṭṭhabbāni yāni na pabbajitassa sāruppāni. Ayaṁ
kho bhikkhave dasamo ādīnavo rājantepurappavesane. Ime kho
bhikkhave dasa ādīnavā rājantepurappavesaneti.

[734] Athakho bhagavā āyasmantaṁ ānandaṁ anekapariyāyena
vigarahitvā dubbharatāya dupposatāya .pe. Evañca pana bhikkhave
imaṁ sikkhāpadaṁ uddiseyyātha yo pana bhikkhu rañño khattiyassa
muddhābhisittassa 3 anikkhantarājake aniggataratanake 4 pubbe appaṭisaṁvidito
indakhīlaṁ atikkāmeyya pācittiyanti.

[735] Yo panāti yo yādiso .pe. Bhikkhūti .pe.
Ayaṁ imasmiṁ atthe adhippeto bhikkhūti. Khattiyo nāma ubhato
sujāto hoti mātito ca pitito ca saṁsuddhagahaṇiko yāva sattamā
pitāmahayugā akkhitto anupakuṭṭho jātivādena. Muddhābhisitto
1 Ma. Yu. rañño. 2 Ma. rajjanīyāni. 3 muddhāvasittassātipi pāṭho. so
pana padabhājanena na sameti. 4 anībhataratanaketipi pāṭho. sopi tena na sameti.
Nāma khattiyābhisekena abhisitto hoti. Anikkhantarājaketi rājā
sayanīgharā 1 anikkhanto hoti. Aniggataratanaketi mahesī sayanīgharā
anikkhantā hoti ubho vā anikkhantā honti. Pubbe
appaṭisaṁviditoti pubbe animantito 2 . Indakhīlo nāma sayanīgharassa
ummāro vuccati. Sayanīgharaṁ nāma yattha katthaci rañño sayanaṁ
paññattaṁ hoti antamaso sāṇipākāraparikkhittaṁpi. Indakhīlaṁ
atikkāmeyyāti paṭhamaṁ pādaṁ ummāraṁ atikkāmeti āpatti
dukkaṭassa. Dutiyaṁ pādaṁ atikkāmeti āpatti pācittiyassa.

[736] Appaṭisaṁvidite appaṭisaṁviditasaññī indakhīlaṁ atikkāmeti
āpatti pācittiyassa. Appaṭisaṁvidite vematiko indakhīlaṁ
atikkāmeti āpatti pācittiyassa. Appaṭisaṁvidite paṭisaṁviditasaññī
indakhīlaṁ atikkāmeti āpatti pācittiyassa. Paṭisaṁvidite
appaṭisaṁviditasaññī āpatti dukkaṭassa. Paṭisaṁvidite vematiko
āpatti dukkaṭassa. Paṭisaṁvidite paṭisaṁviditasaññī anāpatti.

[737] Anāpatti paṭisaṁvidite na khattiyo hoti na
khattiyābhisekena abhisitto hoti rājā sayanīgharā nikkhanto hoti
mahesī sayanīgharā nikkhantā hoti ubho vā sayanīgharā 3 nikkhantā
honti na sayanīghare ummattakassa ādikammikassāti.
Paṭhamasikkhāpadaṁ niṭṭhitaṁ.
--------
1 Ma. sayanigharā. evamuparipi. 2 Ma. anāmantetvā. 3 Ma. ayaṁ pāṭho natthi.
Dutiyasikkhāpadaṁ

[738] Tena samayena buddho bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane
anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena aññataro
bhikkhu aciravatiyā nadiyā nhāyati. Aññataropi brāhmaṇo
pañcasatānaṁ thavikaṁ thale nikkhipitvā aciravatiyā nadiyā nhāyitvā 1
vissaritvā agamāsi. Athakho so bhikkhu tassāyaṁ brāhmaṇassa
thavikā mā [2]- nassīti aggahesi. Athakho so brāhmaṇo saritvā
turito ādhāvitvā taṁ bhikkhuṁ etadavoca api me bho thavikaṁ
passeyyāsīti. Handa brāhmaṇāti adāsi. Athakho tassa
brāhmaṇassa etadahosi kena nu kho ahaṁ upāyena imassa
bhikkhuno puṇṇapattaṁ na dadeyyanti. Na me bho pañcasatāni
sahassaṁ meti palibuddhitvā muñci. Athakho so bhikkhu ārāmaṁ gantvā
bhikkhūnaṁ etamatthaṁ ārocesi. Ye te bhikkhū appicchā .pe.
Te ujjhāyanti khīyanti vipācenti kathaṁ hi nāma bhikkhu ratanaṁ
uggahessatīti .pe. Saccaṁ kira tvaṁ bhikkhu ratanaṁ uggahesīti.
Saccaṁ bhagavāti. Vigarahi buddho bhagavā kathaṁ hi nāma tvaṁ
moghapurisa ratanaṁ uggahessasi netaṁ moghapurisa appasannānaṁ vā
pasādāya pasannānaṁ vā bhiyyobhāvāya .pe. Evañca pana bhikkhave
1 Ma. Yu. nhāyanto. 2 Ma. idha.
Imaṁ sikkhāpadaṁ uddiseyyātha yo pana bhikkhu ratanaṁ vā ratanasammataṁ
vā uggaṇheyya vā uggaṇhāpeyya vā pācittiyanti. Evañcidaṁ
bhagavatā bhikkhūnaṁ sikkhāpadaṁ paññattaṁ hoti.

[739] Tena kho pana samayena sāvatthiyā ussavo hoti.
Manussā alaṅkatapaṭiyattā uyyānaṁ gacchanti. Visākhāpi migāramātā
alaṅkatapaṭiyattā uyyānaṁ gamissāmīti gāmato nikkhamitvā kyāhaṁ
karissāmi uyyānaṁ gantvā yannūnāhaṁ bhagavantaṁ payirupāseyyanti
ābharaṇaṁ omuñcitvā uttarāsaṅgena bhaṇḍikaṁ bandhitvā dāsiyā
adāsi handa je imaṁ bhaṇḍikaṁ gaṇhāhīti. Athakho visākhā
migāramātā yena bhagavā tenupasaṅkami upasaṅkamitvā bhagavantaṁ
abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinnaṁ kho visākhaṁ
migāramātaraṁ bhagavā dhammiyā kathāya sandassesi samādapesi samuttejesi
sampahaṁsesi. Athakho visākhā migāramātā bhagavatā dhammiyā kathāya
sandassitā samādapitā samuttejitā sampahaṁsitā uṭṭhāyāsanā
bhagavantaṁ abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā pakkāmi. Athakho sā
dāsī taṁ bhaṇḍikaṁ vissaritvā agamāsi. Bhikkhū passitvā bhagavato
etamatthaṁ ārocesuṁ. Tenahi bhikkhave uggahetvā nikkhipathāti.
Athakho bhagavā etasmiṁ nidāne etasmiṁ pakaraṇe dhammiṁ kathaṁ
katvā bhikkhū āmantesi anujānāmi bhikkhave ratanaṁ vā ratanasammataṁ
vā ajjhārāme uggahetvā vā uggahāpetvā vā nikkhipituṁ yassa
Bhavissati so harissatīti. Evañca pana bhikkhave imaṁ sikkhāpadaṁ
uddiseyyātha yo pana bhikkhu ratanaṁ vā ratanasammataṁ vā aññatra
ajjhārāmā uggaṇheyya vā uggaṇhāpeyya vā pācittiyanti.
Evañcidaṁ bhagavatā bhikkhūnaṁ sikkhāpadaṁ paññattaṁ hoti.

[740] Tena kho pana samayena kāsīsu janapadesu 1 anāthapiṇḍikassa
gahapatissa kammantagāmo hoti. Tena ca gahapatinā antevāsī
āṇatto hoti sace bhaddantā āgacchanti bhattaṁ kareyyāsīti.
Tena kho pana samayena sambahulā bhikkhū kāsīsu janapadesu cārikaṁ
caramānā yena anāthapiṇḍikassa gahapatissa kammantagāmo
tenupasaṅkamiṁsu. Addasā kho so puriso te bhikkhū dūrato va
āgacchante disvāna yena te bhikkhū tenupasaṅkami upasaṅkamitvā
te bhikkhū abhivādetvā etadavoca adhivāsentu bhante ayyā
svātanāya gahapatino bhattanti. Adhivāsesuṁ kho te bhikkhū
tuṇhībhāvena. Athakho so puriso tassā rattiyā accayena paṇītaṁ
khādanīyaṁ bhojanīyaṁ paṭiyādāpetvā kālaṁ ārocāpetvā aṅgulimuddikaṁ
omuñcitvā te bhikkhū bhattena parivisitvā ayyā bhuñjitvā
gacchantu ahaṁpi kammantaṁ gamissāmīti aṅgulimuddikaṁ vissaritvā
agamāsi. Bhikkhū passitvā sace mayaṁ gamissāma nassissatāyaṁ
aṅgulimuddikāti tattheva acchiṁsu. Athakho so puriso kammantā
āgacchanto te bhikkhū passitvā etadavoca kissa bhante ayyā
1 Ma. janapade. evamuparipi.
Idheva acchantīti. Athakho te bhikkhū tassa purisassa etamatthaṁ
ārocetvā sāvatthiṁ gantvā bhikkhūnaṁ etamatthaṁ ārocesuṁ. Bhikkhū
bhagavato etamatthaṁ ārocesuṁ. Athakho bhagavā etasmiṁ nidāne
etasmiṁ pakaraṇe dhammiṁ kathaṁ katvā bhikkhū āmantesi anujānāmi
bhikkhave ratanaṁ vā ratanasammataṁ vā ajjhārāme vā ajjhāvasathe
vā uggahetvā vā uggahāpetvā vā nikkhipituṁ yassa bhavissati
so harissatīti. Evañca pana bhikkhave imaṁ sikkhāpadaṁ uddiseyyātha
yo pana bhikkhu ratanaṁ vā ratanasammataṁ vā aññatra ajjhārāmā vā
ajjhāvasathā vā uggaṇheyya vā uggaṇhāpeyya vā pācittiyaṁ.
Ratanaṁ vā pana bhikkhunā ratanasammataṁ vā ajjhārāme vā ajjhāvasathe
vā uggahetvā vā uggahāpetvā vā nikkhipitabbaṁ yassa bhavissati
so harissatīti. Ayaṁ tattha sāmīcīti.

[741] Yo panāti yo yādiso .pe. Bhikkhūti .pe. Ayaṁ
imasmiṁ atthe adhippeto bhikkhūti. Ratanaṁ nāma muttā maṇi
veḷuriyo saṅkho silā pavāḷaṁ rajataṁ jātarūpaṁ lohitaṅko masāragallaṁ
etaṁ ratanaṁ nāma 1 . Ratanasammataṁ nāma yaṁ manussānaṁ upabhogaparibhogaṁ
etaṁ ratanasammataṁ nāma. Aññatra ajjhārāmā vā
ajjhāvasathā vāti ṭhapetvā ajjhārāmaṁ ajjhāvasathaṁ. Ajjhārāmo
nāma parikkhittassa ārāmassa antoārāmo aparikkhittassa
upacāro. Ajjhāvasatho nāma parikkhittassa āvasathassa
1 Ma. etaṁ ratanaṁ nāmāti idaṁ pāṭhattayaṁ natthi.
Antoāvasatho aparikkhittassa upacāro. Uggaṇheyyāti ayaṁ
gaṇhāti āpatti pācittiyassa. Uggaṇhāpeyyāti aññaṁ
gaṇhāpeti āpatti pācittiyassa.