[1734] Ye ca kho keci bhikkhave samaṇā vā brāhmaṇā vā
idaṁ dukkhanti yathābhūtaṁ pajānanti .pe. Ayaṁ dukkhanirodhagāminī
1 Po. Ma. ceva. 2 Yu. bhikkhu. evamuparipi.
Paṭipadāti yathābhūtaṁ pajānanti. Te jātisaṁvattanikesu saṅkhāresu
nābhiramanti .pe. Anabhiratā. Na abhisaṅkharonti. Anabhisaṅkharitvā
jātipariḷāhenapi na pariḍayhanti jarāpariḷāhenapi na pariḍayhanti
maraṇapariḷāhenapi na pariḍayhanti sokaparidevadukkhadomanassupāyāsapariḷāhenapi
na pariḍayhanti. Te parimuccanti jātiyā jarāya maraṇena
sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi parimuccanti
dukkhasmāti vadāmi. Tasmā tiha bhikkhave idaṁ dukkhanti yogo
karaṇīyo .pe. Ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadāti yogo karaṇīyoti.

[1735] Yo ca 1 kho bhikkhave evaṁ vadeyya ahaṁ dukkhaṁ ariyasaccaṁ
yathābhūtaṁ anabhisamecca .pe. Dukkhanirodhagāminīpaṭipadaṁ ariyasaccaṁ yathābhūtaṁ
anabhisamecca sammā dukkhassantaṁ karissāmīti netaṁ ṭhānaṁ vijjati.
Seyyathāpi bhikkhave yo evaṁ vadeyya ahaṁ kūṭāgārassa heṭṭhimaṁ gharaṁ
akaritvā uparimaṁ gharaṁ āropessāmīti netaṁ ṭhānaṁ vijjati. Evameva
kho bhikkhave yo evaṁ vadeyya ahaṁ dukkhaṁ ariyasaccaṁ yathābhūtaṁ
anabhisamecca .pe. Dukkhanirodhagāminīpaṭipadaṁ ariyasaccaṁ yathābhūtaṁ
anabhisamecca sammā dukkhassantaṁ karissāmīti netaṁ ṭhānaṁ vijjati.

[1736] Yo ca kho bhikkhave evaṁ vadeyya ahaṁ dukkhaṁ ariyasaccaṁ
yathābhūtaṁ abhisamecca .pe. Dukkhanirodhagāminīpaṭipadaṁ ariyasaccaṁ yathābhūtaṁ
abhisamecca sammā dukkhassantaṁ karissāmīti ṭhānametaṁ vijjati.
Seyyathāpi bhikkhave yo evaṁ vadeyya ahaṁ kūṭāgārassa heṭṭhimaṁ
1 Yu. hi.
Gharaṁ karitvā uparimaṁ gharaṁ āropessāmīti ṭhānametaṁ vijjati.
Evameva kho bhikkhave yo evaṁ vadeyya ahaṁ dukkhaṁ ariyasaccaṁ yathābhūtaṁ
abhisamecca .pe. Dukkhanirodhagāminīpaṭipadaṁ ariyasaccaṁ yathābhūtaṁ
abhisamecca sammā dukkhassantaṁ karissāmīti ṭhānametaṁ vijjati.
Tasmā tiha bhikkhave idaṁ dukkhanti yogo karaṇīyo .pe. Ayaṁ
dukkhanirodhagāminī paṭipadāti yogo karaṇīyoti.

[1737] Ekaṁ samayaṁ bhagavā vesāliyaṁ viharati mahāvane
kūṭāgārasālāyaṁ. Atha kho āyasmā ānando pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā
pattacīvaramādāya vesāliyaṁ 1 piṇḍāya pāvisi. Addasā kho āyasmā
ānando sambahule licchavikumārake saṇṭhāgāre upāsanaṁ karonte
dūratova sukhumena tāḷacchiggaḷena asanaṁ atipātente pokhānupokhaṁ 2
avirādhitaṁ. Disvānassa etadahosi sikkhitā vatime licchavikumārakā
susikkhitā vatime licchavikumārakā yatra hi nāma dūratova sukhumena
tāḷacchiggaḷena asanaṁ atipātessanti pokhānupokhaṁ avirādhitanti.

[1738] Atha kho āyasmā ānando vesāliyaṁ piṇḍāya caritvā
pacchābhattaṁ piṇḍapātapaṭikkanto yena bhagavā tenupasaṅkami
upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ
nisinno kho āyasmā ānando bhagavantaṁ etadavoca idhāhaṁ bhante
pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya vesāliyaṁ piṇḍāya
1 Ma. Yu. vesāliṁ. evamuparipi. 2 Sī. Ma. Yu. poṅkhānupoṅkhaṁ. evamuparipi.
Pāvisiṁ. Addasaṁ khvāhaṁ bhante sambahule licchavikumārake saṇṭhāgāre
upāsanaṁ karonte dūratova sukhumena tāḷacchiggaḷena asanaṁ atipātente
pokhānupokhaṁ avirādhitaṁ. Disvāna me etadahosi sikkhitā vatime
licchavikumārakā susikkhitā vatime licchavikumārakā yatra hi nāma
dūratova sukhumena tāḷacchiggaḷena asanaṁ atipātessanti pokhānupokhaṁ
avirādhitanti. Taṁ kiṁ maññasi ānanda katamaṁ nu kho dukkarataraṁ vā
durabhisambhavataraṁ vā. Yo dūratova sukhumena tāḷacchiggaḷena asanaṁ
atipāteyya pokhānupokhaṁ avirādhitaṁ yo vā sattadhā bhinnassa
vālassa koṭiyā koṭiṁ paṭivijjheyyāti. Etadeva bhante
dukkaratarañceva durabhisambhavatarañca yo vā sattadhā bhinnassa vālassa
koṭiyā koṭiṁ paṭivijjheyyāti. Atha kho te 1 ānanda duppaṭivijjhataraṁ
paṭivijjhanti ye idaṁ dukkhanti yathābhūtaṁ paṭivijjhanti .pe.
Ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadāti yathābhūtaṁ paṭivijjhanti. Tasmā
tihānanda idaṁ dukkhanti yogo karaṇīyo .pe. Ayaṁ dukkhanirodhagāminī
paṭipadāti yogo karaṇīyoti.

[1739] Atthi bhikkhave lokantarikā aghā asaṁvutā andhakārā
andhakāratimisā yatthapimesaṁ candimasuriyānaṁ evaṁmahiddhikānaṁ
evaṁmahānubhāvānaṁ ābhāya 2 nānubhontīti.

[1740] Evaṁ vutte aññataro bhikkhu bhagavantaṁ etadavoca
mahā vata so bhante andhakāro sumahā vata so bhante andhakāro
1 Ma. Yu. ayaṁ pāṭho natthi. 2 Po. Yu. ābhā.
Atthi nu kho bhante etamhā andhakārā añño andhakāro
mahantataro ca bhayānakataro cāti. Atthi kho bhikkhu etamhā
andhakārā añño andhakāro mahantataro ca bhayānakataro cāti.
Katamo pana bhante etamhā andhakārā añño andhakāro mahantataro
ca bhayānakataro cāti.

[1741] Ye hi keci bhikkhu samaṇā vā brāhmaṇā vā idaṁ
dukkhanti yathābhūtaṁ nappajānanti .pe. Ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadāti
yathābhūtaṁ nappajānanti. Te jātisaṁvattanikesu saṅkhāresu abhiramanti
.pe. Abhiratā. Abhisaṅkharonti. Abhisaṅkharitvā jātandhakārampi
papatanti jarandhakārampi papatanti maraṇandhakārampi papatanti
sokaparidevadukkhadomanassupāyāsandhakārampi papatanti. Te na parimuccanti
jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi
upāyāsehi na parimuccanti dukkhasmāti vadāmi.

[1742] Ye ca kho keci bhikkhu samaṇā vā brāhmaṇā vā
idaṁ dukkhanti yathābhūtaṁ pajānanti .pe. Ayaṁ dukkhanirodhagāminī
paṭipadāti yathābhūtaṁ pajānanti. Te jātisaṁvattanikesu saṅkhāresu
nābhiramanti .pe. Anabhiratā. Na abhisaṅkharonti. Anabhisaṅkharitvā
jātandhakārampi na papatanti jarandhakārampi na papatanti maraṇandhakārampi
na papatanti sokaparidevadukkhadomanassupāyāsandhakārampi na
papatanti. Te parimuccanti jātiyā jarāya maraṇena sokehi
Paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi parimuccanti dukkhasmāti
vadāmi. Tasmā tiha bhikkhave idaṁ dukkhanti yogo karaṇīyo .pe.
Ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadāti yogo karaṇīyoti.

[1743] Seyyathāpi bhikkhave puriso mahāsamudde ekacchiggaḷaṁ yugaṁ
pakkhipeyya tatrāpissa kāṇo kacchapo so 1 vassasatassa vassasatassa
accayena sakiṁ sakiṁ ummujjeyya. Taṁ kiṁ maññatha bhikkhave
api nu so 2 kāṇo kacchapo vassasatassa vassasatassa accayena sakiṁ
sakiṁ ummujjanto amusmiṁ ekacchiggaḷe yuge gīvaṁ paveseyyāti.
Yadi nūna bhante kadāci karahaci dīghassa addhuno accayenāti.
Khippataraṁ kho so bhikkhave kāṇo kacchapo vassasatassa vassasatassa
accayena sakiṁ sakiṁ ummujjanto amusmiṁ ekacchiggaḷe yuge gīvaṁ
paveseyya. Na tvevāhaṁ bhikkhave sakiṁ vinipātagatena bālena
manussattaṁ vadāmi. Taṁ kissa hetu. Na hettha bhikkhave atthi
dhammacariyā samacariyā kusalakiriyā puññakiriyā aññamaññakhādikā.
Ettha bhikkhave vattati dubbalakhādikā. Taṁ kissa hetu. Adiṭṭhattā
bhikkhave catunnaṁ ariyasaccānaṁ. Katamesaṁ catunnaṁ. Dukkhassa
ariyasaccassa .pe. Dukkhanirodhagāminīpaṭipadāya ariyasaccassa.
Tasmā tiha bhikkhave idaṁ dukkhanti yogo karaṇīyo .pe. Ayaṁ
dukkhanirodhagāminī paṭipadāti yogo karaṇīyoti.