[270] 24 Dveme bhikkhave tathāgataṁ abbhācikkhanti katame dve
yo ca neyyatthaṁ suttantaṁ nītattho suttantoti dīpeti yo ca
nītatthaṁ suttantaṁ neyyattho suttantoti dīpeti ime kho bhikkhave
dve tathāgataṁ abbhācikkhanti. Dveme bhikkhave tathāgataṁ nābbhācikkhanti
katame dve yo ca neyyatthaṁ suttantaṁ neyyattho suttantoti
Dīpeti yo ca nītatthaṁ suttantaṁ nītattho suttantoti dīpeti
ime kho bhikkhave dve tathāgataṁ nābbhācikkhantīti.

[271] 25 Paṭicchannakammantassa bhikkhave dvinnaṁ gatīnaṁ aññatarā
gati pāṭikaṅkhā nirayo vā tiracchānayoni vā 1 . Appaṭicchannakammantassa
bhikkhave dvinnaṁ gatīnaṁ aññatarā gati pāṭikaṅkhā devā vā manussā
vāti.

[272] 26 Micchādiṭṭhikassa bhikkhave dvinnaṁ gatīnaṁ aññatarā
gati pāṭikaṅkhā nirayo vā tiracchānayoni vā 1 . Sammādiṭṭhikassa
bhikkhave davinnaṁ gatīnaṁ aññatarā gati pāṭikaṅkhā devā vā manussā
vāti.

[273] 27 Dussīlassa bhikkhave dve paṭiggahā 2 nirayo vā
tiracchānayoni vā 1 . Sīlavato bhikkhave dve paṭiggahā 3 devā vā
manussā vāti.

[274] 28 Dvāhaṁ bhikkhave atthavase sampassamāno araññavanapatthāni
pantāni senāsanāni paṭisevāmi katame dve attano ca
diṭṭhadhammasukhavihāraṁ sampassamāno pacchimañca janataṁ anukampamāno
ime kho ahaṁ bhikkhave dve atthavase sampassamāno araññavanapatthāni
pantāni senāsanāni paṭisevāmīti.

[275] 29 Dveme bhikkhave dhammā vijjābhāgiyā katame dve
samatho ca vipassanā ca. Samatho bhikkhave bhāvito kimatthamanubhoti 4
1 Ma. Yu. vā-ti. 2-3 Ma. paṭiggāhā. 4 Ma. Yu. kamatthamanubhoti. ito paraṁ
īdisameva.
Cittaṁ bhāviyati 1 cittaṁ bhāvitaṁ kimatthamanubhoti yo rāgo so
pahīyati. Vipassanā bhikkhave bhāvitā kimatthamanubhoti paññā bhāviyati
paññā bhāvitā kimatthamanubhoti yā avijjā sā pahīyatīti 2 .

[276] 30 Rāgupakkiliṭṭhaṁ vā bhikkhave cittaṁ na vimuccati
avijjūpakkiliṭṭhā vā paññā na bhāviyati iti kho bhikkhave rāgavirāgā
cetovimutti avijjāvirāgā paññāvimuttīti.
Bālavaggo tatiyo.

[277] 31 Asappurisabhūmiñca vo bhikkhave desessāmi
sappurisabhūmiñca taṁ suṇātha sādhukaṁ manasikarotha bhāsissāmīti.
Evambhanteti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṁ. Bhagavā etadavoca
katamā ca bhikkhave asappurisabhūmi asappuriso bhikkhave akataññū hoti
akatavedī asabbhihetaṁ bhikkhave upaññātaṁ yadidaṁ akataññutā
akataveditā kevalā esā bhikkhave asappurisabhūmi yadidaṁ akataññutā
akataveditā sappuriso ca kho bhikkhave kataññū hoti katavedī
sabbhihetaṁ bhikkhave upaññātaṁ yadidaṁ kataññutā kataveditā kevalā
esā bhikkhave sappurisabhūmi yadidaṁ kataññutā kataveditāti.

[278] 32 Dvinnāhaṁ bhikkhave na suppaṭikāraṁ vadāmi katamesaṁ
dvinnaṁ mātu ca pitu ca. Ekena bhikkhave aṁsena mātaraṁ
parihareyya ekena aṁsena pitaraṁ parihareyya vassasatāyuko vassasatajīvī
so ca nesaṁ ucchādanaparimaddananhāpanasambāhanena paṭijaggeyya tepi
1 Ma. Yu. bhāvīyati. 2 Ma. Yu. pahīyati.
Tattheva muttakarīsaṁ cajeyyuṁ na tveva bhikkhave mātāpitunnaṁ kataṁ vā
hoti paṭikataṁ vā imissā ca bhikkhave mahāpaṭhaviyā pahūtasattaratanāya 1
mātāpitaro issarādhipacce rajje patiṭṭhāpeyya na tveva bhikkhave
mātāpitunnaṁ kataṁ vā hoti paṭikataṁ vā taṁ kissa hetu bahūpakārā 2
bhikkhave mātāpitaro puttānaṁ āpādakā posakā imassa lokassa
dassetāro. Yo ca kho bhikkhave mātāpitaro assaddhe saddhāsampadāya
samādapeti niveseti patiṭṭhāpeti dussīle sīlasampadāya samādapeti
niveseti patiṭṭhāpeti maccharī cāgasampadāya samādapeti niveseti
patiṭṭhāpeti duppaññe paññāsampadāya samādapeti niveseti patiṭṭhāpeti
ettāvatā kho bhikkhave mātāpitunnaṁ katañca hoti paṭikatañcāti [3]-.

[279] 33 Athakho aññataro brāhmaṇo yena bhagavā
tenupasaṅkami upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṁ sammodi sammodanīyaṁ kathaṁ
sārāṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi ekamantaṁ nisinno kho so
brāhmaṇo bhagavantaṁ etadavoca kiṁvādī bhavaṁ gotamo kimakkhāyīti.
Kiriyavādī cāhaṁ brāhmaṇa akiriyavādī cāti. Yathākathaṁ pana bhavaṁ
gotamo kiriyavādī ca akiriyavādī cāti. Akiriyaṁ kho ahaṁ brāhmaṇa
vadāmi kāyaduccaritassa vacīduccaritassa manoduccaritassa anekavihitānaṁ
pāpakānaṁ akusalānaṁ dhammānaṁ akiriyaṁ vadāmi kiriyañca kho ahaṁ
brāhmaṇa vadāmi kāyasucaritassa vacīsucaritassa manosucaritassa
anekavihitānaṁ kusalānaṁ dhammānaṁ kiriyaṁ vadāmi evaṁ kho ahaṁ brāhmaṇa
1 Ma. pahūtaratanāya. 2 Ma. bahūkārā. 3 Yu. atikatañcāti.
Kiriyavādī ca akiriyavādī cāti. Abhikkantaṁ bho gotama .pe.
Upāsakaṁ maṁ bhavaṁ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṁ saraṇaṁ gatanti.