[260] 14 Dvemā bhikkhave tathāgatassa dhammadesanā katamā dve
saṅkhittena ca vitthārena ca imā kho bhikkhave dve tathāgatassa
dhammadesanāti.
1-2 Ma. kho.

[261] 15 Yasmiṁ bhikkhave adhikaraṇe āpanno ca bhikkhu codako
ca bhikkhu na sādhukaṁ attanāva attānaṁ paccavekkhanti tasmetaṁ bhikkhave
adhikaraṇe pāṭikaṅkhaṁ dīghattāya kharattāya vāḷattāya saṁvattissati bhikkhū
ca na phāsuṁ viharissanti. 1 Yasmiñca kho bhikkhave adhikaraṇe āpanno
ca bhikkhu codako ca bhikkhu sādhukaṁ attanāva attānaṁ paccavekkhanti
tasmetaṁ bhikkhave adhikaraṇe pāṭikaṅkhaṁ na dīghattāya na kharattāya na
vāḷattāya saṁvattissati bhikkhū ca phāsuṁ viharissanti. 2 Kathañca
bhikkhave āpanno bhikkhu sādhukaṁ attanāva attānaṁ paccavekkhati idha
bhikkhave āpanno bhikkhu iti paṭisañcikkhati ahaṁ kho akusalaṁ
āpanno kañcideva 3 desaṁ kāyena tasmā 4 maṁ so bhikkhu addasa
akusalaṁ āpajjamānaṁ kañcideva desaṁ kāyena no ce ahaṁ akusalaṁ
āpajjeyyaṁ kañcideva desaṁ kāyena na maṁ so bhikkhu passeyya
akusalaṁ āpanno kañcideva desaṁ kāyena yasmā ca kho ahaṁ
akusalaṁ āpanno kañcideva desaṁ kāyena tasmā maṁ so bhikkhu
addasa akusalaṁ āpajjamānaṁ kañcideva desaṁ kāyena disvā ca pana
maṁ so bhikkhu akusalaṁ āpajjamānaṁ kañcideva desaṁ kāyena anattamano
ahosi anattamano samāno anattamanavacanaṁ maṁ so bhikkhu avaca
anattamanavacanāhaṁ tena bhikkhunā vutto samāno anattamano ahosiṁ
anattamno samāno paresaṁ ārocesiṁ iti mameva tattha accayo
1-2 Ma. Yu. viharissantīti. 3 Ma. kiñcideva. 4 Ma. tasmāti pāṭho natthi.
Accagamā suṅkadāyikaṁva bhaṇḍasminti evaṁ kho bhikkhave āpanno
bhikkhu sādhukaṁ attanāva attānaṁ paccavekkhati. Kathañca bhikkhave
codako bhikkhu sādhukaṁ attanāva attānaṁ paccavekkhati idha bhikkhave
codako bhikkhu iti paṭisañcikkhati ayaṁ kho bhikkhu akusalaṁ āpanno
kañcideva desaṁ kāyena tasmā 1 ahaṁ imaṁ bhikkhuṁ addasaṁ akusalaṁ
āpajjamānaṁ kañcideva desaṁ kāyena no ce ayaṁ bhikkhu akusalaṁ
āpajjeyya kañcideva desaṁ kāyena nāhaṁ imaṁ bhikkhuṁ passeyyaṁ
akusalaṁ āpajjamānaṁ kañcideva desaṁ kāyena yasmā ca kho ayaṁ
bhikkhu akusalaṁ āpanno kañcideva desaṁ kāyena tasmā ahaṁ imaṁ
bhikkhuṁ addasaṁ akusalaṁ āpajjamānaṁ kañcideva desaṁ kāyena disvā ca
panāhaṁ imaṁ bhikkhuṁ akusalaṁ āpajjamānaṁ kañcideva desaṁ kāyena
anattamano ahosiṁ anattamano samāno anattamanavacanāhaṁ imaṁ bhikkhuṁ
avacaṁ anattamanavacanāyaṁ bhikkhu mayā vutto samāno anattamano ahosi
anattamano samāno paresaṁ ārocesi iti mameva tattha accayo
accagamā suṅkadāyikaṁva bhaṇḍasminti evaṁ kho bhikkhave codako bhikkhu sādhukaṁ
attanāva attānaṁ paccavekkhati. Yasmiṁ bhikkhave adhikaraṇe āpanno
ca bhikkhu codako ca bhikkhu na sādhukaṁ attanāva attānaṁ paccavekkhanti 2
tasmetaṁ bhikkhave adhikaraṇe pāṭikaṅkhaṁ dīghattāya kharattāya vāḷattāya
saṁvattissati bhikkhū ca na phāsuṁ viharissanti. 3 Yasmiṁ ca kho bhikkhave adhikaraṇe
1 Ma. Yu. tasmāti pāṭho natthi. 2 Ma. sabbattha paccavekkhati.
3 Ma. viharissantīti.
Āpanno ca bhikkhu codako ca bhikkhu sādhukaṁ attanāva attānaṁ
paccavekkhanti tasmetaṁ bhikkhave adhikaraṇe pāṭikaṅkhaṁ na dīghattāya
kharattāya vāḷattāya saṁvattissati bhikkhū ca phāsuṁ viharissantīti.

[262] 16 Athakho aññataro brāhmaṇo yena bhagavā
tenupasaṅkami upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṁ sammodi sammodanīyaṁ kathaṁ
sārāṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi ekamantaṁ nisinno kho so
brāhmaṇo bhagavantaṁ etadavoca ko nu kho bho gotama hetu ko
paccayo yenamidhekacce sattā kāyassa bhedā parammaraṇā apāyaṁ
duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjantīti. Adhammacariyavisamacariyāhetu kho
brāhmaṇa evamidhekacce sattā kāyassa bhedā parammaraṇā apāyaṁ
duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjantīti. Ko pana bho gotama hetu
ko paccayo yenamidhekacce sattā kāyassa bhedā parammaraṇā
sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjantīti. Dhammacariyasamacariyāhetu kho brāhmaṇa
evamidhekacce sattā kāyassa bhedā parammaraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ
upapajjantīti. Abhikkantaṁ bho gotama abhikkantaṁ bho gotama seyyathāpi
bho gotama nikkujjitaṁ vā ukkujjeyya paṭicchannaṁ vā vivareyya
mūḷhassa vā maggaṁ ācikkheyya andhakāre vā telappajjotaṁ dhāreyya
cakkhumanto rūpāni dakkhantīti evamevaṁ bhotā gotamena anekapariyāyena
dhammo pakāsito esāhaṁ bhavantaṁ gotamaṁ saraṇaṁ gacchāmi dhammañca
Bhikkhusaṅghañca upāsakaṁ maṁ bhavaṁ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṁ
saraṇaṁ gatanti.

[263] 17 Athakho jānussoṇī 1 brāhmaṇo yena bhagavā
tenupasaṅkami upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṁ sammodi sammodanīyaṁ kathaṁ
sārāṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi ekamantaṁ nisinno kho
jānussoṇī brāhmaṇo bhagavantaṁ etadavoca ko nu kho bho gotama
hetu ko paccayo yenamidhekacce sattā kāyassa bhedā parammaraṇā
apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjantīti. Katattā ca brāhmaṇa
akatattā ca evamidhekacce sattā kāyassa bhedā parammaraṇā apāyaṁ
duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjantīti. Ko pana bho gotama hetu
ko paccayo yenamidhekacce sattā kāyassa bhedā parammaraṇā
sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjantīti. Katattā ca brāhmaṇa akatattā
ca evamidhekacce sattā kāyassa bhedā parammaraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ
upapajjantīti. Na kho ahaṁ imassa bhoto gotamassa saṅkhittena
bhāsitassa vitthārena atthaṁ [2]- ājānāmi sādhu me bhavaṁ gotamo
tathādhammaṁ desetu yathā ahaṁ imassa bhoto gotamassa saṅkhittena
bhāsitassa vitthārena atthaṁ [3]- ājāneyyanti. Tenahi brāhmaṇa suṇāhi
sādhukaṁ manasikarohi bhāsissāmīti. Evaṁ bhoti kho jānussoṇī
brāhmaṇo bhagavato paccassosi. Bhagavā etadavoca idha brāhmaṇa
ekaccassa kāyaduccaritaṁ kataṁ hoti akataṁ hoti kāyasucaritaṁ vacīduccaritaṁ
1 Ma. Yu. jāṇussoṇi. sabbattha īdisameva. 2-3 Ma. avibhattassa vitthārena atthaṁ.
Kataṁ hoti akataṁ hoti vacīsucaritaṁ manoduccaritaṁ kataṁ hoti akataṁ
hoti manosucaritaṁ evaṁ kho brāhmaṇa katattā ca akatattā ca
evamidhekacce sattā kāyassa bhedā parammaraṇā apāyaṁ duggatiṁ
vinipātaṁ nirayaṁ upapajjanti idha pana brāhmaṇa ekaccassa kāyasucaritaṁ
kataṁ hoti akataṁ hoti kāyaduccaritaṁ vacīsucaritaṁ kataṁ hoti akataṁ hoti
vacīduccaritaṁ manosucaritaṁ kataṁ hoti akataṁ hoti manoduccaritaṁ evaṁ
kho brāhmaṇa katattā ca akatattā ca evamidhekacce sattā kāyassa
bhedā parammaraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjantīti. Abhikkantaṁ bho
gotama .pe. Upāsakaṁ maṁ bhavaṁ gotamo dhāretu ajjatagge
pāṇupetaṁ saraṇaṁ gatanti.

[264] 18 Athakho āyasmā ānando yena bhagavā tenupasaṅkami
upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi ekamantaṁ
nisinnaṁ kho āyasmantaṁ ānandaṁ bhagavā etadavoca ekaṁsenāhaṁ ānanda
akaraṇīyaṁ vadāmi kāyaduccaritaṁ vacīduccaritaṁ manoduccaritanti. Yamidaṁ
bhante bhagavatā ekaṁsena akaraṇīyaṁ akkhātaṁ kāyaduccaritaṁ vacīduccaritaṁ
manoduccaritaṁ tasmiṁ akaraṇīye kayiramāne ko ādīnavo pāṭikaṅkhoti.
Yamidaṁ ānanda mayā ekaṁsena akaraṇīyaṁ akkhātaṁ kāyaduccaritaṁ
vacīduccaritaṁ manoduccaritaṁ tasmiṁ akaraṇīye kayiramāne ayaṁ ādīnavo
pāṭikaṅkho attāpi attānaṁ upavadati anuvicca viññū garahanti
pāpako kittisaddo abbhuggacchati sammūḷho kālaṁ karoti kāyassa
Bhedā parammaraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjati yamidaṁ
ānanda mayā ekaṁsena akaraṇīyaṁ akkhātaṁ kāyaduccaritaṁ vacīduccaritaṁ
manoduccaritaṁ tasmiṁ akaraṇīye kayiramāne ayaṁ ādīnavo pāṭikaṅkho.
Ekaṁsenāhaṁ ānanda karaṇīyaṁ vadāmi kāyasucaritaṁ vacīsucaritaṁ manosucaritanti.
Yamidaṁ bhante bhagavatā ekaṁsena karaṇīyaṁ akkhātaṁ kāyasucaritaṁ vacīsucaritaṁ
manosucaritaṁ tasmiṁ karaṇīye kayiramāne ko ānisaṁso pāṭikaṅkhoti.
Yamidaṁ ānanda mayā ekaṁsena karaṇīyaṁ akkhātaṁ kāyasucaritaṁ vacīsucaritaṁ
manosucaritaṁ tasmiṁ karaṇīye kayiramāne ayaṁ ānisaṁso pāṭikaṅkho
attāpi attānaṁ na upavadati anuvicca viññū pasaṁsanti kalyāṇo
kittisaddo abbhuggacchati asammūḷho kālaṁ karoti kāyassa bhedā
parammaraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjati yamidaṁ ānanda mayā
ekaṁsena karaṇīyaṁ ekkhātaṁ kāyasucaritaṁ vacīsucaritaṁ manosucaritaṁ tasmiṁ
karaṇīye kayiramāne ayaṁ ānisaṁso pāṭikaṅkhoti.

[265] 19 Akusalaṁ bhikkhave pajahatha sakkā bhikkhave akusalaṁ
pajahituṁ no ce 1 taṁ bhikkhave sakkā abhavissa akusalaṁ pajahituṁ nāhaṁ
evaṁ vadeyyaṁ akusalaṁ bhikkhave pajahathāti yasmā ca kho bhikkhave
sakkā akusalaṁ pajahituṁ tasmāhaṁ evaṁ vadāmi akusalaṁ bhikkhave
pajahathāti. Akusalañcahidaṁ bhikkhave pahīnaṁ ahitāya dukkhāya saṁvatteyya
nāhaṁ evaṁ vadeyyaṁ akusalaṁ bhikkhave pajahathāti yasmā ca kho
bhikkhave akusalaṁ pahīnaṁ hitāya sukhāya saṁvattati tasmāhaṁ evaṁ vadāmi
1 Ma. no cedaṁ. sabbattha īdisameva.
Akusalaṁ bhikkhave pajahathāti. Kusalaṁ bhikkhave bhāvetha sakkā bhikkhave
kusalaṁ bhāvetuṁ no cetaṁ bhikkhave sakkā abhavissa kusalaṁ bhāvetuṁ nāhaṁ
evaṁ vadeyyaṁ kusalaṁ bhikkhave bhāvethāti yasmā ca kho bhikkhave
sakkā kusalaṁ bhāvetuṁ tasmāhaṁ evaṁ vadāmi kusalaṁ bhikkhave bhāvethāti.
Kusalañcahidaṁ bhikkhave bhāvitaṁ ahitāya dukkhāya saṁvatteyya nāhaṁ
evaṁ vadeyyaṁ kusalaṁ bhikkhave bhāvethāti yasmā ca kho bhikkhave
kusalaṁ bhāvitaṁ hitāya sukhāya saṁvattati tasmāhaṁ evaṁ vadāmi kusalaṁ
bhikkhave bhāvethāti.

[266] 20 Dveme bhikkhave dhammā saddhammassa sammosāya
antaradhānāya saṁvattanti katame dve dunnikkhittañca padabyañjanaṁ
attho ca dunnīto dunnikkhittassa bhikkhave padabyañjanassa atthopi
dunnayo hoti ime kho bhikkhave dve dhammā saddhammassa sammosāya
antaradhānāya saṁvattanti. Dveme bhikkhave dhammā saddhammassa
ṭhitiyā asammosāya anantaradhānāya saṁvattanti katame dve
sunikkhittañca padabyañjanaṁ attho ca sunīto sunikkhittassa bhikkhave
padabyañjanassa atthopi sunayo hoti ime kho bhikkhave dve dhammā
saddhammassa ṭhitiyā asammosāya anantaradhānāya saṁvattantīti.
Adhikaraṇavaggo dutiyo.

[267] 21 Dveme bhikkhave bālā katame dve yo ca accayaṁ
accayato na passati yo ca accayaṁ desentassa yathādhammaṁ na
Paṭiggaṇhāti ime kho bhikkhave dve bālā. Dveme bhikkhave
paṇḍitā katame dve yo ca accayaṁ accayato passati yo ca
accayaṁ desentassa yathādhammaṁ paṭiggaṇhāti ime kho bhikkhave dve
paṇḍitāti.

[268] 22 Dveme bhikkhave tathāgataṁ abbhācikkhanti katame dve
duṭṭho vā dosantaro saddho vā duggahitena ime kho bhikkhave
dve tathāgataṁ abbhācikkhantīti.

[269] 23 Dveme bhikkhave tathāgataṁ abbhācikkhanti katame dve
yo ca abhāsitaṁ alapitaṁ tathāgatena bhāsitaṁ lapitaṁ tathāgatenāti
dīpeti yo ca bhāsitaṁ lapitaṁ tathāgatena abhāsitaṁ alapitaṁ
tathāgatenāti dīpeti ime kho bhikkhave dve tathāgataṁ abbhācikkhanti.
Dveme bhikkhave tathāgataṁ nābbhācikkhanti katame dve yo ca
abhāsitaṁ alapitaṁ tathāgatena abhāsitaṁ alapitaṁ tathāgatenāti dīpeti
yo ca bhāsitaṁ lapitaṁ tathāgatena bhāsitaṁ lapitaṁ tathāgatenāti dīpeti
ime kho bhikkhave dve tathāgataṁ nābbhācikkhantīti.